_Raymundus[1] miseracione divina Elnensis episcopus, etc. [p. 423]
Recepimus quasdam litteras reverendi in Christo patris domini_ Egidii
divina providencia sancte Narbonensis ecclesie archiepiscopi, _etc.,
quarum tenor talis est:_
[1] Ce manuscrit, sur papier coton, appartient à la Bibliothèque
nationale (_Cod. Colb._ 1145, _Regius_ 3918). Les trois premiers
feuillets sont dans un tel état de dégradation, qu'il eût été bien
difficile de rétablir d'une manière suivie le texte qu'ils
renferment; mais ce texte n'étant que la reproduction de deux actes
déjà insérés dans le premier volume, nous nous bornons à en donner
ici les premières et dernières lignes. Les mots en italique sont
ceux que nous avons suppléés pour compléter ce cadre sommaire.
Egidius permissione divina sancte Narbonensis ecclesie archiepiscopus,
etc., _Raymundo Elnensi_ episcopo salutem et sinceram in Domino
caritatem. Litteras sanctissimi patris _et domini nostri domini
Clementis pape quinti, etc., nos vidisse_ et coram nobis perlegi fecisse
noveritis, quarum tenor _talis est_:
«_Clemens episcopus,_ servus servorum Dei, etc. Faciens misericordiam,
etc. (_Voir cette bulle, tome I, pages 2-7._)
«Datum Pictavis, II idus augusti, pontificatus nostri anno tercio.»
Tenor vero articulorum de quibus fit mencio in litteris apostolicis
supradictis, quos sub vera bulla ipsius domini nostri summi pontificis
et filo canapis inclusos recepimus, vidimus, tenuimus et coram nobis
perlegi fecimus, sequitur in hec verba:
«Isti sunt articuli super quibus inquiretur contra fratres ordinis
milicie Templi, tanquam contra singulares multipliciter infamatos et
vehementer suspectos super contentis in eisdem articulis, et maximo
scandalo contra eos super hiis existente.
«Articuli contra singulares personas ordinis milicie Templi:
«Primo, quod in recepcione sua et quandoque post, etc.» (_Voir la suite
de ces articles au tome I, pages 89-96._)
Predictarum igitur litterarum apostolicarum et articulorum [p. 424]
dictorum series ad vestri presenciam tenore presencium perducentes,
vobis mandamus quatinus contenta in eisdem litteris apostolicis quantum
ad vos pertinet in... compleatis; ac nos de recepcione presencium et de
tempore recepcionis earum testimonio vestrarum litterarum patencium...
publicorum instrumentorum per latorem presencium certificare curetis; in
quorum omnium sigillum nostrum et subscriptionem notarii publici
infrascripti litteris presentibus duximus apponendum. Acta fuerunt hec
Parisius, in domo nostra, anno a Nativitate Domini Mº CCCº nono, III
nonas maii, indictione septima, pontificatus prefati sanctissimi patris
domini Clementis divina providencia pape quinti anno quarto; presentibus
venerabili Fulcone Balati canonico Claromontensi, et discretis viris
dominis P. de Chadaleu de Opiano, ac Petro Bongiaci de Vesola
Narbonensis diocesis, ecclesiarum rectoribus, testibus ad premissa
vocatis specialiter et rogatis.
Et ego Guillelmus Radulphi de Sancto Floro Claromontensis diocesis
clericus, sacrosancte Romane Ecclesie publicus auctoritate notarius, qui
litteras apostolicas et articulos supradictos vidi, tenui et palpavi,
nullam in se suspicionem, ut premittitur, continentes, tenorem eorum hic
de verbo ad verbum fideliter feci scribi, ac de hujusmodi sumpto exemplo
litterarum et articulorum predictorum, cum ipsis originalibus litteris
et articulis diligentem ac fidelem collacionem feci; et quia illud cum
originali concordare, nil addito vel detracto quod sentenciam mutaret
vel intellectum, inveni, me eidem subscripsi, et signum meum apposui
consuetum, una cum sigillo prefati domini archiepiscopi Narbonensis, et
ad requestam ipsius ad hoc vocatus specialiter et rogatus. (L. S.)
Verum cum execucioni contentorum in ipsis litteris usque nunc,
infirmitate nostri corporis prepediti, intendere nequiverimus ut
decebat, nunc vero sanitate resumpta, licet non plena, volentes, tanquam
filii obediencie, contenta in eis execucioni debite demandare,
assignavimus diem mercurii proximam qua dicetur XIX kalendas, februarii,
anno quo supra, peremptorie duobus fratribus Predicatoribus et [p. 425]
duobus fratribus Minoribus conventuum ville Perpiniani nostre Elnensis
diocesis, per nostras litteras sub hac forma:
Raymundus miseracione divina Elnensis episcopus, religiosis viris priori
Predicatorum et gardiano fratrum Minorum ville Perpiniani, salutem in
Domino Jhesu, cum augmento divine gracie et amoris. Cum juxta
ordinacionem sanctissimi patris et domini nostri domini Clementis pape
quinti, sacrosancte Romane ac universalis Ecclesie summi pontificis,
litteratorie nobis missam, duobus canonicis nostre Elnensis ecclesie,
duobus Predicatoribus et duobus fratribus Minoribus accercitis, contra
Templarios nostre Elnensis diocesis super articulis in dictis litteris
comprehensis inquirere intendamus, vos requirimus, et nichilominus
auctoritate apostolica vobis dicimus et mandamus quatinus vestrum
quilibet cum uno fratre vestri ordinis, viro utique provido et in
talibus circumspecto, die mercurii proxima, ad castrum de Trullariis,
mane ante terciam, ad nos personaliter veniatis, in predictis nobiscum
facturi, juxta Dei beneplacitum et traditam a dicto domino nostro summo
pontifice nobis formam, quod justicia suadebit. Intencio enim nostra est
preceptum apostolicum litteratorie nobis..... Datum vicesima.....
[astantibus?] providis et discretis [duobus canonicis?] Elnensis
ecclesie, videlicet Benedicto Hugonis archidiacono [majori et?] Raymundo
Guillelmi sacrista ejusdem. Et locum apud castrum de Trullariis ejusdem
Elnensis ecclesie propinquum [domui?] Mansi Dei quod est milicie Templi
Dei, in qua Templarii olim degentes in diversis iocis infra nostram
diocesim, juxta [mandatum?] predicti domini nostri summi pontificis, sub
fida custodia detinentur.
Quibus die mercurii et loco, videlicet [castro?] predicto de Trullariis;
nos prefatus Elnensis episcopus volentes inquirere cum Templariis
predictis super [articulis in?] predictis litteris comprehensis,
personaliter constituti, accercitis et astantibus nobis dictis duobus
canonicis et du[obus fratribus Predica]toribus, videlicet fratre
Bernardo Marchi priore, et fratre Bernardo de Ardena lectore [p. 426]
Predicatorum, et duobus [fratribus Minoribus?], scilicet fratre
Guillelmo Arnaldi gardiano, et fratre Guillelmo Brandini ordinis fratrum
Minorum conventuum [ville Perpiniani?]; adhibitis eciam nobis tribus
notariis publicis et juratis, videlicet Petro Gayraudi, Petro Ray[naudi
et Johanne] de Villa Clara, qui presentem inquisicionem auctoritate et
mandato nostro jussi sunt scribere et fideliter [in formam pu]blicam
redigere. Citavimus per nostras patentes litteras, et citari fecimus per
discretum virum [Jacobum Martini officialem?] nostrum Elnensem omnes
Templarios existentes in dicta domo Mansi Dei nostre Elnensis diocesis,
et eorum singulos, cum [alias?] in dicta nostra diocesi nulli essent nec
sint fratres ordinis dicti Templi: quarum quidem litterarum forma
dinoscitur esse talis:
Raymundus miseracione divina Elnensis episcopus, executor ad
infrascripta a Sede apostolica deputatus, discreto viro Jacobo Martini
officiali nostro Elnensi salutem in Domino sempiternam. Cum nos, juxta
preceptum apostolicum litteratorie nobis factum, super articulis nobis
missis per reverendum in Christo patrem dominum Egidium, divina
providencia sancte Narbonensis ecclesie archiepiscopum, contra
Templarios degentes in domo Mansi Dei milicie Templi, nostre Elnensis
diocesis, inquirere intendamus in castro de Trullariis (quem quidem
locum decentem et oportunum putavimus ad predicta, cum sit propinquus
ipsi domui Mansi Dei), vobis dicimus et mandamus quatinus ad dictam
domum Mansi Dei personaliter accedentes, ex parte nostra, ymo verius
apostolica, citetis et peremptorie omnes et singulos fratres dicte domus
et ordinis prelibati, ut sicut mandabuntur per nos licteratorie sive per
nuncium, diebus singulis et temporibus assignandis; in dicto loco de
Trulars compareant personaliter coram nobis, et viris venerabilibus et
discretis nobis juxta mandatum apostolicum associatis, Bernardo Hugonis
de Urgio archidiacono majori, et Raymundo Guillelmi sacrista ecclesie
Elnensis, necnon religiosis fratribus Bernardo Marchi priore et
Berengario de Ardena lectore ordinis Predicatorum; Guillelmo Arnaldi
gardiano, et Guillelmo Brandini ordinis fratrum Minorum [p. 427]
conventuum ville Perpiniani nostre Elnensis diocesis, super contentis in
dictis papalibus litteris et articulis insertis in eis perhibituri,
dicturi et responsuri meram et puram quam noverint veritatem. De dicta
eciam citacione canonice facienda, cum per vos facta fuerit, faciatis
fieri publicum instrumentum. Datum apud castrum de Trulars, XIX kalendis
februarii, anno Domini millesimo CCCº nono.
De qua quidem citacione facta per dictum officialem idem officialis
fecit fieri publicum instrumentum sub tenore qui sequitur:
Noverint universi quod veniens discretus vir Jacobus Martinus officialis
Elnensis, ad domum Mansi Dei milicie Templi diocesis Elnensis, et in
eadem domo existens, vocari fecit ad se omnes et singulos fratres in
eadem domo captos, et detentos in ecclesia seu capella ejusdem domus. Et
dictis fratribus inibi congregatis, idem dominus officialis eis legi
fecit, per me notarium infrascriptum, quamdam litteram reverendi in
Christo patris domini Raymundi Dei gracia Elnensis episcopi, sigillo
ejusdem in dorso sigillatam, cujus forma talis est: «Raymundus
miseracione divina Elnensis episcopus, executor ad infrascripta a Sede
apostolica deputatus, discreto viro Jacobo Martini officiali nostro
Elnensi salutem in Domino sempiternam, etc., _ut supra_.» Auctoritate
cujus littere idem officialis citavit omnes et singulos astantes inibi
et presentes, sicut et super hiis que in dicta littera continentur. De
quibus [quidem citaci]one et omnibus aliis et singulis supradictis, idem
officialis mandavit per me notarium infrascriptum fieri publicum
instrumentum, quod fuit factum in dictis capella et domo Mansi Dei, XIX
kalendas februarii, anno Domini millesimo CCCº nono. In [presencia?] et
testimonio Johannis de Villaclare, Raymundi Savine et Raymundi Troyn de
Perpiniano, et mei Petri Gayraudi [clerici?] notarii publici dicti
domini episcopi, qui predictis omnibus interfui, et ea omnia scripsi, et
in formam publicam redegi, et signo [meo signavi?].
Citavit insuper idem officialis auctoritate predicta fratrem [p. 428]
Bertholomeum [de?] Turri presbyterum seu capellanum dicti Templi, ut,
incontinenti facta citacione, compareret personaliter coram dicto domino
[episcopo?] et dictis viris providis sibi associatis, apud Trulars, in
domo prepositure ejusdem castri de Trulhars ad Elnensem ecclesiam
pertinentis. Qui quidem frater Bartholomeus volens parere dicte
citacioni de se facte, comparuit die predicta personaliter coram dicto
domino episcopo et aliis supra nominatis sibi associatis, in loco
predicto de Trulhars, et prestitit ad sancta Dei Evangelia corporaliter
juramentum super dictis articulis, et contentis in eis, et super aliis
de quibus interrogabitur per eumdem dominum episcopum, puram, meram et
plenam dicere veritatem, de se ut principalis, et de aliis sic ut
testis. Et lectis sibi articulis predictis et expositis in vulgari,
primo super primo articulo interrogatus per dictum dominum episcopum,
respondens per juramentum, negavit ipsum primum articulum, et omnia et
singula contenta in eo. In quo quidem articulo agitur quod in recepcione
ipsorum fratrum ipsi fratres abnegant Christum, vel Jhesum, vel
crucifixum. Addens quod ipse totis temporibus vite sue non audivit fieri
mencionem de contentis in dicto articulo, nisi ab eo tempore citra quo
capti fuerunt fratres ordinis supradicti.
Super secundo articulo interrogatus, negavit prorsus contenta in eo.
Ad tercium articulum respondens, negavit similiter contenta in eo.
Ad IIII-VI articulos negavit.
Ad VII articulum respondens, negavit eum et omnia et singula contenta in
eo. Interrogatus, juxta tenorem dicti articuli, si credit Christum
Jhesum Dei filium esse, et in sua humanitate quam sumpsit de utero
Virginis matris sue passum esse, mortuum et sepultum, et die tercia a
mortuis surrexisse, et utrum predicta fuerit ipse passus pro suis an
vero pro nostris peccatis; ad que respondit se credere firmiter et
nullatenus dubitare quod dictus Dominus Jhesus Christus sit et fuerit
Verbum Dei Patris, et humanam naturam sumpserit et traxerit de sacro
utero beatissime Marie semper Virginis matris sue, in quo sine virili
semine de Spiritu Sancto fuit conceptus, et passus non pro suis [p. 429]
peccatis, sed pro nostris, et a mortuis die tercia surrexisse.
Ad VIII-XIX articulos negavit.
Ad XX articulum respondens, negavit eum et omnia et singula contenta in
eo, adiciens quod quocienscumque ipse missas celebravit, ipse dixit illa
verba [per que ef]ficitur corpus Christi et ejus sanguis preciosus.
Ad XXI-XXIIII articulos negavit.
Ad XXV articulum respondens, negavit [cum la]ycus fuerit visitator. Sed
si presbiter fuerit, quamvis non viderit aliquem [visitatorem qui] esset
presbiter, credit quod posset absolvere a peccatis, de licencia tamen
sui superioris prelati.
Ad XXVI-XXVIII articulos negavit.
Ad XXIX articulum respondens, negavit eum et omnia et singula contenta
in eo, nec credit nec est fides ejus quod dictus Magister confessus
fuerit contenta in articulo supradicto, salvo tamen honore et reverencia
domini nostri summi pontificis et fratrum ejus dominorum cardinalium, de
quibus agitur in articulo.
Ad XXX articulum respondens, negavit contenta in eo, excepto quod, post
recepcionem, recipiens osculatur in ore tantum receptum in fratrem.
Ad XXXI-XXXIII articulos negavit.
Ad XXXIIII articulum respondens, confitetur ipsum articulum et contenta
in eo, eo modo qui sequitur, quod recipiens facit jurare receptum quod
pro alio ordine majori vel minori non exeat nec relinquat ordinem
Templariorum.
Ad XXXV articulum respondens, confitetur ipsum et contenta in eo. Sed
racionem quare sunt professi incontinenti recepti in dicto ordine dixit
se nescire; sed sic habetur de more et observata consuetudine dicti
Templi.
Ad XXXVI articulum respondens, dixit quod recepciones fratrum dicti
ordinis fiunt ubicumque eos fieri contingit, omnibus exclusis, exceptis
fratribus dicti ordinis, clausis januis loci ubi capitulum fit [p. 430]
pro recepcione fratrum; et idem fieri consuevit in dicta domo Mansi Dei,
quandocumque ipsos fratres facere contingat capitula super quibuslibet
actibus; ipse tamen, ut dixit, non vidit fieri capitulum nisi in
ecclesia domus Mansi Dei.
Interrogatus qua hora diei ipsi fratres tenent et faciunt capitula pro
recipiendis fratribus, dixit quod, celebrata prius missa, et invocata
Spiritus Sancti gracia per sacerdotem qui missam celebravit, frater
capellanus dicti ordinis dicit: «Veni, Sancte Spiritus,» cum oracione,
_Deus qui corda fidelium_. Quibus dictis, dicti fratres presentes inibi
et sedentes tenent sua capitula, et faciunt recepciones fratrum qui
recipiendi sunt: et hec vidit servari in dicta ecclesia Mansi Dei decies
et pluries.
Ad XXXVII articulum respondens, dixit se nescire pro certo aliqua de
contentis in ipso articulo. Dixit tamen se credere quod gentes que
loquebantur quare ita secrete et clausis januis fiebant recepciones
fratrum quod haberent suspicionem contra eos, sed non juste.
Ad XXXVIII articulum respondens, dixit ut supraproxime.
Ad XXXIX-XLIII articulos negavit.
Ad XLIIII articulum respondens, de se ipso negavit ipsum articulum et
contenta in eo. Quantum erat ad alios fratres, dixit se nescire, imo
expresse dixit se credere nullum ex fratribus dicti ordinis hoc fecisse,
cum in committentes illud peccatum, tanquam in filios diffidentie,
descendat et veniat ira Dei.
Ad XLV articulum respondens, ut in proximo articulo.
Ad XLVI articulum respondens, negavit eum et omnia et singula contenta
in eo, dicens eciam se nunquam audivisse dici aliqua de contentis in
dicto articulo.
Ad XLVII-L articulos negavit.
Ad LI articulum respondens, dixit se de nullo fratrum dicti ordinis ...e
contenta in dicto articulo unquam fecisse.
Ad LII-LVII negavit.
Ad LVIII articulum respondens, negavit contenta in eo, excepto [p. 431]
quod confessus est ipsos fratres et se ipsum portare cingulos cordularum
de filo lineo supra camisiam.
Interrogatus propter quam causam ipsi fratres portant dictum cingulum,
dixit se credere quod ideo portant, et ipse dixit de se ipso assertive,
quod ipse portat cingulum ideo quod scriptum est in Evangelio Luche:
«Sint lumbi vestri precincti, etc.,» addens quod dictum cingulum
portavit et hodie portat a tempore sue recepcionis citra, et dixit ipsum
cingulum esse de observantia dicti ordinis, ab ejus fratribus singulis
sic portari.
Ad LIX articulum respondens, dixit quod cordule sive cinguli traduntur
eisdem fratribus cujusvis longitudinis, sicut placet portanti, salvo
quod nullum ydolum tangitur neque cingitur cum cordula sive cingulo
supradictis.
Ad LX articulum respondens, negat prorsus contenta in eodem articulo.
Ad LXI articulum respondens, dixit quod in recepcione fratrum dicti
ordinis, injungitur ipsis receptis quod continue portent cingulum lineum
de die et de nocte. Dixit tamen quod ex dicta cordula nunquam tangitur
aliquod ydolum, nec cingitur ex eadem.
Ad LXII articulum respondens, dixit ut in proximo articulo supra.
Ad LXIII articulum respondens, negavit eum et contenta in eo
simpliciter, sicut jacet.
Ad LXIIII articulum respondens, negavit eum.
Ad LXV articulum respondens, negavit eum, dicens quod modis predictis
nullus unquam recipitur, nec fuit usquam quisquam receptus quod ipse
sciat vel credat, exceptis a se superius confessatis.
Ad LXVI articulum respondens, negavit ipsum et contenta in eo, dicens se
non credere unquam factum fuisse de aliquo fratre ex causa in dicto
articulo contenta.
Ad LXVII articulum respondens, dixit ut in proximo articulo supra.
Ad LXVIII articulum respondens, dixit ut in LXVI articulo.
Ad LXIX articulum respondens, dixit quod in recepcione fratrum dicti
ordinis injungitur a recipientibus ipsos, propter juramentum [p. 432]
prestitum a receptis, quod perpetuo secrete teneant omnia que fiant in
capitulis eorumdem; aliter negat predictum articulum.
Ad LXX articulum respondens, negavit eum simpliciter, prout jacet.
Ad LXXI articulum respondens, dixit quod cum recepciones fratrum fiunt
in capitulis dicti Templi, injungitur eis qui recepti sunt ut omnia et
singula que in capitulis acta sunt et agenda secreta teneant.
Ad LXXII articulum respondens, dixit verum esse quod precipitur
fratribus presentibus in ipsis capitulis quod non audeant loqui aliis
fratribus ejusdem ordinis, nisi tamen illis fratribus qui in ipsis
capitulis affuerunt. Ipse tamen frater Bartholomeus qui hec loquitur
nusquam fuit, ut dixit, in aliquibus capitulis nisi in dicta domo Mansi
Dei diocesis Elnensis, et idem credit fieri et servari in ceteris
capitulis dicti Templi.
Ad LXXIII articulum respondens, negat ipsum articulum, sicut jacet,
adiciens se nunquam vidisse dici vel fieri contenta in eo.
Ad LXXIIII articulum respondens, dixit..... re, et sic retro fuisse
servatum inter fratres dicti ordinis, quod quocienscumque aliquem vel
aliquos fratrum..... contingat velle confiteri peccata sua, injungitur
eis ut fratri capellano ejusdem ordinis quem [in] promptu habere possunt
sua confiteantur peccata; quando vero dicti fratris capellani pro
peccatis [ipsorum con]fitendis presenciam habere non possunt, datur eis
facultas libera adeundi fratres Minores [vel Predicat]ores, vel in eorum
deffectu presbiterum secularem ejusdem diocesis, cui vel quibus sua
peccata valeant confiteri..... penitentiam recipere salutarem et
injunctam servare.
Ad LXXV articulum respondens, dixit se [non vi]disse nec scivisse nec
audivisse fratrem vel fratres Templi aliquem vel aliquos errores de
quibus agitur in preambulis articulis commisisse. Quapropter negligencia
imputari non potuit nec debuit cuique fratrum dicti ordinis, si locus
correctioni predicte non fuit.
Ad LXXVI articulum respondens, dixit quod ideo non nunciarunt Ecclesie
sancte Dei, quod nec scit nec credit aliquos errores contra fidem
catholicam fuisse commissos inter fratres ordinis dicti Templi. [p. 433]
Ad LXXVII articulum respondens, negavit dictum articulum et contenta in
eo.
Ad LXXVIII articulum respondens, negavit dictum articulum et contenta in
eo. Dixit tamen quod, quando fratres recipiuntur ad dictum ordinem,
injungitur eis servare bonos mores et bonas consuetudines dicti ordinis
presentes et futuros, et malos vitare.
Ad LXXIX articulum respondens, negat eum.
Ad LXXX articulum respondens, negat eum, exceptis per eum confessatis
supra.
Ad LXXXI articulum respondens, negavit eum et contenta in eo omnia et
singula, salvis a se superius confessatis.
Ad LXXXII articulum respondens, dixit nec se scire nec credere contenta
in eo, salva excellencia domini nostri summi pontificis, et reverencia
fratrum ejus.
Ad LXXXIII articulum respondens, dixit se non credere neque scire aliqua
de contentis in eo, salva excellencia ejusdem domini nostri pape et
fratrum ejus honore.
Ad LXXXIIII articulum respondens, dixit ut in proximo articulo supra.
Ad LXXXV articulum respondens, dixit se nec scire nec credere aliquid de
contentis in eo.
Ad LXXXVI articulum respondens, dixit quod ipse qui loquitur fuit
receptus in domo Mansi Dei, per fratrem Raymundum de Baco tunc
preceptorem ejusdem domus, in vigilia Natalis Domini proxime preterita
fuerunt XXIX anni elapsi, astantibus et presentibus in ipsa recepcione
fratribus Petro de Camporotundo, Jacobo Olerii, Arnoldo Rocha camerario
dicte domus, et pluribus aliis de quibus non recordatur, qui mortui
sunt, et fratre Jordano et fratre Arnoldo Canicii et fratre Symone, nunc
viventibus, ordinis supradicti. Modus autem sue recepcionis et aliorum,
quos ipse vidit recipi in eadem domo Mansi Dei, fuit observatus per
receptores per modum qui sequitur. Videlicet quod tempore quo ipse qui
loquitur fuit receptus in fratrem dicti ordinis apud domum Mansi Dei,
frater Raymundus de Baco preceptor tunc dicte domus intravit ecclesiam
seu capellam dicte domus, cum ceteris fratribus qui in ipsa [p. 434]
domo tunc erant, ipso fratre Bartholomeo qui loquitur, jam tunc
presbitero existente et remanente extra capellam predictam. Et post
paululum venerunt ad ipsum qui loquitur duo fratres senes dicti ordinis,
de nominibus quorum dixit se ad plenum non recordari, et introduxerunt
ipsum qui loquitur in quamdam cameram que est juxta ecclesiam, in qua
jacet frater capellanus dicte domus; ubi dixerunt ipsi qui loquitur
multas asperitates ordinis, et an ipse qui recipi debebat haberet membra
sua sana, et utrum esset excommunicatus, et utrum esset obligatus
creditoribus, et an votum emisisset intrandi alium ordinem seu
religionem, et multa alia que continentur in quodam libro qui appellatur
liber Statutorum et regula ordinis Templariorum. Et cum ipse qui
loquitur ad omnia respondisset, et docuissent eum quid haberet dicere
preceptori, introduxerunt eum in ecclesiam ubi erat dictus preceptor cum
fratribus ubi tenebant capitulum pro predictis, clausis januis ecclesie
supradicte, et flexis genibus et complosis manibus coram eo, dixit ipse
qui recipiendus erat: «Domine, Deo et beate Marie Virgini, et vobis et
omnibus..... supplico me recipi in hoc ordine in socium et in fratrem
proprie ad serviendum Deo, pro anima mea sal[vanda re]liquum vite tempus
mee volo expendere ad laudem Dei, et sibi in hoc ordine perpetuo
famulari.» Et..... dictus preceptor jussit eundem fratrem qui loquitur
exire ecclesiam, et post modicum tempus fecit [ipsum vo]cari et ad se
venire. Multa eciam alia in dicta ejus recepcione fuerunt dicta, prolata
et ordinata per dictum preceptorem, et ad ea responsa data per ipsum
fratrem Bartholomeum receptum, sicut in quodam libro continente regulam
dicti ordinis latius continetur. Quem inquam librum idem frater
Bartholomeus capellanus fecit de dicta domo Mansi Dei per quendam
juvenem aportari, et presentari eidem domino episcopo Elnensi et
canonicis Elnensis ecclesie predictis, necnon viris religiosis
Predicatoribus et Minoribus predictis secum inquirentibus et astantibus,
quorum nomina in exordio hujus enqueste sunt superius interserta. Liber
autem predicte regule sic incipit in romano:
_Quan alcum proom requer la compaya de la Mayso._
Similiterque vidit fieri recepcionem aliorum fratrum sacerdotum [p. 435]
et secularium personarum, de recepcione quorum ordo et modi scripti sunt
in dicto libro statutorum et regule supradicte. De temporibus autem
recepcionis aliorum qui recepti fuerunt post recepcionem ipsius qui
loquitur, dixit se non plene recordari. De personis vero eorum quos ipse
vidit recipi, dixit quod vidit recipi fratres Bernardum Guerrerii
presbiterum tunc, Raymundum Sapte, Johannem de Rosis, Johannem Coma tunc
presbiteros, et fratres nunc ordinis supradicti. Vidit eciam recipi
fratres laycos milites Bertrandum de Rippisaltis, Bernardum de
Miliariis, et multos alios milites et non milites, de nominibus quorum
dixit se non plene recordari. Qui fuerunt recepti diversis temporibus ad
predictum ordinem in ecclesia predicta per diversos preceptores,
videlicet per dictum fratrem Raymundum de Baco, et per fratrem Raymundum
de Benaies, et per fratrem Arn. de Torrosella, et per fratrem G. de
Abelars, et per fratrem Raymundum de Gardia, quem videt nunc et vidit
ejusdem domus presentem et ultimum preceptorem.
Ad LXXXVII articulum respondens, negavit predictum articulum et omnia et
singula contenta in eo, et dixit se nichil scire penitus de contentis in
eo nec credere.
Ad LXXXVIII et ultimum articulum respondens, dixit se nescire que capita
illa sint de quibus agitur in articulo; nec usquam nunc in ordine Templi
unquam audivit mentionem fieri de eisdem, nec illa vidit, nec quemquam
audivit loquentem vel mencionem sibi facientem de illis capitibus
maledictis. Nec scit ubi illa sint, nec retro fuerint; ymo credit illa
in nullo loco fore in toto mundo, nec olim fuisse apud Templarios, nec
apud fideles aliquos Christianos.
Super aliis vero de quibus precipitur fieri [inquisicio?] generalis,
prout visum fuit dicto domino episcopo et predictis aliis dominis
canonicis et religiosis viris, _inquirentibus?_ pariter cum eodem,
requisitus dixit se nichil amplius scire.
II. Frater Petrus Bleda ordinis Templi et domus Mansi Dei predicte,
juratus, ut principalis de seipso, et ut testis de aliis, super [p. 436]
articulis super quibus interrogabitur plenam, meram et puram dicere
veritatem, dixit et deposuit ut sequitur:
Expositis primo sibi articulis in vulgari: super primo articulo dixit et
negavit eum, et omnia et singula contenta in eo.
Ad II-IIII articulos inclusive respondens, interrogatus cum diligencia,
negavit eos et omnia et singula contenta in eis.
Ad V-VII articulos inclusive respondens interrogatus, negavit eos et
omnia et singula contenta in eis, asserens Christum passum fuisse pro
redemptione humani generis, non pro sceleribus ipsius Christi Jhesu.
Ad VIII articulum respondens, negavit ipsum et omnia et singula contenta
in eo.
Ad IX-XIII articulos inclusive diligenter interrogatus, negavit eos et
omnia et singula contenta in eis.
Ad XIIII-XIX articulos inclusive diligenter et sigillatim interrogatus,
negavit eos et omnia et singula contenta in eis.
Ad XX-XXIX articulos inclusive diligenter et sigillatim interrogatus,
negavit eos et omnia et singula contenta in eis, adiciens quod si
Magister major ordinis Templi confessus est predicta, sicut in articulis
continetur, quod non credit idem frater Petrus, mentitus est idem
Magister major Templi per gulam suam falso modo.
Ad XXX-XXXIII articulos inclusive respondens, dixit contenta in eis
falsa esse, salvo et excepto quod recipiens osculatur fratrem noviter
receptum in ore tantum, in signum bone fidei et fraterne dilectionis.
Ad XXXIIII articulum respondens, dixit quod recepti in fratres dicti
ordinis jurant tempore sue recepcionis quod non exibunt nec relinquent
ordinem Templariorum pro alio majori vel fortiori, vel pro minori vel
debiliori ordine.
Interrogatus quare dictum sacramentum prestant, cum sit contra
interdictum juris, dantis licenciam receptis ad religionem aliquam ut
intra annum, vel in fine anni, probata asperitate suscepte religionis,
illam relinquant si velint, et ad seculum revertantur intra annum, post
annum vero possint ad aliam religionem approbatam, strictiorem [p. 437]
tamen, propria voluntate transire absque licencia rectoris prime
religionis? dixit quod sancti patres fundatores ordinis dicti Templi sic
statuerunt, et ita scriptum est, ut dixit, in libro statutorum et regule
ordinis supradicti.
Ad XXXV articulum respondens, dixit vera esse contenta in eo.
Interrogatus de sentencia, respondit et racionem assignat que in regula
continetur.
Ad XXXVI et XXXVII articulos inclusive interrogatus respondens,
confessus est contenta in eis vera esse, et predicta sic vidit de seipso
fieri et de quibusdam aliis observari.
Ad XXXVIII articulum respondens, dixit se non credere quod aliqua
sinistra suspicio pro dicta clandestina recepcione fratrum haberi debeat
a quocumque bono homine, cum..... nil mali fiat, ut dixit, et si forte
contrarium suspicentur, credit eos peccare, et Dominus parcat [eis?].
Ad XXXIX articulum respondens, dixit ut in proximo arti[culo
preceden]ti.
Ad XL-XLV articulos inclusive _respond_ens, dixit, negavit eos et omnia
et singula contenta in eis. Interrogatus quo modo scit quod predicta in
articulis predictis contenta careant veritate, ut dixit, respondit se,
cum sit de dicto ordine, nusquam illa patrasse, nec ad ea committenda
rogatum vel vocatum fuisse per aliquem de dicto ordine, nec vidit nec
audivit nec scivit quemquam aliqua facere de predictis.
Ad XLVI-LXX articulos inclusive interrogatus respondens, dixit contenta
omnia et singula in eis non esse vera, nec se scire nec credere vera
esse, salvo quod confessus est quod incontinenti post recepcionem
fratrum dicti ordinis, ipsi recepti in fratres recipiunt quilibet unum
cingulum de filo lineo vel de lana, sicut magis eis placet, et ejus
longitudinis quam volunt, et perpetuo dum vivunt portant cingula sive
cordulas die nocteque, et ipsis cingulis cinguntur; non tamen ydola
cinguntur vel tanguntur cum eis, addens quod illas cordulas sive cingula
portant in signum castitatis.
Ad LXXI articulum interrogatus respondens, dixit contenta in [p. 438]
ipso articulo vera esse.
Ad LXXII articulum interrogatus respondens, dixit quod fratres qui
interfuerunt et intersunt capitulis eorum possunt inter se loqui de
factis et tractatis et dictis in ipsis capitulis, aliis autem fratribus
qui non interfuerunt non audent revelare predicta.
Ad LXXIII articulum respondens, negavit eum et contenta in eo.
Ad LXXIIII articulum respondens, negavit eum, adiciens quod licitum est
ipsis fratribus confiteri vel sacerdotibus dicti ordinis, vel fratribus
Minoribus vel Predicatoribus, peccata sua.
Ad LXXV-LXXX articulos inclusive diligenter interrogatus, negavit eos et
omnia et singula contenta in eis.
Ad LXXXI articulum respondens, negavit omnia et singula contenta in eo,
exceptis a se superius confessatis. Interrogatus quid est fama, dixit se
nescire.
Ad LXXXII articulum respondens, dixit se non credere aliqua de contentis
in eo, neque scire aliquid de eodem verum; si aliqui fratres ejusdem
ordinis contenta in dicto articulo sint confessi vel aliqua de contentis
in eo, dixit ipsos falsa dixisse et mentitos esse per gulas.
Ad LXXXIII-LXXXV articulos inclusive interrogatus respondens, dixit se
receptum fuisse in ordine dicti Templi apud Alfambre in Aragonia, in
capella ejusdem castri de Alfambre, per fratrem Jacobum Davila tunc
comendatorem dicti castri, cum voluntate Magistri de Aragonia, Dominica
precedente festum sancti Martini proxime preteriti fuerunt XII anni
elapsi, presentibus et ibidem astantibus Guillelmo de Juneda, Berengario
de Montepavono, Dominico de Barbastre, Sancio Anessa, Petro Gardiola
fratribus dicti ordinis. Modus autem recepcionis ipsius, et aliorum quos
recipi vidit, in fratres dicti ordinis, est qui sequitur; talis
videlicet in effectu qualem ipsum recitavit et dixit frater Bartholomeus
testis proximus et precedens, in deposicione quam fecit in ipso articulo
superius, et qualis etiam scriptus est in libro continente statuta et
regulam ordinis dicti Templi; quem si[quidem librum?] dictus frater
Bartholomeus exhibuit, prout credit, dicto domino Elnensi [p. 439]
episcopo, ut superius in dicta ejus deposicione [continentur?].
Ad LXXXVII et LXXXIII atque ultimum articulos respondens interrogatus,
dixit se nescire aliqua vel aliquid de contentis in ipsis; super aliis
vero de quibus precipitur fieri inquisicio generalis, prout visum fuit
dicto domino episcopo, et predictis aliis dominis canonicis et
religiosis viris inquirentibus pariter cum eodem, requisitus dixit se
nichil amplius scire.
III. Frater Jordanus de Pulcrovisu ordinis dicti Templi, et domus Mansi
Dei predicte, juratus, ut principalis de se ipso, et ut testis de aliis,
super articulis super quibus interrogabitur plenam, meram et puram
dicere veritatem, dixit et deposuit ut sequitur:
Expositis primo sibi articulis in vulgari, super primo, II, III-XV
articulis inclusive, sigillatim et singulariter, diligenter
interrogatus, negavit ipsos articulos et omnia et singula contenta in
eis. Dixit tamen quod a tempore citra quo ipse frater Jordanus et alii
fratres ordinis dicti Templi Elnensis diocesis fuerunt capti, ocasione
criminum contentorum in ipsis articulis, ipse qui loquitur audivit
aliquos loquentes quod rumor et murmur gentium fuit contra ipsos de
predictis; adiciens se credere quod idem rumor non processit a
veridicis, sed a falsis et inimicis ordinis supradicti. Dixit eciam se
non recordari a quibus audivit predictum murmur fieri sive dici.
Ad XVI-XXVIII articulos inclusive, et eorum singulos sigillatim et
singulariter, diligenter interrogatus, negavit omnia et singula contenta
in eis; adiciens se credere sacramentum altaris et alia sacramenta
Ecclesie, prout Romana Ecclesia hoc tenet et docet, et idem quod de se
credit de omnibus et singulis fratribus dicti Templi.
Ad XXIX articulum respondens, dixit se nec scire nec credere contenta in
eo, salva sanctitate domini nostri pape et fratrum ejus honore; et si
ipse Magister confessus fuit contenta in ipso articulo, confessus est
falso modo et mentitus est, sicut dixit et credit.
Ad XXX-XXXIIII articulos inclusive respondens, singulariter et
districte, diligenter interrogatus, dixit et negavit omnia et [p. 440]
singula contenta in ipsis articulis et eorum singulis, salvo quod
confessus est idem frater Jordanus quod recipiens et receptus in dictum
ordinem se ad invicem osculantur in ore tantum; et hoc servari vidit in
recepcione multorum fratrum, quos recipi vidit in domo Mansi Dei ad
ordinem supradictum.
Ad XXXIII-XXXIX articulos inclusive respondens singulariter singulis, et
confessus est quod fratres recepti in dicto ordine Templi promittunt,
per juramentum a se prestitum, se non exire nec relinquere ipsum ordinem
pro quovis alio ordine majori vel minori. Item confessus est quod ipsi
fratres recepti incontinenti post recepcionem habentur pro professis.
Item confessus est quod recepcio ipsorum fratrum quos recipi vidit in
ordine supradicto facta fuit, et eam fieri vidit de multis fratribus in
dicta ecclesia Mansi Dei, clausis januis ipsius ecclesie, et expulsis
omnibus preter fratres ordinis supradicti. Ad id vero quod de vehementi
suspicione in articulo exprimitur, respondit et dixit murmur fieri inter
gentes, et quod multi interrogaverunt ipsum qui loquitur quare ita
secrete fiebat recepcio ipsorum fratrum. Quibus ipse respondit quod sic
erat statutum per eos qui statuerunt ordinem supradictum.
Ad XL-XLV articulos inclusive respondens singulariter singulis, negavit
ipsos articulos et omnia et singula contenta in eis.
Ad XLVI-LXXIII articulos inclusive respondens singulariter et sigillatim
singulis, negavit omnia et singula contenta in eis, salvo quod confessus
est quod in ipsa recepcione injungitur ipsis fratribus receptis perpetuo
et sine intermissione dictis cordulis sive cingulis cingantur super
camisiam, ad designandum castitatem; negavit tamen quod dictis cordulis
sive cingulis cingantur vel tangantur ydolum vel ydola, nec aliqua
capita, sicut in articulis continetur, dicens se nunquam vidisse aliquod
ydolum, nec scit quod sit, sed credit quod nichil. Item confessus est
quod in recepcione fratrum dicti ordinis injungitur eis virtute
sacramenti a se prestiti quod secreta teneant illa que in capitulis
eorum aguntur et fiunt, et sic ex consequenti eorum recepcio tenenda est
in secreto.
Ad LXXIIII articulum respondens, negavit ipsum. Dixit tamen [p. 441]
quod licet ipse qui loquitur, ex precepto sui superioris, non habuerit
expresse quod confiteretur vel non confiteretur nisi fratribus dicti
ordinis, ipse tamen, quandiu habere potuit oportunitatem confitendi sua
peccata fratribus capellanis sui ordinis, eis confitebatur; in deffectu
autem eorum confitebatur et confessus est fratribus Predicatoribus vel
Minoribus, vel eciam presbiteris secularibus habentibus a suis
superioribus licenciam audiendi confessiones et salutares penitencias
injungendi. Quantum ad alios vero fratres ejusdem ordinis, nescit quem
confessorem pro suis peccatis audiendis eligunt; sed credit de aliis
fratribus idem quod et de se nunc proxime est confessus. Dixit eciam
nusquam sibi fuisse vetitum, nec aliis fratribus, a suis superioribus
quin quemvis sibi possint et velint eligere confessorem.
Ad LXXV-LXXXI articulos inclusive respondens singulariter singulis et
districte, negavit omnia et singula contenta in eis, adiciens se nescire
nec credere quod aliqui de predictis erroribus sint comissi vel fiant
per aliquem fratrem ordinis supradicti.
Ad LXXXII-LXXXV articulos inclusive respondens, dixit se credere
confessiones factas per fratres dicti ordinis Templi coram sanctissimo
domino nostro domino Clemente Dei gratia sacrosancte Romane Ecclesie
summo pontifice factas fuisse, sicut idem dominus noster summus
pontifex, in sua littera missa reverendo patri in Christo domino
Narbonensi archiepiscopo et ejus suffraganeis Narbonensis provincie,
asserit et fatetur, et idem credit de confessionibus factis per
Magistrum et fratres ejusdem ordinis coram dominis cardinalibus, de
quibus fit specialis mentio in papali littera supradicta. Verumtamen
dixit idem frater Jordanus quod, salva sanctitate et excellentia ejusdem
domini nostri summi pontificis, necnon et reverencia dictorum dominorum
cardinalium, quod confessiones facte per Templarios non continent
veritatem; ymo carent primordio veritatis et in se continent falsitatem,
in eo quod dicti fratres; confitentes errores de quibus agitur in
articulis et litteris papalibus per dictum ordinem et per fratres ejus
fuisse comissos, asserunt falso modo.
Ad LXXXVI articulum interrogatus, dixit se fuisse receptum in [p. 442]
fratrem dicti ordinis Templi per fratrem Raymundum de Baco tunc
preceptorem domus Mansi Dei, in ecclesia ipsius domus, ubi ipse qui
loquitur vidit alios plures recipi ultra quam decem a tempore citra quo
factus est frater ipsius ordinis; et fuit receptus in die Dominica circa
festum sancti Martini proxime preteriti fuerunt XXXV anni vel circa,
presentibus et ibidem astantibus Arnaldo Rocha cambrerio, Raymundo
Saqueti, Johanne Saqueti, Symone Agus..... Petro de Villanova et
pluribus aliis fratribus ordinis dicti Templi. De modo autem sue
recepcionis et aliorum quos recipi vidit in fratres in dicta domo Mansi
Dei, dixit idem in omnibus in effectu quod primus testis deposuit in
eodem articulo, et ut continetur in libro exhibito regule ordinis
supradicti.
Ad LXXXVII et LXXXVIII et ultimum articulos respondens, dixit se non
credere errores de quibus agitur in eisdem nunquam habuisse inicium ab
homine Christiano, nec ab aliquo alio; quia non credit dictos errores
aliquo tempore fuisse comissos nec a fratribus dicti Templi, nec eciam a
quocumque. Capita autem vel ydola de quibus agitur in dictis articulis
nec vidit, nec scivit temporibus vite sue, nec quemquam confratrem vel
alium de eis, ubi sint vel fuerint, audivit loquentem nec mencionem
aliquam facientem; ymo negat penitus et non credit predicta contenta in
articulis fore vera. Super aliis vero de quibus precipitur fieri
inquisitio generalis, prout visum fuit dicto domino episcopo Elnensi, et
predictis aliis dominis canonicis et religiosis viris inquirentibus
pariter cum eodem, requisitus dixit se nichil amplius scire.
Anno quo supra, XVII kalendas februarii.
IIII. Frater Bernardus Guerrerii ordinis dicti Templi, et capellanus
capelle domus Mansi Dei, juratus, ut principalis de se ipso, et ut
testis de aliis, super articulis super quibus interrogabitur plenam et
puram dicere veritatem, dixit et deposuit ut sequitur:
Expositis primo sibi articulis in vulgari, ad primum, II-XV articulos
inclusive interrogatus singulariter et sigillatim, negavit [p. 443]
ipsos articulos et omnia et singula contenta in eis.
Ad XVI-XXVIII articulos inclusive respondens sigillatim super singulis,
negavit eos et omnia et singula contenta in eis, adiciens quod ipse qui
loquitur qui presbiter est, et erat antequam esset receptus in fratrem
dicti ordinis, dixit in canone misse, quandiu missas celebravit, verba
ordinata per que conficitur corpus Christi, exprimens et declarans coram
nobis inquisitoribus in presenti sua deposicione ipsa verba canonis in
hunc modum: «Hoc est enim corpus meum.» Credens, ut dixit, quod ceteri
presbiteri dicti ordinis idem faciant sicut ceteri omnes presbiteri
Christiani; adiciens eciam quod aliquis preceptor vel quivis alius
frater dicti ordinis non fecit sibi preceptum de obmittendis dictis
verbis; nec audivit ab aliis interdici quominus dicta verba tam
sacratissima tamque summe necessaria et salubria dicerentur, licet idem
qui loquitur viderit presbiteros recipi in fratres ordinis supradicti,
quibus nunquam audivit a superiore, vel ab alio Templario aut quocumque
alio interdici. Adjecit eciam se credere sacramentum altaris, et alia
sacramenta Ecclesie, sicut quivis alius fidelissimus Christianus credit
et debet credere sacramenta Ecclesie ad animarum fidelium [salutem?]
esse prodita et a Romana Ecclesia pro fidelibus introducta.
Ad XXIX articulum respondens, dixit contenta in ipso articulo se non
credere vera esse; et si forte confessus fuit ipse Magister de quo in
articulo agitur confessus fuit, ut ipse qui loquitur credit, non est
confessus veritatem.
Ad XXX-XXXIII articulos inclusive respondens, dixit sigillatim et
districte, negavit omnia et singula contenta in eis, excepto quod
confessus est quod receptus quilibet in ipso ordine osculatur ipsum
recipientem in ore tantum. Et hoc dixit ipse qui loquitur se scire ideo
quia vidit plures fratres recipi in ordine supradicto, qui osculabantur
tantum in ore ipsum recipientem, ut supra deposuit.
Ad XXXIIII articulum respondens, dixit et confessus est quod recipiens
fratrem aliquem in dicto ordine facit illum jurare quod ipsum [p. 444]
ordinem non exeat, vel relinquat pro majori vel minori ordine; et hoc
dixit expressum esse in libro statutorum et regule ordinis supradicti,
absque licencia illius qui licenciam dare posset. Interrogatus de quo
intelligunt qui licenciam possit dare, dixit quod de domino papa vel de
Magistro majori ordinis supradicti.
Ad XXXV articulum respondens, confessus est contenta in ipso articulo
vera esse. Interrogatus quare ipsi fratres dicti ordinis incontinenti
fratres receptos habent pro professis, dixit se nescire reddere
rationem, sed quod sic usitatum est in ordine supradicto.
Ad XXXVI et XXXVII articulos inclusive respondens, dixit et confessus
est quod de more ipsius ordinis est quando quum fratres alicujus domus
seu conventus ejusdem ordinis tenent capitulum pro aliquibus
tractatibus, sive pro fratribus recipiendis, sive pro aliis negotiis in
communi tractandis, claudunt januas illius loci in quo capitulum tenent.
Et hoc idem vidit servari ipse qui loquitur a XII annis citra quibus
ipse frater capellanus est ordinis supradicti.
Ad XXXVIII et XXXIX articulos inclusive respondens, dixit quod, antequam
ipse esset frater dicti ordinis, audivit aliquos loquentes de dicta
secreta recepcione; sed credit quod aliquis suspicionem malam non
habuerit, qui haberet radicem cum Deo et bonum intellectum. Cetera
contenta in dictis articulis negavit.
Ad XL-XLV articulos inclusive respondens interrogatus districte et
sigillatim, negavit ipsos articulos et omnia et singula contenta in eis.
Ad XLVI-LVII articulos inclusive respondens interrogatus districte et
sigillatim, negavit ipsos et omnia et singula contenta in eis.
Ad LVIII-LXX articulos inclusive respondens interrogatus districte et
sigillatim, negavit ipsos et omnia et singula contenta in eis, excepto
quod confessus est quod cuilibet recepto in fratrem dicti ordinis
injungitur, tempore sue recepcionis, quod perpetuo incessanter portent
cingula vel cordulas lineas vel laneas super camisiam, in signum
castitatis. Dixit tamen quod predictis cingulis seu cordulis non
tanguntur nec cinguntur capita vel ydola, de quibus mentio fit in
articulis supradictis.
Ad LXXI, LXXII et LXXIII articulos inclusive interrogatus, [p. 445]
dixit et confessus est quod, juxta statutum ipsius ordinis, nullus
frater audet revelare alicui ea que fiunt in capitulo ipsorum fratrum,
nec de gestis vel dictis eciam in ipso capitulo audent loqui aliis
fratribus ejusdem ordinis qui presentes in ipso capitulo non fuerunt.
Dixit eciam quod frater qui contrarium fecisse detectus esset, mantello
perdito, de ipso ordine expelleretur. Et hoc dixit se scire ideo quia,
ut dixit, vidit predicta esse scripta in libro statutorum et regule
ordinis supradicti.
Ad LXXIIII articulum respondens, negavit eum et contenta in eo.
Ad LXXV, LXXVI et LXXVII articulos inclusive respondens singulariter
singulis, negavit eos et omnia et singula contenta in eis, adiciens se
credere quod ideo non potuit corrigi nec desinere quod non fuit.
Ad LXXVIII, LXXIX et LXXX articulos inclusive interrogatus, dixit
contenta in eis omnia et singula non esse vera; adiciens quod in
statutis dicti ordinis cavetur quod quicumque frater aliquid scienter et
injuste acquireret ipsi Templo, quod perderet habitum, et de ipso ordine
expelleretur.
Ad LXXXI articulum respondens interrogatus, dixit se nescire nec credere
famam esse de predictis a se superius confessatis.
Ad LXXXII articulum respondens interrogatus, dixit se non credere quod
aliquis frater dicti ordinis confessus fuerit in judicio vel extra ea de
quibus in articulo agitur.
Ad LXXXIII, LXXXIIII et LXXXV articulos inclusive respondens, credit
quod fratres de quibus in papali littera fit mentio confessi fuerint,
prout in ipsa littera continetur. Dixit tamen se credere quod predictam
confessionem fecerunt falso modo et contra omnem veritatem, et se
credere. Dixit ideo quod certus est de se ipso, et de aliis credit cum
quibus conversatus est in dicta domo Mansi Dei ordinis supradicti, non
comisisse predicta nec aliquid de predictis.
Ad LXXXVI articulum respondens diligenter interrogatus, dixit quod ipse
qui loquitur fuit receptus in fratrem dicti ordinis die Dominica ante
festum sancti Johannis mensis junii proxime preteritum XII anni sunt
elapsi, per fratrem G. de Abelars tunc preceptorem dicte domus [p. 446]
Mansi Dei, in capella ipsius domus, presentibus et ibidem astantibus Ar.
de Rocha cambrerio, Bartholomeo de Turre capellano, Raymundo Sapte
capellano, Raymundo de Sancto Justo milite, et pluribus aliis fratribus
ordinis supradicti. De modo autem sue recepcionis et tangentibus ipsam,
et aliis omnibus dependentibus ex eadem, dixit in omnibus et per omnia
ut primus testis deponens super eodem articulo, et ut continetur in
dicto libro per ipsum primum testem exhibito, continente statuta et
regulam ordinis supradicti.
Ad LXXXVII et LXXXVIII et ultimum articulos respondens interrogatus,
dixit se nec scire nec credere aliquid vel aliqua de contentis in ipsis.
Super aliis vero de quibus precipitur fieri inquisitio generalis, prout
visum fuit dicto domino episcopo et predictis aliis dominis canonicis et
religiosis viris inquirentibus pariter cum eodem, requisitus dixit se
amplius nichil scire.
Anno quo supra, XVI kalendas februarii.
V. Frater Berengarius de Collo miles, ordinis milicie Templi et dicte
domus Mansi Dei, juratus ad sancta Dei Evangelia, ut principalis de se
ipso, et ut testis de aliis, super articulis supradictis et eorum
quolibet sibi expositis in vulgari, et diligenter interrogatus,
Super primo, II-XV articulis inclusive respondens, negavit omnia et
singula contenta in eis; adiciens quod in honore crucis et crucifixi
Jhesu fratres ipsius ordinis adorant crucem ter in anno sollempniter et
reverenter, in festis Sancte Crucis mensis septembris et mensis maii, et
die Veneris sancta; et quociens adorant ipsam crucem ipsi fratres in die
Veneris sancta, deponunt sotulares quos portant et gladios et cofas
lineas et quicquid portant aliud extra caput; dicens eciam quod, ob
reverenciam crucifixi Domini Jhesu, omnes fratres dicti ordinis portant
in clamyde crucem. Et sicut Christus Jhesus effudit sanguinem proprium
in cruce pro nobis, in illa significatione fratres dicti ordinis portant
crucem panni rubei in clamide, ut effundant suum sanguinem proprium
contra hostes Christi Sarracenos in terra transmarina, et alibi contra
hostes fidei Christiane.
Ad XVI--et XIX articulos inclusive diligenter interrogatus [p. 447]
respondens sigillatim super singulis, negavit ipsos articulos et omnia
et singula contenta in eis; adiciens quod si magnus Magister dicti
ordinis predicta vel aliqua de predictis confessus est de se ipso
dixitque, mentitus est falso modo, ut credit.
Ad XXX-XXXIII articulos inclusive diligenter interrogatus respondens
sigillatim super singulis, negavit ipsos articulos et omnia et singula
contenta in eis, excepto quod confessus est quod in recepcione fratrum
dicti ordinis, recipiens et receptus deosculantur se in ore tantum, et
in nulla alia parte corporis.
Ad XXXIIII-XXXIX articulos inclusive respondens interrogatus super
singulis sigillatim, dixit et confessus est quod, juxta statuta dicti
ordinis, injungitur ipsis fratribus receptis noviter, in sua recepcione,
per a se prestitum sacramentum, quod ipsum ordinem non exeant nec
relinquant pro majori, vel fortiori, vel minori, vel debiliori ordine,
sine licencia ejus qui dare potest eis licenciam exeundi. Item confessus
est quod fratres incontinenti post recepcionem suam habentur pro
professis. Item confessus est quod in recepcione suorum fratrum nulli
sunt nisi fratres dicti ordinis, et quod eorum recepcio non fit nisi in
capitulo et in presencia fratrum loci in quo recipiuntur, et clausis
januis ejusdem loci. Cetera contenta universa et singula in ipsis
articulis negavit esse vera.
Ad XL-XLV articulos inclusive interrogatus singulariter et sigillatim
super ipsis articulis, negavit ipsos articulos et omnia et singula
contenta in eis vera esse.
Ad XLVI--et LXXIII articulos inclusive diligenter interrogatus
singulariter sigillatim super singulis, negavit ipsos et omnia et
singula contenta in eis vera esse, salvo et excepto quod confessus est
quod injungitur ipsis fratribus in sua recepcione quod perpetuo portent
incessanter cingula sive cordulas lineas sive laneas super camisiam ad
designandum castitatem. Negavit tamen quod de dictis cordulis seu
cingulis non cinguntur seu tanguntur capita ydolorum nec pars aliqua
eorumdem. Item confessus est quod injungitur ipsis fratribus in [p. 448]
sua recepcione quod ea que fiunt vel in suis capitulis nulli debeant
revelare, nec eciam fratribus ejusdem ordinis, nisi illis qui
interfuerunt in ipsis capitulis. Illi autem qui interfuerunt dictis
capitulis possunt inter se conferre de dictis actis vel agitatis in
capitulis prelibatis. Et hoc fit, ut dixit, ad vitandas discordias inter
eos. De pena autem que infligitur ipsis revelantibus secreta capituli,
dixit se nichil scire. Dixit tamen quod ipsa pena continetur, ut credit,
in statutis sive regula dicti Templi.
Ad LXXIIII articulum interrogatus, dixit et confessus est quod ipse qui
loquitur idem servari vidit per plures fratres ejusdem ordinis, qui
quandiu possunt habere fratrem capellanum sui ordinis, confitentur sibi
peccata sua. Ubi vero ipsum habere non possunt, possunt alii cuilibet
presbitero religioso approbate religionis vel seculari sua confiteri
peccata, et ab ipso recipere penitenciam salutarem, et sic vidit
observari inter dictos fratres postquam fuit in dicto ordine nec aliter
prohiberi.
Ad LXXV, LXXVI et LXXVII articulos inclusive diligenter interrogatus
singulariter et sigillatim, negavit ipsos et omnia et singula contenta
in eis, adiciens se nec scire nec credere quod errores predicti sint vel
fuerint in ordine supradicto, et ideo correctione non indigent si
nequeant inveniri, nec debuit fieri de illis, cum non essent,
denunciatio aliqua Ecclesie sancte Dei.
Ad LXXVIII-LXXXI articulos inclusive diligenter interrogatus
singulariter et sigillatim, negavit ipsos et omnia et singula contenta
in eis.
Ad LXXXII articulum diligenter interrogatus, respondit et dixit quod si
aliqui fratres dicti ordinis confessi fuerunt contentos errores in
preambulis articulis insertis in litteris papalibus, dixit se credere
ipsos confitentes malo et falso modo confessos fore, et quod per gulas
suas mentiti sunt confitendo.
Ad LXXXIII-LXXXV articulos inclusive respondens interrogatus, credit
quod fratres de quibus in papali littera fit mencio confessi fuerunt
prout in ipsa littera continetur. Dixit tamen se credere quod [p. 449]
predictam confessionem fecerunt falso modo et contra omnem veritatem, et
hoc dixit se credere ideo quia certus est de se ipso, et de aliis credit
sicut de se, cum quibus conversatus est in dicta domo Mansi Dei ordinis
supradicti et alibi fratres dicti ordinis non comisisse predicta.
Ad LXXXVI articulum respondens diligenter interrogatus, dixit quod
frater B. de Cardona magister quondam Aragonie ordinis dicti Templi apud
Miravetum, qui locus est dicti Templi et est in Catalonia, recepit ipsum
fratrem Berengarium et Bernardum Gaucerandi, Geraldum de Rochamora et
multos alios milites et non milites, usque numerum IX vel X, in fratres
ordinis supradicti, in festo sancti Laurentii proxime preterito, ut
credit, fuerunt novem anni elapsi vel circa, in domo dicti Templi ubi
capitulum teneri consuevit in dicto castro de Miravet, presentibus et
ibidem astantibus B. de Sancto Justo, Petro de Vilalba et multis aliis
fratribus et preceptoribus dicti Templi. De modo autem sue recepcionis
et aliorum IX vel X qui similiter fuerunt recepti cum ipso qui loquitur,
in omnibus et per omnia in effectu dixit et deposuit ut primus testis
deposuit super eodem articulo, et ut continetur in dicto libro per ipsum
primum testem exhibito, continente statuta et regulam ordinis
supradicti.
Ad LXXXVII et LXXXVIII et ultimum articulos respondens interrogatus,
dixit se nescire nec capita nec ydola nec aliqua alia in dictis
articulis contenta, nec credit, cum non sint dicta capita nec ydola de
quibus ibi agitur nec retro fuerint posse in loco aliquo dicti ordinis
inveniri.
Super aliis vero de quibus precipitur fieri inquisitio generalis, prout
visum fuit dicto domino episcopo et predictis aliis dominis canonicis et
religiosis viris inquirentibus pariter cum eodem, requisitus dixit se
amplius nichil scire.
Post hec, anno quo supra, XVI kalendas februarii, predictus dominus
episcopus una cum predictis viris sibi associatis et notariis
supradictis accessit personaliter ad domum predictam Mansi Dei, et
vocavit coram sua presencia in capella ipsius domus fratrem [p. 450]
Raymundum de Gardia preceptorem dicte domus, et fratres infrascriptos,
qui in dicta domo presentes erant, et exposuit eis solempniter
potestatem, auctoritatem et jurisdictionem sibi comissam et datam a
domino nostro summo pontifice super articulis contentis in littera ejus
apostolica, super quibus idem dominus summus pontifex inquiri mandavit
fratres Templarios in Elnensi diocesi constitutos, et recepit ab eisdem
et singulis eorumdem juramenta ad sancta Dei Evangelia corporaliter a se
tacta, quod super omnibus predictis articulis et singulis eorumdem
dicant puram et simplicem veritatem tam de se ipsis quilibet ut
principalis, quam de aliis sicut testis. Nomina autem dictorum fratrum
sunt hec:
Guillelmus de Tamarit.--Raymundus Sapte.--Jacobus Boys.--Guillelmus de
Sancto Ipolito.--Johannes Sacoma.--Arnaldus Septembris.--Raymundus
Vilert.--Raymundus Remilli.--Guillelmus Marcurelli.--Petrus de Sant
Arnac.--Raymundus Descarme.--Petrus Servientis.--Arnaldus
Calis.--Ferrarius Boti.--Guillelmus de Terratis.--Bernardus
Septembris.--Symon de Turri.--Egidius de Vilart.--Jacobus Mascaroni.
Consequenter in eodem instanti idem dominus episcopus publice fecit
vocari et ad sui presenciam venire omnes clericos seculares et laicos
nec non viros alios cujuslibet religionis qui ibi aderant, precipiens
eis et monens eos monicione canonica quod si forte quisquam eorum sciret
aliqua super inquisitionem predictam jam a se incepta contra ordinem et
singulares personas ejusdem ordinis Templi, quod illa diceret et
publicaret et aliquatenus non celaret eidem domino episcopo inquirenti a
die presentis monicionis usque ad dies octo sequentes, alioquin ipsos
scientes et celantes et non revelantes eidem domino episcopo infra
terminum predictum ex tunc in hiis scriptis excommunicacionis vinculo
innodavit. In presencia et testimonio Bernardi de Priciano et Guillelmi
Bonihominis, Raymundi Troyn et plurium aliorum clericorum, presbiterorum
et laycorum.
VI. Frater Guillelmus de Tamarit miles, ordinis dicti Templi [p. 451]
domus Mansi Dei, testis juratus super predictis articulis et eorum
quolibet sibi expositis in vulgari, ut principalis de se, et de aliis
sicut testis, diligenter et sigillatim interrogatus respondens, dixit
super primo, II-XXIX articulis inclusive, negavit ipsos articulos et
omnia et singula contenta in eis, adiciens se credere omnia sacramenta
Ecclesie sicut sancta Romana Ecclesia tenet et docet; dicens eciam se
credere quod nullus potest absolvere a peccatis, nisi sit rite in
presbiterum ordinatus. Item dixit quod ipse et alii fratres dicti
ordinis cum quibus conversatus est habent licenciam confitendi sua
peccata presbiteris capellanis dicti ordinis, vel eis deficientibus
religiosis viris et catholicis vel presbitero seculari habenti licenciam
audiendi confessiones a suo superiore.
Ad XXX-XXXIII articulos inclusive respondens sigillatim super singulis,
negavit ipsos articulos et omnia et singula contenta in eis, excepto
quod confessus est quod is qui recipitur in fratrem dicti ordinis
osculum pacis recipit a recipiente eum in ore tantum, et idem faciunt
multi fratres de aliis ibidem astantibus.
Ad XXXIIII et XXXV articulos inclusive respondens interrogatus, dixit et
confessus est contenta in ipsis articulis esse vera, adiciens quod
receptus inter alia que jurat tempore sue recepcionis, jurat non
relinquere dictam religionem pro majori vel minori ordine aut forciori
vel debiliori absque licencia superioris, qui eam possit dare ipsi
recepto; addens insuper quod ideo habentur pro professis in ipso ordine
incontinenti post recepcionem, ut possint intendere et vacare exercicio
armorum contra Sarracenos.
Ad XXXVI-XXXIX articulos inclusive diligenter interrogatus, respondens
confessus est quod recepciones fratrum dicti ordinis fiunt in capitulis
vel in ecclesiis clausis januis et nullis presentibus nisi solis
fratribus ipsius ordinis; dixit eciam se credere quod propter dictam
recepcionem talem orta est suspicio contra eos, sed non juste, cum in
ipsa recepcione nichil inhonestum dicatur nec fiat. Cetera contenta in
ipsis articulis negavit, ut dixit se non credere esse vera.
Ad XL-XLV articulos inclusive diligenter et sigillatim [p. 452]
interrogatus super singulis articulis, negavit ipsos articulos et omnia
et singula contenta in eis.
Ad XLVI--et LXXIII articulos inclusive diligenter interrogatus
singulariter et sigillatim super singulis articulis, negavit ipsos
articulos et omnia et singula contenta in eis, salvo et excepto quod
fratres dicti ordinis portant continue et incessanter cordulas lineas
vel laneas super camisiam in signum castitatis et religionis perpetuo
conservande. Dixit tamen quod cum dictis cordulis ydola aliqua non
tanguntur nec cinguntur ab illis. Item confessus est quod in recepcione
cujuslibet fratrum injungitur eis per a se prestitum juramentum quod
suam recepcionem nulli debeant revelare, nec eciam auderent loqui cum
aliis fratribus ejusdem ordinis qui non interfuerunt ipsi capitulo de
aliquibus dictis vel gestis in ipso capitulo, et hoc dixit esse scriptum
et ordinatum, sicut credit, in libro statutorum et regule ordinis
supradicti.
Ad LXXIIII articulum interrogatus, dixit et respondit prout super eodem
articulo loquente de confessione peccatorum facienda nisi solis
fratribus presbiteris dicti ordinis. Que quidem responsio facta fuit a
se super XXIIII articulo supra.
Ad LXXV, LXXVI et LXXVII articulos inclusive diligenter interrogatus
singulariter et sigillatim, ipsos articulos et omnia et singula contenta
negavit in eis; adiciens se nec scire nec credere quod errores predicti
sint vel unquam fuerint in ordine supradicto, et ideo correccione non
carent nec caruerunt, nec denunciacione dictorum errorum sancte Dei
Ecclesie facienda.
Ad LXXVIII, LXXIX, LXXX et LXXXI articulos inclusive diligenter et
sigillatim interrogatus, negavit ipsos articulos et omnia et singula
contenta in eis, eo salvo quod jurant non offendere quemquam Christianum
injuste nec temere rapere bona ejus, et hec dixit esse scripta in libro
statutorum et regule ordinis supradicti.
Ad LXXXII articulum respondens interrogatus, dixit quod si dicti fratres
de quibus in articulo agitur predicta confessi sint, dixit ipsos
falsa et contra veritatem confessos fuisse, et per gulas suas [p. 453]
esse mentitos.
Ad LXXXIII, LXXXIIII et LXXXV articulos inclusive diligenter et
sigillatim interrogatus et super contenta in illis, credit quod si
fratres illi, de quibus agitur in articulis, sint et fuerint predictos
errores confessi coram sanctissimo domino nostro papa et coram dominis
cardinalibus et aliis quibuscumque, dixit quod falsa et contra veritatem
confessi sunt, et mentiti per gulas suas falso modo.
Ad LXXXVI articulum respondens diligenter interrogatus, dixit quod ipse
qui loquitur, G. de Baco, G. de Castro Episcopali, B. de Montepavono,
Gaucerando de Biure, Raymundus de Molina, die Dominica secunda mensis
maii futuri erunt XV anni elapsi, ut sibi videtur, fuerunt apud Gardeyn
recepti in fratres ordinis dicti Templi per fratrem B. de Cardona tunc
magistrum Aragonie et Catalonie ordinis supradicti, presentibus et
ibidem astantibus in capella dicti loci de Gardeyn, ubi fuerunt recepti
ad dictum ordinem tam ipse qui loquitur quam reliqui fratres superius
nominati, fratribus Examen de Lenda nunc magistro in Aragonia et
Catalonia, P. de Villa alba, fratre Raymundo de Gardia preceptore dicte
domus Mansi Dei, et pluribus aliis fratribus ordinis supradicti.
De modo autem sue recepcionis et aliorum qui eodem die recepti fuerunt,
et de omnibus tangentibus ipsorum recepcionem, dixit in omnibus et per
omnia in effectu ut primus testis, et ut continetur in libro exhibito
per ipsum testem continente seriem statutorum et regule ordinis dicti
Templi.
Ad LXXXVII et LXXXVIII et ultimum articulos singulariter et sigillatim
interrogatus, respondens dixit se nescire nec vidisse nec capita, nec
ydola, nec aliqua alia in dictis articulis contenta, nec credit, cum non
sint dicta capita, nec ydola de quibus ibi agitur, nec retro fuerint
posse in loco aliquo inveniri; nec scit quid sit ydolum, sed credit quod
nichil sit ydolum in Ecclesia Dei. Addidit quoque quod de dictis
capitibus et ydolis non audivit fieri mencionem alicubi, donec jussi
fuerunt capi, et capti detenti in domo Mansi Dei.
Super aliis vero de quibus precipitur fieri inquisitio [p. 454]
generalis, prout visum fuit dicto domino episcopo et predictis aliis
dominis canonicis et religiosis viris inquirentibus pariter cum eodem,
requisitus dixit se nichil amplius scire.
Anno et die quibus supra.
VII. Frater Raymundus Sapte capellanus presbiter dicte domus Mansi Dei
milicie Templi, testis juratus super predictis articulis et eorum
quolibet sibi expositis in vulgari, ut principalis de se ipso, et ut
testis de aliis diligenter et sigillatim interrogatus, respondens dixit
super I-XXIX articulos inclusive, negavit ipsos articulos et omnia et
singula contenta in eis; adiciens se credere omnia et singula sacramenta
sancte Dei Ecclesie, designando et specificando sigillatim sacramenta
predicta. Dixit eciam quod ipse et alii fratres sua confitentur peccata
fratribus capellanis ejusdem ordinis, cum alterius eorum copiam possunt
habere; alioquin, in eorum deffectu, licenter possunt adire religiosum
aliquem, aut finaliter presbiterum aliquem secularem habentem licenciam
a suo prelato audiendi aliena peccata et salutarem penitenciam
injungendi confessis, et hec dixit esse statuta ordinis dicti Templi.
Ad XXX-XXXIII articulos inclusive diligenter et sigillatim interrogatus,
respondit et dixit quod tam recipiens quam receptus ad dictum ordinem
Templi sese invicem osculantur in ore tantum. Reliqua in dictis
articulis contenta et singula negavit, et dixit se non credere esse
vera.
Ad XXXIIII et XXXVIIII articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, respondit se nescire aliquid de contentis in eis, eo salvo
quod januis clausis loci in quo receptus fuit ipse qui loquitur,
presentibus ejusdem loci fratribus qui tunc erant, exclusis extraneis,
fuit ipse receptus, et post ejus recepcionem non stetit nisi per octo
dies in eodem loco. Sed postea fuit transmissus ad mansum de Garriga
ordinis ejusdem Templi, ubi continue stetit, donec captus fuit adductus
ad domum Mansi Dei, racione criminum ordini supradicto impositorum, et
in dicta domo Mansi Dei cum aliis fratribus usque nunc stetit captus.
Ad XL-XLV articulos inclusive, diligenter et sigillatim [p. 455]
interrogatus, negavit ipsos articulos et omnia et singula contenta in
eis.
Ad XLVI-LXXIII articulos inclusive, diligenter interrogatus sigillatim
et singulariter super singulis articulis, negavit ipsos articulos et
omnia et singula contenta in eis, excepto quod confitetur dictos fratres
ex quo sunt recepti in dicto ordine, et de se ipso dicit idem, portarunt
et portant cingulum sive cordulam fili linei super camisias cinctas
circa lumbos, quas semper portant die noctuque et cum eis jacent in
signum castitatis servande. Addidit eciam se nescire an fratres dicti
ordinis astringantur juramento ne revelent que in eorum capitulis
aguntur, dicuntur et fiunt, quod ipse nunquam fuit in capitulis, nisi eo
tempore quo in fratrem fuit receptus. Credit tamen quod dicti fratres
qui intersunt capitulis teneantur et debeant secreta eorum tenere, et
nullis aliis qui non interfuerint revelare.
Ad LXXIIII articulum interrogatus, dixit et respondit ut supra responsum
est in XXIIII articula.
Ad LXXV-LXXXI articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, respondit et dixit omnia et singula contenta in eis se non
credere vera esse nec veritatem aliquam continere; addens quod opus non
fuit contenta corrigi, nec eciam sancte Dei Ecclesie nunciari, nec fuit
negligencia in corrigendis vel nunciandis predictis, quia nusquam illa
fuisse putat. Nec credit in ordine dicti Templi nec in aliqua ejus
parte, et per consequens nec nunciari nec corrigi debuerunt, et sic
dixit se firmiter credere vera esse ut respondit.
Ad LXXXII articulum interrogatus, respondit et dixit se non credere
multitudinem aliquam fratrum ipsius Templi fore confessam, sicut
invenitur in articulo supradicto, et si forte aliqui sint confessi,
dixit se credere illos non esse homines nec fuisse, sed penitus demones
infernales qui naturaliter falsa dicere consueverunt.
Ad LXXXIII, LXXXIIII et LXXXV articulos inclusive, diligenter et
sigillatim interrogatus et super contenta in illis, credit quod fratres
dicti ordinis Templi qui confessi sunt errores predictos in dictis
articulis contentos falso modo confessi sunt et contra veritatem, ut
ipse credit, et quod mentiti sunt per gulas suas, salva [p. 456]
excellentia Sedis apostolice et honore.
Ad LXXXVI articulum diligenter interrogatus, dixit quod ipse fuit
receptus in fratrem dicti ordinis in ecclesia seu capella domus Mansi
Dei, clausis januis ipsius capelle, octava die ante festum sancti,
Johannis mensis junii proxime preteriti XII anni elapsi, per fratrem G.
de Abelars tunc preceptorem dicte domus Mansi Dei, presentibus et ibidem
astantibus Ar. de Ruppe cambrerio, Symone de Turri, Bartholomeo de Turri
presbitero capellano fratribus, et pluribus aliis fratribus ordinis
supradicti. De modo autem sue recepcionis et de omnibus contingentibus
ipsam recepcionem, dixit in omnibus et per omnia in effectu ut primus
testis supra, et sicut continetur in libro exbibito, ut credit, per
ipsum primum testem, continente regulam et statuta ordinis prelibati.
Ad LXXXVII et LXXXVIII et ultimum articulos diligenter et sigillatim
interrogatus, negavit ipsos articulos et omnia et singula contenta in
eis; addens se nescire nec capita nec ydola nec aliqua alia in dictis
articulis contenta, nec credit, cum non sint nec fuerint dicta capita
nec ydola de quibus ibi agitur, nec retro fuerint posse in loco aliquo
dicti ordinis inveniri.
Super aliis vero de quibus precipitur fieri inquisitio generalis, prout
visum fuit dicto domino episcopo et predictis aliis dominis canonicis et
religiosis viris inquirentibus pariter cum eodem, requisitus dixit se
nichil amplius scire, eo salvo quod audivit dici quod quedam littera
sive cedula continens aliquos articulos errorum et criminum de quibus
superius est inquisitus, et de quibus inquiritur contra fratres ordinis
supradicti, fuerat aportata ad domum Mansi Dei; ipsam tamen cedulam sive
litteram ipse nec tenuit neque vidit, sed existens captus in dicta domo
sic audivit dici; non recordatur tamen a quo. Interrogatus si per
aliquem exstitit informatus quod sic super predictis diceret et
deponeret et sicut deposuit, respondit se a nemine informatum vel
subornatum fuisse. Frater tamen Raymundus de Gardia preceptor Mansi Dei
dicti Templi omnes et singulos fratres dicti Mansi Dei in sui [p. 457]
presencia constitutos rogavit et monuit, quatinus super predictis
articulis plenam et puram dicerent veritatem. Aliud inde nescit.
Anno quo supra, XIII kalendas februarii.
VIII. Frater Raymundus de Gardia miles, preceptor domus Mansi Dei
ordinis milicie Templi, Elnensis diocesis, testis juratus, super
predictis articulis et eorum quolibet sibi expositis in vulgari, ut
principalis de se ipso, et ut testis de aliis, diligenter et sigillatim
interrogatus, respondens dixit super primo quod crimina contenta in ipso
primo articulo sunt et videntur sibi horribilia, valde nefanda et
diabolica, et quod ipsa contenta in ipso primo articulo crimina ipse nec
scit nec credit comissa fuisse a se ipso nec ab aliquo fratre ordinis
dicti Templi. Imo scit de se ipso nec dubitat dicta crimina vel aliquod
de eisdem non fuisse comissa a se; et idem dicit de aliis fratribus
ejusdem ordinis quos ipse recepit et recipi vidit ad ordinem
supradictum. Dixit eciam se non credere aliquem fratrem unquam fuisse
receptum a quocumque ad ordinem supradictum, qui dicta crimina in dicto
articulo contenta comiserit vel aliquod de eisdem Nec recipiens comisit
supradicta.
Ad II-VIII articulos inclusive, diligenter et sigillatim interrogatus,
dixit ut supra deposuit super primo; adiciens se non credere per alium
posse salvari nisi per Dominum nostrum Jhesum Christum, qui est vera
salus omnium fidelium, et qui passus fuit pro nostris peccatis, non pro
suis; et pro redemptione humani generis, cum peccatum non fecerit, nec
fuit dolus in ore ejus.
Ad IX-XIII articulos inclusive facientes mencionem de dehonestanda cruce
Christi et ejus vituperio et crucifixi in ea diligenter et sigillatim
interrogatus, super eis respondens dixit, negavit simpliciter et pure
ipsos articulos et omnia et singula contenta in eis; addens quod ad
honorem et gloriam santissime crucis Christi et passionis ejus quam ipse
Christus passus fuit in suo gloriosissimo corpore pro se et pro aliis
fidelibus Christianis, tam ipse quam alii fratres milites [p. 458]
ejusdem ordinis portant mantellos albos in quibus consutum et fixum est
venerabile signum rubee crucis, in signum sacratissimi sanguinis Jhesu
Christi quem ipse in ligno crucis vivifice fudit pro ejus fidelibus et
pro ipsis. Dixit eciam quod eorumdem Templariorum habitus constat et est
in cruce predicta, que est rubea et communis tam militibus quam non
militibus fratribus ordinis supradicti. Addidit quoque quod ipsi
Templarii, singulis annis, in die Veneris sancta, discalciati et sine
gladio aliquo et omnibus cofis depositis, et nudo capite, veniunt ad
adorandam crucem, flexis genibus ante eam. Et idem faciunt annuatim
fratres omnis dicti ordinis in duobus festis Sancte Crucis, videlicet
mensium maii et septembris, dicentes: «Adoramus te, Christe, et
benedicimus tibi, quod per sanctam crucem tuam redemisti mundum.»
Excepto quod in dictis duobus festis Sancte Crucis veniunt ad ipsam
crucem adorandam pedibus calciatis.
Ad XIII-XXIII articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, respondens dixit et negavit omnes et singulos articulos et
omnia et singula contenta in eis, adiciens quod ipse et fratres dicti
ordinis ter in anno recipiunt corpus Christi, videlicet in festis
Resurrectionis Dominice, Penthecostes, et Nativitatis ejus, spem suam
firmam habentes in dicto sacro corpore Jhesu Christi quod in dictis
festivitatibus recipiunt, ut per ipsum eorum anime salve fiant; et sicut
credunt de dicto sacro corpore Jhesu Christi quod sit salus eorum, sic
et eodem modo credunt ad salutem suam sancte Ecclesie reliqua sacramenta
que sunt baptismus, confirmacio crismatis, consecratio sacri corporis et
preciosi sanguinis Jhesu Christi quod fit per presbiteros in altari,
matrimonium, sacer ordo clericorum, confessio peccatorum et injunctio
penitencie salutaris, et ultimum extrema unctio cum sancto oleo
infirmorum.
Ad XXIIII-XXVIII articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, negavit ipsos articulos et omnia et singula contenta in
eis, salvo quod confessus est quod Magister et alii preceptores dicti
ordinis infligunt et possunt infligere pro comissis criminibus penas
corporales fratribus delinquentibus, juxta statuta et ordinata [p. 459]
in ordine supradicto. Penitencias vero spirituales nullus fratrum dicti
ordinis potest injungere nec aliquem absolvere a peccatis, nisi soli
presbiteri capellani ordinis dicti Templi vel religiosi alii presbiteri
seculares, quibus dicti fratres peccata sua verissime sunt confessi.
Ad XXIX articulum respondens, dixit se non credere contenta in ipso
articulo, et si dictus Magister confessus est de se ipso prout in dicto
articulo continetur, dixit ipse qui loquitur se credere ipsum Magistrum
fuisse mentitum in caput suum, et non est confessus in aliquo veritatem.
Ad XXX-XXXIII articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, respondens negavit ipsos articulos et omnia et singula
contenta in eis, salvo quod confessus est quod ille qui fratrem recipit
in dicto ordine post receptionem suam incontinenti osculatur eum in ore
tantum. Et ipse receptus osculatur in ore tantum aliquos de dictis
fratribus circumstantibus eidem in signum fraterne caritatis.
Ad XXXIIII et XXXV articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, dixit et confessus est quod inter alia que jurant fratres
in sua recepcione, jurant et promittunt per a se prestitum juramentum
non relinquere nec exire ordinem dicti Templi pro fortiori vel debiliori
ordine, nisi de licencia superioris qui de dicto exitu licenciam possit
dare, ratione cujus promissionis jurate, statim dicti recepti fratres
pro professis habentur in ordine supradicto.
Ad XXXVI-XXXIX articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, respondens dixit quod cum fratres contingit recipi de novo
ad ordinem supradictum, recipiuntur in capitulo dicti ordinis, et quod
moris est ut in dicto capitulo aliqua dicantur per illum qui dictos
fratres recipit et specialiter exprimantur eisdem receptis, ad quorum
observanciam per juramentum habent et debent astringi cum sint grata
Domino et accepta. Ideo dictorum fratrum recepcio fit in secreto
capitulo, ad quod nulli alii admittuntur nisi fratres duntaxat, quia non
expedit ut per laycos vel seculares clericos sciantur universa et
singula que eis qui recipiuntur solis habent dici, publicentur, [p. 460]
et nota fiant ceteris, licet illa voluntati divine nullatenus sint
contraria nec diversa. Ad id autem quod in dictis articulis de
suspicione habita, ut dicitur, contra fratres et ordinem supradictum,
respondet et dicit quod dicta suspicio, si qua sit vel fuit, frustra et
sine justa causa est et fuit, cum sola ratio predictorum que aguntur et
fiunt in capitulis receptionis tempore fratrum ad eundem ordinem, illa
sit ne pandantur extraneis que secundum Deum et veram justiciam fiunt et
aguntur in capitulis supradictis; item quia reliqui omnes religiosi viri
ad Dei servitium deputati semper observant ut sua teneant capitula super
hiis que agi fierive oportet in illis; in secreto fiunt, exclusis inde
aliis quibuslibet qui non sunt de capitulo eorumdem.
Ad XL-XLV articulos inclusive, diligenter et sigillatim interrogatus,
respondens negavit ipsos articulos et omnia et singula contenta in eis,
adiciens quod juxta statuta dicti ordinis quicumque ex fratribus dicti
ordinis peccatum contra naturam comiserit, quod perdere debet habitum
sue religionis, et in magnis compedibus et in collo catenis appositis et
in manibus manicis ferreis habet perpetuo carceri mancipari, ubi in pane
tristicie et aqua tribulacionis habet complere et finire reliquum vite
tempus.
Ad XLVI-LXXIII articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, respondens negavit ipsos articulos et omnia et singula
contenta in eis, adiciens quod dicti fratres omnes et singuli ejusdem
ordinis adorant solum Deum unicum Dominum nostrum Jhesum Christum, et
propter eum reverentur omnes sanctos et sanctas ejus, et nulli creature
debetur ab aliquo Christicola nisi soli Deo, licet propter eum sanctis
ejus reverenciam debeant; addens itaque quod ipsi fratres dicti ordinis
portent cordulas lineas seu laneas super camisiam qua cinguntur lumbi
eorum ad recolendam et memoriter tenendam castitatem quam in introitu
ejusdem ordinis promiserunt; negans pure et simpliciter quod prefatis
cordulis quibus ipsi cinguntur nulla capita vel ydola de quibus in
articulo agitur tanguntur aliquo tempore nec cinguntur.
Ad LXXIIII articulum diligenter interrogatus, respondens dixit [p. 461]
sicut in XXIIII articulo supra dixit, adiciens quod quandiu fratres
dicti ordinis habere possunt facultatem adeundi fratrem capellanum
ejusdem ordinis sibique confitendi sua peccata, juxta statuta dicti
ordinis ad neminem alium extra dictum ordinem ire debent, nisi in
deffectu dicti fratris capellani confiteri velint auctoritate propria
religioso presbitero aut alii presbitero seculari.
Ad LXXV, LXXVI et LXXVII articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, respondens negavit ipsos articulos et omnia et singula
contenta in eis, adiciens quod dicti errores de quibus in dictis
articulis fit mentio non fuerunt in ipso qui loquitur nec in aliquo
fratrum ordinis supradicti quem ipse notum habuerit; et idem credit quod
de se ipso dixit, de singulis fratribus ordinis supradicti, propter quod
non fuit negligentia nec fuit necesse ipsos errores corrigi nec nunciari
Ecclesie, cum non essent.
Ad LXXVIII et LXXIX articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, respondens negavit ipsos articulos et omnia et singula
contenta in eis, addens quod inter alia statuta sui ordinis que jurant
ipsi fratres servare et tenere, est quod non debeant aliquid injuste
adquirere vel alii subtrahere quoquo modo; et qui contra faceret
quisquam de ipsis fratribus, juxta statuti predicti seriem graviter
puniretur.
Ad LXXX et LXXXI articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, respondens negavit ipsos articulos et omnia et singula
contenta in eis esse vera.
Ad LXXXII articulum diligenter interrogatus, respondens dixit quod si
aliqui fratres dicti ordinis in magna multitudine vel in parva confessi
sunt errores de quibus in articulis agitur, confessi sunt, prout credit,
contra puram veritatem, et mentiti sunt in caput suum et per gulas eorum
falsas.
Ad LXXXIII, LXXXIIII et LXXXV articulos inclusive, diligenter et
sigillatim interrogatus, respondens dixit quod fratres qui confessi sunt
errores coram domino nostro papa et dominis cardinalibus in consistorio
publico jurati, de quibus quidem erroribus in articulis mentio habetur,
quod confessi sunt, salva excellentia Sedis apostolice, [p. 462]
falsitatem et illegalitatem, et mentiti sunt in capita eorundem.
Ad LXXXVI articulum diligenter interrogatus, dixit quod frater Petrus de
Moncada tunc magister sive preceptor in Aragonia et Catalonia recepit
ipsum fratrem Raymundum qui loquitur in fratrem ordinis dicti Templi, in
civitate Cesaraugustana, que est in Aragonia, in capella domus Templi,
quam habent in ipsa civitate, die Dominica post festum sancti Martini
proxime preteritum fuerunt XXXV anni elapsi vel circa, presentibus et
ibidem astantibus Guillelmo de Miraveto, G. de Montequino, Arnaldo de
Timore, Raymundo de Montepavone fratribus dicti Templi, et multis aliis
fratribus ejusdem ordinis jam deffunctis. Modum autem sue recepcionis et
aliorum fratrum quos ipse ut preceptor dicte domus Mansi Dei recepit in
fratres dicti ordinis in capella ejusdem domus Mansi Dei, quorum nomina
sunt: Bn. de Miliariis miles, Johannes de Comba presbiter capellanus,
Jacobus de Garriganis, Raymundus Rubei, G. de Sagas, Ar. Septembris,
Ferrarius Hoti, P. Garriga fratres dicti ordinis, expressit seriose idem
in omnibus in effectu ut frater Bartholomeus primus testis supra, et ut
continetur in libro per ipsum primum testem exhibito, prout credit, in
quo regula et statuta ipsius ordinis latius continentur.
Ad LXXXVII et LXXXVIII et ultimum articulos diligenter et sigillatim
interrogatus, respondit et dixit se nec scire nec credere dictos errores
nunquam originem a bono spiritu, sed a maligno et a diabolo habuisse,
nec credit quod in ordine Templi unquam fuerit facta vel habita de eis
vel aliquo eorundem, nec totis temporibus vite sue ante suscepcionem
habitus dicti ordinis, nec postea usque nunc audivit nec scivit
mentionem esse factam vel habitam de illis erroribus maledictis, nec
scit quod sit ydolum, nec scit quod in aliqua parte vel loco ipsius
ordinis ydolum unquam fuerit cum reverentia nec quomodolibet custoditum,
sed credit quod ydolum nil sit aliud nisi diabolus infernalis, cujus
nomen est et semper fuit a dicto ordine alienum, nefandum et odibile
toti ordini, ut credit cuilibet Christiano.
Super aliis vero de quibus precipitur fieri inquisitio generalis,
prout visum fuit dicto domino episcopo et predictis aliis [p. 463]
dominis canonicis et religiosis viris inquirentibus pariter cum eodem,
requisitus dixit se nichil amplius scire.
Anno quo supra, XII kalendas februarii.
IX. Frater Johannes de Coma presbiter capellanus ordinis dicti Templi
domus Mansi-Dei, testis juratus ad sancta Dei Evangelia, super predictis
articulis et eorum quolibet sibi expositis in vulgari, ut principalis de
se ipso, et ut testis de aliis, diligenter et sigillatim interrogatus,
respondens ad primum, II-XXIX articulos inclusive, negavit ipsos
articulos et omnia et singula contenta in eis; adiciens se credere
dictum Jhesum Christum passum fuisse pro redemptione humani generis, non
pro peccatis suis, cum nunquam peccaverit, dicens eciam quod fratres
ordinis dicti Templi adorant inter alias gentes de mundo crucem Domini
ter in anno, videlicet in die Veneris sancta et in duobus festis Sancte
Crucis mensium maii et septembris, pro cujus honore in comemoracione
passionis Jhesu Christi fratres dicti ordinis in suis clamidibus portant
crucem rubeam; et inter ceteros honores quos faciunt ipsi cruci,
deponunt mantellum ubi est crux quando vadunt ad nature superflua onera
deponenda. Dixit eciam se et alios presbiteros ordinis dicti Templi
dicere verba illa in canone misse per que conficitur corpus Christi et
ejus sanguis preciosus, prout tenet Ecclesia sancta Dei, et prout
scriptum est in missali. Dixit quoque quod fratres dicti ordinis credunt
et suscipiunt omnia sacramenta ecclesiastica, et ipse idem qui loquitur,
cum sit presbiter, illa multis fratribus jam defunctis et viventibus
ministravit. Addidit insuper quod aliquis magister vel preceptor vel
quivis alius et religiosus dicti ordinis qui non sit presbiter non audit
confessiones nec absolvit aliquem a peccatis, nisi soli presbiteri
capellani ordinis supradicti vel alii religiosi presbiteri, et aliqui
presbiteri seculares, et si magnus Magister confessus est de se ipso
prout in articulo continetur, mentitus est falso modo, ut credit.
Ad XXX, XXXI, XXXII et XXXIII articulos inclusive, diligenter et
sigillatim interrogatus, respondens negavit ipsos articulos et [p. 464]
omnia et singula contenta in eis, excepto quod confessus est quod
receptus recipientem osculatur in ore tantum et aliquos de fratribus
ibidem astantibus.
Ad XXXIIII-XXXIX articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, respondens negavit ipsos articulos et omnia et singula
contenta in eis, excepto quod confessus est quod recepti fratres ad
ordinem supradictum inter alia que promittunt per a se prestitum
juramentum, promittunt non exire nec relinquere dictum ordinem pro alio
majori vel fortiori, minori vel debiliori ordine, absque licencia ejus
qui de exeundo ipsum ordinem licenciam possit dare. Confessus est eciam
quod post recepcionem fratrum dicti ordinis ipsi fratres recepti pro
professis incontinenti habentur, ut continetur in regula et statutis
ordinis supradicti, addens eciam quod recepciones ipsorum fratrum fiunt
in capitulo clausis januis et nullis presentibus nisi fratribus ordinis
supradicti, dicens hoc fuisse scriptum, ut ipse credit, in statutis
ordinis prelibati.
Ad XL-XLV articulos inclusive, diligenter et sigillatim interrogatus,
negavit ipsos articulos et omnia et singula contenta in eis.
Ad XLVI-LXXIII articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, negavit ipsos articulos et omnia et singula contenta in
eis, excepto quod confessus est quod fratres ipsius ordinis portant
cordulas lineas vel de canabo supra camisiam ad designandum castitatem
quam ipsi fratres servare promittunt tempore sui ingressus religionis.
Negavit tamen quod dictis cordulis non cinguntur nec tanguntur capita
ydolorum; quia nec scit quod sit ydolum, sed putat quod sit diabolus,
aut nichil in Ecclesia sancta Dei, nec unquam audivit in dicto ordine de
ydolo fieri mentionem, nisi sicut in Scriptura sacra dicitur. Confessus
est eciam quod injungitur ipsis fratribus in sua recepcione per
juramentum ne ea que fiunt et aguntur in eorum capitulis aliis quam
ipsis fratribus qui interfuerunt capitulis revelentur; et si quis contra
faceret, tanquam perjurus excluderetur a domo Templi.
Ad LXXIIII articulum diligenter interrogatus, dixit et [p. 465]
respondit ut supra in XXIIII articulo est responsum per eum.
Ad LXXV-LXXXI articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, respondens negavit ipsos articulos et omnia et singula
contenta in eis, quia errores de quibus agitur in eisdem in dicto ordine
nunquam fuerunt nec sunt nec aliqui eorumdem. Et ideo negligentia
ascribi vel imputari non potuit presidentibus ipsi ordini nec eorum
fratribus, si dictos errores qui inveniri non poterant minime
correxerunt nec sancte Dei Ecclesie nunciarunt, quia quod non est,
corrigi nec nunciari aut corripi non potest, ut dixit.
Ad LXXXII articulum diligenter interrogatus, respondens dixit quod si
qui fratres de quibus in articulo agitur confessi sint illa de quibus
agitur in eodem, dixit ipsos falsum confessos fore, cum in dicto ordine
Templi nusquam error vel aliqua fidei orthodoxe contraria ab aliquibus
fratribus ejusdem ordinis sint commissa. Ymo credit eos qui confessi
sunt prout in articulo dicitur falsos fratres fuisse, et falso et
adulterino modo habitum dicti ordinis suscepisse.
Ad LXXXIII, LXXXIIII et LXXXV articulos inclusive, diligenter et
sigillatim interrogatus, respondit quod si predicti qui fratres dicti
ordinis appellantur in articulis supradictis confessi fuerunt contenta
in dictis articulis, in presencia domini nostri summi pontificis et
dominorum cardinalium fratrum ejus cum juramento proprio et in pleno
consistorio ejusdem domini summi pontificis, salva sui excellentia et
honore et dominorum cardinalium reverentia, predicti fratres qui nomen
fratrum dicti ordinis Templi sibi temere usurparunt, falsa confessi
sunt, quia nec usquam dictum nec usquam relatum nec auditum fuit in
dicto ordine illud quod predicti confessi sunt falso modo.
Ad LXXXVI articulum diligenter interrogatus, dixit quod ipse fuit
receptus in fratrem dicti ordinis in ecclesia seu capella domus Mansi
Dei, clausis januis ipsius capelle, simul cum Ferrario Hoti et Raymundo
Remilli fratribus ejusdem ordinis, per fratrem Raymundum de Gardia
preceptorem ejusdem domus Mansi Dei, die Dominica ante Adventum Domini
proxime preteritum fuerunt IIII^or anni elapsi, presentibus et [p. 466]
inibi astantibus tunc Arnaldo Rocha cambrerio, Bartholomeo de Turre
presbitero capellano, G. Raymundo milite, Bn. Guerrerio presbitero
capellano, fratribus dicti ordinis, et pluribus aliis fratribus. De modo
autem sue recepcionis et aliorum fratrum qui eodem die recepti fuerunt
pariter cum eodem et omnibus aliis tangentibus formam et modum sue
recepcionis et aliorum fratrum secum receptorum ad eundem ordinem, dixit
et declaravit in effectu, sicut frater Bartholomeus de Turri, primus
testis supra, et sicut continetur in libro exhibito, prout credit, per
ipsum primum testem, continente regulam et statuta ordinis prelibati.
Ad LXXXVII et LXXXVIII et ultimum articulos diligenter et sigillatim
interrogatus, respondens negavit ipsos articulos et omnia et singula
contenta in eis, addens in ordine dicti Templi nusquam habuisse originem
errores predictos nec aliquos vel aliquem de eisdem, nec scit nec credit
aliquam fuisse causam que occasionem dederit vel tribuerit inducendi
dictos errores vel aliquem de eisdem, ut in dicto ordine de dictis
erroribus mentio haberetur. Imo scit et credit falsa esse penitus
contenta in illis. Adiciens se nescire prorsus nec unquam scivisse ubi
capita vel ydola de quibus in ultimo articulo agitur sint vel unquam
fuerint cum reverentia vel aliter custodita.
Super circumstantiis vero et aliis de quibus jubetur fieri interrogatio
ipsis fratribus inquisitis, diligenter fuit hic testis requisitus et
interrogatus, seque plura alia nescire dixit nisi quod supra deposuit de
se principaliter, et de aliis velut testis.
Anno et die quibus supra.
X. Frater Jacobus Boys ordinis dicti Templi domus Mansi Dei, testis
juratus ad sancta Dei Evangelia super predictis articulis et eorum
quolibet sibi expositis in vulgari, ut principalis de se ipso, et ut
testis de aliis, diligenter et sigillatim interrogatus, respondens ad
primum, II-XXIX articulos inclusive, negavit ipsos articulos et omnia et
singula contenta in eis; addens se credere firmiter filium Dei Dominum
Jhesum Christum fuisse crucifixum, et passum pro redemptione [p. 467]
humani generis, non pro peccatis nec pro sceleribus suis, cum nunquam
peccaverit nec dolus fuerit in eodem, per quem solum ipse firmiter, et
idem credit de aliis fratribus ejusdem ordinis, spem habet et semper
habuit salvacionis habende; adiciens quod ipse et ceteri fratres ejusdem
ordinis adorant ob reverenciam crucifixi et reverenciam exhibent ipsi
cruci ter in anno quolibet, videlicet in die Veneris sancta et in duobus
festis Sancte Crucis mensium maii et septembris, ob cujus honorem eciam
ipsi fratres portant in suis clamidibus crucem rubeam ad designandum
effusionem sanguinis proprii quem Christus Dominus effudit in cruce pro
nostra salute; addidit quoque se credere (et idem credit de ceteris
fratribus dicti ordinis) omnia ecclesiastica sacramenta, prout sancta
Dei Ecclesia tenet et docet.
Ad XXX-XXXIII articulos diligenter et sigillatim interrogatus,
respondens negavit ipsos articulos et omnia et singula contenta in eis,
salvo quod confessus est: tam recipiens quam receptus mutuo se
osculantur in ore tantum, exclusis et prorsus omissis aliis nefandis
deosculationibus de quibus agitur in articulis supradictis; et hoc idem
dicit, sicut vidit et credit de aliquibus fratribus qui tunc astant,
quos osculatur frater qui receptus est ad ordinem supradictum in ore
tantum.
Ad XXXIIII-XXXIX articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, respondens negavit ipsos articulos et omnia et singula
contenta in eis, salvo quod confessus est quod inter alia que promittit
per juramentum, frater qui recipitur promittit se non exire nec
relinquere dictum ordinem pro minori alio ordine vel majore absque
licencia illius qui dare possit licenciam exeundi. Confessus est eciam
quod ipsi fratres incontinenti post recepcionem suam habentur pro
professis juxta morem et statuta ordinis supradicti. Addidit quoque quod
ipse recepciones dictorum fratrum fiunt in capitulis, clausis januis, et
exclusis extraneis, preter fratres.
Ad XL-XLV articulos inclusive, diligenter et sigillatim interrogatus,
negavit ipsos articulos et omnia et singula contenta in eis simpliciter,
et illa dixit se credere nunquam fuisse comissa per quemquam de
fratribus ordinis prelibati.
Ad XLVI-LXXIII articulos inclusive, diligenter et sigillatim [p. 468]
interrogatus, negavit ipsos articulos et omnia et singula contenta in
eis. Confitetur tamen quod quando fratres recipiuntur ad ordinem
predictum, injungitur eis quod portent cingulum sive cordulam lineam vel
de lana in signum castitatis a se promisse semper habende, et nullatenus
deserende. Dixit tamen quod cum dictis cordulis nec capita nec ydola
cinguntur nec tanguntur, nec eis precipitur ita tangi vel cingi ut in
articulo continetur.
Item dixit de more esse et statuto ipsius ordinis, ut fratres noviter
recepti debeant jurare et jurant statuta et bonos mores ipsius ordinis
custodire; inter que sunt, ut ea que aguntur et fiunt in capitulis
ipsius ordinis nullis aliis revelentur eciam ipsius ordinis fratribus,
nisi illis duntaxat qui in ipsis capitulis affuerunt, et si a quoque
contrarium ageretur, convictus vel confessus excluderetur totaliter ab
ordine supradicto, et careret omni ejus comodo et honore.
Ad LXXIII articulum diligenter interrogatus, dixit et respondit et
confessus est quod fratres dicti ordinis licenter possunt sibi de
qualibet religione approbata eligere confessores suos quos volunt,
quibus possunt sua confiteri peccata si sunt presbiteri, et ab eis
recipere penitencias salutares; et hoc idem eis licet facere de
sacerdote seculari, dum tamen a suo prelato sibi sit data licencia
confessiones audire. Addidit tamen quod tunc demum sua confitentur
peccata aliis extra domum Templi, quando non habent facultatem ipsius
ordinis fratrem capellanum et presbiterum adeundi pro suis criminibus
confitendis eidem.
Ad LXXV-LXXXI articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, respondens dixit quod fratres predicti ordinis non fuerunt
in negligencia corrigendi nec sancte Dei Ecclesie nunciandi, nec ab
observancia dictorum errorum non destiterunt, ideo quia in ipso ordine
non fuerunt, nec de eis vel eorum aliquo unquam in dicto ordine mentio
aliqua fuit facta, usque ad tempus captionis et detentionis eorum.
Reliqua omnia et singula contenta in dictis articulis negavit nec
credidit esse vera.
Ad LXXXII articulum diligenter interrogatus, respondens dixit [p. 469]
quod si fratres dicti ordinis in magna multitudine sive parva in judicio
sive extra in publico seu oculto fuerunt confessi predicta de quibus
agitur in eodem articulo, quod non credit, dicit ipsos veritatem
tacuisse et falsitatem expressisse, cum nusquam errores de quibus agitur
excogitati fuerint in ordine sepedicto, prout credit.
Ad LXXXIII, LXXXIIII, et LXXXV articulos inclusive, diligenter et
sigillatim interrogatus, respondit quod si predicti qui fratres dicti
ordinis appellantur, in articulis supradictis confessi fuerunt contenta
in eis in presencia domini nostri summi pontificis et dominorum
cardinalium cum juramento proprio, et in pleno consistorio sancte Sedis,
confessi sunt in omnibus predictis et singulis erroribus falsitatem,
salva excellentia et sanctitate ejusdem domini nostri summi pontificis
et reverencia dominorum cardinalium fratrum ejus.
Ad LXXXVI articulum diligenter interrogatus, respondens dixit quod ipse
fuit receptus in fratrem dicti ordinis simul cum fratre Johanne de
Alcanada et fratre Bonanat Regis, per fratrem Raymundum de Falte
castellanum tunc Montissoni, apud Montemsonum, in capitulo ipsius loci,
in vigilia sancti Martini fuerunt XII anni elapsi, in eodem capitulo
astantibus et presentibus in recepcionibus suis Arnaldo de Banhullis,
Guillelmo de Castelvi, Jacobo de Vilalba militibus, P. de Lupario
cambrerio et pluribus aliis fratribus dicti Templi.
De modis autem sue recepcionis et aliorum fratrum qui secum dicta die
fuerunt recepti in fratres dicti ordinis, et aliis tangentibus et
circumstantiis ipsam recepcionem, dixit idem in omnibus et per omnia in
effectu ut frater Bartholomeus de Turri, testis primus, supra deposuit
in hoc eodem articulo, et ut continetur in dicto libro exhibito, ut
credit, per eundem domino episcopo inquisitori predicto.
Ad LXXXVII et LXXXVIII et ultimum articulos diligenter et sigillatim
interrogatus, respondens dixit de contentis omnibus et singulis in
articulis supradictis se penitus nichil credere neque scire.
Super circumstantiis vero et aliis de quibus jubentur dicti fratres
inquiri secundum quod inquirenti visum fuerit expedire interrogatus,
respondit et dixit plura nescire nec credere quam deposuit in [p. 470]
singulis articulis supradictis.
Anno quo supra XI kalendas februarii.
XI. Frater Raymundus de Vilert ordinis Templi domus Mansi Dei, testis
juratus ad sancta Dei Evangelia super predictis articulis et eorum
quolibet sibi expositis in vulgari, ut principalis de se ipso, et ut
testis de aliis, diligenter et sigillatim interrogatus, respondens ad
primum, II-XXIX articulos inclusive, negavit ipsos articulos et omnia et
singula contenta in eis, dicens se credere firmiter filium Dei Dominum.
Jhesum Christum fuisse crucifixum et passum pro redempcione humani
generis, non pro peccatis nec pro sceleribus suis, cum nunquam
peccaverit nec dolus fuerit in eodem, per quem solum ipse firmiter, et
idem credit de aliis fratribus ejusdem ordinis, spem habet et semper
habuit salvationis habende.
Adiciens quod ipse et ceteri fratres ejusdem ordinis adorant ob
reverenciam crucifixi et reverenciam exhibent ipsi cruci ter in anno
quolibet, videlicet in die Veneris sancta et in duobus festis Sancte
Crucis mensium maii et septembris, ob cujus honorem eciam ipsi fratres
portant in suis clamidibus crucem rubeam ad designandum efusionem
sanguinis proprii quem Christus Dominus efudit in cruce pro nostra
salute.
Addidit quoque se credere, et idem credit de ceteris fratribus dicti
ordinis, omnia ecclesiastica sacramenta, prout sancta Dei Ecclesia tenet
et docet.
Ad XXX, XXXI, XXXII et XXXIII articulos inclusive, diligenter et
sigillatim interrogatus, negavit ipsos articulos et omnia et singula
contenta in eis, salvo quod confessus, et concedit quod recipiens
fratres ad dictum ordinem post eorum recepcionem recipit eos ad osculum
pacis et oris tantum in signum fraterne caritatis et dilectionis, et
recepti osculantur in ore tantum aliquos fratres ibi astantes III vel
IIII^or, et interdum plures, sicut Deus eis ministrat.
Ad XXXIIII-XXXIX articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, respondens negavit ipsos articulos et omnia et [p. 471]
singula contenta in eis, salvo quod fratres qui recipiuntur ad dictum
ordinem Templi, semper recipiuntur in capitulis et non aliter, et ea que
fiunt vel dicuntur in capitulis habent fieri in secreto, nec sciri
debent ab aliis, preterquam ab illis qui sunt in ipsis capitulis et de
capitulo congregati. Ideo fratres qui recipiuntur in conclavi et in
secreto recipiuntur, sicut et generaliter religiosi quilibet hoc idem
faciunt et observant, videlicet ut secrete teneant que in ipsis
capitulis aguntur et fiunt.
Dixit eciam quod facta recepcione de eis ad dictum ordinem, pro
professis habentur juxta statuta ordinis supradicti, et quod jurant non
relinquere dictum assumptum ordinem pro majori alio vel eciam leviori,
nisi hoc fieret de voluntate ejus qui licenciam possit dare.
Addidit quoque quod, pro eo quod in secreto capitulo dicti fratres
recipiuntur ad ordinem, suspicio vehemens sit habita inter paucos et
malos homines qui non attendunt ad veritatem quam dicti fratres in
ordine et sua recepcione observant, in qua nichil agitur nisi secundum
Dei beneplacita, prout credit.
Ad XL-XLV articulos inclusive, diligenter et sigillatim interrogatus,
negavit ipsos articulos et omnia et singula contenta in eis, nec scit
vel credit per aliquem vel aliquos in dicto ordine unquam fuisse
comissa, cum sint horribilia et nefanda et contra naturam humanam.
Ad XLVI-LXXIII articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, negavit ipsos articulos et omnia et singula contenta in
eis, eo salvo quod, tempore sue recepcionis, fuit sibi injunctum a
recipiente eum ut cordulam quandam lineam vel laneam, in signum
castitatis a se promisse, portaret continue die nocteque supra camisiam.
Quaquidem cordula non fuit tactum ydolum neque capud de quibus agitur in
articulis prelibatis; nec scit quid sit ydolum, quia nusquam illud
vidit, nec de eo in ipso ordine unquam audivit fieri mentionem; sed
putat quod sit res maligna et mali operis, non salutis.
Ad LXXIIII articulum diligenter interrogatus, dixit quod in deffectum
sacerdotis fratris videlicet capellani ejusdem ordinis, licitum est eis
confiteri sua peccata religiosis fratribus presbiteris alterius [p. 472]
religionis approbate, et in eorum deffectum possunt licenter sibi
eligere presbiterum secularem, cui sua secundum veritatem confiteantur
peccata, et ab eo recipiant penitenciam salutarem. Et sic de more et
consuetudine dixit esse ordinis supradicti.
Ad LXXV-LXXXI articulos inclusive, diligenter et sigillatim
interrogatus, respondens negavit universa et singula in dictis articulis
contenta; adiciens quod dictos errores de quibus agitur corrigi in dicto
ordine et in dictis fratribus necesse non fuit, nec nunciari debuit
Ecclesie sacre Dei, eo quod nusquam in dicto ordine fuerunt, sicut ipse
scit et credit, nec discedi oportuit ab illis que nec fuerunt nec auditi
sunt, prout credit, et de se hoc scit, et credit idem de aliis
confratribus ejusdem ordinis.
Ad LXXXII articulum diligenter interrogatus, respondens dixit se non
credere predictam multitudinem fratrum de qua agitur in eodem fuisse
confessam de eo quo mentionem facit articulus, et si forte contrarium
sit confessa multitudo fratrum predicta, credit firmiter falsitatem
puram eam esse confessam.
Ad LXXXIII, LXXXIIII et LXXXV articulos inclusive, diligenter et
sigillatim interrogatus, respondit et dixit quod, quia sanctissimus
pater et dominus noster dominus papa asserit in sua littera et fatetur
predictos fratres ordinis Templi coram se et reverendis dominis
cardinalibus confessos esse errores de quibus agitur in articulis
predictis, credit dictam confessionem esse factam ab illis quantecumque
multitudinis vel numeri fuerint dicti fratres, dixit tamen et addidit
hic qui loquitur predictos fratres omnes et singulos confessos, ut
asserit, falsitatem puram et contra veritatem que Deus est dixisse, et
mentitos esse in capud suum et per gulas suas falsas, salva semper
excellentia et sanctitate domini nostri pape et sue Sedis apostolice,
necnon dominorum cardinalium et sacri consistorii sedis ejus reverencia
et honore.
Ad LXXXVI articulum diligenter interrogatus, dixit quod ipse fuit
receptus in fratrem dicti ordinis in ecclesia seu capella domus Templi
de Aqua Viva Gerondensis diocesis, per fratrem Guillelmum de [p. 473]
Abelars tunc preceptorem domus Mansi Dei, et nullus alius fuit tunc
secum in fratrem receptus ordinis predicti, in festo Penthecostes
proxime futuro erunt XVI anni elapsi, astantibus sibi Bñ. de Rocamora,
Raymundo de Sancto Aniol militibus, P. de Canoys, Raymundo Comitis
fratribus ejusdem ordinis, et aliis pluribus adhuc viventibus et
defunctis.
Modus autem sue recepcionis fuit sicut de eo fit mentio in
testificatione prima hujus inquisitionis facta per fratrem Bartholomeum
de Turre fratrem capellanum dicti ordinis, et sicut series dicte
recepcionis quam servant recipientes et recepti continetur in libro
statutorum et regule dicti ordinis, quem dictus frater Bartholomeus, ut
credit, exhibuit et tradidit dicto domino Elnensi episcopo cujus
recepcionis et statutorum series in ipso libro latius exprimuntur.
Ad LXXXVII et LXXXVIII et ultimum articulos diligenter et sigillatim
interrogatus, respondens dixit se nec scire nec credere errores de
quibus agitur nec quemquam eorum in ordine Templi sumpsisse inicium nec
unquam originem habuisse, nec vidit nec scivit quemquam nec audivit qui
dictos errores sciret vel vidisset nec audisset in ipso ordine nominare;
et quia nunquam originem habuerunt, ideo nec de causa eorum quare
fuerint hec de aliis circumstanciis testificatio potest, ut asseruit,
fieri ab eodem. Ubi autem capita predicta vel ydola vel eorum aliquod
sit vel fuerit unquam in dicto ordine vel in aliqua domo vel loco ejus,
et qualiter deportentur et custodiantur, et per quos, dixit se penitus
ignorare et contenta in eis universa et singula totaliter nulla esse,
sicut in ipsis, duobus ultimis articulis sunt descripta.
Super aliis vero tam circumstanciis predictorum quam aliis de quibus
visum fuit inquisitoribus interrogari debere hunc fratrem qui locutus
est, requisitus et interrogatus fuit diligenter, et plura alia non
addidit, cum nulla alia sciat, ut dixit.