Romane ecclesie auctoritate notarius publicus, omnibus et singulis in
hac et precedentibus peciis simul sutis signo meo signatis contentis,
una cum suprascriptis testibus et magistro Jacobo de Virtuto notario
publico, presens interfui, ac, de mandato predicti commissarii, in hoc
instrumento me subscripsi in testimonium premissorum, illudque signo meo
solito signavi rogatus.
Et ego Jacobus de Virtuto clericus Cathalaunensis diocesis, [p. 370]
publicus imperiali auctoritate notarius, confessionibus premissis et
omnibus aliis et singulis, prout in presenti carta seu pecia supra et
precedenti signo meo signatis continentur, presens interfui cum testibus
suprascriptis et magistro Amisio de Aureliano notario publico, ac, de
mandato predicti commissarii, in hoc instrumento publico me subscripsi
in testimonium premissorum, illudque signo meo solito signavi rogatus.
In Christi nomine amen. Pateat universis per hoc presens publicum
instrumentum quod anno Domini millesimo trecentesimo septimo, indicione
sexta, pontificatus sanctissimi patris et domini domini Clementis divina
providentia pape quinti anno secundo, die Jovis post octabam Omnium
Sanctorum, scilicet nona die novembris, in presencia religiosi et
honesti viri fratris Nicolai de Anessiaco ordinis fratrum Predicatorum,
commissarii dati a religioso et honesto viro fratre Guillelmo de
Parisius dicti ordinis, inquisitore heretice pravitatis in regno Francie
auctoritate apostolica deputato, nostrum notariorum publicorum et
testium infrascriptorum presencia personaliter constitutus frater
Nicolaus de Sarra dyocesis Trecensis, etatis XXVI annorum vel circa,
agricola in domibus de Villaribus Templi Trecensis dyocesis, juratus ad
sancta Dei Evangelia tacta corporaliter ab eodem, et requisitus de se et
de aliis dicti ordinis super dicto crimine delatis et de modo
recepcionis sue dicere in causa fidei veritatem, dixit per juramentum
suum quod fuit receptus per fratrem Radulphum de Gisiaco, in crastino
festi Assumptionis beate Marie nuper preteriti, in domo de Sanci
Trecensis diocesis, presentibus fratre Christiano clavigero domus
predicte de Sanci, et fratre Radulpho fratre dicti Baldoini, et fratre
Jacobo de Sance. Item dixit per juramentum suum quod, eo recepto,
juramento ab eo prestito de statutis et secretis ordinis observandis, et
mantello sibi ad collum posito, dictus Radulphus recipiens fecit sibi
ostendi quandam crucem depictam in quodam libro cum ymagine crucifixi,
dicens sibi quod oportebat quod abnegaret illum cujus effigies [p. 371]
erat ibi ter, et ter spueret supra crucem et ymaginem predictas,
precipiens sibi quod hoc faceret, et dicens quod hoc erat de statutis
ordinis sui; que ipse fecit ore, et non corde, ut dixit. Item dixit quod
fratres predicti presentes discooperuerunt ipsum qui loquitur, et dictus
frater Radulphus osculatus fuit eum in fine spine dorsi, in umbilico et
in ore. Item requisitus per juramentum utrum vi, vel metu tormentorum
aut alias aliud dixerit quam veritatem, vel in premissis immiscuerit
aliquam falsitatem, dixit per juramentum suum quod non, et quod puram
veritatem dixerit pro salute anime sue. Facta autem fuit confessio seu
deposicio hec a dicto fratre N. de Cerra [Sarra?], juramento prius
prestito, ut premittitur, ab eodem Parisius in domo Templi, in presencia
commissarii predicti, anno, indicione, pontificatu, anno et die
predictis, presentibus religiosis et discretis viris fratre Guillelmo
Durandi, fratre Hugone de Noalhis conventus Parisiensis, et fratre
Felice de Foro conventus Trecensis, ordinis Predicatorum, testibus ad
hec vocatis et rogatis.
Et ego Gaufridus Enguelor dictus Chalop, Dolensis diocesis, apostolica
auctoritate notarius publicus, premissis confessioni et recognicioni
factis a dicto N. de Sarra, juramenti prestacioni et omnibus et singulis
dicta die Jovis actis, una cum dictis testibus, in presencia dicti
fratris N. de Anisiaco, presens interfui, in testimonium premissorum me
subscripsi, et signum meum apposui consuetum vocatus et rogatus.
Et ego Evenus Phily de Sancto Nicasio clericus Corisopitensis diocesis,
apostolica publicus auctoritate notarius, premissis omnibus in presenti
pecia et aliis signo meo signatis contentis, cum magistro Gaufrido
Enguelor dicto Chalop, clerico, apostolica publicus auctoritate
notarius, suprascriptis interfui presens, et una cum signo et
subscripcione ejus signum meum apposui rogatus, hic me subscribens.
In Christi nomine amen. Anno ejusdem Domini millesimo [p. 372]
trecentesimo septimo, indicione sexta, mense novembris, ejusdem mensis
die decima, pontificatus sanctissimi patris et domini domini Clementis
divina providencia pape quinti anno secundo, in religiosi viri et
honesti fratris Guillelmi de Parisius ordinis Predicatorum, inquisitoris
heretice pravitatis auctoritate apostolica deputati, in domo milicie
Templi Parisius, pro inquirendo contra quasdam personas dicti ordinis
eidem delatas super dicto crimine existentis, nostrum notariorum
publicorum et infrascriptorum testium presencia personaliter constitutus
frater Matheus de Attrebato, etatis quadraginta quatuor annorum vel
circa, juratus ad sancta Dei Evangelia ab eo corporaliter tacta in causa
fidei de se et aliis dicere veritatem, et requisitus de tempore et modo
sue recepcionis, dixit per juramentum suum quod receptus fuit duodecim
anni sunt Dominica ante festum beati Johannis Baptiste ultimo
preteritum, in domo de Saraincourt, per fratrem Thierricum de Boscis
preceptorem baillivie de Melleuno, presentibus fratribus Johanne de
Cella et Tierrico de Mares et quibusdam aliis de quorum nominibus non
recolit. Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas promissiones
de statutis et secretis dicti ordinis observandis ab eo factas, et
mantello ad collum posito, dictus recipiens apportavit quoddam missale
in quo erat depicta ymago Jhesu crucifixi, et dixit sibi quod oportebat
quod ipse abnegaret Jhesum Christum, et spueret supra crucem, quia alii
sic faciebant. Et ipse tunc invitus, ore et non corde, Jhesum Christum
abnegavit, et finxit quod spueret ter supra crucem. Interrogatus de
osculo, dixit per juramentum suum quod dictus recipiens iterum precepit
sibi quod oscularetur eum in fine spine dorsi et in umbilico; et ipse
fingens se osculari, posuit genam suam et non os ad illam partem
inferiorem. Dixit eciam per juramentum suum quod dictus recipiens dixit
sibi quod omnino abstineret se a mulieribus, et si calor naturalis
moveret eum, quod commisceret se cum fratribus dicti ordinis, et hoc de
aliis pateretur. Dixit eciam per juramentum suum quod pluries peciit et
peti fecit a Magistro dicti ordinis, et fecit peti licenciam per fratrem
Bellum de Ely militem dicti ordinis, quod haberet licenciam [p. 373]
exeundi de dicto ordine; et dixit per juramentum suum quod dictus frater
Hugo de Paraudo, accedens ad Romanam curiam in septimana post festum
beati Remigii nuper preteritum, dixit sibi quod dictus ordo diffamatus
erat de casibus super dictis erga dominum papam et regem, et ipse, si
posset, salvaret corpus suum, et hoc aliis diceret; et tunc peciit ab eo
quod traderet litteras suas super hoc, quia alias non crederetur sibi;
et ipse respondit quod non haberet, quia non placebat Magistro; et tunc
ipse exivit de ordine, et dimisit mantellum ordinis in domo Montis
Suessionensis. Interrogatus utrum vi, vel metu carceris seu tormentorum,
aut alia de causa, aliquam dixerit falsitatem aut immiscuerit in
deposicione sua, dixit per juramentum suum quod non; immo dixit puram et
meram veritatem.
Item frater Egidius de Ecci, etatis quinquaginta annorum vel circa,
juratus eodem modo de se et aliis in causa fidei dicere veritatem, et
interrogatus de tempore et modo sue recepcionis, dixit per juramentum
suum quod receptus fuit sex anni sunt in festo Omnium Sanctorum nuper
preterito, in domo de Serincourt diocesis Remensis, per fratrem Johannem
de Cella preceptorem dicte domus, presentibus fratribus Gerardo de
Lauduno et Egidio le Moigne milite dicti ordinis, et quibusdam aliis de
quorum nominibus non recolit. Dixit eciam per juramentum suum quod, post
multas promissiones de statutis et observanciis dicti ordinis
observandis ab eo factas, et mantello ad collum posito, dictus recipiens
ostendit sibi in quodam missali crucem et ymaginem Jhesu Christi
crucifixi depictam, et precepit sibi quod Jhesum Christum cujus ymago
erat ibi abnegaret, et spueret supra crucem et ymaginem, et hoc ipse
fecit ter. Dixit eciam per juramentum suum quod dictus recipiens dedit
sibi licenciam habitandi cum fratribus dicti ordinis, si calor naturalis
moveret eum.
Interrogatus de osculo, dixit per juramentum suum quod osculatus fuit
recipientem in ore et in umbilico et in fine spine dorsi; dicens quod
pluries de dicto ordine exivisset, si auderet.
Interrogatus utrum vi, vel metu carceris seu tormentorum, aut [p. 374]
alia de causa, aliquam dixerit falsitatem aut immiscuerit in deposicione
sua, dixit per juramentum suum quod non; immo dixit puram veritatem.
Item frater Raymbaudus de Caron miles dicti ordinis, preceptor Chipri,
etatis sexaginta annorum, ut dixit, vel circa, juratus eodem modo de se
et aliis in causa fidei dicere veritatem, et interrogatus de tempore et
modo sue recepcionis, dixit per juramentum suum quod fuit receptus in
domo de Richerenches in comitatu de Venicio, quadraginta tres anni erunt
in instanti festo Penthecostes, per fratrem Rocelinum de Forz tunc
preceptorem Provincie, militem dicti ordinis. Dixit eciam per juramentum
suum quod promisit paupertatem, castitatem et obedienciam servare, et
tenere omnes bonos usus ordinis, et laborare pro posse et juvare
acquirere regnum Jerusalem, et multas alias bonas promissiones dicti
ordinis; et quod nunquam sciverat aliquid malum vel inhonestum in
recepcione fratrum nec in ordine, nec audiverat, hoc excepto quod die
qua fuit receptus, antequam reciperetur vel indueretur, quidam frater
ordinis, in presencia episcopi de Carpentras avunculi sui, ostendit
eidem quamdam crucem, et dixit eidem: «Vides tu istum crucifixum; si tu
vis recipi in ordine isto, oportet quod abneges eum;» sed aliud non fuit
factum. Eadem tamen die, circa horam nonam, accessit ad presenciam
fratris Nicolai de Anessiaco commissarii dicti inquisitoris, et
corrigendo dictum suum, dixit per juramentum suum quod ille frater qui,
sicut alias deposuit, eidem ostenderat dictam crucem cum effigie Jhesu
Christi crucifixi, et ipse qui loquitur, post dictas promissiones, et eo
recepto, et juramento ab eo prestito de statutis et secretis dicti
ordinis observandis, et mantello ad collum posito, duxit ad partem, et
secreto dictam crucem eidem ostendit, et precepit sibi quod abnegaret
eum cujus ymago erat in cruce representata, dicens quod erat de statutis
ordinis; et hoc ipse qui loquitur fecit ter ore, sed non corde, ut
dixit. Dixit eciam per juramentum suum quod dictus frater dixit [p. 375]
sibi in secreto quod si calor naturalis moveret eum ad incontinenciam,
quod ipse iret ad fratres ordinis, quia multi erant ibi juvenes cum
quibus poterat extinguere libidinem suam, et quod similiter reciperet
eos ad hoc, si requirerent eum super hoc; sed ipse nunquam fecit, nec
fuit super hoc requisitus, ut dixit. Requisitus utrum aliquos fratres
fecerit, dixit per juramentum suum quod non. Requisitus utrum credit
quod omnes qui in dicto ordine recipiuntur recipiantur per illum modum,
dixit quod credit. Interrogatus utrum vi, vel metu carceris seu
tormentorum, aut aliqua de causa, aliquam dixerit falsitatem vel
immiscuerit in deposicione sua, dixit per juramentum suum quod non; immo
dixit puram et meram veritatem.
Item frater Henricus de Hercigni diocesis Laudunensis, etatis
quadraginta annorum vel circa, juratus eodem modo de se et aliis in
causa fidei dicere veritatem, et interrogatus de tempore et modo sue
recepcionis, dixit per juramentum suum quod receptus fuit die Jovis ante
instans festum Purificacionis beate Marie Virginis erit annus, in domo
de Seraincourt, per fratrem Johannem preceptorem dicte domus,
presentibus fratre Roberto bergerio dicte domus, et fratre Christiano
fratre dicte domus, et quibusdam aliis de quorum nominibus non recolit.
Et dixit per juramentum suum quod multas promissiones fecit de statutis
et secretis dicti ordinis observandis, et nichil aliud inhonestum fuit
sibi injunctum vel dictum; et dixit quod nichil inhonestum sciebat in
dicto ordine.
Item anno, indicione, mense, die et pontificatu predictis, in religiosi
viri fratris Nicolai de Anessiaco commissarii predicti inquisitoris
heretice pravitatis auctoritate apostolica deputati, nostrum notariorum
publicorum et infrascriptorum presencia personaliter constitutus frater
Radulphus de Taverniaco custos domus de Villa Dei juxta Malum Repastum,
diocesis Carnotensis, etatis quinquaginta sex annorum vel circa, juratus
eodem modo de se et aliis in causa fidei dicere veritatem, et
interrogatus de tempore et modo sue recepcionis, dixit per [p. 376]
juramentum suum quod receptus fuit viginti octo anni sunt elapsi vel
circa in domo de Soisiaco diocesis Meldensis, per fratrem Johannem de
Turno tunc thesaurarium Parisius, presentibus fratre Johanne de Monte
Morenciaco priore Templi Parisiensis, et fratre Johanne preceptore dicte
domus de Soisiaco, et pluribus aliis de quorum nominibus non recolit.
Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas promissiones de
statutis et secretis dicti ordinis observandis ab eo factas, et mantello
sibi posito ad collum, dictus recipiens ostendit sibi quamdam crucem et
ymaginem Jhesu Christi depictam in quodam missali, et dixit sibi, in
presencia aliorum fratrum assistencium, quod oportebat ipsum abnegare
Creatorem suum Jhesum Christum et spuere supra crucem et ymaginem
predictam; et ipse hoc fecit, excepto quod de spuicione nichil cecidit
supra crucem, quod posset. Interrogatus de osculo, dixit per juramentum
suum quod dictus recipiens precepit sibi quod oscularetur eum in fine
spine dorsi; et tunc invitus simulavit quod oscularetur eum ibi, sed
tamen non fuit osculatus eum ibi. Interrogatus de voto castitatis, dixit
per juramentum suum quod injunctum fuit sibi quod omnino abstineret a
mulieribus, et si calor naturalis moveret eum, quod commisceret se cum
fratribus dicti ordinis, et hoc idem ab aliis suis fratribus pateretur;
nunquam tamen fecit, nec fuit requisitus. Interrogatus si nunquam fuerit
in recepcione alicujus fratris, dixit quod sic. Interrogatus si per
similem modum dicti recepti fuerint recepti, dixit per juramentum suum
quod pluries vidit, et omnes fuerunt recepti per similem modum, et
specialiter fratrem Balduynum de Pois. Interrogatus utrum vi, vel metu
carceris seu tormentorum, aut alia de causa, aliquam dixerit falsitatem
vel immiscuerit in deposicione sua, dixit per juramentum suum quod non;
immo dixit puram veritatem. Acta sunt hec anno, indicione, mense, die,
pontificatu et loco predictis, presentibus religiosis et honestis viris
fratribus Johanne de Archis, G. de Capella et Jacobo de Majoricis de
conventu Predicatorum Parisiensium, et pluribus aliis testibus ad hoc
vocatis specialiter et rogatis.
Et ego Amisius de Aureliano dictus le Ratif, clericus, [p. 377]
sacrosancte Romane Ecclesie auctoritate notarius publicus, premissis
confessionibus ac omnibus et singulis aliis, prout in presenti et
precedentibus peciis simul sutis signo meo signatis continentur, una cum
magistris Gaufrido Enguelor dicto Chalop, Phili et Jacobo de Virtuto
notariis publicis, et testibus suprascriptis, presens interfui, ac, de
mandato dicti inquisitoris, huic instrumento me subscripsi in
testimonium premissorum, illudque signo meo solito signavi rogatus.
Et ego Jacobus de Virtuto clericus Cathalaunensis diocesis, publicus
imperiali auctoritate notarius, premissis confessionibus et omnibus
aliis, ut in presenti carta seu pecia et precedenti signo meo signatis,
una cum supra et infrascriptis testibus et notariis publicis presens
interfui, et de mandato dicti inquisitoris, in hoc instrumento me
subscripsi in testimonium premissorum, illudque signo meo solito signavi
rogatus.
Et ego Evenus Phily de Sancto Nicasio clericus Corisopitensis diocesis,
apostolica publicus auctoritate notarius, premissis confessionibus et
omnibus aliis in presenti carta seu pecia et precedenti signo meo
signatis, una cum suprascriptis notariis presens interfui, hic me
subscripsi, et in junctura presentis carte et subsequentis signum meum
apposui rogatus.
In Christi nomine amen. Pateat universis per hoc presens publicum
instrumentum quod anno Domini millesimo CCCº septimo, indicione sexta,
pontificatus sanctissimi patris et domini domini Clementis divina
providencia pape quinti anno secundo, undecima die mensis novembris, in
religiosi et honesti viri fratris Nicolai de Anessiaco ordinis fratrum
Predicatorum, commissarii dati a religioso et honesto viro fratre
Guillelmo de Parisius dicti ordinis, inquisitore heretice pravitatis in
regno Francie auctoritate apostolica deputato, nostrum notariorum et
testium infrascriptorum presencia personaliter constitutus [p. 378]
frater Johannes de Ponte Episcopi, etatis XXIIII^or annorum vel circa,
senescallus in domo de Montecuria in Viromandia, ordinis milicie Templi,
juratus ad sancta Dei Evangelia tacta corporaliter ab eodem, et
requisitus de se et aliis dicti ordinis super dicto crimine delatis
dicere in causa fidei veritatem, dixit per juramentum suum quod bene
sunt sex anni vel circa elapsi quod fuit receptus in domo de Sanci prope
Trecas, per fratrem Radulphum de Gisi receptorem Campanie quondam, de
mandato fratris Hugonis de Paraudo visitatoris Francie.
Item dixit per juramentum suum quod, eo recepto, juramento ab eo
prestito de statutis et secretis ordinis observandis, et mantello ad
collum posito, presentibus fratribus Johanne Leujambe, Gaufrido de
Trache et quibusdam aliis de quorum nominibus non recolit, dictus frater
Radulphus ostendit sibi ad partem quamdam crucem cum ymagine Jhesu
Christi crucifixi, et dixit sibi quod oportebat quod eum abnegaret cujus
ymago predicta erat ibi ter, precipiens sibi quod hoc faceret, et ter
spueret supra crucem. Et ipse recusavit hoc facere aliquantulum, et
finaliter ipse abnegavit crucem, sed non crucifixum, nec illum cujus
erat ymago predicta, et finxit se spuere semel super crucem, et spuit
alibi, quia predicta non faciebat ex corde, licet ore. Et predictas
abnegacionem et spuicionem fecit pro eo, ut dixit, quia alii fratres
dicti ordinis presentes dicebant sibi quod oportebat quod hoc faceret.
Dixit eciam quod dictus recipiens precepit sibi quod oscularetur eum in
umbilico, nolens se propter hoc discooperire; et ipse receptus dixit
quod non faceret. Et tunc dictus recipiens dimisit eum, quia festinabat
se et volebat ire ad dies Trecenses, et precepit aliis fratribus quod
ostenderent sibi, et instruerent eum puncta ordinis.
Item dixit per juramentum suum quod ipse confessus fuit predicta infra
annum recepcionis sue cuidam fratri ordinis Minorum de Trecis, qui
injunxit sibi pro penitencia quod jejunaret omni die Veneris usque ad
annum sine camisia.
Item requisitus utrum vi, vel metu carceris aut tormenti, dixerit in
premissis vel immiscuerit aliquam falsitatem, vel subticuerit aliquam
veritatem, dixit per juramentum quod non, et quod puram [p. 379]
veritatem dixit pro salute anime sue.
Facta autem fuit confessio seu deposicio hec a dicto fratre Johanne,
juramento ab eodem prius, ut premittitur, prestito, anno, indicione,
pontificatu, anno et die predictis, presentibus religiosis et honestis
viris fratribus Guillelmo de Capella et Guillelmo de Boz ordinis
Predicatorum de conventu Parisiensi, testibus ad hoc vocatis et rogatis.
Et ego Evenus Phily de Sancto Nicasio clericus Corisopitensis diocesis,
apostolica publicus auctoritate notarius, premissis omnibus et singulis
in presenti carta seu pecia et aliis cartis precedentibus signo meo
signatis interfui presens, et una cum signo et subscripcione notarii
suprascripti ad premissa presentis signum meum consuetum rogatus
apposui, me subscribens.
In nomine Domini amen. Anno Nativitatis ejusdem millesimo trecentesimo
septimo, indicione sexta, mense novembris, ejusdem mensis XIII die,
pontificatus sanctissimi patris et domini domini Clementis divina
providencia pape quinti anno secundo, in religiosi viri fratris Nicolai
de Anessiaco commissarii fratris Guillelmi de Parisius inquisitoris
heretice pravitatis in regno Francie auctoritate apostolica deputati,
nostrum notariorum et testium infrascriptorum presencia personaliter
constitutus frater Johannes de Turno elemosinarius regis quondam, etatis
LXX annorum vel circa, juratus ad sancta Dei Evangelia eidem preposita,
et ab eo corporaliter tacta, de se et aliis in causa fidei plenam et
integram dicere veritatem; et interrogatus de tempore et modo sue
recepcionis, dixit per juramentum suum quod fuit receptus per fratrem
Johannem de Turno quondam thesaurarium Templi Parisiensis, in domo de
Sauceya super Yonam, XXXVI anni sunt elapsi, presentibus fratribus
Galtero Dacolay et Guillelmo qui fuit elemosinarius ante ipsum, et
quibusdam aliis de quorum nominibus non recordatur. Dixit eciam per
juramentum suum quod, post multas promissiones ab eo factas de statutis
et secretis dicti ordinis observandis, et mantello sibi ad [p. 380]
collum posito, dictus recipiens traxit eum ad partem in quadam capella
retro altare, et ostendit sibi quamdam crucem de ligno in qua erat ymago
Jhesu crucifixi depicta, et precepit quod spueret ter supra dictam
crucem et ymaginem; et ipse, de mandato ipsius, finxit quod spueret
supra crucem, sed nunquam spuit.
Interrogatus de osculo, dixit per juramentum suum quod finxit osculari
dictum recipientem in fine spine dorsi; sed nunquam tetigit illum ibi,
et postea osculatus fuit eum in umbilico et in ore. Dixit eciam per
juramentum suum quod inhibitum fuit sibi ne cognosceret mulieres; sed si
calor naturalis moveret eum, commisceret se cum fratribus suis, et hoc
ab aliis pateretur. Dixit tamen quod nunquam fecit, nec fuit requisitus.
Interrogatus utrum aliquos fratres receperit in ordine, dixit per
juramentum suum quod sic duos, quorum unus vocabatur Thomas bergerius,
et illum recepit per illum modum; et alter frater Petrus de Fontanis, et
recepit per illum modum per quem dixit se fuisse receptum. Requisitus
utrum vidit aliquos fratres recipi in dicto ordine, dixit quod sic
viginti vel circa, et credit quod omnes per similem modum reciperentur.
Requisitus utrum vi, vel metu carceris seu tormentorum, aut alia de
causa, aliquam dixerit falsitatem aut immiscuerit in deposicione sua,
dixit per juramentum suum quod non; immo dixit puram et meram veritatem.
Item frater Matheus de Tabula custos domus de Druelles Ambianensis
diocesis, etatis quinquaginta annorum vel circa, juratus eodem modo de
se et aliis in causa fidei dicere veritatem, et interrogatus de tempore
et modo sue recepcionis, dixit per juramentum suum quod fuit receptus in
domo de Fontanis, per visitatorem Francie tunc, decem anni erunt post
instans festum Nativitatis Domini vel circa, presentibus fratre Garnero
de Compendio et fratre Johanne thesaurario, preceptore dicte domus.
Dixit eciam per juramentum suum quod, juramento ab eo prestito de
observandis secretis et statutis dicti ordinis, et mantello ad collum
posito, dictus recipiens duxit eum retro altare, et ostendit [p. 381]
sibi quamdam crucem deargentatam cum ymagine Christi, et precepit sibi
quod abnegaret Jhesum Christum et crucem, et spueret super ter; et ipse,
de precepto recipientis, tunc Jhesum Christum abnegavit ter, et spuit
ter super ymaginem et crucem.
Interrogatus de osculo, dixit per juramentum suum quod dictus recipiens
precepit sibi quod levaret vestes suas, et oscularetur eum in inferiori
parte spine dorsi; et ibidem osculatus fuit eum, et postea in umbilico
et in ore.
Dixit eciam per juramentum suum quod injunctum fuit sibi quod omnino
abstineret a mulieribus; et si caro urgeret eum, quod commisceret se
carnaliter cum aliis fratribus dicti ordinis, et alios fratres
admitteret ad idem, si esset requisitus. Interrogatus si aliquos vidit
recipi, dixit quod sic duos: quemdam vidit vocatum fratrem Thomam de
Roquencourt per fratrem Gerardum de Sauchons custodem domus de Fontanis;
et quemdam alium vocatum Petrum de Fontanis per dictum fratrem Johannem
de Turno elemosinarium. Requisitus utrum fuerint recepti per illum
modum, dixit per juramentum suum quod, postquam habuerant mantella ad
collum, fuerunt ducti per receptorem retro altaria, et ibi stabant, et
ideo nescit quid faciebant; credit tamen quod ipsi et omnes alii
recipiebantur per illum modum. Requisitus utrum vi, vel metu carceris
seu tormentorum, aut alia de causa, aliquam dixerit falsitatem vel
immiscuerit in deposicione sua, dixit per juramentum suum quod non; immo
puram et meram dixerat veritatem.
Item frater Symon Christiani dispensator domus de Pruvino, etatis XX
annorum vel circa, juratus eodem modo de se et aliis in causa fidei
dicere veritatem, et interrogatus de tempore et modo sue recepcionis,
dixit per juramentum suum quod duo anni erunt in crastino instantis
festi Resurrectionis Domini quod fuit receptus in domo Montis
Suessionensis, per fratrem Gerardum de Villaribus, presentibus quibusdam
fratribus quos non noverat, quia alias ipsos non viderat. Et statim quod
fuit inductus et receptus, fuit ductus alibi extra dictam [p. 382]
domum. Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas promissiones de
observandis statutis et secretis dicti ordinis ab eo factas, dictus
recipiens existens in quadam camera in qua jacebat infirmus in lecto,
postquam habuit mantellum ad collum, ostendit sibi figuram Jhesu Christi
depictam in quodam missali, et petivit ab eo utrum crederet in eum cujus
figura erat ibi depicta, qui respondit quod sic. Tunc precepit quod
spueret supra; qui contradixit quantum potuit: tamen dixit quod ipse
faceret, vel compelli faceret eum ad hoc faciendum; et tunc invitus
spuit supra crucem et ymaginem, et abnegavit semel Jhesum Christum, ore
tantummodo, et non corde. Interrogatus de aliis articulis, dixit per
juramentum suum quod nichil aliud fuit sibi dictum, et credit quod hoc
fuit illa racione quia tam resisterat in faciendo abnegacionem et
spuicionem; quod dictus recipiens erat totus fastiditus et totus fessus
tam propter infirmitatem quam propter resistenciam quam fecerat; et
precepit quod duceretur ad quamdam domum Brie, et quod sibi instrueret
eum alias in preceptis et statutis ordinis. Requisitus utrum alii
fratres hoc audirent et viderent, dixit quod bene poterant audire, quia
erant in camera ubi hoc fuit factum et dictum.
Interrogatus utrum vi, vel metu carceris seu tormentorum, aut alia de
causa, aliquam dixerit falsitatem vel immiscuerit in deposicione sua,
dixit per juramentum suum quod non; immo puram et meram dixerat
veritatem.
Item frater Gerardus de Galos, etatis quinquaginta annorum, juratus
eodem modo de se et aliis in causa fidei dicere veritatem, et
interrogatus de tempore et modo sue recepcionis, dixit per juramentum
suum quod fuit receptus in domo de Aureliano per fratrem Guillelmum de
Stampis preceptorem baillivie de Stampis, XXIIII^or anni vel circa,
presentibus fratribus Petro de Galea et fratre Johanne de Magno Ponte.
Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas promissiones ab eo
factas de observandis statutis et secretis dicti ordinis, dictus
recipiens ostendit sibi quamdam crucem in presencia aliorum [p. 383]
fratrum, et petivit ab eo utrum crederet in illum cujus ymago erat ibi;
et ipse dixit quod sic. Et tunc dixit sibi quod male credebat, quia erat
quoddam falsum ydolum, et precepit sibi quod abnegaret Jhesum Christum,
et in despectu ejus spueret supra crucem; quod aliquantulum facere
distulit, sed postmodum abnegavit semel, et finxit spuere supra crucem.
Dixit eciam per juramentum suum quod dictus recipiens precepit sibi quod
eum oscularetur in tribus locis, videlicet in fine spine dorsi, in
umbilico et in ore; sed ipse non fuit osculatus eum nisi in umbilico et
in ore. Dixit eciam per juramentum suum quod injunctum fuit sibi quod
omnino abstineret a mulieribus, et si caro urgeret eum, quod commisceret
se cum fratribus dicti ordinis, et hoc ab aliis fratribus pateretur.
Dixit tamen quod nunquam fecit, nec fuit requisitus.
Interrogatus utrum aliquos fratres viderit recipi, dixit quod sic unum
in domo Parisiensi; et credit per juramentum suum quod simili modo
receptus fuit, et omnes alii de ordine recipiuntur, ut credit, per illum
modum per quem fuit receptus.
Interrogatus utrum vi, vel metu carceris seu tormentorum, aut alia de
causa, aliquam dixerit falsitatem vel immiscuerit in deposicione sua,
dixit per juramentum suum quod non; immo puram et meram dixerat
veritatem.
Item frater Fulco de Trecis, etatis XXVIII annorum vel circa, juratus
eodem modo de se et aliis in causa fidei dicere veritatem, et
interrogatus de tempore et modo sue recepcionis, dixit per juramentum
suum quod fuit receptus in domo de Sanceyo juxta Trecas, decem anni
sunt, per fratrem Radulphum receptorem tunc Campanie, presentibus fratre
Galtero de Paians et fratre Radulpho de Compendio, et quibusdam aliis de
quorum nominibus non recolit. Dixit eciam per juramentum suum quod, post
multas promissiones ab eo factas de observandis statutis et secretis
dicti ordinis, et mantello sibi ad collum posito, quidam frater de cujus
nomine non recolit, ostendit sibi quamdam crucem in qua erat ymago Jhesu
Christi depicta, et petivit ab eo utrum crederet in eum cujus [p. 384]
ymago erat ibi, et ipse dixit quod sic; et tunc dixit sibi quod non
debebat credere in eum, quia falsus propheta erat, et quod non crederet
nisi in Deum superiorem, et quod in signum quod non crederet spueret
supra crucem; et tunc ipse spuit ter juxta crucem, fingens spuere supra
crucem. Et tunc quidam frater astans ibi dixit: «Non faciatis magnam vim
de isto, quia nimis juvenis est.» Interrogatus de osculo, dixit per
juramentum suum quod ille recipiens precepit sibi quod oscularetur eum
in fine spine dorsi, in umbilico et in ore, et, non obstante precepto,
dixit per juramentum suum quod non osculatus fuit eum nisi in umbilico
et in ore. Dixit eciam per juramentum suum quod prohibuit sibi
cohabitacionem mulierum, sed dixit sibi quod lecti fratrum essent
communes inter ipsos.
Interrogatus utrum vi, vel metu carceris seu tormentorum, aut alia de
causa, aliquam dixerit falsitatem vel immiscuerit in deposicione sua,
dixit per juramentum suum quod non; immo dixit puram et meram veritatem.
Item frater Johannes de Chounes, etatis XXXII annorum, juratus eodem
modo de se et aliis in causa fidei dicere veritatem, et interrogatus de
tempore et modo sue recepcionis, dixit per juramentum suum quod fuit
receptus in domo de Chounes per fratrem Symonem de Quinci preceptorem
dicte domus, XII anni sunt elapsi, presentibus fratre Galtero de la
Sotiere et quibusdam aliis de quorum nominibus non recolit. Dixit eciam
per juramentum suum quod, post multas promissiones ab eo factas de
observandis statutis et secretis dicti ordinis, et mantello sibi ad
collum posito, dictus recipiens ostendit sibi quamdam crucem de ligno
cum ymagine Jhesu Christi crucifixi enea elevata super crucem, et
petivit ab eo utrum crederet in eum cujus figura erat ibi. Qui respondit
quod sic; et tunc dictus recipiens dixit sibi: «Tu male credis, quia
quidem falsus propheta est; credas solummodo in Deum celi, et non in
istum.» Et ipse dixit: «Credo in Patrem et Filium et Spiritum Sanctum,
qui fuit natus de Virgine Maria.» Et tunc ipse precepit sibi: [p. 385]
«Spuas supra istum in despectu ejus.» Et tunc spuit ter; sed cavebat
quantum poterat ne spueret supra crucem vel crucifixum. Dixit eciam per
juramentum suum quod osculatus fuit recipientem in umbilico et in ore.
Interrogatus utrum vi, vel metu carceris seu tormentorum, aut alia de
causa, aliquam dixerit falsitatem vel immiscuerit in deposicione sua,
dixit per juramentum suum quod non; immo dixit puram veritatem.
Item frater Galterus de Paians, etatis octoginta annorum vel circa,
juratus eodem modo de se et aliis in causa fidei dicere veritatem, et
interrogatus de tempore et modo sue recepcionis, dixit per juramentum
suum quod fuit receptus in domo de Paians, triginta sex anni erunt in
instanti festo Nativitatis Domini, per fratrem Theobaldum de Breteuil,
presentibus fratre Thoma Normanno et fratre Symone de Paians et
quibusdam aliis de quorum nominibus non recolit. Dixit eciam per
juramentum suum quod, post multas promissiones ab eo factas de
observandis statutis et secretis dicti ordinis, et mantello sibi ad
collum posito, dictus recipiens ostendit sibi quamdam parvam crucem in
qua erat ymago Jhesu Christi crucifixi, et petivit ab eo utrum crederet
quod esset ymago Jhesu Christi; et ipse respondit quod sic. Et tunc ipse
precepit sibi quod spueret supra crucem; et spuit semel, et osculatus
fuit dictum recipientem in umbilico et in ore. Dixit eciam per
juramentum suum quod dictus recipiens sibi denegavit et inhibuit coitum
mulierum, et dedit sibi licenciam habitandi carnaliter cum fratribus
dicti ordinis. Dixit tamen per juramentum suum quod credit quod omnes
alii per similem modum recipiuntur. Interrogatus utrum vi, vel metu
carceris seu tormentorum, aut alia de causa, aliquam dixerit falsitatem
vel immiscuerit in deposicione sua, dixit per juramentum suum quod non;
immo dixit puram veritatem.
Item frater Johannes dictus de Parisius, etatis viginti quatuor annorum,
juratus eodem modo de se et aliis in causa fidei dicere veritatem,
et interrogatus de tempore et modo sue recepcionis, dixit per [p. 386]
juramentum suum quod receptus fuit, novem anni erunt in festo
Nativitatis beati Johannis, in domo Templi Parisiensis, per fratrem
Hugonem de Paraudo, presentibus fratribus Gerardo de Villaribus,
Guillermo de Lins et fratre Petro de Boucli milite, et quibusdam aliis
de quorum nominibus non recolit. Et dixit per juramentum suum quod
dictus recipiens fecit eum promittere et jurare multas bonas
observancias et statuta dicti ordinis et tenere secreta ordinis, et
postea osculatus fuit dictum recipientem et alios fratres in ore.
Interrogatus de aliis articulis, nichil dixit. Acta sunt hec anno,
indicione, mense, die, pontificatu et loco predictis, presentibus
religiosis et honestis viris fratribus Johanne de Archis, Petro
Lamberti, Egidio de Galuchiis studentibus in conventu Parisiensis,
Guillelmo de Choques cive Parisiensi, et pluribus aliis testibus ad hoc
vocatis specialiter et rogatis.
Et ego Amisius de Aureliano dictus le Ratif, clericus, sacrosancte
Romane Ecclesie auctoritate notarius publicus, omnibus et singulis,
prout in hac et precedentibus peciis signo meo signatis continentur, una
cum scriptis testibus notariis publicis presens interfui, ac, de mandato
dicti commissarii, in hoc instrumento me subscripsi in testimonium
premissorum, illudque meo signo solito signavi rogatus.
Et ego Jacobus de Virtuto clericus Cathalaunensis diocesis, publicus
imperiali auctoritate notarius, premissis omnibus et singulis, prout in
presenti pecia seu carta et precedentibus plenius continentur, presens
interfui cum testibus et notariis supra et infra scriptis, et, de
mandato dicti commissarii, hoc instrumentum manu propria scripsi in
testimonium premissorum, illudque meo signo solito signavi rogatus.
Et ego Evenus Phily de Sancto Nicasio clericus Corisopitensis diocesis,
apostolica publicus auctoritate notarius, premissis in presenti pecia
seu carta et precedentibus contentis presens interfui cum testibus
et notariis suprascriptis, et una cum signis et subscriptum [p. 387]
notariorum ipsorum signum meum consuetum rogatus apposui, hic me
subscribens.
In nomine Domini amen. Anno ejusdem millesimo CCCº septimo, indicione
sexta, mense novembris, ejusdem mensis die XIIII, pontificatus
sanctissimi patris et domini domini Clementis divina providencia pape
quinti anno secundo, in presencia religiosi et honesti viri fratris
Nicolai de Anessiaco ordinis fratrum Predicatorum, commissarii dati a
religioso et honesto viro fratre Guillelmo de Parisius dicti ordinis,
inquisitoris heretice pravitatis in regno Francie auctoritate apostolica
deputato, existentis in domibus Templi Parisiensis, pro inquirendo
contra quasdam personas ordinis milicie Templi eidem supra dicto crimine
delatas, nostrum notariorum et testium infrascriptorum, personaliter
constitutus frater Egidius de Cheuruto locum tenens preceptoris de
Fresnayo juxta Pruvinum, quadragenarius vel circa, juratus ad sancta Dei
Evangelia ab eo tacta dicere de se et aliis in causa fidei plenam, puram
et integram veritatem; et interrogatus de tempore et modo sue
recepcionis, dixit per juramentum suum quod fuit receptus apud
Cheurutum, XII anni fuerunt in festo Omnium Sanctorum nuper preterito,
per fratrem Radulphum de Gisi receptorem Campanie, presentibus fratribus
Henrico de Soupir, Petro de Cheuru et quibusdam aliis de quorum
nominibus non recolit. Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas
promissiones de statutis et secretis dicti ordinis observandis ab eo
factas, et mantello sibi ad collum posito, dictus recipiens ostendit
sibi quamdam crucem que solet portari ad funera, et peciit ab eo utrum
crederet in eum qui passus fuerat in ea, et ipse dixit et respondit quod
sic; et postea dictus recipiens precepit sibi quod spueret supra crucem;
quod ipse finxit facere; sed tamen aliquid de sputamine non cecidit
supra crucem quod posset. Interrogatus de osculo, dixit per juramentum
suum quod dictus recipiens traxit eum ad partem, et fecit se osculari ab
eo in ore, in umbilico et in fine spine dorsi. Dixit eciam per
juramentum suum quod inhibitum fuit sibi ne habitaret cum [p. 388]
mulieribus, aut aliquod servicium ab eis acciperet, et injunctum fuit
sibi quod si calor naturalis moveret eum, quod commisceret se cum
fratribus dicti ordinis, et hoc ab aliis pateretur. Requisitus utrum
vidit aliquos fratres recipi, dixit quod sic unum, et vidit quod
receptus fuit per illum modum per quem dixit se fuisse receptum, excepto
quod non vidit quid factum fuit sibi in abscondito; et dixit per
juramentum suum quod credit quod omnes alii fratres de ordine simili
modo recipiantur, quia non credit quod novus modus factus fuisset pro
eo. Dixit eciam per juramentum suum requisitus quod in sua deposicione
vi, metu carceris vel tormentorum, vel alia quacumque de causa, non
dixit vel immiscuit falsitatem, sed quod puram et integram dixerat
veritatem.
Item frater Johannes de Bersees, etatis XXI annorum, morans apud
Feritatem Galcheri, eodem modo juratus, constitutus et interrogatus,
dixit per juramentum suum quod receptus fuit in domo de Campo Florito,
per fratrem Gerardum de Villaribus preceptorem Francie, IX sunt menses
vel circa elapsi, presentibus fratre Lamberto de Toisi, fratre Johanne
preceptore de Trefou, et quibusdam aliis de quorum nominibus non
recolit. Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas promissiones
de statutis et secretis ordinis observandis ab eo factas, quidam frater,
de cujus nomine non recordatur, aportavit sibi quamdam parvam crucem de
ligno, et tunc dictus frater Gerardus petivit ab eo utrum crederet in
eum qui passus fuerat in dicta cruce, et ipse dixit quod sic. Et tunc
dictus frater dixit sibi quod male credebat, et quod debebat credere
solummodo in Deum superiorem, et postea precepit sibi quod Jhesum
Christum abnegaret ter, et spueret supra crucem ter, quia talis erat
modus ordinis, ut dicebat. Et tunc, de precepto dicti recipientis,
Jhesum Christum abnegavit ter, ore et non corde, et finxit spuere ter
supra crucem, sed tamen nihil cecidit supra eam. Interrogatus de osculo,
dixit per juramentum suum quod dictus recipiens precepit sibi quod
oscularetur eum in fine spine dorsi; sed non voluit facere, et [p. 389]
tamen post osculatus fuit eum in umbilico et in ore. Dixit eciam per
juramentum suum quod dictus recipiens dixit sibi quod lecti fratrum
debebant esse communes. Interrogatus utrum vi, vel metu tormentorum aut
carceris, in sua deposicione immiscuerit falsitatem, aut subticuerit
veritatem, dixit per juramentum suum quod non; immo puram dixit et
recognovit veritatem.
Item frater Gaufridus de Fera in Campania, etatis XXX annorum, eodem
modo constitutus, juratus et interrogatus, dixit per juramentum suum
quod fuit receptus in domo de Pruvino, octo vel novem anni sunt elapsi,
per fratrem Radulphum de Gisi receptorem Campanie, presentibus fratribus
Herberto de Froumentieres et Henrico Flamain preceptore dicte domus, et
quibusdam aliis de quorum nominibus non recolit.
Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas promissiones ab eo
factas de statutis et observanciis dicti ordinis observandis, et
mantello sibi ad collum posito, dictus frater Radulphus traxit eum ad
partem, et fecit se osculari ab eo in umbilico, et ostendit sibi quamdam
crucem de ligno, et petivit ab eo utrum crederet in eum qui passus
fuerat in cruce; et ipse respondit quod bene credebat in Jhesum
Christum, filium Virginis Marie, et tunc precepit sibi quod eum
abnegaret, sed ipse non voluit abnegare. Et postea precepit sibi quod
spueret supra crucem; sed non voluit spuere, immo spuit ad terram juxta
crucem. Dixit eciam per juramentum suum quod dictus recipiens dixit sibi
quod lecti fratrum debebant esse communes. Interrogatus utrum vi, vel
metu tormentorum vel carceris, aliquam dixerit in sua deposicione
falsitatem, aut subticuerit veritatem, dixit per juramentum suum quod
non; immo puram veritatem dixerat pro salute anime sue.
Item frater Helyas de Jocro, etatis XIX annorum vel circa, eodem modo
constitutus, juratus et interrogatus, dixit per juramentum suum [p. 390]
quod receptus fuerat in domo de Feritate Galcheri, sex anni vel circa
sunt elapsi, per fratrem Gerardum de Villaribus tunc preceptorem
Francie, presentibus fratribus Radulpho de Gisi et Johanne le Moine, ut
videtur sibi, et pluribus aliis de quorum nominibus non recordatur.
Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas promissiones ab eo
factas de statutis et secretis ordinis observandis, et mantello sibi ad
collum posito, dictus recipiens traxit eum ad partem retro altare, et
ostendit sibi ymaginem in quodam missali; sed erat ita juvenis, quod
nesciebat tunc cujus erat ymago; et tunc fuit petitum ab eo utrum
crederet in illum cujus erat ymago; et ipse respondit quod credebat in
Jhesum Christum et in beatissimam Virginem matrem suam. Et ipse dixit
quod male credebat; et ipse semper dicens quod credebat in Jhesum
Christum et in gloriosam matrem suam, fuit verberatus ab ipso recipiente
acriter, et postea fuit positus in carcere per unam diem sine potu et
cibo; et oportuit finaliter (cum dicebant quod male credebat) quod
faceret; tunc dixit ex parte Dei, et nichil aliud per juramentum suum;
et hoc dixit, quia eum volebant iterum ponere in carcere, quia dicebat
quod volebat exire et ire ad domum patris sui.
Interrogatus de osculo, dixit quod ita erat tormentatus per dictos
fratres, quod non recolit quod aliud quam dixit fuerit sibi factum seu
dictum. Interrogatus utrum vi, vel terrore tormentorum aut carceris, in
sua deposicione dixerit aut immiscuerit falsitatem, aut veritatem
subticuerit, dixit per juramentum suum quod non, immo quod illud quod
dixit verum est.
Item frater Baldoinus de Waben, etatis sexaginta annorum vel circa,
eodem modo constitutus, juratus et interrogatus, dixit per juramentum
suum quod receptus fuit in domo de Bosco in Viromandia, per fratrem
Guarinum de Grandi Villari, die Dominica proximo preterita sunt octo
anni, presentibus fratre Odone de Grandi Villari nepote dicti
receptoris, fratre Matheo de Tilloy et pluribus aliis de quorum
nominibus non recolit. Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas
promissiones ab eo factas de statutis et secretis ordinis observandis,
et mantello sibi ad collum posito, dictus recipiens traxit eum [p. 391]
ad partem juxta altare, et fecit se osculari a dicto fratre in umbilico,
et post ostendit sibi quamdam crucem parvam ligneam, que solebat portari
ad funera familie domus, et precepit sibi quod spueret supra crucem; et
ipse fingens spuere supra crucem, spuit ad terram. Dixit eciam per
juramentum suum quod dictus recipiens dixit sibi, et precepit quod
omnino abstineret a mulieribus, et quod fratres dicti ordinis admitteret
ad lectum suum, et similiter iret ad lectos fratrum, si indigeret; et
credit postmodum quod esset ea intencione quod habitarent carnaliter
unus cum alio. Interrogatus utrum vi, vel metu tormentorum aut carceris,
aliquam falsitatem dixerit aut immiscuerit in sua deposicione, aut
veritatem tacuerit, dixit per juramentum suum quod non; immo puram
dixerat pro salute anime sue veritatem.
Item frater Johannes de Mortuis Fontanis presbyter dicti ordinis, etatis
XXXVI annorum vel circa, eodem modo constitutus, juratus et
interrogatus, dixit per juramentum suum quod receptus fuit apud Puisieus
per fratrem Hugonem de Paraudo, circa festum beati Martini hyemensis
nuper preteritum fuerunt septem anni, presentibus fratre Thierrico de
Lannoy et quibusdam aliis fratribus de quorum nominibus non recolit. Et
dixit per juramentum suum quod, post multas promissiones ab eo factas de
statutis et secretis ordinis observandis, dictus recipiens posuit sibi
mantellum ad collum, et postea quidam miles de dicto ordine duxit eum
retro altare, et aportavit sibi unum missale, et ostendit sibi ymaginem
Jhesu Christi crucifixi, et crucem depictam in dicto missali, et
precepit sibi quod eum abnegaret, et dixit quod hoc oportebat sibi
facere; et tunc ipse qui loquitur, ore et non corde, abnegavit ter
Jhesum Christum. Interrogatus de aliis articulis, dixit per juramentum
suum quod nichil scit, sed bene credit quod omnes alii simili modo
recipiantur, quia non credit quod nova lex fieret pro eo.
Item dixit per juramentum suum quod in deposicione sua nichil aliud
dixit quam veritatem pro salute anime sue.
Item frater Lambertus Flamingus, etatis septuaginta annorum, ut [p. 392]
dicebat, eodem modo constitutus, juratus et interrogatus, dixit per
juramentum suum quod fuit receptus apud Tonni prope Pontem Arvernie, in
instanti festo Nativitatis Domini erunt triginta duo anni, per fratrem
Petrum Normannum preceptorem baillivie Laudunensis, presentibus
fratribus Johanne de Sancto Albano, qui fuerat magister passagii,
Johanne de Braie et quibusdam aliis fratribus de quorum nominibus non
recolit. Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas promissiones
ab eo factas de statutis et secretis ordinis observandis, et mantello
sibi ad collum posito, dictus recipiens aportavit sibi quamdam crucem
pictam, et precepit sibi in presencia aliorum fratrum quod Jhesum
Christum abnegaret, et spueret supra crucem; et tunc, de precepto dicti
recipientis, Jhesum Christum abnegavit ter, et ter, fingens spuere supra
crucem, spuit ad terram.
Item dixit per juramentum suum quod dictus recipiens precepit sibi quod
oscularetur eum in fine spine dorsi, in umbilico et in ore; et ipse
finxit ipsum osculari ibi, sed non tetigit eum nisi in ore. Dixit eciam
per juramentum suum quod in emissione voti castitatis data fuit sibi
licencia habitandi carnaliter cum fratribus dicti ordinis.
Interrogatus utrum vi, vel metu tormentorum vel carceris, aut alia
quacumque de causa, in sua deposicione aliquam dixerit aut immiscuerit
falsitatem, dixit per juramentum suum quod non; immo puram et meram
dixerat veritatem. Acta sunt hec anno, indicione, mense novembris
predicto, die, loco et pontificatu predictis, presentibus fratribus
Michaele de Bonellis, Karolo Ymbernico et Petro Lamberti ordinis
Predicatorum, ac Guillelmo de Choques cive Parisiensi, testibus ad
premissa vocatis specialiter et rogatis.
Et ego Amisius de Aureliano dictus le Ratif, clericus, sacrosancte
Romane Ecclesie auctoritate notarius publicus, omnibus et singulis
contentis in hac et precedentibus peciis similiter sutis signo meo
signatis, una cum scriptis testibus et publicis notariis presens
interfui, ac, de mandato predicti commissarii, huic publico [p. 393]
instrumento me subscripsi, illudque signo meo solito signavi rogatus.
Et ego Jacobus de Virtuto clericus Cathalaunensis diocesis, publicus
imperiali auctoritate notarius, premissis omnibus et singulis, prout in
presenti carta seu pecia et precedentibus plenius continentur, una cum
testibus et notariis supra et infra scriptis presens interfui, et, ad
mandatum et requisicionem dicti commissarii, hoc instrumentum manu
propria scripsi in testimonium premissorum, illudque meo signo solito
signavi rogatus.
Et ego Evenus Phily de Sancto Nicasio clericus Corisopitensis diocesis,
apostolica publicus auctoritate notarius, premissis omnibus et singulis
contentis in presenti et precedentibus cartis simul sutis et signo meo
signatis, excepta tamen confessione precedentis ultimi testis, presens
interfui una cum notariis et testibus subscriptis, et cum signis et
subscripcionibus ipsorum notariorum, signum meum rogatus apposui hic me
subscribens.
In Christi nomine amen. Pateat universis quod anno Domini millesimo CCCº
septimo, indicione sexta, XV die mensis novembris, pontificatus
sanctissimi patris et domini domini Clementis divina providentia pape
quinti anno secundo, in religiosi et honesti viri fratris Nicolai de
Anessiaco ordinis Predicatorum, commissarii dati a religioso et honesto
viro fratre Guillelmo de Parisius ejusdem ordinis, inquisitore heretice
pravitatis in regno Francie auctoritate apostolica deputato, nostrum
notariorum publicorum et testium infrascriptorum presencia personaliter
constitutus frater Milo de Sancto Fiacrio presbyter, ordinis milicie
Templi, etatis XXIIII annorum vel circa, ut dicebat, juratus ad sancta
Dei Evangelia sibi ostensa et manu propria tacta de se et aliis dicti
ordinis milicie Templi super dicto crimine delatis dicere veritatem; et
interrogatus de tempore et modo sue recepcionis, dixit per juramentum
suum quod receptus fuit apud Moysiacum Meldensis diocesis, sex [p. 394]
anni sunt elapsi, per fratrem Reginaldum de Argivilla quondam
cubicularium pape, presentibus fratribus Alberto capellano dicti
ordinis, et Guillelmo de Compendio, et quibusdam aliis de quorum
nominibus non recolit. Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas
promissiones de statutis et secretis dicti ordinis observandis ab eo
factas, dictus recipiens aportavit sibi quamdam crucem, et dixit sibi
quod oportebat ipsum spuere supra crucem, et quod ita consuetum erat in
ordine; et tunc ipse fingens spuere supra crucem, spuit ter ad terram.
Interrogatus de voto castitatis, dixit per juramentum suum quod dictus
recipiens dixit sibi quod lecti fratrum debebant esse communes, et quod
poterant se commiscere carnaliter unus cum alio, et quod omnino debebant
a mulieribus abstinere.
Interrogatus de osculo, dixit per juramentum suum quod dictus recipiens
traxit eum ad partem in quadam camera retro ecclesiam, et fecit se
osculari ab eo in umbilico et in ore. Interrogatus si credit quod omnes
alii fratres ordinis simili modo recipiantur, dixit per juramentum suum
quod credit, quia non credit novam legem pro se fuisse factam.
Requisitus per juramentum suum iterum prestitum utrum vi, vel metu
carceris aut tormentorum, aliquam falsitatem immiscuerit in sua
deposicione, aut veritatem tacuerit, dixit per juramentum suum quod non;
immo puram et integram dixerat veritatem.
Item frater Lambertus de Toysi, etatis quadraginta annorum vel circa, ut
dicebat, eodem modo constitutus, juratus et requisitus, dixit per
juramentum suum quod receptus fuit in domo de Vinciaco diocesis
Eduensis, XIII anni sunt elapsi, per fratrem Petrum de Syvre preceptorem
baillivie de Byres, presentibus fratre Reginaldo de Toisiaco patruo suo,
fratre Thoma de Buceio et quibusdam aliis de quorum nominibus non
recordatur. Et dixit per juramentum suum quod dictus recipiens fecit eum
jurare et promictere multas observancias dicti ordinis sanctas et
devotas, et secreta et statuta dicti ordinis tenere et observare, quarum
aliquas verbotenus enarravit; et postea osculatus fuit dictum [p. 395]
recipientem et alios presentes in ore. Interrogatus de aliis articulis,
dixit per juramentum suum quod nichil scit.
Item frater Droco de Vivariis custos domus de Barberone, loco
preceptoris, etatis quadraginta annorum vel circa, eodem modo
constitutus, juratus et interrogatus, dixit per juramentum suum quod
receptus fuit in domo Templi de Pruvino, XX anni vel circa sunt elapsi,
per fratrem Gerardum presbyterum et preceptorem dicte domus, presentibus
fratre Godefredo preceptore dicte ballivie loco fratris Arnulphi de
Woisemale, et fratre Hugone receptore telonei ville de Pruvino, et
quibusdam aliis de quorum nominibus non recolit. Dixit eciam per
juramentum suum quod, post multas promissiones ab eo factas de statutis
observandis et secretis dicti ordinis observandis, dictus recipiens
ostendit sibi quamdam crucem parvam nigram de ligno, et petivit ab eo
utrum crederet in cruce; et ipse dixit et respondit quod bene credebat
in eum qui passus fuerat in cruce pro redempcione nostra. Et tunc ipse
precepit sibi quod abnegaret crucem et crucifixum; et ipse dixit quod
non faceret. Et tunc dictus recipiens dixit sibi: «Spuas supra crucem,
quia modus est et usus ordinis nostri;» et tunc ipse fingens spuere
supra crucem, spuit ad terram. Dixit et per juramentum suum quod
postmodum dictus recipiens traxit eum ad quamdam partem, et, sublevata
veste sua, fecit se osculari ab eo in umbilico et postea in ore.
Requisitus utrum viderit aliquem recipi in dicto ordine, dixit per
juramentum quod sic apud Chevrutum, scilicet fratrem Jacobum de
Chamerot, per fratrem Radulphum de Gisi receptorem Campanie; et vidit
quod dictus recipiens traxit eum retro altare, sed nescit quid fecit
sibi fieri. Credit tamen quod simili modo eum recepisset. Requisitus
utrum vi, vel metu tormentorum aut carceris, seu aliqua de causa,
aliquam falsitatem immiscuerit in deposicione sua, aut veritatem
tacuerit, dixit per juramentum suum quod non; immo puram veritatem
dixerat pro salute anime sue.
Item frater Laurencius de Trenay, etatis quadraginta annorum, [p. 396]
ut dicebat, eodem modo constitutus, juratus et requisitus, dixit per
juramentum suum quod fuit receptus in domo Cursus Gibouin Lingonensis
diocesis, sex anni sunt elapsi, per fratrem Stephanum d'Espeilly,
presentibus fratre Laurencio de Belna, fratre Christiano quondam
barbitonsore visitatoris Francie, et quibusdam aliis de quorum nominibus
non recordatur. Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas
promissiones de observandis statutis, decretis et observanciis dicti
ordinis ab eo factas, dictus recipiens aportavit sibi quamdam crucem
parvam viridem de ligno, nec videtur sibi quod ibi esset ymago
crucifixi; et precepit sibi quod spueret supra crucem ter, quia hic erat
modus et usus ordinis Templi; et ipse qui loquitur tunc fingens ter
spuere supra crucem, spuit ad terram.
Interrogatus de osculo, dixit per juramentum suum quod dictus recipiens
fecit se osculari ab eo in umbilico, sublevatis vestibus suis. Dixit
eciam per juramentum suum requisitus quod dictus recipiens dixit sibi
quod si calor naturalis moveret eum, quod poterat se commiscere
carnaliter cum fratribus dicti ordinis.
Interrogatus utrum vi, aut metu tormentorum vel carceris, seu aliqua
alia de causa, aliquam falsitatem immiscuerit in deposicione sua, aut
veritatem tacuerit, dixit per juramentum suum quod non; immo puram
dixerat veritatem.
Item frater Johannes de Poissons bergerius, etatis XXIX annorum vel
circa, ut dicebat, eodem modo constitutus, juratus et interrogatus,
dixit per juramentum suum quod fuit receptus in domo de Buxiere
Lingonensis diocesis, per fratrem Ymbertum de Vianesio preceptorem
baillivie d'Aveleure, presentibus fratribus Stephano de Vianesio,
Guillelmo de Gres et Guillelmo de Bures, et quibusdam aliis de quorum
nominibus non recolit.
Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas promissiones ab eo
factas de statutis et observanciis dicti ordinis observandis, dictus
recipiens ostendit sibi quamdam crucem discoopertam coloribus pre
nimia vetustate, et precepit sibi quod spueret supra eam, quia [p. 397]
talis erat modus ordinis, ut dicebat; et ipse tunc fingens ter, de
precepto dicti recipientis, spuere supra crucem, spuit ad terram. Et
postea dictus recipiens duxit eum in quadam camera juxta capellam, et
ablatis vestibus suis, fecit se osculari ab eo in umbilico. Et dixit per
juramentum suum requisitus quod injunctum fuit sibi in dicta recepcione
sua quod omnino abstineret a mulieribus, et quod si inveniretur cum
aliquibus mulieribus, perderet mantellum dicti ordinis et hospicium; et
dixit sibi dictus recipiens quod lecti fratrum debebant esse communes.
Requisitus dixit per juramentum suum quod credit quod omnes alii fratres
dicti ordinis per illum modum sint recepti.
Interrogatus utrum vi, aut metu carceris, tormentorum, aut aliqua alia
de causa, aliquam falsitatem immiscuerit in deposicione sua, aut
veritatem tacuerit, dixit per juramentum suum quod non; immo puram
dixerat et integram veritatem.
Item frater Jacobus le Verjus de Rebes in Bria, morans apud Fresneyum,
eodem modo constitutus, juratus et interrogatus, dixit per juramentum
suum quod fuit receptus apud Coulommiers in Bria, per fratrem Johannem
de Moncellis preceptorem baillivie de Bria, quadraginta anni vel circa
sunt elapsi, presentibus fratre Roberto le Fouion preceptore dicte
domus, et quibusdam aliis de quorum nominibus non recolit. Dixit eciam
per juramentum suum quod, post multas promissiones ab eo factas de
statutis et secretis ordinis observandis, dictus recipiens ostendit sibi
quamdam crucem veterem de ligno, et dixit sibi quod oportebat quod
spueret ter supra crucem; et hoc ipse fecit. Interrogatus de voto
castitatis, dixit per juramentum suum quod injunctum fuit sibi quod ipse
et alii fratres ordinis jacerent unus cum alio, si indigerent; sed non
credit, ut dixit per juramentum suum, quod fuit mala intencione.
Interrogatus de osculo, dixit per juramentum suum quod dictus recipiens
fecit se osculari ab eo in umbilico; et dixit per juramentum suum
requisitus quod plures fratres vidit recipi in dicto ordine per [p. 398]
istum modum. Interrogatus utrum vi, aut metu carceris seu tormentorum,
aut alia quacumque de causa, aliquam falsitatem immiscuerit, aut
veritatem tacuerit in deposicione sua, dixit per juramentum suum quod
non; immo puram dixerat veritatem.
Item frater Gaufridus de Gonavilla miles, preceptor Aquitanie et
Pictavie, eodem modo constitutus, juratus et interrogatus, dixit per
juramentum suum quod fuit receptus in Anglia, Londonis, in domo Templi,
per fratrem Robertum de Torteville militem, magistrum tocius Anglie,
XXVIII anni sunt elapsi, presentibus fratre Henrico de Torteville et
quibusdam aliis de quorum nominibus non recolit. Dixit eciam per
juramentum suum quod dictus recipiens fecit sibi jurare servare statuta
et bonas consuetudines dicti ordinis que et quas verbotenus enarravit;
et postea mantello sibi posito ad collum, recipiens ostendit sibi in
quodam missali quamdam crucem cum ymagine Jhesu Christi, et precepit
sibi quod abnegaret Christum qui fuit positus in cruce; et ipse totus
territus noluit facere, et dixit: «Ha, domine, quare facerem? Ego hoc
nullo modo facerem.» Et tunc ipse dixit sibi: «Hoc facias audacter; ego
juro tibi in periculo anime mee quod nunquam prejudicabit tibi quantum
ad animam et conscienciam; quia modus est ordinis nostri, qui fuit
introductus ex promissione cujusdam mali Magistri qui erat in carcere
cujusdam soldani, et non poterat evadere nisi juraret quod si evaderet,
ipse introduceret istum modum in ordine nostro, quod omnes qui
reciperentur de cetero abnegarent Jesum Christum, et ita fuit observatum
semper; et propter hoc potes bene facere.» Et tunc ille qui loquitur
noluit facere, immo contradixit, et petivit ubi erat avunculus suus et
alie bone gentes que ipsum adduxerant illuc; et tunc recipiens dixit
sibi: «Recesserunt, et oportet quod facias hoc quod tibi precipio.» Et
noluit adhuc facere. Tunc videns recipiens resistanciam suam dixit sibi:
«Si velles michi jurare ad sancta Dei Evangelia quod omnibus fratribus
ordinis qui hoc peterent a te diceres quod illa que precipio tibi
fecisti, ego parcerem tibi in hoc.» Et tunc ipse qui loquitur [p. 399]
promisit sibi hoc et juravit, et tunc pepercit sibi hoc salvo quod,
cooperta cruce manu dicti recipientis, fecit eum spuere supra manum.
Requisitus quare credit quod pepercisset sibi, dixit quod ipse et
predictus avunculus suus, qui erat familiaris regis Anglie, multa
servicia fecerant ipsi recipienti, et precipue ipse qui loquitur, qui
inter servicia pluries introduxerat eum in camera dicti regis Anglie,
quando habebat facere cum eo, et racione juramenti quod fecerat se
dicturum quod predicta sibi injuncta fecisset. Requisitus quare tardavit
dicere tantum, quia alias requisitus fuerat dicere veritatem, dixit quod
pro eo quia de dicto peccato fuerat confessus cuidam capellano dicti
ordinis, et eciam fuerat contrictus de peccato, et credebat esse
veraciter et plenarie absolutus, quia dicitur et tenetur in ordine quod
de privilegio Sedis Apostolice capellani dicti ordinis habent potestatem
absolvendi fratres a quibuscumque peccatis, et quod credebat quod
predicti errores essent emendati et amoti de ordine, vel deberent
breviter amoveri. Requisitus utrum aliquos fratres fecit, dixit quod
paucos fecit manu propria; et dixit quod paucos fecit propter
inconveniencia predicta que oportebat fieri in recepcione eorum; et
propter hoc, postquam concesserat eis ordinem, faciebat eos recipi per
quosdam preceptores et alios sibi subditos. Dixit tamen per juramentum
suum quod manu propria quinque milites fecit. Requisitus utrum fecerit
eis abnegare Crucifixum et spuere supra crucem, dixit per juramentum
suum quod pepercit eis eo modo quo ille qui receperat eum sibi
pepercerat, et contigit quod cum quadam die esset in quadam capella ut
audiret missam a quodam fratre vocato Bernardo, existente de dicto
ordine, qui jam erat inductus alba, et expectabat alium fratrem, ut
credit, ut confiteretur sibi, idem frater Bernardus videns ipsum qui
loquitur, dixit sibi: «Domine, sciatis quod quedam machinacio fit contra
vos, quia jam est factum quoddam scriptum in quo mandatur et
significatur Magistro ordinis et aliis quod in recipiendo fratres
ordinis non observatis modum quem observare debetis.» Et tunc cogitavit
ipse qui loquitur quod erat propter hoc quod ita pepercerat predictis
quos receperat. Dixit eciam per juramentum suum quod, postquam [p. 400]
fuit sibi loqutum de abnegando Christum per predictum receptorem, tantum
displicuit sibi dictus ordo, quod pluries exivisset, si fuisset ausus;
sed timebat de potencia Templariorum; et quod quadam die venit apud
Lochias ubi Rex erat, et fuit loqutus Regi in presencia fratris Ytherii
de Nantolio prioris Hospitalis in Francia; et habebat in animo quod
istum modum recepcionis revelaret Regi, et supplicaret sibi quod daret
sibi consilium quid posset facere, et caperet eum in custodia sua, et
ipse exiret ordinem; sed postea, considerans quod plures preceptores et
alii de ordine multa dederant sibi pro passagio suo, et quod jam habebat
pecuniam et bona ordinis, non esset bonum eos ita destruere. Requisitus
per juramentum suum unde processit error abnegandi et spuendi supra
crucem, respondit per juramentum quod quidam de ordine dicunt quod hoc
statuit predictus Magister qui fuit captus in carcere dicti soldani, ut
predicitur. Alii dicunt quod hoc fuit ex malis et perversis
introduccionibus et statutis fratris Roncelini Magistri quondam ordinis;
alii dicunt quod ex malis statutis et doctrinis fratris Thome Berardi
quondam dicti ordinis Magistri; alii dicunt quod hoc fit ad instar seu
ad memoriam beati Petri qui abnegavit Christum ter. Requisitus de capite
de quo supra fit mencio, dixit per juramentum suum quod nunquam vidit
illud aut audiverat loqui de eo, usquequo dominus Papa fecit Magistro et
ipsi qui loquitur mentionem de hoc Pictavis. Interrogatus utrum vi, vel
metu carceris aut tormentorum, vel aliqua de causa, aliquam falsitatem
immiscuerit in sua deposicione, aut veritatem tacuerit, dixit per
juramentum suum quod non; immo puram et meram dixerat pro salute anime
sue veritatem. Acta sunt hec in domo Templi Parisiensis, anno,
indicione, die, mense et pontificatu predictis, presentibus religiosis
et honestis viris fratribus Petro Lamberti, Guillelmo de Polonia,
Nicolao Greco ordinis Predicatorum, Guillelmo de Choques cive
Parisiensi, et Raymundo Castellani, et pluribus aliis ad premissa
vocatis testibus specialiter et rogatis.
Et ego Evenus Phily de Sancto Nicasio clericus Corisopitensis [p. 401]
diocesis, apostolica publicus auctoritate notarius, premissis in
presenti carte pecia et precedentibus cartis contentis cum testibus et
notariis supra et infrascriptis interfui, et una cum signis ipsorum
notariorum signum meum hic rogatus apposui me subscribens.
Et ego Jacobus de Virtuto clericus Cathalaunensis diocesis, publicus
imperiali auctoritate notarius, premissis omnibus et singulis, prout in
presenti carta seu pecia et precedentibus plenius continentur, una cum
testibus et notariis suprascriptis presens interfui, et, ad mandatum et
requisicionem dicti commissarii, hoc instrumentum manu propria scripsi
in testimonium premissorum, illudque signo meo solito signavi rogatus.
In Christi nomine amen. Pateat universis quod anno Domini millesimo CCCº
septimo, indicione sexta, pontificatus sanctissimi domini domini
Clementis pape quinti anno secundo, die XVII mensis novembris, in
presencia religiosi et honesti viri fratris Guillelmi de Parisius
ordinis fratrum Predicatorum, inquisitoris heretice pravitatis in regno
Francie auctoritate apostolica deputati, nostrum notariorum et testium
infrascriptorum, personaliter constitutus frater Henricus de Supi,
sexagenarius vel circa, frater ordinis milicie Templi, juratus ad sancta
Dei Evangelia tacta corporaliter ab eodem, et requisitus per juramentum
dicere de se et aliis dicti ordinis milicie Templi super dicto crimine
heresis delatis, ac de modo recepcionis sue, in causa fidei dicere
veritatem, dixit per juramentum suum quod ipse fuit receptus, viginti
anni sunt elapsi, in domo Templi Parisiensis, per fratrem Amalricum
magistrum tunc Francie, militem, presentibus fratre Huberto thesaurario
tunc, et fratre J. de Turno, qui postea fuit thesaurarius. Dixit eciam
per juramentum suum quod, post multas promissiones de statutis et
secretis ordinis observandis factas ab ipso, et mantello sibi ad collum
posito, dictus recipiens, sublevata veste sua, precepit sibi quod
oscularetur eum in umbilico; et ipse qui loquitur finxit se [p. 402]
ipsum osculari, sed non tetigit carnem suam. Dixit eciam per juramentum
suum quod dictus recipiens ostendit sibi quamdam crucem ligneam, et
precepit sibi quod abnegaret illum qui fuerat passus in ea, et quod
spueret supra crucem; et ipse qui loquitur abnegavit semel, et finxit se
spuere supra crucem, sed spuebat ad terram, ut dixit per juramentum
suum. Dixit eciam per juramentum suum quod injunctum fuit sibi quod si
calor naturalis moveret eum, quod commisceret se cum aliquo de fratribus
dicti ordinis, et hoc idem sibi fieri ab aliis fratribus pateretur; et
credit per juramentum suum quod alii fratres dicti ordinis recipiuntur
per eumdem modum. Interrogatus per juramentum suum utrum ipse vi, vel
metu carceris seu tormentorum, aut alias, in premissis immiscuerit aut
dixerit aliquam falsitatem, aut subticuerit veritatem, dixit per
juramentum suum quod non, et quod puram veritatem dixit et meram.
Actum Parisius in domibus Templi, presentibus religiosis et honestis
viris fratribus Nicolao de Anessiaco, Laurencio de Nannetis, Durando de
Sancto Porciano, Raginaldo de Credulio, Gossoino de Brabancia, Johanne
de Sancto Vincencio, ordinis et conventus fratrum Predicatorum
Parisiensium, et discreto viro Symone de Montigniaco baillivo
Aurelianensi, testibus ad hoc vocatis et rogatis.
Item anno, indicione et pontificatu predictis, die XIX dicti mensis
novembris, in religiosi et honesti viri dicti fratris Laurencii de
Nannetis commissarii dicti domini inquisitoris, nostrum notariorum
publicorum et testium infrascriptorum presencia personaliter
constitutus, frater Boinus predicti ordinis Templi, etatis XXVIII
annorum, juratus eodem modo et requisitus dicere de se et de aliis dicti
ordinis Templi, et de modo recepcionis sue, in causa fidei veritatem,
dixit per juramentum suum quod receptus fuit in domo de Rodolio
Cathalaunensis diocesis, quatuor anni erunt in festo instanti
Nativitatis Domini, per fratrem Johannem Demar preceptorem dicte domus,
presentibus fratribus Johanne de Vaudrueil et quodam alio vocato fratre
Guillelmo, et quibusdam aliis de quorum nominibus non recolit. [p. 403]
Dixit eciam per juramentum suum dictus receptus quod, post multas
promissiones ab eo factas de statutis et secretis ordinis observandis,
et mantello sibi ad collum posito, dictus recipiens duxit eum ad partem,
et sublevata veste sua, precepit sibi quod oscularetur eum in umbilico;
et quia idem recipiens erat scabiosus in ventre, dictus receptus finxit
se osculari eum ibi, sed nunquam tetigit nisi de naso.
Item dixit per juramentum suum quod dictus recipiens ostendit sibi
quamdam crucem coloris viridis, ut videbatur sibi, et precepit sibi quod
spueret supra eam, quia talis erat modus ordinis, et tunc ipse finxit se
spuere supra eam, sed spuit ad terram. Dixit eciam per juramentum suum
quod dictus recipiens precepit sibi quod omnino abstineret a mulieribus,
et quod lectus suus esset communis fratribus; sed nescit qua intencione
dicebat.
Interrogatus per juramentum utrum ipse vi, vel metu carceris seu
tormentorum, aut alias, in premissis immiscuerit vel dixerit aliquam
falsitatem, aut subticuerit veritatem, dixit per juramentum suum quod
non, et quod puram veritatem dixit et meram.
Item anno, indicione, pontificatu et die XIX novembris predictis, in
dicti fratris Laurencii de Nannetis commissarii domini inquisitoris
prefati, nostrum notariorum publicorum et testium infrascriptorum,
personaliter constitutus frater Nicolaus de Mesnillio subtus Montem
Desiderii, etatis quinquaginta quatuor vel circa, juratus et requisitus
eodem modo, dixit per juramentum suum quod XXII anni vel circa erunt in
festo Penthecostes proximo futuro, quod ipse fuit receptus in domo de
Puisiaus subtus Laudunum, per fratrem Petrum Normannie militem,
preceptorem ballivie Laudunensis, presentibus fratre Guillelmo de Braye
preceptorem de Moisiaco, et quibusdam aliis de quorum nominibus non
recolit; et dixit quod dictus recipiens fecit sibi jurare quod ipse
servaret statuta ordinis et secreta, et postea fuit sibi mantellum ad
collum positum, et osculatus fuit recipientem et alios fratres in ore,
et tunc dictus recipiens precepit fratri Guillelmo de Braye quod alia
que oportet fieri in ordine sibi faceret fieri, et tunc idem [p. 404]
frater Guillermus aportavit sibi quamdam crucem in qua erat ymago Jhesu
Christi, et petivit recipiens cujus ymaginem credebat esse ibi, et ipse
respondit quod ymaginem Jhesu Christi; et tunc precepit sibi quod
negaret illum cujus figura erat ibi, et spueret ter supra crucem, quia
hoc erat modus ordinis, et tunc ipse fecit, ore et non corde. Dixit
eciam per juramentum suum quod recipiens fecit se osculari ab eo in
umbilico; et postea injunxit sibi quod omnino abstineret a mulieribus,
et si calor naturalis urgeret eum ad incontinenciam, quod ipse et alii
fratres ordinis refrigescerent se unus cum alio, nec ordo diffamaretur
pro mulieribus. Interrogatus per juramentum utrum ipse vi, vel metu
carceris aut tormentorum, in premissis immiscuerit aut dixerit aliquam
falsitatem, aut subticuerit veritatem, dixit per juramentum suum quod
non, et quod puram veritatem dixit et meram.
Item anno, indicione, pontificatu et die XIX predictis, in dicti fratris
Laurencii commissarii supradicti, nostrum notariorum publicorum et
testium infrascriptorum presencia personaliter constitutus, frater
Bertrandus de Montigniaco. Auberici, etatis quinquaginta annorum vel
circa, eodem modo juratus, et requisitus per juramentum suum, dixit quod
receptus fuit per fratrem Joannem de Sarnayo, in domo Suessionensi,
presentibus fratre Gerardo de Argentolio milite, et fratre Remigio de
Plosiaco, et quibusdam aliis, octo anni sunt elapsi vel circa. Dixit
eciam per juramentum suum quod, post multas promissiones de statutis et
secretis ordinis observandis ab eo factas, dictus recipiens, preceptor
tunc dicte domus Suessionensis, ostendit sibi quamdam crucem in qua erat
ymago Jhesu Christi depicta, et dixit sibi quod non crederet in eum,
quia nichil erat, et quod erat quidam falsus propheta, et nichil
valebat; immo crederet in Deum Celi superiorem, qui poterat salvare; et
precepit eciam quod ipse spueret supra crucem et ymaginem predictam, et
tunc ipse qui loquitur finxit se spuere, sed non spuit supra quod
posset, immo spuit ad terram. Quo facto dictus recipiens traxit eum ad
partem, et levatis vestibus suis a parte anteriori, precepit [p. 405]
sibi quod oscularetur eum in umbilico, et hoc ipse fecit. Interrogatus
utrum vi; vel metu carceris aut tormentorum, seu alias, in premissis
immiscuerit aut dixerit aliquam falsitatem, aut subticuerit veritatem,
dixit per juramentum suum quod non, et quod puram veritatem dixit et
meram.
Acta sunt hec in dictis domibus Templi, presentibus ad premissa dicta
decima nona die novembris acta, religiosis et honestis viris fratre
Johanne de Dinancio et Alberto Cathalaunensis diocesis, et conventus
fratrum Predicatorum Parisiensium, testibus vocatis et rogatis.
Item anno, indicione, pontificatu, anno et die XX novembris predictis,
in dicti domini inquisitoris, nostrum Amisii, Gaufridi, Eveni et Jacobi
notariorum publicorum, et testium subscriptorum, personaliter
constitutus, juratus et requisitus per juramentum eodem modo frater
Nicolaus de Trecis, etatis XXXVIII annorum vel circa, dixit per
juramentum suum quod fuit receptus in domo de Cheuruto diocesis
Meldensis, per fratrem Gerardum de Villers, tunc jacentem et infirmitate
detentum in lecto, VI anni vel circa sunt elapsi, presentibus fratre
Radulpho de Gisiaco, et fratre Guillelmo fratre serviente dicti fratris
Gerardi. Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas promissiones
de statutis et secretis ordinis observandis ab eo factas, et mantello
sibi ad collum posito, dictus frater serviens dicti fratris Gerardi,
dixit sibi quod oportebat quod abnegaret Deum, et hoc diceret de ore. Et
ipse qui loquitur dixit quod nullo modo faceret; tamen finaliter
abnegavit ore, et non corde. Dixit eciam quod postea aportavit sibi
quamdam crucem de crucibus que solent esse in ecclesiis, et precepit
sibi quod spueret supra eam; et hoc ipse facere aliquandiu recusavit,
dicens quod nullo modo spueret; tamen finaliter finxit se spuere supra
crucem, sed non spuit, immo spuit ad terram.
Requisitus utrum aliquos fratres viderit recipi, dixit quod sic duos, et
sunt recepti per illum modum per fratrem Radulphum de Gisi [p. 406]
predictum. Requisitus eciam per juramentum utrum vi, vel metu carceris
aut tormentorum, seu alias, in premissis immiscuerit vel dixerit aliquam
falsitatem, vel subticuerit veritatem, dixit per juramentum suum quod
non, et quod puram veritatem dixit et meram.
Item frater Radulphus de Saltibus, etatis XXXV annorum vel circa,
personaliter constitutus in dicti domini inquisitoris, nostrum
notariorum et testium subscriptorum presencia, juratus et requisitus per
juramentum eodem modo, dixit per juramentum suum quod fuit receptus apud
Cheurutum in Bria, per fratrem Radulphum de Gisiaco, septem anni vel
circa sunt elapsi, presentibus fratre Morello de Belna, et fratre
Remigio tunc preceptore de Columberiis. Dixit eciam per juramentum suum
quod, post multas promissiones ab eo factas de statutis et secretis
ordinis observandis, et mantello sibi ad collum posito, dictus recipiens
ostendit sibi crucem et ymaginem crucifixi depictas in quodam missali,
et dixit sibi quod oportebat quod abnegaret illum cujus figura erat ibi,
et quod spueret supra crucem et ymaginem. Tamen cavit quantum potuit ne
aliquid de sputamine caderet supra. Dixit eciam per juramentum suum quod
non osculatus fuit recipientem nisi in ore, et credit quod hec esset
racio quia dictus recipiens festinabat se ire ad dies Trecenses.
Requisitus per juramentum suum utrum vi, vel metu carceris aut
tormentorum, seu alias, in premissis immiscuerit vel dixerit aliquam
falsitatem, vel subticuerit veritatem, dixit per juramentum suum quod
non, et quod puram veritatem dixit et meram. Acta sunt hec Parisius, in
dictis domibus Templi, anno, indicione et die mensis novembris
predictis, presentibus religiosis et honestis viris fratribus Nicolao de
Anessiaco, Reginaldo de Credolio, socio dicti domini inquisitoris,
Gossouino de Brebancia, Emingo de Dacia, ordinis et conventus fratrum
Predicatorum Parisiensium, et Guillelmo de Choquis cive Parisiensi,
testibus ad hoc vocatis et rogatis.
Item anno, indicione et pontificatu, anno et die XX novembris ejusdem,
in religiosi et honesti viri fratris Nicolai de Anessiaco [p. 407]
ordinis dictorum Predicatorum, commissarii dicti domini inquisitoris,
nostrum notariorum et testium subscriptorum presencia personaliter
constitutus et eodem modo juratus et requisitus, frater Albertus de
Rumercourt presbyter, etatis septuaginta annorum vel circa, dixit per
juramentum suum quod receptus fuit apud Montescourt, tres anni erunt
Dominica ante instans Carnisprivium, per fratrem Egidium de Chivre
militem, de precepto fratris Roberti de Samayo militis, preceptoris
ballivie de Montescourt, presentibus fratre Johanne Watel, fratre Adam
de Sarnay, et quibusdam aliis de quorum nominibus non recolit; et dixit
per juramentum suum quod idem frater Robertus de Sarnayo ostendit sibi
crucem depictam in quodam missali, cum effigie Jhesu Christi, et
precepit sibi dictus Robertus quod ipse spueret supra dictam crucem: qui
dixit totus territus: «Ha sancta Maria! quare facerem ego hoc? Ego
aportavi omnia bona mea intus, videlicet quadraginta libras terre
redditualis, et vos vultis quod ego faciam tam mirabile quod nullo modo
facerem.» Et tunc ille frater Robertus dixit: «Quia vos estis senex, nos
parcemus vobis super hiis et aliis,» et nichil aliud fuit sibi factum,
ut dixit per juramentum suum. Dixit eciam per juramentum suum quod si
sciret, antequam intraret, quod ordo esset talis, quod non intrasset pro
toto mundo; immo plus vellet quod abscisum fuisset sibi caput.
Requisitus utrum viderit recipi aliquos fratres, dixit per juramentum
suum quod sic quemdam qui vocabatur Egidius de Valenciennes; et recepit
eum frater Odo preceptor ballivie Viromendensis, et dixit quod audivit
quod dictus recipiens precepit eidem fratri Egidio quod spueret supra
quamdam crucem quam ostendit sibi; et tunc idem Egidius spuit, vel
finxit se spuere, sed videbatur eidem qui loquitur quod spueret.
Item requisitus utrum vi, vel metu carceris aut tormentorum, ipse in
premissis aliquam immiscuerit vel dixerit falsitatem, vel subticuerit
veritatem, dixit per juramentum suum quod non, et quod puram veritatem
dixit et meram.
Actum Parisius in domo Templi, dicta die XX novembris, presentibus
religiosis viris fratre Gossonio de Brebancia et Ermingo de [p. 408]
Dacia ordinis et conventus fratrum Predicatorum Parisiensium, testibus
ad hoc vocatis et rogatis.
Et ego Evenus Phily de Sancto Nicasio clericus, apostolica publicus
auctoritate notarius, premissis et singulis aliis contentis in duabus
cartis seu peciis precedentibus immediate signo meo signatis interfui,
una cum supra et infrascriptis notariis, hic me subscripsi, et cum
signis ipsorum signum meum apposui rogatus.
Et ego Jacobus de Virtuto clericus Cathalaunensis diocesis, publicus
imperiali auctoritate notarius, premissis confessionibus et omnibus
aliis et singulis in duabus cartis seu peciis immediate precedentibus
simul sutis signo meo signatis contentis, cum testibus et notariis
suprascriptis presens fui, ac, de mandato dicti inquisitoris, ea manu
propria scripsi, et in testimonium premissorum presens instrumentum
signo meo solito signavi rogatus.
In Christi nomine amen. Pateat universis per hoc presens publicum
instrumentum quod anno Domini millesimo CCCº septimo, indictione sexta,
pontificatus sanctissimi patris et domini domini Clementis divina
Providencia pape quinti anno secundo, die martis ante festum sancti
Clementis, scilicet XXI die novembris, in religiosi et honesti viri
fratris Nicolai de Anessiaco ordinis Predicatorum, commissarii dati a
religioso et honesto viro fratre G. de Parisius ejusdem ordinis,
inquisitore heretice pravitatis in regno Francie auctoritate apostolica
deputato, nostrum notariorum et testium infrascriptorum presencia
personaliter constitutus, frater Poncius de Bono Opere ordinis milicie
Templi, etatis XXVIII annorum vel circa, juratus et requisitus per
juramentum ab eo prestitum ad sancta Dei Evangelia tacta corporaliter ab
eodem, de se et aliis dicti ordinis super dicto crimine delatis, et de
modo sue recepcionis dicere in causa fidei veritatem, dixit per
juramentum suum quod circa instans festum Ascensionis Domini [p. 409]
erunt quatuor anni quod fuit receptus per fratrem Hugonem de Paraudo
visitatorem Francie, in domo de Buris Lingonensis diocesis, presentibus
fratre Godefredo de Ranerio, fratre Guidone de Nice et quibusdam aliis
de quorum nominibus non recolit. Dixit eciam per juramentum suum quod,
post multas promissiones ab eo factas de statutis et secretis ordinis
predicti observandis, et mantello sibi ad collum posito; recipiens
predictus ostendit sibi quamdam crucem depictam in quodam libro, et
quamdam aliam crucem ligneam quam ibi aportari fecit, et peciit ab eo si
credebat in eam; et ipse qui loquitur respondit quod sic; et dictus
recipiens dixit sibi et precepit quod amplius non crederet, et quod
spueret ter supra eam; et idem receptus fingens se spuere supra eam,
spuit alibi ad partem. Requisitus utrum erat in ipsa cruce effigies
crucifixi, dixit quod non recolit, pro eo quod erat multum territus et
turbatus de hiis que sibi dicebantur et precipiebantur, dicens quod
semper credidit et credit in eum qui passus fuit, et recepit mortem pro
nobis in cruce. Dixit eciam quod ipse, de precepto recipientis,
osculatus fuit ipsum recipientem in umbilico et in ore et non alibi,
quia predictus recipiens festinabat se, et credit quod alii fratres modo
simili recipiantur.
Item requisitus utrum vi, vel metu carceris aut tormentorum, in
premissis immiscuerit aut dixerit aliquam falsitatem vel tacuerit
veritatem, dixit per juramentum suum quod non, et quod ipse puram
veritatem dixit pro salute anime sue.
Item anno, indicione, pontificatu et die predictis, in presencia dicti
commissarii, nostrum notariorum et testium infrascriptorum, constitutus,
juratus et requisitus eodem modo, frater Radulphus Moyset dicti ordinis
Templi, etatis sexaginta quinque annorum vel circa, morans in domo de
Castellario juxta Peronam, dixit per juramentum suum quod bene sunt
quadraginta quinque anni vel circa elapsi, quod ipse fuit receptus in
domo de Bosco ballivie Viromandie, per fratrem Danielem Britonem
presbyterum dicti ordinis, et quod, post multas promissiones [p. 410]
factas de statutis et secretis ordinis observandis, predictus receptor
posuit sibi mantellum ad collum, et quod nichil aliud fuit sibi factum
vel dictum quod esset contra Deum aut bonos mores. Dixit tamen per
juramentum suum quod vidit recipi fratrem Michaelem de Flers in domo de
Fontanis subtus Montem Desiderii, per fratrem Amalricum de Rochis, et
tres seu quatuor alios, sed non recolit de nominibus ipsorum, nec
recipiencium, nec locorum in quibus recepti sunt, et audivit quod illi
qui recipiebant eos precipiebant et faciebant deferri crucem, et
precipiebant receptis quod abnegarent crucifixum ter, et ter spuerent
supra crucem, et credit quod ipsi recepti hoc faciebant vel saltem
alterum de premissis, et credit quod dictus Michael fecit unum de ipsis
preceptis sibi factis a dicto Amalrico, sed ipse nescit bene de quo,
quia ipse qui loquitur ibat et redibat ad ministrandum in locis
predictis, et credit quod dictus Daniel pepercit sibi in premissis que
audivit aliis fieri, pro eo quod dictus Daniel nutriverat eum, et erat
multum juvenis ipse qui loquitur, et plura non vidit vel audivit quod
recolat.
Item requisitus utrum vi, vel metu carceris aut tormentorum, in
premissis immiscuerit vel dixerit aliquam falsitatem, vel tacuerit
veritatem, dixit per juramentum suum quod non, et quod ipse puram
veritatem dixit pro salute anime sue.
Item anno, indicione, pontificatu et die predictis, in dicti
commissarii, nostrum notariorum et testium infrascriptorum presencia
constitutus, juratus et requisitus eodem modo, frater Stephanus de
Romania Remensis diocesis, quinquagenarius vel circa, claviger domus de
Prunay dicti ordinis Templi, dixit per juramentum suum quod bene sunt
XIX anni vel circa elapsi quod ipse fuit receptus in domo de Vifort
juxta Castrum Tierrici, ballivie de Bria, per defunctum fratrem Nicolaum
de Sancto Albano preceptorem tunc domus de Monte Suessionensi, de
mandato fratris Arnulphi de Wisemale, et fuerunt presentes in recepcione
sua frater Johannes de Crotay preceptor de Paci, frater Gerardus
Agricola et frater Tierricus de Albigniaco preceptor predicte [p. 411]
domus de Vifort, nec plures quod recolat. Dixit eciam per juramentum
suum quod eo recepto, et post promissiones factas ab eo de statutis et
secretis ordinis observandis, et mantello sibi ad collum posito, et
aportata quadam cruce lignea per unum de dictis fratribus, recipiens
precepit sibi quod spueret supra dictam crucem, dicens sibi quod
oportebat quod hoc faceret, et ipse qui loquitur finxit se spuere super
eam. Dixit eciam quod recipiens duxit eum ad partem, ad cornu altaris
cujusdam capelle in qua recipiebatur, et elevata veste sua, precepit
eidem recepto quod oscularetur eum retro in fine spine dorsi, et ipse
qui loquitur finxit se hoc facere, sed non fecit. Dixit eciam quod vidit
recipi fratrem Guillermum de Sancto Leonardo de Corbigniaco, in domo de
Valeia, per fratrem Laurencium de Belna preceptorem de Coulours, in
quadam camera dicte domus, dicens quod statim quod mantellum fuit sibi
positum ad collum dicti Gerardi, ipse qui loquitur recessit ad parandum
mappas pro commestione, et propter hoc nescit quid fuit sibi postea
factum vel dictum, tamen credit quod fuit eodem modo receptus, et quod
alii fratres dicti ordinis eodem modo recipiantur.
Item requisitus utrum vi, vel metu carceris aut tormentorum, in
premissis immiscuerit vel dixerit aliquam falsitatem, vel tacuerit
veritatem, dixit per juramentum suum quod non, et quod puram veritatem
dixit pro salute anime sue.
Facte autem sunt hec tres immediate precedentes confessiones seu
deposiciones prius a quolibet ipsorum confitencium prestito ut
premittitur juramento, Parisius in domibus Templi, anno, indicione,
pontificatu, anno et die predictis, presentibus fratre Synardo de Dacia
et fratre Egidio de Bononia ordinis Predicatorum de conventu Parisiensi,
testibus ad hec vocatis et rogatis.
In nomine Domini amen. Anno Nativitatis ejusdem Mº CCCº septimo,
indicione sexta, mense novembris, die veneris, in festo sancti
Crisogoni, scilicet vigesima quarta die, pontificatus sanctissimi patris
et domini domini Clementis divina providencia pape quinti anno tercio,
in religiosi et honesti viri fratris Nicolai de Anessiaco [p. 412]
ordinis Predicatorum, commissarii fratris Guillelmi de Parisius ejusdem
ordinis, inquisitoris heretice pravitatis in regno Francie auctoritate
apostolica deputati, nostrum notariorum et testium infrascriptorum
presencia personaliter constitutus, frater Petrus de Montigniaco
diocesis Meldensis, presbiter dicti ordinis, etatis XL annorum, juratus
ad sancta Dei Evangelia, eidem preposita et ab eo corporaliter tacta, de
se et de aliis in causa fidei dicere veritatem, et interrogatus de
tempore et modo sue recepcionis, dixit per juramentum suum quod fuit
receptus in domo Templi Parisiensis, per fratrem Hugonem de Paraudo
visitatorem Francie, in instanti Quadragesima erunt tres anni,
presentibus thesaurario, priore et multis aliis fratribus dicte domus.
Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas promissiones ab eo
factas de observandis statutis et secretis dicti ordinis, quidam frater
dicti ordinis aportavit ante eum quamdam crucem ligneam in qua erat
figura Jhesu Christi crucifixi, et tunc dictus visitator petivit ab eo
utrum crederet in eum cujus ymago erat ibi; et ipse dixit quod sic, et
tunc dixit sibi: «Oportet quod tu abneges eum ter, et spuas ter supra
crucem.» Quod facere contradixit et denegavit quantum potuit; finaliter,
propter minas quas inferebant sibi, fecit ore et non corde, et finxit
spuere supra crucem, et spuit ad terram. Dixit eciam per juramentum suum
quod osculatus fuit dictum recipientem in ore, et finxit eum osculari in
umbilico, super vestes, tamen non tetigit.
Item dixit quod dictus recipiens dixit sibi, omnibus audientibus, quod
si calor naturalis moveret eum, dabat ei licenciam habendi rem cum suis
fratribus ordinis. Dixit tamen per juramentum suum quod nunquam fecit,
nec fuit requisitus.
Item dixit per juramentum suum quod credit quod omnes alii fratres dicti
ordinis recipiantur per eumdem modum per quem fuit receptus.
Item dixit per juramentum suum quod vidit duos recipi, unum morantem in
domo de Malo Repastu, et fratrem Petrum morantem in domo de Soisiaco,
per istum modum per quem fuit receptus.
Interrogatus utrum vi, vel metu carceris seu tormentorum, aut [p. 413]
alia de causa, aliquam dixerit falsitatem aut immiscuerit in deposicione
sua, dixit per juramentum suum quod non; immo puram et meram dixerat
veritatem.
Item frater Guido de Ferreriis presbiter dicti ordinis, etatis
quinquaginta annorum, morans apud Ragnicourt diocesis Belvacensis,
juratus eodem modo de se et aliis in causa fidei dicere veritatem, et
interrogatus de tempore et modo sue recepcionis, dixit per juramentum
suum quod receptus fuit apud Laigneville, in capella dicte domus, XII
anni sunt elapsi, per fratrem Nicolaum preceptorem de Latigniaco Sicco,
presentibus fratribus Reginaldo et Johanne capellanis dicte domus. Dixit
eciam per juramentum suum quod, post multas promissiones ab eo factas de
observandis statutis et secretis dicti ordinis, dictus recipiens traxit
eum ad patrem, aliis remanentibus, et ostendit sibi quamdam crucem
ligneam depictam, et precepit sibi quod abnegaret illum qui passus
fuerat in cruce, et spueret supra crucem, et ipse tunc invitus negavit
ter et spuit ter, supra crucem, ore et non corde. Dixit eciam per
juramentum suum quod osculatus fuit dictum recipientem in ore et in
umbilico, et precepit sibi dictus recipiens quod oscularetur eum in fine
spine dorsi; sed non voluit ipsum ibi osculari. Dixit eciam per
juramentum suum quod dictus recipiens dixit sibi quod si calor naturalis
moveret eum, poterat se commiscere cum fratribus ordinis. Dixit tamen
per juramentum suum quod nunquam fecit, nec fuit requisitus.
Interrogatus utrum viderit aliquos fratres recipi, dixit per juramentum
suum quod sic fratrem Thomam de Rochancourt, per fratrem Gerardum
vicarium preceptoris domus de Fontanis, in dicta domo, et fratrem
Johannem Dorviller, per eundem, ut credit, et in eadem domo, et fratrem
Petrum de Fontanis, per fratrem Johannem de Turno; et dixit quod
recipientes duxerunt ipsos receptos ad partem, et credit quod fuerunt
eodem modo recepti.
Interrogatus utrum vi, vel metu carceris seu tormentorum, aut alia
de causa, aliquam dixerit falsitatem vel immiscuerit in [p. 414]
deposicione sua, dixit per juramentum suum quod non; immo dixit puram et
meram veritatem.
Item frater Johannes de Gisi presbiter dicti ordinis, etatis XXVI
annorum vel circa, juratus eodem modo de se et aliis in causa fidei
dicere veritatem, et interrogatus de tempore et modo sue recepcionis,
dixit per juramentum suum quod receptus fuit in domo de Laigneville
Belvacensis diocesis, tres anni sunt in festo sanctorum Johannis et
Pauli, per fratrem Radulphum de Gisi receptorem Campanie, presentibus
fratribus Durando milite dicti ordinis, et Johanne preceptore dicte
domus, presbitero. Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas
promissiones ab eo factas de observandis statutis et secretis dicti
ordinis, dictus recipiens ostendit sibi figuram Jhesu Christi depictam
in quodam missali, et petivit ab eo utrum crederet in illum cujus figura
erat ibi; et ipse dixit quod sic, et tunc dixit sibi quod abnegaret eum
ter, et ter spueret supra crucem; et cum ipse hoc facere denegaret,
tamen compulit eum ad hoc, dicens quod oportebat quod hoc faceret, et
tunc ore et non corde abnegavit ter, et ter finxit spuere supra crucem,
sed spuit ad partem.
Item dixit per juramentum suum quod osculatus fuit eum solummodo in ore,
licet fuerit requisitus de osculando eum in umbilico; sed assistentes
dixerunt quod parceret sibi, quia erat de genere suo et sacerdos.
Item dixit per juramentum suum quod dictus recipiens dedit sibi
licenciam habitandi cum fratribus dicti ordinis, si non posset
continere; sed dixit per juramentum suum quod nunquam fecit, nec fuit
requisitus ab aliquo. Dixit eciam per juramentum suum quod vidit tres
recipi per dictum fratrem R. de Gisi, per istum modum per quem dixit se
esse receptum, et credit quod omnes alii recipiuntur per illum modum.
Interrogatus utrum vi, vel metu carceris seu tormentorum, aut alia de
causa, aliquam dixerit falsitatem vel immiscuerit in deposicione
sua, dixit per juramentum suum quod non; immo dixit puram et [p. 415]
meram veritatem.
Item frater Petrus de Laigneville dispensator domus des Quenoi, etatis
XX annorum vel circa, juratus eodem modo de se et aliis in causa fidei
dicere veritatem, et interrogatus de tempore et modo sue recepcionis,
dixit per juramentum suum quod fuit receptus in domo de Latigniaco
Sicco, in Quadragesima erunt duo anni, per fratrem R. de Gisi,
presentibus fratre Huberto preceptore dicte domus, et fratre Nicolao de
Salleville, et pluribus aliis de quorum nominibus non recolit. Dixit
eciam per juramentum suum quod, post multas promissiones ab eo factas de
observandis statutis et secretis dicti ordinis, dictus recipiens
aportavit quoddam missale, et ostendit sibi figuram Jhesu Christi
crucifixi depictam in eo, et petivit ab eo utrum crederet in eum cujus
figura erat ibi depicta, et ipse respondit quod sic, et eciam dixit quod
oportebat quod abnegaret eum, et spueret supra crucem et ymaginem; qui
contradixit quantum potuit, tum finaliter, quia minabatur eum de ponendo
eum in tali carcere quod de cetero non videret pedes suos, fecit
abnegacionem semel ore, et non corde, ut dixit, et finxit spuere ter
supra ymaginem, sed spuebat ad terram, ut dixit. Dixit eciam per
juramentum suum quod osculatus fuit eum in umbilico et in ore solummodo.
Dixit eciam per juramentum suum quod dictus recipiens precepit sibi quod
si calor naturalis moveret eum ad incontinenciam, quod commisceret se
cum fratribus dicti ordinis, et alios admitteret ad idem, si
requireretur. Dixit tamen per juramentum suum quod nunquam fecit, nec
fuit requisitus.
Item dixit quod cum eo fuit receptus quidam frater nomine Baldoinus, qui
per eumdem modum omnino fuit receptus, et credit quod omnes alii simili
modo recipiantur. Interrogatus utrum vi, vel metu carceris seu
tormentorum, aut alia de causa, aliquam dixerit falsitatem vel
immiscuerit in deposicione sua, dixit per juramentum suum quod non; immo
puram et meram dixerat veritatem.
Item frater Nicolaus de Ambianis, dictus de Lulli, etatis [p. 416]
XXIIII annorum vel circa, juratus eodem modo de se et aliis in causa
fidei dicere veritatem, et interrogatus de tempore et modo sue
recepcionis, dixit per juramentum suum quod fuit receptus in domo de
Correaus diocesis Ambianensis, septem anni sunt elapsi vel circa, per
fratrem Gerardum de Villaribus tunc preceptorem Francie, presentibus
fratre Tierrico magistro de Laudunesio, fratre Johanne de Sarnay
preceptore ballivie de Pontivo, et quibusdam aliis de quorum nominibus
non recolit. Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas
promissiones de statutis et secretis dicti ordinis ab eo factas, dictus
recipiens ostendit sibi crucem depictam in quodam missali cum effigie
Jhesu Christi crucifixi, et precepit sibi quod abnegaret Jhesum Christum
cujus effigies erat ibi ter, et ipse compulsus ad hoc invitus fecit
propter minas et terrores quos inferebant sibi, et finxit se spuere
supra ymaginem, sed spuebat ad terram; et dixit per juramentum suum quod
nunquam remansisset in ordine, nisi fuisset propter timorem mortis;
tantum perhorrebat Templariorum potenciam, quod non erat ausus exire.
Item dixit per juramentum suum quod dictus recipiens requisivit eum quod
oscularetur eum in culo, et ipse respondit quod prius permitteret se
interfici; tamen osculatus fuit eum in umbilico super vestes, et in ore,
de precepto suo, et dixit per juramentum suum quod nichil aliud
inhonestum fuit sibi dictum vel factum, et premissa dixit ille qui
loquitur cum lacrimis et magnis suspiriis. Interrogatus utrum vi, vel
metu carceris seu tormentorum, aut alia de causa, aliquam dixerit
falsitatem vel immiscuerit in deposicione sua, per juramentum suum dixit
quod non; immo puram et meram dixerat veritatem.
Item frater Thomas de Roquencourt, etatis quinquaginta annorum vel
circa, juratus eodem modo de se et de aliis in causa fidei dicere
veritatem, et interrogatus de tempore et modo sue recepcionis, dixit per
juramentum suum quod receptus fuit in domo de Fontanis, octo anni sunt
elapsi, per fratrem Gerardum de Sonions, locum tenentem [p. 417]
preceptoris dicte domus, presentibus fratre Guidone de Ferreriis et
fratre Michaele de Fles, et quibusdam aliis de quorum nominibus non
recolit. Dixit eciam per juramentum suum quod, post multas promissiones
de observandis statutis et secretis dicti ordinis ab eo factas, dictus
recipiens fecit se osculari ab eo in umbilico et in ore, et postea
dictus recipiens aportavit sibi quamdam crucem de ligno, et precepit
sibi quod ter spueret supra dictam crucem, et ipse invitus finxit se
spuere supra dictam crucem bis, sed spuit juxta crucem ad terram. Dixit
eciam per juramentum suum quod dictus recipiens dixit sibi quod si non
posset continere, habitaret carnaliter cum fratribus ordinis, sed dixit
quod nunquam accidit sibi; et dixit ille qui loquitur quod premissa sunt
sibi dicta et facta in presencia omnium assistencium. Dixit eciam per
juramentum suum quod vidit unum fratrem recipi in dicto ordine, et
credit quod ipse et alii dicti ordinis recepti sunt per istum modum.
Interrogatus utrum vi, vel metu carceris seu tormentorum, aut alia de
causa, aliquam dixerit falsitatem aut immiscuerit in deposicione sua,
dixit per juramentum suum quod non; immo puram et meram dixerat
veritatem.
Item frater Nicolaus de Compendio preceptor domus de Bosco Scuti, etatis
quadraginta annorum vel circa, juratus eodem modo de se et aliis in
causa fidei dicere veritatem, et interrogatus de tempore et modo sue
recepcionis, dixit per juramentum suum quod fuit receptus in domo de
Valeia, octo anni sunt elapsi vel circa, per fratrem Raymundum de Gisi
receptorem Campanie, presentibus fratribus Gaufrido de Trahi et Johanne
de Vernolio, et quibusdam aliis de quorum nominibus non recolit. Dixit
eciam per juramentum suum quod, post multas promissiones de statutis et
secretis dicti ordinis ab eo factas, dictus recipiens precepit sibi quod
spueret supra crucem mantelli sui, quia talis erat modus sue religionis,
et ipse miratus et turbatus valde, dixit: «Domine, quomodo facerem hoc
quod ego spuerem supra crucem in qua Salvator meus fuit vivus et
mortuus?» Et ipse dixit: «Oportet quod tu spuas et abneges eum, [p. 418]
quia talis est modus ordinis nostri, et ita recipiuntur alii.» Tunc
dixit: «Quomodo facerem hoc ego? veni huc ut salvarem animam meam, et
vos vultis quod abnegem eum qui me creavit. Detis mihi deliberacionem,
et ego cogitabo quid faciam.» Et tunc dixerunt omnes astantes ibi quod
oportebat quod faceret, quia omnes alii ita recipiuntur, et quod talis
est ordo; et tunc ipse invitus spuit supra crucem mantelli dicti
receptoris, et abnegavit ore et non corde. Dixit eciam per juramentum
quod de hoc fuit confessus cuidam penitenciario episcopi Trecensis qui
tunc erat. Dixit eciam per juramentum suum quod dictus recipiens
precepit sibi quod oscularetur eum in posteriori parte dorsi, in
umbilico et in ore, sed ad preces cujusdam capellani dicti ordinis
pepercit sibi quantum ad inferiorem locum, sed osculatus fuit eum in
umbilico et in ore.
Item dixit per juramentum suum quod dictus recipiens dixit et precepit
sibi quod si non posset continere a libidine, quod commisceret se cum
fratribus dicti ordinis, et alios fratres ad hoc reciperet, si eum
requirerent. Dixit tamen per juramentum suum quod numquam fecit, nec
fuit requisitus. Omnia ista confessus fuit cum magnis suspiriis et
lacrimis.
Interrogatus utrum vi, vel metu carceris seu tormentorum, aut alia de
causa, aliquam dixerit falsitatem vel immiscuerit in deposicione sua,
dixit per juramentum suum quod non; immo puram et meram dixerat
veritatem.
Item frater J. de Domo Dei monachorum, diocesis Meldensis, dispensator
domus de Sablonieres juxta Castrum Theodorici; etatis XXXV annorum vel
circa, ut dicebatur, juratus eodem modo de se et aliis in causa fidei
dicere veritatem, et interrogatus de tempore et modo sue recepcionis,
dixit per juramentum suum quod fuit receptus in domo de Hubercourt, in
instanti festo Nativitatis Domini erunt VI anni vel septem anni, per
fratrem R. de Gisi receptorem Campanie, presentibus fratribus Petro
preceptore dicte domus, et Petro Rongemaaille, et quibusdam [p. 419]
aliis de quorum nominibus non recolit. Dixit eciam per juramentum suum
quod, post multas promissiones de observandis statutis et secretis dicti
ordinis ab eo factas, dictus recipiens precepit sibi quod oscularetur
eum retro in umbilico et in ore, et ipse finxit quod oscularetur eum
supra vestes retro, et in umbilico, et postea osculatus fuit eum in ore.
Item dixit per juramentum suum quod dictus recipiens ostendit sibi
crucem mantelli, et precepit sibi quod spueret supra crucem; quod fecit,
et postea ostendit sibi crucem in quodam missali cum ymagine Jhesu
Christi, et precepit sibi quod abnegaret Deum cujus ymago erat ibi, et
licet renuisset et fleret, tamen finaliter fecit compulsus. Dixit eciam
per juramentum suum, quod credit quod omnes alii fratres ita
recipiantur, sed non scit veritatem.
Interrogatus utrum vi, vel metu carceris seu tormentorum, aut alia de
causa, aliquam dixerit falsitatem vel immiscuerit in deposicione sua,
dixit per juramentum suum quod non; immo dixit puram veritatem. Acta
sunt hec anno, indicione, mense, die, pontificatu et loco predictis,
presentibus religiosis et honestis viris fratribus Gaudefredo Leodiensi,
Johanne Bergensi ordinis Predicatorum, in conventu Parisiensi
studentibus, et pluribus aliis testibus ad hec vocatis specialiter et
rogatis.
Et ego Amisius de Aureliano dictus le Ratif, clericus sacrosancte Romane
Ecclesie auctoritate notarius publicus, premissis confessionibus et
omnibus aliis et singulis, prout in hac et precedentibus peciis simul
sutis et signo meo signatis plenius continentur, una cum testibus et
publicis notariis supra et infrascriptis presens interfui, ac, de
mandato inquisitoris et commissariorum suprascriptorum, in hac et aliis
precedentibus instrumentis me subscripsi in testimonium premissorum,
eaque signo meo solito signavi rogatus.
Et ego Jacobus de Virtuto clericus Cathalaunensis diocesis, publicus
imperiali auctoritate notarius, premissis omnibus et singulis [p. 420]
confessionibus, et aliis prout in hac et precedentibus peciis simul
sutis signo meo signatis plenius continentur, una cum testibus et
notariis publicis supra et infrascriptis presens interfui, ac, de
mandato predicti inquisitoris et supradictorum commissariorum suorum, in
hoc et aliis publicis instrumentis precedentibus me subscripsi in
testimonium premissorum, eaque signo meo consueto signavi rogatus.
Et ego Evenus Phily de Sancto Nicasio clericus Corisopitensis diocesis,
apostolica publicus auctoritate notarius, premissis omnibus et singulis
in hac presenti et aliis omnibus cartarum peciis simul sutis signoque
meo signatis contentis, una cum testibus et notariis publicis supra et
infrascriptis presens interfui, ac, de mandato inquisitoris et
commissariorum suprascriptorum, hic et aliis instrumentis me subscripsi,
et signum meum solitum apposui rogatus in testimonium premissorum.
INTERROGATOIRE
DES TEMPLIERS DU DIOCÈSE D'ELNE
(ROUSSILLON).