Ruthenensis, serviens, testis supra juratus, mantellum et barbam
defferens, quinquagenarius vel circa, cum quo inquisitum fuerat,
absolutus et reconciliatus per dominum episcopum Ruthenensem,
protestacione premissa quod non intendit recedere a deposicione per eum
facta coram dicto domino episcopo, lectis et diligenter expositis sibi
omnibus et singulis articulis, respondit se nescire, nec credere, nec
audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur. Dixit nempe se et
fratrem Raymundum Bernandi servientem, diocesis Lodovensis, quondam
fuisse receptos in capella domus Templi Sancte Eulalie dicte diocesis,
octava die post instans festum Pentecostes erunt circiter XXII anni, per
fratrem Petrum Raymundi militem quondam, preceptorem tunc dicte [p. 159]
domus, presentibus fratribus Aymerico Ada presbitero, Berengario de
Rogas et Raymundo Palcort militibus, deffunctis, et quibusdam aliis de
quibus non recolit, in hunc modum: nam cum requisivissent societatem
ordinis, et deliberato consilio finaliter eis concessisset, et fecisset
eos rogare Deum et beatam Mariam qui dirigerent eos, et prescivisset ab
eis per juramentum quod non erant matrimonio, alteri religioni vel
debitis que solvere non possent obligati, nec habebant infirmitates
latentes, fecit eos vovere et jurare super quemdam librum castitatem,
obedienciam, et vivere sine proprio, et quod suo posse servarent fratres
et bona ordinis, et quod non revelarent secreta capitulorum, et
servarent bonos usus et bonas consuetudines ordinis; et imposuit eis
mantellos dicendo psalmum _Ecce quam bonum_, et dicto presbitero dicente
quasdam oraciones et aspergente aquam benedictam super eos, et omnes
astantes fuerunt eos osculati in ore. Postmodum allata nescit per quem
quadam cruce metallina, in qua non vidit ymaginem Crucifixi, in terra
posita, precepit eis quod spuerent super eam, et ipse testis spuit, et
postmodum dictus Raymundus; spuerunt non super sed juxta dictam crucem,
quia dixit quod predicta erant de punctis ordinis, et quod secundum ea
poterant carnaliter commisceri aliis fratribus ordinis et ipsi cum eis;
hoc tamen non fecit ipse testis, nec credit quod in ordine fieret.
Precepit eciam dictus receptor eis quod oscularentur eum in ano et in
umbilico, et ipsi osculati fuerunt eum in anca et umbilico super carnem
nudam, et credit quod predicta illicita et non alia intervenirent
communiter et ubique in recepcionibus aliorum fratrum ordinis, quia
vidit per eumdem modum recipi fratrem Bernandum de Bort militem, qui
aufugit in capcione aliorum, in dicta capella, sunt circiter octo anni,
per fratrem Bernardum de Rocha militem Provincie, preceptorem Provincie,
qui detinetur, ut credit, ultra Rodanum, presentibus fratribus Bernardo
Ginebaudi milite, preceptore dicte domus, Guillelmo Roca et Raymundo
Penaria servientibus, detentis apud Naiac in Ruthicinio; [p. 160]
plurium recepcionibus se non recolit adfuisse. Item, dixit se credere
quod fratres ordinis crederent sacramentis ecclesiasticis, quibus ipse
credebat, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent. Preceptores laici
remittebant aliquas ordinis disciplinas, et sacerdotes absolvebant eos a
peccatis. Jurabant ordinem non exire; statim pro professis habebantur.
Clandestine recipiebantur, quod ipsi testi et pluribus alii presbiteris
ordinis displicebat, ex quo credit quod esset suspicio contra eos. In
signum castitatis et devocionis cingebantur, super camisias cum quibus
jacebant, cordulis sumptis unde volebant. Injungebatur eis per
sacramentum ne revelarent secreta capitulorum, de modo recepcionis in
speciali non habita mencione. Qui revelassent vel predicta illicita per
eum confessata facere recusassent, credit quod graviter puniti fuissent.
Injungebatur eis quod absque licencia non confiterentur aliis quam
sacerdotibus ordinis. Fratres quibus credit nota fuisse illicita
confessata per eum fuerunt negligentes, quia non correxerunt ea nec
denunciaverunt Ecclesie. In domibus ordinis, in quibus extitit
commoratus, vidit elemosinas et hospitalitatem convenienter fieri et
servari, et audivit dici quod clam eorum generalia capitulia aliquando
tenebantur de nocte, post factum sermonem, nullis presentibus nisi
fratribus ordinis, in quo servatum fuisset quod magnus Magister cum
conventu statuisset; ex quo credit aliquos fratres ordinis exivisse
propter ejus austeritatem et illicita supradicta, propter que grandia
scandala, suspicio et infamia sunt exorta contra dictum ordinem; contra
quem dictus Magister et alii dicuntur aliqua fuisse confessi; ad cujus
ordinis deffensionem se non obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Durandus Passarion serviens, preceptor domus de la Clau
Ruthenensis diocesis, testis supra juratus, quinquagenarius vel [p. 161]
circa, mantellum et barbam defferens, cum quo inquisitum fuerat,
absolutus et reconciliatus per dominum episcopum Ruthenensem, lectis et
diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit se
nescire, nec credere, nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod
sequitur. Dixit namque se fuisse receptum, circa instans festum Pasche
erunt circiter XX^i anni, in capella domus Templi Sancte Eulalie
Ruthenensis diocesis, per fratrem Hugonem de Sances militem quondam,
preceptorem tunc dicte domus, presentibus fratribus Raymundo Peyroneti
camerario, Bernardo de Sancto Verano, et Deodato Corvi servientibus,
deffunctis, in hunc modum: nam cum requisivisset fraternitatem ordinis,
et obtulisset se velle fieri servum esclavum ejusdem, et deliberacione
habita ei concessa fuisset, et de mandato receptoris et aliorum rogasset
Deum ut dirigeret eum, fecit eum vovere et jurare super quemdam librum
castitatem, obedienciam, et vivere sine proprio, et servare bonos usus
et bonas consuetudines ordinis; et imposito sibi mantello, in nomine
Patris et Filii et Spiritus Sancti, et dicto versiculo _Ecce quam
bonum_, et aqua benedicta aspersa super eum, dictus receptor et astantes
fuerunt eum osculati in ore. Deinde allata, nescit per quem, quadam
cruce metallina in qua non erat ymago Crucifixi et in terram posita,
precepit ei dictus receptor quod spueret super eam; et ipse testis,
nimium perterritus et stupefactus, spuit non super sed juxta eam; et de
mandato ejusdem receptoris, fuit eum osculatus super carnem nudam in
umbilico et in ancha. Post que dixit ei idem receptor quod poterat aliis
fratribus ordinis carnaliter commisceri et ipsi cum eo; hoc tamen non
fecit, nec credit quod in ordine fieret; sed credit quod dicta illicita
intervenirent communiter et ubique in recepcionibus aliorum fratrum
ordinis vel post, quia vidit per eumdem modum recipi fratrem Guillelmum
Alamani de Spelho servientem, detentum in Ruthicinio, per fratrem
Guigonem Ademari militem quondam, in dicta capella, circa instans festum
Pentecostes erunt circiter quinque anni, presentibus fratribus Guigone
de Rupe Talhada presbitero, teste eri examinato, Petro Gotandi [p. 162]
hodie examinato, ut credit, Guillelmo Calador presbitero, et Berengario
Geraldi, detentis apud Naiac Ruthenensis diocesis; et insuper fratrem
Petrum Bastida servientem quondam, Ruthenensis diocesis, qui fuit
receptus in dicta capella, sunt circiter XV anni, per dictum fratrem
Hugonem de Sances, presentibus dictis fratribus Raymundo Peyroneti et
Bernardo de Sancto Verano, deffunctis, et dicto Petro Gotandi, ut
credit; plurium recepcionibus se non recolit adfuisse. Item, dixit quod
bene credebat ecclesiasticis sacramentis, credens quod alii fratres
eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent.
Statim pro professis habebantur. Jurabant ordinem non exire. Clandestine
recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, ex quo credit
quod esset suspicio contra eos. Cordulis unde volebant assumptis
cingebantur super camisias cum quibus jacebant. Injungebatur eis per
sacramentum ne revelarent secreta capitulorum, de modo recepcionis
speciali non habita mencione. Qui revelassent graviter puniti fuissent.
Absque licencia non poterant aliis quam sacerdotibus ordinis confiteri.
Illicita confessata per eum credit quod essent nota fratribus ordinis,
et quod negligentes fuerunt in eis corrigendis. Elemosinas et
hospitalitatem vidit convenienter fieri et servari in domibus ordinis in
quibus extitit commoratus. Quod magnus Magister cum conventu statuisset
totus ordo servasset, contra quem nunc grandia scandala, suspicio et
infamia sunt exorta. Non obtulerat se ad deffensionem ordinis.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Bernardus Boni Hominis preceptor domus Templi de Albinhaco
Ruthenensis diocesis, serviens, quadraginta quinque annorum vel circa,
testis supra juratus, habitum ordinis et barbam defferens, cum quo
inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per dominum [p. 163]
episcopum Ruthenensem, lectis et diligenter expositis sibi omnibus et
singulis articulis, respondit se nescire, nec credere, nec audivisse
dici de contentis in eis nisi quod sequitur. Dixit namque se fuisse
receptum, in instanti mense septembris erunt XX^i anni vel circa, in
quadam camera domus Templi de Monte Pessulano, per fratrem Poncium de
Broet militem quondam, tunc preceptorem Provincie, presentibus fratribus
Bernardo de Conbito milite, quem credit esse captum ultra Rodanum, et
Guillelmo d'Arsi milite quondam, et Guillelmo del Rane preceptore dicte
domus, detento, ut credit, apud Alestum, et Raymundo Guillermi de Benca
milite, Parisius detento, ut credit, et quibusdam aliis de quibus non
recolit, in hunc modum: nam petita societate fratrum ordinis, cum
diceret se paratum abdicare a se propriam voluntatem et velle esse
servum esclavum ordinis, prescito per juramentum suum quod non erat
servilis condicionis, nec erat alteri religioni, nec matrimonio, nec
debitis que non posset solvere obligatus, nec latentem infirmitatem
habebat, dictus receptor fecit eum vovere et jurare castitatem,
obedienciam, et vivere sine proprio. Quo facto imposuit sibi mantellum,
dicendo: «In nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti;» fratre Bernardo
Borret presbitero, qui eciam dicte recepcioni adfuit, dicente psalmum
_Ecce quam bonum_, et aspergente aquam benedictam super eum, et receptor
et alii fuerunt eum osculati in ore. Deinde ostensa sibi quadam cruce ad
terram supra quoddam tapetum posita, nescit per quem allata, nec
recordatur si erat in ea aliqua ymago, idem receptor precepit ei quod
spueret super dictam crucem, et ipse testis, stupefactus et perterritus,
spuit supra dictam crucem, cum dolore tamen cordis. Postmodum precepit
ei quod oscularetur eum in umbilico, et ipse testis osculatus fuit eum
ibi vel circa, in carne nuda. Deinde precepit ei quod oscularetur eum in
dorso, et ipse fuit eum osculatus super zonam, non in carne nuda.
Requisitus si alia inhonesta intervenerunt in dicta sua recepcione vel
post, respondit quod non. Requisitus si credit quod predicta [p. 164]
illicita confessata per eum aut alia inhonesta intervenirent communiter
in recepcionibus aliorum seu post, respondit se credere quod sic de
confessatis per eum, quia vidit per eumdem modum recipi quemdam fratrem,
cujus nomen et cognomen ignorat, in quadam camera domus Templi de Nicia,
sunt XVIII anni vel circa, per dictum receptorem suum, presentibus
dictis duobus fratribus dicte Baylie et Niciensis, quorum nomina et
cognomina ignorat; plurium recepcionibus non adfuit. Item, dixit quod
bene credebat ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii fratres
ordinis eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes debite
celebrarent. Statim pro professis habebantur, et jurabant ordinem non
exire. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus
ordinis, ex quo credit quod esset suspicio contra eos. Cordulis sumptis
unde volebant cingebantur super camisias cum quibus jacebant.
Injungebatur eis per sacramentum quod non revelarent secreta
capituliorum, de modo recepcionis speciali non habita mencione; qui
revelassent, habitum perdidissent, et aliter puniti essent. Absque
licencia non poterant aliis quam sacerdotibus ordinis confiteri. Credit
quod illicita confessata per eum essent nota fratribus ordinis, et quod
negligentes fuerunt in eis corrigendis. In domibus ordinis in quibus
extitit commoratus, vidit elemosinas et hospitalitatem convenienter
fieri et servari; et audivit precipi quod bona et jura ordinis debite
conservarent, et quod eorum capitulia, clam, nullis presentibus nisi
fratribus, tenebantur, et ponebantur custodes ne ab eorum familiaribus
vel aliis exterius audirentur que interius agebantur. Ordinata per
Magistrum cum conventu servasset totus ordo, contra quem nunc grandia
scandala, suspicio et infamia sunt exorta, et contra quem idem Magister
et alii aliqua dicuntur fuisse confessi; ad cujus ordinis defensionem se
non obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Et ibidem fratres Petrus de Turonis preceptor de Frotay ejusdem [p. 165]
diocesis, Matheus de Montelupello Lugdunensis, Petrus de Lanneis
Macloviensis, Bartholomeus Bartholeti Xantonensis, Guillelmus de Plexeyo
Ebroicensis, Guillelmus Talheboys Xantonensis, Gaufredus de Monchanson
Claromontensis, Arnaudus Brucgeon Engolismensis, Johannes Picardi
Belvacensis, Audebertus de Porta preceptor domus d'Auson, Pictavensis et
Parisius de Buris Lingonensis diocesium, adducti pro testibus ad
presenciam eorumdem dominorum commissariorum, premissa protestacione
quod non intendunt recedere a deposicionibus alias per eos factis coram
ordinariis et prelatis suis, et quod si plus vel minus dicerent quod eis
non prejudicet, juraverunt, tactis sacrosanctis Evangeliis, dicere in
isto negocio totam, plenam et meram veritatem, secundum formam juramenti
aliorum testium superius registratam, expositam et vulgarizatam eisdem.
Acta fuerunt hec die et loco predictis, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Lune sequenti, que fuit quinta dies mensis aprilis, fuit
adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum et domini
Mathei, in domo predicta domini Petri de Sabaudia, frater Petrus Amalini
serviens et bergerius, Ruthenensis diocesis, testis supra juratus,
quadraginta octo annorum vel circa, mantellum ordinis et barbam
defferens, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per
dominum episcopum Ruthenensem, qui receptus fuerat in capella domus
Templi Sancte Eulalie dicte diocesis, per fratrem Poncium de Broeto
militem quondam, in carniprivio preterito fuerunt circiter XX^ti anni,
presentibus fratribus Guigone Ademari milite, preceptore dicte domus, et
Aymerico Calador presbitero, deffunctis; et qui in eadem capella viderat
recipi, per dictum fratrem Guigonem, fratrem Deodatum Gavalda dicti loci
Sancte Eulalie, sunt circiter XV anni, presentibus dicto presbitero et
ipso teste, qui plurium recepcionibus non adfuerat nec [p. 166]
capitulis eorum. Lectis et diligenter expositis sibi omnibus et singulis
articulis, respondit se nescire, nec credere, nec audivisse dici de
contentis in eis nisi quod sequitur. Videlicet quod in recepcione sua,
cum requisivisset panem et aquam ordinis, et sibi concessa fuissent, et
prescivisset per juramentum ab eo quod non erat excommunicatus,
matrimonio, alteri religioni, vel debitis que non posset solvere
obligatus, et quod non habebat infirmitatem latentem, fecit eum dictus
receptor vovere et jurare castitatem, obedienciam, et vivere sine
proprio, et associavit eum beneficiis ordinis, precipiens quod servaret
bonos usas et bonas consuetudines ordinis; et imposito sibi mantello,
dictus receptor et presbiter osculati fuerunt eum in ore. Quo facto
precepit ei quod spueret super quamdam crucem metallinam, in qua erat
ymago Crucifixi, et stabat juxta altare, et ipse testis spuit non supra
sed juxta eam. Dixit eciam ei quod poterat fratribus ordinis carnaliter
commisceri et ipsi cum eo. Alia illicita non intervenerunt in dicta sua
recepcione nec post, nec vidit, nec scivit, nec audivit dici quod
intervenerunt predicta illicita vel alia in recepcione dicti Deodati vel
aliorum vel post; credit tamen quod uniformiter reciperentur ubique et
secundum modum quem deposuerat se fuisse receptum, et ideo credit quod
ita fuit factum in recepcione sua. Item, dixit quod ipse credebat
ecclesiasticis sacramentis, credens quod alii fratres ordinis eodem modo
crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent. Juraverunt ipse
et dictus Deodatus ordinem non exire, et credit quod alii idem jurarent.
Statim pro professis habebantur. Clandestine recipiebantur, nullis
presentibus nisi fratribus ordinis. Cordulis unde volebant assumptis
cingebantur super camisias cum quibus jacebant. Juraverunt ipse et
dictus Deodatus non revelare secreta capituliorum nec modum sue
recepcionis, et credit quod idem jurarent alii. Qui revelassent puniti
fuissent, sed nescit qualiter. Injunctum fuit ei quod non confiteretur
nisi sacerdotibus ordinis, quamdiu posset eos habere. Fratres scientes
illicita confessata per eum fuerunt negligentes, quia non correxerunt ea
nec denunciaverunt Ecclesie, et credit quod omnes ea scirent. In
dicta domo Sancte Eulalie, in qua extitit commoratus, vidit [p. 167]
elemosinas et hospitalitatem et luminaria ecclesie convenienter fieri et
servari; et dicti fratres Poncius et Guigo deffenderunt ipsi testi et
aliis fratribus in dicta domo commorantibus ne indebite acquirerent
aliena, et omnes curialitates concedebantur eis, et incurialitates
vetabantur. Capitulum celebratum pro recepcione dicti Deodati vidit de
die, clam, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, teneri. Credit
quod ordinata per Magistrum cum conventu fuissent servata in toto
ordine, contra quem nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt
exorta, et contra quem magnus Magister et alii dicuntur aliqua fuisse
confessi.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et non obtulerat
se ad deffensionem dicti ordinis.
Frater Raymundus Amalvini serviens, Ruthenensis diocesis, testis supra
juratus, quadragenarius vel circa, mantellum ordinis et barbam
defferens, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per
dominum episcopum Ruthenensem, qui receptus fuerat in capella Sancte
Eulalie dicte diocesis, per fratrem Poncium de Broheto militem quondam,
in hieme preterita fuerunt XIII anni vel circa, presentibus fratribus
Rancerio de Lemovicinio milite, Othone preceptore Tholosano, cujus
cognomen ignorat, quos credit vivere; Guigone Ademari milite, et
Raymundo Bermundi tunc camerario dicti loci, servientibus deffunctis, et
qui nullum alium viderat recipi in ordine, nec adfuerat generalibus
capitulis eorumdem. Lectis et diligenter expositis sibi omnibus et
singulis articulis, respondit se nichil scire nec credere, nec audivisse
dici de contentis in eis nisi quod sequitur. Videlicet quod in ejus
recepcione receptor, cum concessisset eum recipere, dixit quod, in
nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti, et ad honorem Dei et beate
Marie, recipiebat eum, et fecit eum vovere et jurare [p. 168]
castitatem, obedienciam, et vivere sine proprio, et servare bonos usus
et bonas consuetudines ordinis, et quod non revelaret secreta
capitulorum; et imposito sibi mantello, receptor et omnes astantes
osculati fuerunt eum in ore. Postea precepit ei quod oscularetur ipsum
receptorem in anca et in umbilico, camisia intermedia, et fuit eum inibi
osculatus. Precepit eciam ei quod abnegaret la propheta (_sic_).
Requisitus quid intelligebat per prophetam, respondit se nescire si
Jhesum Christum vel quem, quia juvenis erat; tamen abnegavit prophetam
ore non corde, habens de hoc remorsum consciencie, quia audiverat dici
quod Judei vocabant Deum nostrum prophetam. Dixit eciam ei quod poterat
fratribus ordinis carnaliter commisceri et ipsi cum eo; hoc tamen non
fecit, nec credit quod fieret in ordine. Precepit ei quod spueret super
quamdam crucem sculptam in quodam lapide juxta locum in quo legebatur
epistola, et ipse testis spuit non supra sed juxta; et est sciendum quod
dictus testis deposuit supradicta multum tepide et remisse: et cum
exhortaretur per dictos dominos commissarios ad veritatem dicendam cum
securitate, dixit quod nolebat perdere personam. Requisitus si scit,
credit, vel audivit dici quod dicta illicita vel alia intervenirent
communiter in recepcionibus aliorum fratrum ordinis vel post, respondit
quod non. Item dixit se credere quod fratres ordinis crederent
ecclesiasticis sacramentis, quibus ipse credebat, et quod eorum
sacerdotes debite celebrarent. Promisit ordinem non exire, credens quod
alii idem promitterent. Statim pro professis habebantur. Clandestine
recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis. Cordulis unde
volebant assumptis cingebantur super camisias cum quibus jacebant.
Injungebatur eis quod non confiterentur aliis quam sacerdotibus ordinis,
quamdiu copiam habere poterant eorumdem. Precipiebatur eis quod non
revelarent modum sue recepcionis illis qui non erant de ordine eorum.
Qui revelassent vel secreta capituliorum, puniti fuissent, sed nescit
qualiter. Si qui erant fratres scientes errores esse in ordine, fuerunt
negligentes, quia non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. In
domibus ordinis in quibus extitit commoratus, vidit elemosinas [p. 169]
et hospitalitatem convenienter fieri et servari, et dictus receptor
precepit ei quod conservaret elemosinas et bona ordinis; et inhibebatur
ei, sub periculo anime sue, quod non acquireret indebite ordini. In
dicta domo Sancte Eulalie vidit tria vel quatuor capitulia, clam, nullis
presentibus nisi fratribus ordinis, de die teneri; et audivit dici quod
generalia capitulia aliquando incohabantur de nocte, et terminabantur in
terciis. Credit quod ordinata per Magistrum cum conventu fuissent
servata in toto ordine, contra quem nunc grandia scandala, suspicio et
infamia sunt exorta, et audivit dici magnum Magistrum et alios aliqua
contra ipsum ordinem fuisse confessos; ad cujus deffensionem se non
obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Girbertus Rogerii serviens, preceptor domus Templi de la Glayola
Ruthenensis diocesis, testis supra juratus, quadraginta quinque annorum
vel circa mantellum et barbam defferens, cum quo inquisitum fuerat,
absolutus et reconciliatus per dominum episcopum Ruthenensem, et
receptus extiterat in capella domus Templi de la Drulha Ruthenensis
diocesis, circa festum beati Blasii proximo preteritum fuerunt circiter
XVIII anni, per fratrem Poncium de Broeto militem quondam, presentibus
fratribus Guillelmo de Boculis presbitero, Ratherio de Sancto Vincencio
milite, deffunctis, ut credit, et Othone Samniada serviente, diocesis
Ruthenensis, quem credit vivere; alios non vidit recipi nec interfuit
capitulis eorum. Lectis autem et diligenter expositis sibi omnibus et
singulis articulis, protestacione premissa quod non intendit recedere a
deposicione per eum facta coram dicto domino episcopo Ruthenensi,
respondit quod in dicta sua recepcione vel post non intervenerat aliquid
illicitum vel inhonestum, nisi hoc duntaxat quod dictum receptorem suum,
de mandato ipsius, fuit osculatus in umbilico: super carnem [p. 170]
nudam. Cum fecisset eum primo vovere et jurare castitatem, obedienciam,
et vivere sine proprio, servare bonos usus et bonas consuetudines
ordinis, et imposuisset ei mantellum, et fuisset eum osculatus in ore
una cum astantibus, dixit ei insuper quod fratribus ordinis poterat
carnaliter commisceri et ipsi cum eo; hoc tamen non fecit, nec audivit
dici quod dicta illicita vel alia intervenirent in recepcionibus aliorum
fratrum vel post; nec scit quod credat super hoc, prout respondit
requisitus, adjiciens se non credere quod vera sint aliqua de contentis
in dictis articulis, nisi ea que super deposuit, et que sequuntur. Dixit
enim quod ipse bene credebat ecclesiasticis sacramentis, et credit quod
alii fratres ordinis eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes
debite celebrarent. Dictum fuit ei in recepcione sua quod statim pro
professis habebantur, et quod ordinem exire non poterant. Clandestine
recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, ex quo credit
quod esset suspicio contra eos. Cordulis unde volebant assumptis se
cingebant super camisias cum quibus jacebant. Promittebant non revelare
secreta capituliorum nec modum sue recepcionis, et dicebatur eis quod,
si revelarent, habitum perderent. Injungebatur eis quod quamdiu possent
habere fratres ordinus, non confiterentur aliis. Si qui erant fratres
scientes illicita confessata per eum, fuerunt negligentes, quia non
correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. In domibus ordinis in
quibus extitit commoratus, vidit et audivit elemosinas et hospitalitatem
convenienter fieri et servari, et deffendi ne ex certa sciencia indebite
acquirerent ordini; et capitulia clam teneri, nullis presentibus nisi
fratribus ordinis, qui servasset quod de consilio conventus statuisset
Magister ordinis, contra quem nunc grandia scandala, suspicio et infamia
sunt exorta. Et audivit dici dictum Magistrum et alios aliqua fuisse
confessos contra dictum ordinem, ad cujus deffensionem se non obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed [p. 171]
pro veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Audebertus de Porta serviens, preceptor domus Templi de Auson
Pictavensis diocesis, testis supra juratus, quinquagenarius vel circa,
non defferens mantellum ordinis, quia ipsum dimiserat post concilium
Senonense, et radi fecerat sibi barbam, cum quo inquisitum fuerat,
absolutus et reconciliatus per officialem Pictavensem, protestacione
premissa quod non intendit recedere a deposicione per eum facta coram
dicto officiali, lectis et diligenter expositis sibi omnibus et singulis
articulis, respondit se nescire, nec credere, nec audivisse dici de
contentis in eis nisi quod sequitur. Dixit enim se fuisse receptum, in
instanti vigillia Pasche erunt circiter triginta quinque anni, in
capella domus Templi de Dompuho Xantonensis diocesis, per fratrem Odonem
Borrelli militem quondam, presentibus fratribus Johanne Bormant
serviente, detento apud Loches Turonensis diocesis, Johanne deu Sac et
Guillelmo Bocuni servientibus, deffunctis, in hunc modum: nam cum
peciisset panem et aquam et societatem ordinis, et ei concessisset
receptor, quia dederat ordini decem libras reddituales, credens quod
aliter non recepisset eundem, et fecisset eum vovere et jurare
castitatem, obedienciam, et vivere sine proprio, et quod servaret bonos
usus et bonas consuetudines ordinis, et quod non revelaret secreta
capitulorum, et imposuisset ei mantellum, et ipse et astantes osculati
fuissent eumdem in ore, et instruxisset eum quot _Pater noster_ diceret
pro horis suis, et quod jaceret cum pannis lineis, una cordula unde
vellet assumpta cinctus, et qualiter regeret se in ordine, recesserunt,
et nulla illicita vel inhonesta intervenerunt in dicta sua recepcione
vel post, nec scit, nec credit, nec audivit dici quod intervenirent in
recepcionibus aliorum vel post: quia viderat recipi per eumdem modum
fratrem Stephanum Anglici, in dicta capella de Auson, qui detinetur
Pictavis, sunt V anni vel circa, per fratrem Johannem de Sancto
Benedicto quondam, teste supra examinato, presentibus fratribus [p. 172]
Matheo de Garucto presbitero et Guillelmo Barloti, detentis apud Sanctum
Maxencium Pictavensis diocesis, Petro laboratore dicte domus de Auson,
detento Pictavis, servientibus. Viderat eciam recipi fratres Guillelmum
Gavant et duos alios milites, quorum nomina et cognomina ignorat,
insimul et eodem modo, in capella dicte domus de Auson, sunt circiter
XXVIII anni, per fratrem Amblardum militem quondam, preceptorem
Pictavie, presentibus fratribus Guillelmo Bertrandi et pluribus aliis
deffunctis. Item, dixit quod bene credebat ecclesiasticis sacramentis,
et credit quod alii fratres ordinis eodem modo crederent, et quod eorum
sacerdotes debite celebrarent. Jurabant ordinem non exire. Statim pro
professis habebantur. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi
fratribus ordinis. Si qui erant fratres scientes aliquos errores esse in
ordine, fuerunt negligentes, quia non correxerunt eos nec denunciaverunt
Ecclesie. Helemosinas et hospitalitatem vidit convenienter fieri et
servari in domibus ordinis in quibus extitit commoratus, et capitulia
clam teneri, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, post missam,
valde tempestive, ut possent absque caloribus equitare. Ordinata per
Magistrum cum conventu servasset totus ordo, contra quem nunc grandia
scandala, suspicio et infamia sunt exorta, et contra quem audivit dici
magnum Magistrum et alios aliqua fuisse confessos; et flevit multum in
sua deposicione, et peciit quod esset salva sibi vita sua, et dixit quod
alia fuerat confessus coram officiali predicto, et quod fuerat ante
tortus.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Petrus de Turonis serviens, preceptor domus Templi de Frotay
Turonensis diocesis, testis supra juratus, mantellum ordinis et barbam
defferens, quadragenarius octo annorum vel circa, cum quo [p. 173]
fuerat inquisitum, absolutus et reconciliatus per dominum archiepiscopum
Turonensem, lectis et diligenter expositis sibi omnibus et singulis
articulis, respondit se nescire, nec credere, nec audivisse dici de
contentis in dictis articulis nisi quod sequitur. Dixit enim,
protestacione premissa quod non intendit recedere a deposicione per eum
facta coram dicto domino archiepiscopo, quod ipse fuerat receptus in
capella dicte domus de Frotay, in festo beate. Katherine proximo
preterito fuerunt XXV anni vel circa, per fratrem Johannem de Soday
militem quondam, preceptorem dicte domus, presentibus fratribus Adam
clavigero dicte domus, Hymberto Boysso et Petro Faugeyro servientibus,
deffunctis, et in hunc modum: nam cum requisivisset frequenter panem et
aquam et societatem ordinis, et obtulisset se velle fieri servum
esclavum Dei, beate Marie et ordinis, et predicto ei quod bene
deliberaret supra dicta, ei concessisset dictus receptor, fecit eum
vovere et jurare castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, et quod
servaret bonos usus qui tunc erant in ordine, et qui imponerentur cum
consilio proborum ordinis; et imposito ei mantello, ipse et fratres
astantes fuerunt eum osculati in ore; et eo instructo qualiter regeret
se in ordine, dictus receptor, certis remanentibus in capella, vocans
ipsum testem retro altare, precepit ei quod abnegaret Deum, et ipse
abnegavit dolens, ore non corde, ut dixit. Deinde precepit ei quod
spueret super quamdam crucem ligneam in qua non erat ymago Crucifixi, in
terram positam, et ipse testis spuit non supra sed juxta eam. Postea
dixit ei quod poterat fratribus ordinis carnaliter commisceri et ipsi
cum eo; hoc tamen non fecit, nec credit quod in ordine fieret. Dixit
tamen dictus receptor eidem testi quod predicta erant de punctis
ordinis, et dixit idem testis se credere quod aliqui reciperentur
secundum modum predictum et aliqui non, quia audivit dici ab aliquibus
fratribus ordinis quod predicta illicita intervenirent in recepcionibus
eorum vel post, et ab aliis contrarium: de dictorum tamen fratrum
nominibus non recordatur. Requisitus si viderat aliquos alios recipi in
ordine, respondit quod sic: fratrem Matheum Ganant militem [p. 174]
quondam, Turonensem, in dicta capella d'Auson, sunt circiter decem et
octo anni, per magistrum Pictavie quondam, et credit quod esset frater
Amblardus, presentibus, ut sibi videtur, fratribus Guillelmo deu Liege
preceptore Rupelle, teste supra examinato, et pluribus aliis de quibus
non recordatur. Alios non recolit se vidisse recipi, nec vidit, nec
audivit dici, nec scivit quod in recepcione dicti fratris monachi vel
post intervenerit aliquid illicitum. Item, dixit se credere quod fratres
ordinis crederent ecclesiasticis sacramentis, quibus ipse credebat, et
quod eorum sacerdotes debite celebrarent. Statim pro professis
habebantur. Jurabant ordinem non exire. Clandestine recipiebantur,
nullis presentibus nisi fratribus ordinis. Cordulis unde volebant
assumptis se cingebant super camisias cum quibus jacebant. Jurabant non
revelare secreta capitulorum, de modo recepcionis speciali non habita
mencione. Qui revelassent puniti fuissent, sed nescit qualiter. Quamdiu
poterant habere sacerdotes ordinis, non poterant aliis confiteri. Si qui
erant fratres scientes errores fuerunt negligentes, quia non correxerunt
eos nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit
convenienter fieri et servari in domibus ordinis in quibus exstitit
commoratus, et capitulia clam teneri, nullis presentibus nisi fratribus
ordinis, aliquando ante diem. Ordinata per Magistrum cum conventu
servasset totus ordo, contra quem nunc grandia scandala, suspicio et
infamia sunt exorta, et credit quod aliqui ex fratribus ordinis scirent
secreta illicita confessata per eum, et aliqui non; et vidit quasdam
licteras apostolicas, in quibus continetur dictum Magistrum et alios
aliqua contra ordinem fuisse confessos; ad cujus deffensionem se non
obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda, cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem quousque attestaciones fuerint publicate.
Acta fuerunt hec dictis die et loco, presentibus magistro [p. 175]
Amisio, me Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo
nominatis. Dictus tamen dominus Matheus non interfuit examinacioni
testis supra ultimo examinati.
Post hec, die Martis sequenti, que fuit VI dies dicti mensis aprilis,
fuit adductus ad presenciam dictorum dominorum commissariorum et domini
Mathei, in domo predicta domini Petri de Sabaudia, frater Matheus de
Monte Lupello presbiter, Lugdunensis diocesis, testis supra juratus,
quinquagenarius vel circa, qui mantellum voluntarie dimiserat, et
absolutus et reconciliatus fuerat per dominum archiepiscopum Turonensem,
qui inquisiverat cum eodem. Lectis autem et diligenter expositis sibi
omnibus et singulis articulis, respondit quod non viderat aliquem alium
recipi in ordine nisi fratrem Johannem de Buris agricolam, de cujus vita
vel morte non habet certitudinem. Qui receptus fuerat una cum ipso
teste, per fratrem Petrum de Buris quondam, preceptorem tunc ballivie de
Buris Lingonensis diocesis, in capella domus Templi d'Onse diocesis
Eduensis, prima die hujus quadragessime fuerunt circiter XVIII anni,
presentibus fratribus Dominico d'Espalhe Lingonensis diocesis, qui fuit
captus cum aliis, Guillelmo de Anone, Guillelmo celerario dicte domus,
de cujus cognomine non recolit, servientibus, quos credit obiisse: unde
nesciebat, nec credebat, nec audiverat dici de contentis in eis nisi
quod sequitur. Dixit enim quod cum ipse et dictus Johannes de Buris
requisivissent panem et aquam et societatem ordinis cum instancia, et
eis concessa fuissent, fecit eos vovere et jurare castitatem,
obedienciam, et vivere sine proprio, servare bonos usus et bonas
consuetudines, elemosinas et bona ordinis, et non revelare secreta
capituliorum nec modum recepcionis eorum, et quod non exirent ordinem
sine licencia superiorum suorum; et impositis eis mantellis, receptor et
astantes fuerunt eos osculati in ore, et dictus receptor instruxit eos
qualiter regerent se in ordine, et quod jacerent lineis cinctis super
eos cordulis unde volebant assumptis. Postea precepit eis quod [p. 176]
abnegarent Deum vel Jhesum Christum, sed non plene recolit quod eorum
expressit; et cum ipse testis, qui erat presbiter, super hoc causaretur,
dixit ei quod hoc oportebat eum facere, ex quo promiserat obedire, et
erat professus et juraverat ordinem non exire. Et tunc ipse testis, ita
dolens, ut dixit, quam tunc voluisset natus non fuisse, abnegavit Deum
vel Jhesum Christum ore non corde, et dictus Johannes post eum. Deinde
precepit eis quod spuerent super quamdam crucem ligneam, in qua non erat
ymago Crucifixi, in terra positam, et quod eam conculcaretur; et ipse
testis primo, cum magno dolore cordis, et dictus Johannes post eum,
spuerunt non supra sed juxta dictam crucem, sed non conculcaverunt eam.
Alia illicita non intervenerunt in dictis recepcionibus eorum nec post,
et credit quod eadem illicita et licita intervenirent communiter et
ubique in recepcionibus aliorum vel post. Dixit insuper quod, post
abnegacionem et spuicionem predictas, dictus receptor duxit predictum
Johannem de Buris ad quamdam cameram, ut indueret vestes religionis, sed
non credit quod alia illicita intervenirent. Item, dixit quod in ordine
existens celebrabat secundum formam Ecclesie, nec contrarium fuit ei
preceptum, nec audivit quod preciperetur aliis, nec quod fratres ordinis
essent increduli ecclesiasticis sacramentis. Clandestine recipiebantur,
nullis presentibus nisi fratribus ordinis, ex quo credit quod esset
suspicio contra eos. Credit quod carceri mancipati fuissent qui predicta
illicita facere noluissent, vel ea aut secreta capituliorum revelassent.
Dicebatur eis quod sacerdotes ordinis habebant, ex privilegiis
apostolicis, talem potestatem super fratres ordinis qualem abbas in
monachos suos, et ideo, quamdiu dictos sacerdotes habere poterant, non
debebant absque eorum licencia aliis confiteri. Fratres scientes dicta
illicita confessata per eum, que erant eis nota, ut credit, fuerunt
negligentes, quia non correxerunt ea nec denunciaverunt Ecclesie. In
domibus ordinis in quibus exstitit commoratus, vidit elemosinas et
hospitalitatem convenienter fieri et servari, et capitulia clam [p. 177]
teneri, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, in quo servatum
fuisset quod magnus Magister cum conventu statuisset; contra quem quidem
ordinem nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta; et
credit dictum Magistrum et alios fuisse confessos illicita confessata
per eum; et non obtulerat se ad deffensionem ordinis.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et fuit
protestatus, cum deponeret, quod non intendebat recedere a deposicione
per eum facta coram dicto domino archiepiscopo Turonensi.
Frater Parisius de Buris serviens, Lingonensis diocesis, testis supra
juratus, quinquagenarius vel circa, qui, ad requisicionem unius
servientis custodis sui, mantellum dimiserat et radi fecerat sibi
barbam, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per
dominum episcopum Aurelianensem, Senonis sede vacante, lectis et
diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit quod
nullum alium viderat recipi in ordine, et fuerat in una domo ordinis
solitaria viginti tribus annis continuis commoratus, unde nesciebat, nec
credebat, nec audiverat dici de contentis in eis nisi quod sequitur:
Dixit enim se fuisse receptum, in festo Purificacionis beate Marie
proximo preterito fuerunt circiter XXVI anni, in capella domus Templi de
Faverniaco Lingonensis diocesis, per fratrem Gaufridum de Lugduno
presbiterum, presentibus fratribus Diderio de Buris, Guido Chiflet de
Volenis, Petro Bocharii, et Dominico cujus cognomen ignorat,
servientibus defunctis, in hunc modum: nam cum requisivisset panem et
aquam ordinis, et deliberacione habita finaliter ei concessi fuissent,
dictus receptor fecit eum vovere et jurare castitatem, obedienciam, et
quod non retineret proprium ultra quatuor denarios, nec auferret
alienum, quia nullus ex fratribus ordinis ageret penitenciam [p. 178]
pro eo, et quod non interesset loco in quo aliquis exheredaretur
injuste; et imposito sibi mantello, ipse et receptor et astantes
osculati fuerunt eum in ore, et instruxit eum quod jaceret cum pannis
lineis, una cordula cinctus, et qualiter regeret se in ordine. Postmodum
dixit ei quod non turbaretur nec terreretur de hiis que dicerent eidem,
et allata quadam cruce lignea in qua non erat ymago Crucifixi, nescit
per quem, precepit ei dictus Guido Chifleti quod spueret supra dictam
crucem; et ipse testis, cum aliquantulum recessisset, finaliter cum ei
diceretur quod oportebat eum obedire, spuit non supra sed juxta eam.
Deinde dixit ei quod, si aliqui famuli ordinis venirent ad locum in quo
ipse testis esset, et haberent penuriam lectorum, quod recolligeret eos
in lecto suo, non tamen intellexit dictus testis in hoc aliquid
illicitum. Alia inhonesta non intervenerunt in dicta sua recepcione nec
post, nec credit, quia non vidit, nec audivit dici, quod dicta illicita
vel alia intervenirent in recepcionibus aliorum fratrum ordinis vel
post. Item, dixit quod bene credebat ecclesiasticis sacramentis, et
credit quod alii fratres ordinis eodem modo crederent, et quod eorum
sacerdotes debite celebrarent, et, preceptum fuit ipsi testi quod
conveniret ad divina; quando audiret pulsari campanam. Statim pro
professis habebantur. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi
fratribus ordinis. In domo de Corti in qua fuit commoratus, vidit
elemosinas convenienter fieri.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et non obtulerat
se ad deffensionem ordinis, sicut dixit.
Frater Guillelmus de Vernegia miles, Lemovicensis diocesis, adductus pro
teste ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum, juravit, tactis
sacrosanctis Evangeliis, dicere in isto negocio veritatem, [p. 179]
secundum formam juramenti aliorum testium superius registratam,
expositam et vulgarizatam eidem: et non defferebat mantellum ordinis,
quia voluntarie ipsum dimiserat post capcionem aliorum, et radi fecerat
sibi barbam, et voluntarie venerat ad presenciam inquisitorum Parisius,
et inquisiverunt cum eo, sed nondum erat absolutus nec reconciliatus per
aliquem prelatum, et est triginta annorum vel circa. Lectis autem et
diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit quod
non steterat in ordine nisi per annum vel parum plus, nec viderat recipi
nisi unum alium, unde nesciebat, nec credebat, nec audiverat dici de
contentis in ipsis articulis nisi quod sequitur: Dixit enim se fuisse
receptum in instanti festo Assumptionis beate Marie erunt quinque anni,
per fratrem Humbertum de Corbonio militem quondam, in capella domus
Templi de Foresta Lemovicensis diocesis, presentibus Hugone de Lata
Petra serviente, qui auffugit, Bertrando de Vassinhac milite, qui
transfretavit, Vincencio presbitero quondam, cujus cognomen ignorat, et
Humbando lo Berroyer serviente, deffuncto, in hunc modum: nam cum
peciisset, prout instructus fuerat, beneficium ordinis, et ei concessum
fuisset, fecerunt eum vovere et jurare super quemdam librum apertum, in
quo erat ymago Crucifixi, castitatem, obedienciam, et vivere sine
proprio, et quod non revelaret secreta capituliorum; et imposito sibi
per dictum receptorem mantello, ipse receptor peciit ab eo si credebat
in illum qui representabatur per dictam ymaginem Crucifixi: quo
respondente quod sic, dixit ei quod non crederet in eum, et precepit
quod spueret super dictam ymaginem; et ipse testis, valde stupefactus et
turbatus, spuit super dictum librum, dicens quod tunc vellet amisisse
pugnum. Deinde dixit ei quod cum fratribus ordinis poterat carnaliter
commisceri et ipsi cum eo; hoc tamen non fecit, nec credit quod in
ordine committeretur dictum peccatum sodomiticum. Post que dictus
receptor et fratres astantes fuerunt eum osculati in ore, et credit quod
dicta licita et illicita confessata per eum intervenirent communiter et
ubique in recepcionibus aliorum vel post, quia non credit quod [p. 180]
modum singularem servaverint in sua recepcione, et quia vidit et audivit
quod dicta licita et illicita confessata per eum intervenirent in
recepcione fratris Oliverii de Manso Sereno servientis, Lemovicensis
diocesis, qui fuit captus una cum aliis et receptus in capella domus
Templi de Bilda Bituricensis diocesis, quasi dimidium annum post
recepcionem ipsius testis per fratrem Raymundum de Vassinhac militem,
testem supra examinatum, presentibus fratribus Johanne de Fontenay, qui
fuit captus apud Exordium, Bertrando, qui morabatur in dicta domo de
Bilda de Petragoricinio, qui aufugit de carcere, et Bernardo la Brossa
de Briva, et Clemente de Sancto Hilario presbitero, Lemovicensis
diocesis, qui fuit captus apud Brugeriam Templi Bituricensis diocesis,
quos credit vivere, et Guillelmo Arnaudi preceptore de Madiis quondam.
Item, dixit se credere quod fratres ordinis crederent ecclesiasticis
sacramentis, quibus ipse credebat, et quod eorum sacerdotes debite
celebrarent. Statim pro professis habebantur, et jurabant ordinem non
exire. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus
ordinis, ex quo credit quod esset suspicio contra eos. Cordulis unde
volebant assumptis cingebantur super camisias cum quibus jacebant.
Jurabant non revelare secreta capituliorum, de modo recepcionis speciali
non habita mencione; qui revelassent incarcerati fuissent. Absque
licencia non poterant aliis quam sacerdotibus ordinis confiteri. Fratres
quibus credit nota fuisse illicita confessata per eum fuerunt
negligentes, quia non correxerunt ea nec denunciaverunt Ecclesie. In
domibus ordinis in quibus extitit commoratus, vidit elemosinas et
hospitalitatem convenienter fieri et servari, et precipiebatur eis quod
elemosinas et bona ordinis debite conservarent. Audivit dici quod clam,
nullis presentibus nisi fratribus ordinis, eorum capitulia tenebantur.
Ordinata per Magistrum cum conventu servasset totus ordo, contra quem
nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta. Audivit dici
magnum Magistrum et alios aliqua fuisse confessos contra ordinem, ad
cujus deffensionem se non obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio,
vel temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, [p. 181]
sed pro veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc
suam deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Gaufredus de Montchausit serviens, Claramontensis diocesis,
testis supra juratus, mantellum et barbam defferens, triginta quinque
annorum vel circa, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus
per dominum archiepiscopum Turonensem, lectis et diligenter sibi omnibus
et singulis articulis, respondit quod nullum alium viderat recipi in
ordine, unde nesciebat, nec credebat, nec audiverat dici de contentis in
dictis articulis nisi quod sequitur: Dixit enim se fuisse receptum, in
festo Purificacionis beate Marie proximo preterito fuerunt circiter
XIIII anni, in grangia Templi de Montilio Claramontensis diocesis, per
fratrem Dalmacium Gili militem quondam, presentibus fratribus Golfero
Garini presbitero, Petro Vinee et Andrea Jacobi servientibus, quos
credit vivere, in hunc modum: nam cum requisivisset panem et aquam
ordinis, et ei concessi fuissent, fecit dictus receptor eum vovere et
jurare super quemdam librum apertum castitatem, obedienciam, vivere sine
proprio, non revelare secreta capitulorum, servare elemosinas et bona
ordinis, et debite acquirere ordini suo posse; et imposito sibi
mantello, dictus receptor et astantes fuerunt eum osculati in ore. Et
dictus receptor, post predictum osculum oris, fuit osculatus ipsum
testem in umbilico in carne nuda et in anca pannis intermediis, et
allata ibidem quadam cruce lignea, nescit per quem, in qua non erat
ymago Crucifixi, posita super terram, precepit ei dictus receptor quod
spueret super eam; et ipse testis non spuit supra sed juxta. Alia
illicita non intervenerunt in dicta sua recepcione vel post, quod
recordetur, et credit quod eadem licita et illicita intervenirent
communiter et ubique in recepcionibus aliorum vel post, et audivit dici
a fratre Guillelmio la Gayta de Burgondia, in prisione Matisconensi,
quod dicta illicita intervenerant in recepcione sua. Item, dixit se
credere quod fratres ordinis crederent ecclesiasticis sacramentis,
quibus ipse credebat, et quod eorum sacerdotes debite [p. 182]
celebrarent. Statim pro professis habebantur, et credit quod jurarent
ordinem non exire. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi
fratribus ordinis. Cordulis unde volebant assumptis cingebantur super
camisias cum quibus jacebant. Injungebatur eis per sacramentum quod ne
revelarent secreta capituliorum nec modum recepcionis sue. Fratres
scientes errores negligentes fuerunt, quia non correxerunt eos nec
denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit convenienter
fieri et servari in domibus ordinis in quibus exstitit commoratus. Eorum
capitulia clam tenebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, in
quo servatum fuisset quod magnus Magister cum conventu statuisset. Nunc
grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta contra dictum ordinem,
contra quem dictus Magister et alii dicuntur aliqua fuisse confessi; ad
cujus ordinis deffensionem se non obtulerat: et protestatus fuit, circa
principium deposicionis sue, quod non intendebat recedere a deposicione
per eum facta coram dicto domino archiepiscopo Turonensi.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Guillelmus Talheboys serviens, Xantonensis diocesis, testis supra
juratus, qui mantellum dimiserat vetustate consumptum, et barbam fecerat
sibi radi, absolutus et reconciliatus fuerat per dictum archiepiscopum
Turonensem, qui inquisiverat cum eodem, quadraginta quinque annorum vel
circa, protestacione premissa quod non intendit recedere a deposicione
per eum facta coram dicto domino archiepiscopo, lectis et diligenter
expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit quod nullum
alium viderat recipi in ordine, unde nesciebat, nec credebat, nec
audiverat dici de contentis in dictis articulis nisi quod sequitur:
Dixit namque se fuisse receptum in capella domus Templi de Bello Videre
Bituricensis diocesis, in festo Apostolorum Petri et Pauli [p. 183]
instanti erunt circiter XII anni, per fratrem Johannem Pileti quondam
servientem, preceptorem tunc de Ulmo Tuandi, presentibus fratribus
Guillelmo Talheboys serviente, avunculo ipsius testis, Gerardo Crosat
presbitero, et duobus aliis deffunctis in hunc modum: nam cum instructus
requisivisset caritatem domus pluries, et ei finaliter concessa fuisset,
dictus receptor imposuit sibi mantellum, et ipse et astantes osculati
fuerunt eum in ore. Post que dictus receptor fecit eum vovere et jurare
castitatem et obedienciam, et vivere sine proprio, servare bonos usus et
bonas consuetudines ordinis. Deinde allata nescit per quem ex dictis
fratribus quadam cruce lignea, ut sibi videtur, in qua non erat ymago
Crucifixi, precepit ei quod abnegaret Deum, et spueret super dictam
crucem, et ipse testis abnegavit Deum, et spuit juxta dictam crucem ore
non corde, ut dixit, nec declaravit sibi quod illa essent de punctis
ordinis vel in ipso ordine consueta. Alia illicita non recolit
intervenisse in dicta sua recepcione, nec post, credens quod eadem
licita et illicita communiter et ubique intervenirent in recepcionibus
aliorum vel post. Item, dixit se bene credere ecclesiasticis
sacramentis, et quod alii fratres ordinis eodem modo crederent, et quod
eorum sacerdotes debite celebrarent. In recepcione sua promisit non
exire dictum ordinem, nisi pro arciori, et fuit ei dictum quod statim
pro professo habebatur. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus
nisi fratribus ordinis, ex quo credit quod esset suspicio contra eos.
Cordulis unde volebant assumptis cingebantur super camisias cum quibus
jacebant. Injungebatur eis quod non revelarent secreta capituliorum; qui
revelassent habitum perdidissent. Quamdiu habere poterant sacerdotes
ordinis, non debebant confiteri aliis. Fratres quibus credit nota fuisse
illicita confessata per eum fuerunt negligentes, quia non correxerunt ea
nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit
convenienter fieri et servari in domibus ordinis in quibus exstitit
commoratus. Audivit dici quod clam, nullis presentibus nisi fratribus
ordinis, eorum capitulia tenebantur. Ordinata per Magistrum cum conventu
servasset totus ordo, contra quem nunc grandia scandala, [p. 184]
suspicio et infamia sunt exorta, et contra quem dictus Magister et alii
dicuntur aliqua fuisse confessi; ad cujus ordinis deffensionem se non
obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Acta fuerunt hec dictis die et loco, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Mercurii sequenti, que fuit dies VII dicti mensis aprilis,
fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum, in domo
predicta domini Petri de Sabaudia, frater Guillelmus de Plexeyo
serviens, Ebroicensis diocesis, testis supra juratus, ut deponeret
dictum suum, quinquagenarius vel circa, mantellum ordinis et barbam
defferens, absolutus et reconciliatus per dominum archiepiscopum
Turonensem, qui inquisiverat cum eodem; et protestacione premissa quod
non intendit recedere a deposicione per eum facta coram dicto domino
archiepiscopo, lectis et diligenter expositis sibi omnibus et singulis
articulis, respondit se nescire, nec credere, nec audivisse dici de
contentis in eis nisi quod sequitur: Dixit namque se fuisse receptum in
capella domus Templi de Arvilla Carnotensis diocesis, in presenti
Quadragessima fuerunt circiter XXI anni, per fratrem Guillelmum Gandi
militem quondam, tunc preceptorem baillivie Carnotensis, presentibus
fratribus Roberto Grunhet, Stephano Besci, militibus, et Stephano de
Plexeyo serviente, deffunctis, in hunc modum: nam cum requisivisset
panem et aquam ordinis, et receptor ei concessisset, fecit eum jurare
quod servaret bonos usus et bonas consuetudines, elemosinas et bona
ordinis, et vovere castitatem, obedienciam, et vivere sine proprio. Ante
tamen dictum juramentum et votum, imposuerat sibi mantellum, et fecerat
eum osculari ymaginem Crucifixi in quodam libro depictam et crucem
mantelli, et receptor et omnes fratres astantes osculati [p. 185]
fuerunt eum in ore. Post que omnia dictus receptor precepit ei, in
presencia predictorum, quod abnegaret Jhesum; et cum ipse testis
restitisset, finaliter abnegavit Jhesum ore non corde. Deinde allata
nescit per quem quadam cruce lignea in qua non erat pictura nec ymago
Crucifixi, precepit ei quod spueret super dictam crucem, sed ipse testis
spuit non supra sed juxta. Alia illicita non intervenerunt in dicta sua
recepcione nec post, nec scit, nec credit quod dicta illicita vel alia
intervenirent in recepcionibus aliorum fratrum ordinis nec post, quia
vidit multos recipi, nec scit, nec audivit dici quod aliquid illicitum
intervenerit in eorum recepcionibus vel post: videlicet tres milites
simul, quorum nomina et cognomina ignorat, quorum unus erat de
Turonensi, alius de Pictavensi, alius de Bituricensi diocesibus, et
fuerunt recepti, in instanti mense augusti erunt circiter XI anni, in
capella domus Templi de Frotay Turonensis diocesis, per fratrem
Gaufredum de Gonavilla preceptorem Pictavie, qui fuit examinatus per
dominos cardinales, presentibus fratribus Matheo de Stagno preceptore de
Roches Xantonensis diocesis, detento apud Niortum, Johanne de Sancto
Benedicto, teste supra examinato, et dicto Stephano de Plexeyo fratre
ejusdem testis, deffunctis. Vidit eciam recipi, in capella domus Templi
Aurelianensis, fratrem Dionisium presbiterum, Carnotensis diocesis,
cujus cognomen ignorat, quem credit vivere, per dictum fratrem
Guillelmum Gandi, sunt circiter XII anni, presentibus fratribus Symone
de Feritate preceptore Aurelianensi, et aliis de quibus non recolit.
Vidit eciam recipi ibidem, circa idem tempus, et per eumdem fratrem,
Gerardum lo Retondeur servientem, de Aurelianis, presentibus fratribus
Dionisio et Stephano de Plexeyo predictis; plurium recepcionibus non
recolit adfuisse. Item, dixit se bene credere ecclesiasticis
sacramentis, credens quod alii fratres ordinis eodem modo crederent, et
quod eorum sacerdotes debite celebrarent. Statim pro professis
habebantur. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus
ordinis. Cordulis unde volebant assumptis cingebantur super camisias cum
quibus jacebant. Deffendebatur eis ne revelarent secreta capituliorum
illis qui non adfuerant in eisdem; de modo recepcionis in [p. 186]
speciali non habita mencione, et credit quod qui revelassent punit
fuissent, sed nescit qualiter. Quamdiu habere poterant sacerdotes
ordinis, non debebant confiteri aliis. Elemosinas et hospitalitatem
vidit convenienter fieri et servari in domibus ordinis in quibus extitit
commoratus, et deffendebatur eis ne indebite acquirerent ordini. Eorum
capitulia clam, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, tenebantur,
aliquando ante diem, ut possent intendere negociis eorum. Licita
ordinata per Magistrum cum conventu servasset totus ordo, contra quem
nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta, et contra quem
dictus Magister et alii dicuntur aliqua fuisse confessi; ad cujus
ordinis deffensionem se non obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod illicita confessata
per eum dixerat ob metum persone sue quem habebat, et eadem confessus
fuerat coram dicto domino archiepiscopo Turonensi, ut dixit, cum diu
fuisset in carcere detentus postquam primo negaverat predicta coram
dicto domino archiepiscopo Turonensi; non tamen fuerat questionatus.
Postea tamen dixit quod predicta dixerat pro veritate dicenda, et quia
vera fuerant. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Bartholomeus Bartholeti serviens, Xantonensis diocesis, testis
supra juratus, mantellum ordinis et barbam defferens, quinquagenarius
vel circa, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per
officialem Pictavensem, lectis et diligenter expositis sibi omnibus et
singulis articulis, respondit se nescire, nec credere, nec audivisse
dici de contentis in eis nisi quod sequitur: Dixit namque se fuisse
receptum in capella domus Templi de Bernayo Xantonensis diocesis, in
instante mense septembris erunt circiter XXVIII anni, per fratrem
Amblardum de Viena quondam, tunc preceptorem Pictavie, presentibus
fratribus Guillelmo deu Liege preceptore de Rupella, teste [p. 187]
supra examinato, Bartholomeo Saligat et Petro Maynardi servientibus,
deffunctis, in hunc modum: nam cum instructus peciisset instanter panem
et aquam ordinis, et receptor ei concessisset, fecit eum vovere et
jurare super quemdam librum castitatem, obedienciam, et vivere sine
proprio; et imposito sibi mantello, ipse et astantes fuerunt eum
osculati in ore, et frater Michael presbiter quondam, qui eciam aderat,
dicebat quasdam oraciones. Deinde ipse receptor traxit ipsum testem ad
cornu altaris, et dixit ei submissa voce, ita quod non credit quod alii
astantes audiverint, quod oportebat ipsum abnegare Jhesum et spuere
super crucem quamdam ligneam, in qua non erat ymago Crucifixi, inhibi
existentem, et ipse testis noluit abnegare nec spuere, sicut dixit, nec
de aliquo alio illicito fuit ei facta mencio, et credit quod eadem
dicerent aliis in recepcionibus eorum vel post, et quod ipsi non
abnegarent nec spuerent; nullum tamen alium vidit recipi in ordine.
Item, dixit se bene credere ecclesiasticis sacramentis, credens quod
alii fratres ordinis eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes
debite celebrarent. Statim pro professis habebantur. Clandestine
recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis. Cordulis unde
volebant assumptis cingebantur super camisias cum quibus jacebant.
Injungebatur eis ne revelarent secreta capitulorum. Quamdiu habere
poterant sacerdotes ordinis, non debebant aliis absque licencia
confiteri. Si qui erant fratres scientes errores esse in ordine fuerunt
negligentes, quia non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. In
domibus ordinis in quibus extitit commoratus, vidit elemosinas et
hospitalitatem convenienter fieri et servari. Ordinata per Magistrum cum
conventu servasset totus ordo, contra quem nunc grandia scandala,
suspicio et infamia sunt exorta, et contra quem dictus Magister et alii
aliqua dicuntur fuisse confessi; ad cujus ordinis deffensionem se
obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc [p. 188]
suam deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Item, dixit quod, cum esset gravatus debitis, dedit se et bona sua, que
erant bene valoris mille librarum Turonensium, dicto ordini, et tamen
ordo postea non satisfecit creditoribus suis, quod ipse scivit, dicens
se credere quod non recepissent eum in ordine nisi dedisset bona sua.
Frater Petrus de Lanoys serviens, Macloviensis diocesis, testis supra
juratus, quadragenarius vel circa, mantellum ordinis et barbam
defferens, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per
officialem Pictavensem, protestacione premissa quod non intendit
recedere a deposicione per eum facta coram dicto officiali, lectis et
diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit quod
nullum alium viderat recipi in ordine, nec adfuerat generalibus
capitulis eorumdem, unde nesciebat, nec credebat, nec audiverat dici de
contentis in eis nisi quod sequitur: Dixit nempe se fuisse receptum in
capella domus Templi de Lannoys, circa festum Omnium Sanctorum proximo
preteritum fuerunt circiter XIII anni per fratrem Petrum de Villaribus
militem quondam, presentibus fratribus Hugone Ponhet de Alvernia, quem
credit vivere, Guillelmo Battan et Johanne de Fangeriis servientibus,
deffunctis, in hunc modum: nam cum instanter requisivisset a dicto
receptore panem et aquam ordinis, et ei concessisset, et prescivisset ab
eo per juramentum quod non erat matrimonio, alteri religioni, vel
debitis que non posset solvere obligatus, nec habebat infirmitatem
latentem, fecit eum vovere et jurare castitatem, obedienciam, vivere
sine proprio, servare bonos usus et bonas consuetudines ordinis, et
juvaret pro posse suo ad acquirendum Terram sanctam, et imposito sibi
mantello, receptor et astantes osculati fuerunt eum in ore. Post que
idem receptor precepit eidem testi, in presencia aliorum, quod abnegaret
ter Jhesum, et ipse testis abnegavit ter Jhesum ore non corde, ut dixit.
Postmodum precepit ei quod spueret ter super quamdam crucem [p. 189]
ligneam in terra positam, nescit per quem allatam, in qua non erat ymago
Crucifixi, et ipse testis noluit spuere supra, sed spuit ter juxta eam.
Post que idem receptor, osculatus fuit ipsum testem in carne nuda in
pectore, et dixit ei quod predicta erant de punctis ordinis. Alia
illicita non intervenerunt in dicta sua recepcione nec post, et credit
quod eadem licita et illicita confessata per eum intervenirent
communiter et ubique in recepcionibus aliorum fratrum ordinis vel post.
Item, dixit se credere quod fratres dicti ordinis bene crederent
ecclesiasticis sacramentis, quibus ipse credebat, et quod eorum
sacerdotes debite celebrarent. Clandestine recipiebantur, nullis
presentibus nisi fratribus ordinis. Cordulis unde volebant assumptis
cingebantur super camisias cum quibus jacebant, ex precepto superiorum
suorum. Injunctum fuit in recepcione sua quod non revelaret modum sue
recepcionis. Fratres scientes errores fuerunt negligentes, quia non
correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et
hospitalitatem vidit convenienter fieri et servari in domibus ordinis in
quibus exstitit commoratus. Ordinata per Magistrum cum conventu
servasset totus ordo, ut credit, contra quem nunc grandia scandala,
suspicio et infamia sunt exorta, et contra quem idem Magister et alii
aliqua dicuntur fuisse confessi; ad cujus ordinis deffensionem se non
obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Arnaudus Breion de Goerta serviens, Engolismensis diocesis,
testis supra juratus, mantellum ordinis et barbam defferens,
quinquagenarius vel circa, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et
reconciliatus per officialem Pictavensem, lectis et diligenter expositis
sibi omnibus et singulis articulis, respondit se nescire, nec credere,
nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur: Dixit namque
se fuisse receptum in capella domus Templi de Banes Xantonensis [p. 190]
diocesis, per fratrem Petrum de Madito militem quondam, circa festum
Nativitatis Domini proximo preteritum fuerunt circiter XIII anni,
presentibus fratribus Petro Danbon, et Gerardo de la Vernha, preceptore
Petragoricensi, et Guillelmo de Planis servientibus, deffunctis, in hunc
modum: nam cum peciisset panem et aquam ordinis, et ei concessi
fuissent, fecit eum dictus receptor vovere et jurare castitatem,
obedienciam, et vivere sine proprio, et imposito sibi mantello, receptor
et astantes osculati fuerunt eum in ore. Post que idem receptor precepit
ei, in presencia aliorum, quod spueret in terram, juxta quamdam crucem
ligneam in terra positam, in qua non erat ymago Crucifixi, nescit per
quem allatam, et ipse testis spuit in terram juxta dictam crucem.
Requisitus si idem receptor vel alii dixerunt ei quod spueret in
despectum dicte crucis vel Crucifixi, vel aliquid aliud illicitum vel
inhonestum, respondit quod non, et quod non credit quod aliquid
illicitum vel inhonestum interveniret in recepcionibus aliorum fratrum
ordinis vel post, quia non audivit dici nec vidit aliquem alium recipi.
Item, dixit se bene credere ecclesiasticis sacramentis, et quod alii
fratres ordinis eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes debite
celebrarent. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi
fratribus ordinis. Audivit dici ante quam intraret dictum ordinem, ab
Arnaudo de Aurifolio de Coerel Engolismensis diocesis, patruo ipsius
testis, deffuncto, in quadam taberna ville de Goerta, quod dictus
Arnaudus audiverat dici a quibusdam aliis secularibus, quorum nomina et
cognomina ignorat, quod in domo Templi de Rupella erat quoddam ydolum,
sed nescivit declarare dictus testis amplius de circumstanciis dicti
ydoli, nec recordabatur qui fuerant presentes cum dictus Arnaudus dixit
sibi predicta, sed postmodum nichil intellexit de dicto ydolo vel de
aliis, nec investigavit, ut dixit. Cordulis unde volebant assumptis
cingebantur super camisias cum quibus jacebant. Injungebatur eis quod
non revelarent secreta capituliorum nec modum recepcionis sue; qui
revelassent puniti fuissent, sed nescit qualiter. Si qui erant fratres
scientes errores esse in ordine, fuerunt negligentes, quia non [p. 191]
correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie; non tamen credit quod in
dicto ordine essent errores. Audivit dici quod eorum capitulia clam
tenebantur apud Auso, nullis presentibus nisi fratribus ordinis,
aliquando de nocte. Ordinata per magnum Magistrum cum conventu servasset
totus ordo, contra quem nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt
exorta, et contra quem audivit dici magnum Magistrum et alios aliqua
fuisse confessos; ad cujus ordinis deffensionem se non obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Acta fuerunt hec dictis die et loco, presente magistro Amisio, excepta
ultima deposicione, cui non interfuit, et presentibus me Floriamonte
Dondedei, Bernardo Filioli, Guillelmo Radulphi, Bernardo Humbaldi et
Hugo Nicolai notariis supradictis.
Post hec, die Lune post octabas Pasche, que fuit XVIIII dicti mensis
aprilis, convenerunt dicti domini Mimatensis et Lemovicensis episcopi,
Matheus et archidiaconus Tridentinus, aliis supra excusatis, in domo
predicta domini Petri de Sabaudia, et fuerunt ibidem adducti pro
testibus, ad presenciam eorumdem, fratres Bartholomeus Bocherii miles,
Carnotensis diocesis, qui natus fuerat in diocesi Ruthenensi, et
Radulphus Louveti serviens, Ebroicensis diocesis, qui, tactis
sacrosanctis Evangeliis, juraverunt dicere in isto negocio plenam et
meram veritatem, secundum formam juramenti aliorum testium superius
registratam, expositam et vulgarizatam eisdem.
Quo facto, dictus frater Bartholomeus, non defferens mantellum ordinis,
quia ipsum voluntarie dimiserat tercia die post capcionem suam, et radi
fecerat sibi barbam, sexagenarius vel circa, cum quo inquisitum [p. 192]
fuerat, absolutus et reconciliatus per dominum episcopum Parisiensem,
qui aposthataverat de dicto ordine propter levitates suas decem annis
vel circa, et ad ipsum ordinem redierat ante capcionem suam et aliorum
per VIII annos vel circa, lectis et diligenter expositis sibi omnibus et
singulis articulis, respondit se nichil scire, nec credere, nec
audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur: videlicet quod
ipse receptus fuerat in magna capella domus Templi Parisiensis, die
Mercurii post Pascha proximo preteritum fuerunt XLI anni, per fratrem
Amalricum de Rocha militem quondam, preceptorem tunc Francie,
presentibus fratribus Galtero de Esta, Galtero de la Sonciera, et Jacobo
de Rupelhi, militibus, et Humberto thesaurario tunc Templi Parisiensis,
et Johanne de Turno subthesaurario, servientibus deffunctis, in hunc
modum: nam cum frequenter et instanter requisivisset panem et aquam,
societatem et pauperem vestitum ordinis, et predicto sibi quod bene
deliberaret, quia dura erat religio eorumdem, et quod rogaret Deum et
beatam Mariam ut dirigerent eum, predicta sibi concessa fuissent, fecit
eum vovere et jurare dictus receptor castitatem, obedienciam, vivere
sine proprio, et servare bonos usus et bonas consuetudines qui tunc
erant in ordine, et qui in posterum imponerentur cum consilio proborum
ordinis; et imposito sibi mantello, ipse receptor et astantes fuerunt
eum osculati in ore. Deinde instruxit eum quod jaceret cum pannis
lineis, una corda unde volebant assumpta cinctus, et qualiter regeret se
in ordine. Postea duxit eum solum ad parvam capellam Templi, ut indueret
ibi vestes religionis; quibus indutis, dixit ei quod abnegaret Jhesum
Christum; et cum dictus testis responderet quod hoc non facere posset et
stupefactus, dixit ei dictus receptor quod saltem abnegaret ore non
corde, quia ita faciebant alii fratres ordinis, et tunc ipse testis
abnegavit Jhesum Christum ore non corde, ut dixit. Post que precepit ei
quod spueret super quamdam crucem ligneam, in quodam sedili nescit per
quem positam, in qua nulla erat ymago Crucifixi, et ipse testis spuit
non supra sed juxta eam. Postmodum ostendit eidem testi quoddam capud
quod erat super altare dicte parve capelle positum, nescit per [p. 193]
quem, juxta santuarium et vascula reliquiarum, et dixit ei quod in
necessitatibus suis invocaret dictum capud. Requisitus quale erat dictum
capud, dixit quod erat ad instar capitis Templi cum birreto et barba
cana et longa, sed non fuit ymaginatus si dictum capud erat metallinum,
ligneum, vel osseum, vel humanum, nec expressit ei dictus receptor cujus
esset dictum capud, nec postmodum vidit dictum capud, nec ante viderat,
licet postmodum fuerat centies in dicta capella, ut arbitratur.
Requisitus si idem testis habuit intencionem tunc quod dictum capud
esset bonum, respondit quod non; imo visum fuit sibi quod nichil
valeret, et quod non posset eum juvare. Item, dixit quod dictus receptor
fuit osculatus ipsum testem in umbilico super vestes. Alia illicita non
intervenerunt in recepcione sua vel post. Requisitus si sciebat,
credebat, vel audiverat dici quod dicta illicita vel alia intervenirent
communiter in recepcionibus aliorum fratrum ordinis, respondit quod
nesciebat; credebat tamen quod abnegarent Jhesum Christum sicut ipse
abnegaverat, et quod preciperetur eis quod spuerent super crucem; et hoc
eciam audivit dici a dicto fratre Galtero da la Sanciera apud Villam-Dei
Carnotensis diocesis, quasi per quinque annos post recepcionem suam, cum
ipse testis, conquirendo de dictis illicitis, loqueretur cum dicto
fratre Galtero, qui dixit quod confiteretur de dictis illicitis, et
ageret penitenciam, et non cogitaret plus de eis, et ageret ut bonus
homo, quia ita fiebat in ordine. Requisitus si viderat aliquos recipi
ultra mare, ubi fuerat quatuor mensibus in Castro Peregrini, ut dixit,
respondit quod non; citra tamen mare vidit recipi circa duodecim, in
quorum recepcionibus nichil vidit fieri vel dici illicitum; sed quia
post dictas recepciones ducebantur per receptores soli ad alia loca, in
quibus, induebant vestes religionis, suspicatur et credit quod ibi
facerent abnegacionem et spuicionem predictas. Requisitus quod nominaret
illos quos viderat recipi, dixit quod viderat recipi duos fratres
servientes, quorum nomina et cognomina ignorat, in capella domus Templi
de Ranevilla Ebroicensis diocesis, per fratrem Philippum Agate, testem
supra examinatum, sunt XIIII anni elapsi, presentibus fratribus [p. 194]
Rogerio preceptore dicte domus, Anrico Anglico et aliis deffunctis.
Vidit eciam recipi fratrem Matheum Raynaudi quondam Normanum,
servientem, in dicta capella, per dictum fratrem Philippum, sunt
circiter XV anni, presentibus sex vel septem fratribus, quorum nomina et
cognomina ignorat; et prius viderat in eodem loco recipi, sunt circiter
XXII anni, fratrem Albinum diocesis Ebroicensis, servientem quondam,
cujus cognomen ignorat, per fratrem Andream de Saquenvilla quondam, tunc
preceptorem Normanie, non recolit quibus presentibus nec de nominibus
aliorum quos vidit recipi, quia nullus ex eis vivit quod sciat. Item,
dixit quod ipse bene credebat ecclesiasticis sacramentis, et credit quod
alii fratres ordinis eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes
debite celebrarent. Jurabant ordinem non exire absque licencia
superioris eorum, qui posset eam dare. Clandestine recipiebantur, nullis
presentibus nisi fratribus ordinis. Absque licencia non poterant
confiteri aliis quam fratribus sacerdotibus ordinis, quamdiu eos habere
poterant. Fratres scientes errores et habentes potestatem corrigendi eos
fuerunt negligentes, quia non correxerunt eos nec denunciaverunt
Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit aliquando restringi in
aliquibus domibus ordinis propter paupertatem; alias servabantur et
fiebant convenienter elemosine et hospitalitas supradicte. Eorum
capitulia vidit aliquando teneri de nocte, et aliquando de die, clam,
nullis presentibus nisi fratribus ordinis, et ponebantur custodes ne
audirentur exterius que interius agebantur. Ordinata per Magistrum cum
conventu servasset totus ordo, contra quem nunc grandia scandala,
suspicio et infamia sunt exorta. Quem quidem ordinem dixit principaliter
se exivisse propter predicta illicita, nec reversus fuisset ad dictum
ordinem, nisi timuisset quod fuisset incarceratus perpetuo si Templarii
eum capere potuissent, et nisi ejus amici ad redeundum compulissent
eumdem; nec ausus fuisset redire, nisi dominus rex Francie pro ejus
reconciliacione intercessisset. Credit quod illicita confessata per eum
essent nota fratribus ordinis, et quod dictus Magister et alii eadem
illicita vel alia sint confessi contra dictum ordinem, ad cujus [p. 195]
deffensionem se non obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Post hec, frater Petrus de Palude Lugdunensis diocesis, ordinis
Predicatorum, baccalarius in theologia, qui dicebatur aliquid scire de
contentis in dictis articulis, juravit, tactis sacrosanctis Evangeliis,
dicere veritatem in negocio isto, secundum formam juramenti aliorum
testium superius registratam, lectam eidem, secundum quod recordabatur.
Lectis autem sibi omnibus et singulis articulis, respondit se nescire,
nec credere, nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur:
videlicet quod interfuerat examinacionibus multorum Templariorum, quorum
aliqui confitebantur multos ex erroribus contentis in dictis articulis,
et aliqui alii eos omnino diffitebantur, et ex multis argumentis
videbatur ei quod major fides esset adhibenda negantibus quam
confitentibus. Audivit tamen multa narrari a multis qui examinabant
dictos Templarios, multa confessata coram eis, ex quibus narracionibus
et aliis credebat quod illicita contenta in dictis articulis, vel major
pars ex eis, intervenirent in recepcionibus aliquorum ex fratribus
ordinis vel post, et non in recepcionibus aliorum nec post; et audivit
narrari quod ab inicio, quando ordo Templariorum inceptus fuerat, duo
equitantes super unum equum in prelio ultra mare, quorum primus sessor
recummendavit se Jhesu Christo, et fuit vulneratus in prelio; alter vero
post eum equitans, quem credit fuisse dyabolum transformatum in forma
humana, dixit quod ipse recummendabat se illi qui melius juvare poterat,
et cum non fuisset in prelio vulneratus, reprehenderet alium quod
recummendaverat se Jhesu Christo, et dixit ei quod, si volebat sibi
credere, multiplicaretur et ditaretur Ordo; et audivit, nescit tamen a
quibus, quod primus qui fuerat vulneratus fuit seductus a dicto [p. 196]
dyabolo in forma humana transformato, et quod exinde habuerunt ortum
errores predicti; et vidit frequenter in picturis duos barbatos in uno
equo equitantes, et credit quod representarent predictos duos. Dixit
insuper se audivisse narrari, non recolit a quibus, quod, cum quondam
Magister ordinis Templi diucius fuisset aflictus in carceribus Soldani,
fuit demissus, promissione per eum facta quod errores contenti in dictis
articulis vel aliqui ex eis introducerentur per eum in ordine
supradicto, et ipse Soldanus et ejus successores haberent dictum ordinem
recommandatum, et quod temporaliter subvenirent eisdem Templariis et
ordini eorumdem. Verumtamen si dicte narraciones vere sint, vel non,
dixit se idem testis ignorare, adjiciens quod in substancia nesciebat
plus de contentis in articulis memoratis.
Frater Radulphus Louveti predictus, testis hodie juratus, qui mantellum
voluntarie post capcionem suam dimiserat et radi fecerat sibi barbam,
XXX^a annorum vel circa, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et
reconciliatus per dominum episcopum Parisiensem, lectis et diligenter
expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit quod nullum
alium viderat recipi in ordine, nec fuerat in eo nisi per IIII^or menses
ante capcionem eorum, unde nesciebat, nec credebat, nec audiverat dici
de contentis in eis nisi quod sequitur: videlicet quod ipse receptus
fuerat per fratrem Philippum Agate, testem supra examinatum, in capella
domus Templi Sancti Stephani de Renavilla Ebroicensis diocesis,
presentibus fratribus Matheo Raynaudi, Richardo Fabri et Guillelmo
Caletensi, servientibus, quos credit vivere, in hunc modum: nam
cumpeciisset panem et aquam ordinis, et ei concessisset dictus receptor,
fecit eum vovere et jurare castitatem, obedienciam, vivere sine proprio,
et servare bonos usus et bonas consuetudines ordinis, et imposito sibi
mantello, ipse receptor et astantes fuerunt eum osculati in ore; et eo
instructo qualiter regeret se in ordine, precepit ei dictus receptor, in
presencia aliorum, quod negaret Deum, et cum ipse testis respondisset
quod hoc nullo modo faceret, dixit ei quod, ex quo promiserat [p. 197]
obedire, oportebat eum abnegare, quia ita faciebant alii fratres
ordinis; et tunc ipse testis abnegavit Deum ore non corde, ut dixit.
Postea precepit ei quod spueret super quamdam crucem ligneam, nescit per
quem allatam, in qua nulla erat ymago Crucifixi, et ipse testis spuit
non supra sed juxta eam. Dixit insuper quod dictus receptor fuit eum
osculatus in pectore super vestes, et quod alia illicita non
intervenerunt in dicta sua recepcione nec post, et credit quod eadem et
non alia intervenirent in recepcionibus aliorum fratrum ordinis vel
post. Item, dixit quod bene credebat ecclesiasticis sacramentis, et
credit quod alii fratres ordinis eodem modo crederent, et quod eorum
sacerdotes debite celebrarent. Jurabant ordinem non exire. Clandestine
recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, ex quo credit
quod esset suspicio contra eos. Cordulis unde volebant assumptis
cingebantur super camisias cum quibus jacebant. Jurabant non revelare
secreta capituliorum nec modum sue recepcionis; si revelassent, ad panem
et aquam diucius puniti fuissent. Fratres ordinis quos credit scivisse
errores confessatos per eum fuerunt negligentes, quia non correxerunt
eos nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit
convenienter fieri et servari in domibus ordinis in quibus extitit
commoratus, et fuit sibi preceptum quod debite acquireret ordini, in quo
servatum fuisset, ut credit, quod Magister cum conventu statuisset.
Grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta nunc contra ordinem, a
quo ipse testis propter dicta illicita recedere proponebat ante
capcionem suam, ut dixit; contra quem dictus Magister et alii dicuntur
aliqua fuisse confessi; ad cujus ordinis defensionem se non obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Acta fuerunt hec dictis die et loco, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis, [p. 198]
hoc salvo me non interfuisse juramento dictorum fratrum Bartholomei et
Radulphi, nec magister Amisius examinacioni fratris Radulphi, prout
michi in dicto loco et presentibus retulerunt.
Post hec, die Veneris, in crastinum beati Johannis ante portam Latinam,
que fuit septima dies mensis maii, convenerunt in domo predicta domini
Petri de Sabaudia, prefati domini Narbonensis archiepiscopus, Mimatensis
et Lemovicensis episcopi, Matheus et archidiaconus Tridentinus, et
fuerunt adducti pro testibus ad presenciam eorumdem fratres Hugo de
Narzac preceptor de Espaneis Xantonensis, Guillelmus de Sermoya
Engolismensis, Petrus de Nobiliaco Lemovicensis, Guillelmus Audeberti
Petragoricensis, Helias de Chasac alias dictus Cotati, Petrus de
Vernhia, et Petrus Geraldi alias dictus de Meleduno, Xantonensis
diocesium, servientes, missi ad requisicionem dictorum dominorum
commissariorum per reverendum in Christo patrem dominum Guidonem, Dei
gracia episcopum Xantonensem, cum ejus litteris, quarum tenor inferius
est insertus. Qui, tactis sacrosanctis Evangeliis, juraverunt dicere in
isto negocio plenam et meram veritatem, secundum formam juramenti
aliorum testium superius registratam, expositam et vulgarizatam eisdem.
Quo juramento recepto, dictus dominus archiepiscopus, excusans se ut
supra, recessit. Tenor vero dictarum litterarum talis est: «Reverendis
in Christo patribus ac dominis spiritualibus, dominis Dei providencia
archiepiscopo Narbonensi, Lemovicensi et Mimatensi episcopis, ac dominis
Matheo de Neapoli sedis apostolice notario, majoris Caleti Rothomagensis
et Johanni de Mantua domini Pape capellano Tridentine ecclesiarum
archidiaconis, Guido, Dei permissione ecclesie Xantonensis minister, cum
omni obediencia et subjectione, se ipsum. Juxta vestrarum seriem
litterarum, quas die Veneris post octabam Pasche recepimus circa solis
occassum, vestre mittimus reverencie septem Templarios, quos de speciali
mandato domini nostri summi pontificis tenebamus; duo vero, qui diucius
infirmi periculosse fuerunt, propter impotenciam remanserunt, quia
regii servientes, quos ad videndum eos in carcerem fecimus [p. 199]
introduci, nobis vive vocis oraculo retulerunt; et fratres eciam qui
mittuntur jurejurando firmarunt, quod ipsi sine periculo morti sire non
poterant nec portari; unde super hoc nos habere dignemini excusatos.
Datum in testimonio sigilli nostri, die Dominica post octabas Pasche,
Xantonis, anno Domini millesimo CCCº XI^o. Nomina vero illorum qui
mittuntur sunt hec: frater Guillelmus de Sorolme, frater Hugo preceptor
domus deus Espanez, frater Guillelmus Audebon, frater Petrus de Nolhac,
frater Petrus de Molendino, frater Helias Gotati, frater Petrus la
Vernha. Item, nomina illorum qui infirmi remanserunt sunt hec: frater
Hugo preceptor domus die Syomac, frater Petrus Auriol.»
Post que immediate coram aliis dominis commissariis predictis dictus
frater Guillelmus de Soromina, mantellum ordinis et barbam defferens,
XXX^a annorum vel circa, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et
reconciliatus per dictum dominum episcopum Xantonensem, lectis et
diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit se
nescire, nec credere, nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod
sequitur, quia non interfuerat capitulis eorum, nec vidit aliquem alium
recipi in ordine, licet interfuerit quando duo Picardi, quorum nomina et
cognomina ignorat, requisiverunt Andegavis se recipi in ordine, sed
recessit propter officia que gerebat ante votum emissum per eos et ante
tradicionem mantelli, et nescit quod ibi actum fuit. Dixit autem se
fuisse receptum per fratrem Oliverium Flamentum militem quondam, in
quadam camera domus Templi de Castro Bernardi Xantonensis diocesis, in
octabis Pasche proximo preteriti fuerunt octo anni vel circa,
presentibus fratribus Bartholomeo Morleti tune preceptore domus de
Dompno Engolismensis diocesis, Arnuldo de Aldingena, cujus cognomen
ignorat, quos credit vivere, et Hugo de Narzac, teste hodie jurato, qui
adfuit principio recepcionis sue sed non fini, qui recedens
recommendavit ipsum testem dicto receptori; dicens quod de eo faceret
sicut de suo, et Guillelmo Bergerii quondam servientibus, in [p. 200]
hunc modum: nam cum instructus peciisset ter cum instancia sibi concedi
panem et aquam, societatem et vestitum ordinis, et dictus receptor ei
concessisset, fecit eum vovere et jurare super quemdam librum apertum
castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, et quod obediret omnibus
preceptoribus qui proponerentur eidem, et servare precepta eorum
quecumque essent; et imposito sibi mantello, ipse receptor et astantes
fuerunt eum osculati in ore, et eo instructo de observancia jejuniorum
ordinis et de aliis licitis, dictus receptor dixit ei: «Tu jurasti
obedire omnibus preceptoribus tuis et preceptis que tibi fierent; ego
volo probare si servabis quod jurasti: unde precipio tibi quod abneges
Deum.» Et cum ipse testis esset stupefactus de dicto precepto, et
respiceret circumstantes, dictus Arnaudus subridens dixit ei: «Vade,
facias hoc secure.» Et tunc dicto receptore dicente quod multa dicuntur
ore quibus non consentitur corde, et quod abnegaret, ipse testis
abnegavit Deum dolens, ore non corde, ut dixit. Post que immediate fecit
eum jurare super dictum librum quod acquireret ordini quibuscumque modis
posset, non declarando licitis vel illicitis. Alia illicita non
intervenerunt in dicta sua recepcione vel post. Dixit tamen quod
predictus frater Arnaudus dixit ei, post predictam recepcionem suam,
quod amicos habuerat in dicta sua recepcione, quia multa alia
intervenissent in dicta recepcione sua, quod non audebat idem frater
Arnaudus revelare sibi, nisi predictos amicos ibi habuisset; ex quibus
quidem verbis et propter abnegacionem predictam, dictus testis, turbatus
et religionem habens suspectam, dimisit habitum, et infra annum a
recepcione sua exivit dictum ordinem; sed in crastinum fuit captus, et
ad suasionem fratris Petri Theobaldi preceptoris tunc de Castro
Bernardi, qui fecerat eum capi, et fratris Petri de Banes presbiteri
quondam, qui absolvit eum, remansit in dicto ordine, quia permiserat
sibi quod, si volebat remanere in dicto ordine et bene facere, non
revelaret recessum suum predictum. Requisitus si scit, credit, vel
audivit dici quod dicta abnegacio confessata per eum interveniret
communiter in recepcionibus aliorum fratrum ordinis vel post, [p. 201]
vel aliquid aliud illicitum, respondit se credere quod alii abnegarent,
de aliis illicitis aliud nesciens; credit tamen quod, propter verba
predicta sibi dicta a dicto fratre Arnaudo, et propter illa que multi ex
fratribus ordinis sunt confessi, quod alia illicita intervenirent in
recepcionibus aliorum vel post. Item, dixit quod in die Veneris Sancta
devote et reverenter adorabant crucem, et quod ipse bene credebat
ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii fratres ordinis eodem
modo crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent. In ejus
tamen recepcione dictus receptor dixit ei quod absque licencia sui
superioris non susciperet aliquem infantem de sacro fonte. Item, dixit
se audivisse dici a fratribus ordinis quod preceptores tenentes
capitulia imponebant disciplinas, et presbiteri absolvebant a peccatis.
Juravit ordinem non exire, et credit quod idem jurarent, et quia
exiverat, fuit a perjurio absolutus. Clandestine recipiebantur, ex quo
credit quod esset suspicio contra eos. Cordulis unde volebant assumptis
per penitenciam cingebantur super pannos lineos cum quibus jacebant.
Injungebatur eis per sacramentum ne revelarent secreta capituliorum nec
modum recepcionis illis qui non adfuerant, et qui contrarium fecissent
incarcerati fuissent. Dicebatur eis quod, quamdiu poterant habere
facultatem confitendi sacerdotibus ordinis, non debebant aliis absque
eorum licencia confiteri. Fratres scientes errores esse in ordine, quos
credit fuisse introductos a Magistro et de sciencia aliorum fratrum
ordinis, fuerunt negligentes, quia non correxerunt eos nec
denunciaverunt Ecclesie, et credit quod ubique uniformiter reciperentur.
Precipiebatur eis per preceptores eorum quod debite servarent elemosinas
et hospitalitatem, et ornarent capellas, et revererentur senes ordinis.
Audivit dici quod eorum capitulia clam tenebantur, nullis presentibus
nisi fratribus ordinis, et quod providebatur ne videretur vel audiretur
exterius quod interius agebatur. Credit quod ordinata per Magistrum cum
conventu fuissent servata in ordine, contra quem propter predicta nunc
grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta. Credit quod illicita
que interveniebant in recepcionibus fratrum ordinis vel post [p. 202]
essent communiter nota fratribus ordinis ante eorum capcionem, sed non
extraneis, et quod magnus Magister et alii confessi fuerint illa que
littere apostolice continent eos confessos fuisse. Non obtulerat se ad
deffensionem ordinis.
Requisitus si sic deposuerat timore, amore, odio, vel temporali comodo
habito vel habendo, respondit quod non, sed pro veritate dicenda, et ad
exoneracionem consciencie sue; cui fuit injunctum quod non revelaret
hanc suam deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Acta fuerint hec dictis die et loco, presentibus me Floriamonte
Dondedei, Bernardo Filiholi, Guillelmo Radulphi, Bernardo Humbaldi et
Hugo Nicolai notariis supra dictis.
Post hec, die Sabbati sequenti, que fuit VIII dies dicti mensis maii,
fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum, in domo
predicta, frater Guillelmus Audenbon serviens, Petragoricensis diocesis,
testis supra juratus, ut deponeret dictum suum, triginta annorum vel
circa, mantellum ordinis et barbam defferens, cum quo inquisitum fuerat,
absolutus et reconciliatus per dominum episcopum Xantonensem. Lectis
autem et diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis,
respondit se nescire, nec credere, nec audivisse dici de contentis in
eis nisi quod sequitur, quia non steterat in ordine ante capcionem
eorum, nisi per annum cum dimidio vel circa, nec videret recipi nisi
unum alium. Ipse autem fuerat receptus, ut dixit, in capella domus
Templi de Syourac Xantonensis diocesis, prima Dominica Quadragessime
proximo preterite fuerunt V anni vel circa, per fratrem Guaufredum de
Gonavilla preceptorem Acquitanie, presentibus fratribus Hugone Raynaudi
preceptore dicte domus, qui detinetur Xantonis, Guillelmo Candelarii
preceptore domus deu Deffes, qui detinetur apud Sanctum Johannem
Angeliaci, Petrum de Montinhaco preceptorem de Castro Bernardi, in dicto
loco Sancti Johannis detento, et quibusdam aliis de quorum [p. 203]
nominibus non recordatur, in hunc modum: nam post multas bonas
exhortaciones, dictus receptor fecit eum vovere et jurare super quoddam
missale castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, et servare bonos
usus et bonas consuetudines, et non revelare secreta ordinis. Post que
imposito sibi mantello, ipse et astantes osculati fuerunt eum in ore; et
allata ibidem quadam cruce cuprea de altare, per quemdam fratrem
servientem quem non noverat assumpta, in qua erat ymago Crucifixi,
peciit ab eo dictus receptor si credebat in illum qui representabatur
per illam ymaginem, et si credebat quod ille esset Deus. Quo respondente
quod sic, dixerunt dictus receptor et astantes quod hoc non crederet, et
quod abnegaret Deum et crucem, et spueret super eam; et tunc ipse
testis, propter infestacionem eorum, abnegavit illum qui representabatur
per ipsam crucem et ipsam crucem ore non corde, ut dixit, non tamen
spuere voluit super dictam crucem. Postmodum dictus receptor, tenens in
gremio suo involutum nescit quod, cupreum tamen erat, visus fuit velle
quod idem testis adoraret seu oscularetur illud; hoc tamen idem receptor
ore non expressit, sed facto ad hoc tendere videbatur. Ipse autem
testis, penitens de hiis que fecerat, sicut dixit, surgens, recessit ab
eis, non exiens capellam predictam, et ipsi fuerunt locuti ad invicem
nescit quod, et non induxerunt nec compulerunt eum tunc nec post ad
illud illicitum faciendum. Dixit tamen ei dictus receptor quod
cingeretur una cordula, quam ei quidam ex eis tradidit, super pannos
lineos cum quibus jacere debebat; non tamen scivit, nec audivit dici
quod dicta cordula tangeret aliqua capita ydolorum nec predictam rem
cupream, nec scit quod de dicta re cuprea fuit actum, licet pecierit a
fratre Arnaudo Corradelli, quodam homine antiquo, qui adfuit recepcioni
sue, et morabatur in dicta domo, quod esset illud cupreum, per quem fuit
sibi responsum quod nichil ad ipsum testem. Requisitus de nomine illius
quem viderat recipi, et ubi, quando et a quo receptus fuerat, respondit
quod vocabatur Galhardus, cujus cognomen ignorat, erat tamen de [p. 204]
Burdegalensi diocesi oriundus. Quem idem receptor recepit in eadem
capella, presentibus astantibus supra nominatis, infra dimidium annum a
recepcione ipsius testis; voto tamen emisso per dictum Galhardum et
mantello sibi tradito, dictus testis, de mandato dicti receptoris,
recessit, ut prepararet mensam, et nescit quod ex tunc egerunt. Credit
tamen quod fecerunt eum abnegare, sicut fecerant ipsum testem, et
mandaverunt quod spueret super crucem sicut mandaverant ipsi testi, et
quod communiter et ubique idem servaretur in recepcionibus aliorum.
Item, dixit quod ipse bene credebat ecclesiasticis sacramentis, credens
quod alii fratres ordinis eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes
debite celebrarent; non tamen credit quod dictus receptor qui fecit
predicta fieri esset bonus christianus, nec quod faceret bona intencione
predicta. Juravit ordinem non exire, credens quod alii idem jurarent.
Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, ex
quo credit quod esset suspicio contra eos. Credit quod revelantes
secreta capituliorum puniti fuissent. Fratres quos credit scivisse
errores predictos fuerunt negligentes, quia non correxerunt eos nec
denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit in dicta
domo in qua receptus fuit et moratus convenienter fieri et servari, et
fuit ei dictum quod acquireret ordini, non declarando per fas vel nefas.
Credit quod ordinata per Magistrum cum conventu, si fuissent bona,
servasset totus ordo, contra quem propter predicta nunc grandia
scandala, suspicio et infamia sunt exorta, et contra quem magnus
Magister et alii dicuntur aliqua fuisse confessi; ad cujus deffensionem
ordinis se non obtulerat, nec fuerat ultra mare.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et intelligebat
latinum.
Frater Hugo de Narsac serviens, preceptor domus Templi de [p. 205]
Espans Xantonensis diocesis, testis supra juratus, mantellum ordinis et
barbam defferens, quadragenarius vel circa, cum quo inquisitum fuerat,
absolutus et reconciliatus per dominum episcopum Xantonensem, lectis et
diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit se
nescire, nec credere, nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod
sequitur: videlicet quod in recepcionibus fratrum ordinis, post aliquas
bonas exhortaciones, et post votum et juramentum factum per eos quod
servarent castitatem, obedienciam, et viverent sine proprio, et post
tradicionem mantelli et osculum oris, faciebant dictos fratres
communiter abnegare Deum, et hoc precipiebatur eis, quia juraverant
obedire omnibus preceptoribus suis et preceptis que eis fierent, unde ne
reputarentur perjuri et inobedientes, abnegabant Deum. Verumptamen
aliquando supersedebant ab hoc, quando recipiebantur, multum potentes et
nobiles, et habebant multos de amicis suis secum, ne possent ista
divulgari. Requisitus quomodo sciebat predicta, respondit quod ipse
receptus fuerat secundum modum predictum, in capella domus Templi de
Dempuho Xantonensis diocesis, in octaba Resurrectionis Dominice proximo
preterite fuerunt XXV anni vel circa, per fratrem Petrum de Banhol
quondam, preceptorem tunc dicte domus, presentibus fratribus Bernardo
Calho, Petro Fulcandi et Johanne Daussac, servientibus deffunctis. Prima
tamen die recepcionis sue, nec eciam ex tunc fere per duos menses, non
fecit predicta, sed elapsis duobus mensibus vel circa, cum supervenisset
ad dictam domum frater Johannes lo Frances quondam, preceptor tunc
Pictavie, et scivisset cum receptore quod ipse testis non fecerat
abnegacionem predictam, quia expectaverat ad hoc faciendum dictum
preceptorem, ut dicebat, dictus preceptor, convocato capitulio intra
dictam capellam, et clauso ostio dicte capelle, precepit eidem testi
quod abnegaret Deum; et quia ipse testis juraverat obedire quibuscumque
preceptis que sibi fierent et preceptoribus suis, et quod non dimitteret
ordinem pro meliori vel pejori, abnegavit Deum ore, non corde, [p. 206]
in presencia dicti receptoris, et aliorum qui adfuerant recepcioni sue,
et fratris Mathie de Stampis quondam servientis dicti preceptoris.
Aliqua tamen alia illicita non dixit nec precepit eidem preceptor
predictus. Dixit eciam quod ex tunc frequenter habuerat voluntatem
ordinem propter hoc specialiter exeundi, sed non audebat, quia timebat
quod caperetur ab eis, et quod sibi personale periculum immineret. Item,
dixit quod ipse receperat fratrem Arneum de Britannia presbiterum
quondam, in capella domus Templi Andegavensis, sunt circiter XII anni,
presentibus fratribus Mathia Velhardi de Castro Raynaudi Turonensis
diocesis, Marcilio cujus cognomen ignorat, deffunctis, et Guillelmo de
Munac Turonensis diocesis, quem credit vivere, servientibus, in quorum
presencia, prima die recepcionis, fecit eum, post tradicionem mantelli,
abnegacionem facere supradictam, de quo fuit idem presbiter multum
turbatus.
Requisitus quare fecit fieri predictam abnegacionem, respondit quod pro
eo quia communiter fiebat in ordine, et quia sibi videtur quod frater
Petrus de Villaribus miles quondam, tunc preceptor Pictavie, preceperat
eidem testi quod, quando reciperet fratres, faceret fieri abnegacionem
predictam. Item, dixit quod plures recepisset, nisi consciencia
remordisset eum de hoc quod illicite agebatur in recepcionibus
predictis, et quia frequenter fiebant per symoniam, data peccunia vel
aliis equipolentibus. Dixit eciam quod secundum modum predictum viderat
in ordine recipi multos, in capitulis celebratis apud Ausonem
Pictavensis diocesis et in aliis locis, et nominavit dictum fratrem
Guillelmum de Munac, quem vidit recipi in capella domus Templi de Balo
Turonensis diocesis, sunt XVI anni et ultra, per fratrem Amblardum de
Vienesio quondam, preceptorem tunc Pictavie, presentibus fratribus Thoma
de Verrone quondam, et aliis de quibus non recordatur; de nominibus
aliorum quos secundum modum predictum vidit recipi dixit presencialiter
se non recordari. Item, dixit se interfuisse recepcionibus fratris
Guillelmi de Sorolme, testis heri examinati; sed tradito sibi [p. 207]
mantello recessit, quia cogitabat quod fieret abnegacio predicta, et
recommendavit eum receptori dicti Guillelmi, qui attinebat eidem testi;
et fratrum Hugonis de Anesio Turonensis diocesis, et Guillelmi Juyto
ejusdem diocesis militum, receptorum insimul in capella domus Templi de
Auson in capitulio generali, sunt XVI anni elapsi, per dictum fratrem
Amblardum, ut sibi videtur, presentibus preceptoribus et fratribus qui
consueverunt ad dictum capitulum convenire; et fratris Hugonis de
Relheyo ejusdem diocesis militis, recepti apud Auso in capitulio
generali, per dictum fratrem Gaufredum, per unum annum vel circa ante
capcionem eorum, nec non et cujusdam alterius fratris militis, cujus
nomen et cognomen ignorat, filii domine de Cloye Pictavensis diocesis,
recepti in dicto loco de Auso, in dicto capitulio in quo receptus fuerat
dictus Hugo; sed propter nobilitatem et potenciam dictorum quatuor
militum et amicorum eorumdem, non fecerunt abnegacionem predictam, nec
fuit preceptum eisdem, nec aliqua alia illicita intervenerunt in
recepcionibus eorum nec post, quod ipse sciverit vel audiverit dici.
Requisitus si scit, credit, vel audiverit dici quod aliqua alia illicita
preter dictam abnegacionem intervenirent in recepcionibus fratrum
ordinis vel post, respondit quod communiter precipiebatur eis quod
acquirerent ordini quibuscumque modis possent, et licet non declararent
licitis vel illicitis, verba tamen predicta imminebant (?) hoc, et de
facto frequenter servabant quomodo poterant. Item, dixit se vidisse quod
fratres Johannes Godelli de Turonis, et quidam alius serviens stulti,
minxerunt semel in pede cujusdam crucis lignee erecte in cimitterio
dicte domus de Balo; et cum ipse testis reprehendisset eos de hoc, quia
erant ibi alia loca propinqua in quibus poterant mingere, et quia
videbantur industriosse hoc facere in despectum crucis, responderunt ei
quod ipse habebat facere de hoc, et quod nichil ad eum. Audivit dici de
aliis fratribus ordinis quod facerent aliqua opprobria cruci, nec quod
hoc preciperetur eisdem. Item, dixit se frequenter audivisse dici a
multis fratribus venientibus de ultra mare, sed non recolit a [p. 208]
quibus, quod frater Jacobus magnus Magister ordinis, ultra mare
existens, commitebat crimen sodomiticum cum quodam valeto camerario suo,
quem multum diligebat, vocato Georgio, qui fuit submersus ex insperato
in presencia dicti Magistri et aliorum, transeundo quamdam aquam in
riparia Januensi, et credit ipse testis quod fuerit ultio divina propter
peccatum predictum, quo eciam dicebantur abuti alii majores ordinis
ultra mare; et inter alios erat de hoc multum diffamatus frater Sicardus
de Rupe miles, preceptor Burdegale quondam; non tamen vidit, vel audivit
dici ipse tamen testis, nec credit quod ex preceptis vel statutis
ordinis dictum peccatum perpetrarent inter eos, vel quod eis esse
licitum diceretur. Item, dixit se audivisse dici a dicto receptore suo,
in recepcione sua, qui precepit ei quod abnegaret Deum, quod propter
dictam abnegacionem plus in bonis temporalibus habundaret, et idem aliis
dicebatur. Item, dixit quod ipse bene credebat ecclesiasticis
sacramentis, sed de aliis si crederent ignorat; sed videbantur credere,
et aliqui plus, et alii minus. Credit eciam quod eorum sacerdotes debite
celebrarent, et quod eorum missalia essent talia, qualia sunt ecclesie.
Item, dixit se audivisse dici in ordine quod magnus Magister habebat
privilegium a Papa, propter quod dabat sacerdotibus ordinis potestatem
absolvendi fratres a peccatis eorum, et propter quod ipse Magister et
alii preceptores laici absolvebant fratres ab inobedienciis eorum. Item,
dixit se audivisse dici frequenter a multis fratribus ordinis, de quorum
nominibus non recordatur, quod dictus frater Jacobus Magister ordinis,
quando recipiebat aliquos, faciebat se osculari ab eis non solum in ore,
sed eciam in umbilico et retro in spina dorsi in carne nuda. Item, dixit
quod jurabant ordinem non exire. Clandestine recipiebantur, nullis
presentibus nisi fratribus ordinis, ex quo credit quod esset suspicio
contra eos. Propter honestatem cingebantur cordulis super panos lineos
cum quibus jacebant; et jurabant non revelare secreta capituliorum; et
qui revelasset fuisset reputatus inobediens et excommunicatus, et
perdidisset mantellum. Inhibebatur eis ne absque licencia [p. 209]
confiterentur aliis quam sacerdotibus ordinis. Fratres ordinis quibus
credit predictos errores notos fuisse fuerunt negligentes, quia non
correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et
hospitalitatem vidit in aliquibus domibus ordinis satis convenienter
fieri, et in aliis restringi. Eorum capitulia generalia clam tenebantur,
frequentius ante diem quam de die, nullis presentibus nisi fratribus
ordinis, et providebatur ne audiretur exterius quod interius agebatur.
Credit quod dicti errores diu duraverunt in ordine, et quod ortum
habuerint ultra mare, ubi frequenter conversabantur cum Saracenis, et
frater Guillelmus de Bello Jocco Magister quondam ordinis, et frater
Matheus lo Sauvacge miles, contraxerunt magnam amiciciam cum soldano et
Sarracenis, et dictus frater Matheus conversabatur inter eos, et
prefatus frater Guillelmus habebat aliquos Sarracenos ad stipendia sua
quando volebat, et dicebant quod hoc faciebant propter majorem
securitatem eorum; sed alii de hoc obloquebantur. Ordinata per Magistrum
cum conventu servasset totus ordo, contra quem propter predicta nunc
grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta, et contra quem dictus
Magister et alii dicuntur aliqua fuisse confessi; ad cujus ordinis
deffensionem se non obtulerat, nec fuerat ultra mare.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et intelligebat
latinum.
Acta fuerunt hec dictis die et loco, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Lune sequenti, que fuit X dies dicti mensis maii, fuit
adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum, in domo
predicta domini Petri de Sabaudia, frater Helias Costati serviens,
Xantonensis diocesis, testis supra juratus, ut deponeret dictum suum,
sexagenarius vel circa, mantellum ordinis et barbam defferens, [p. 210]
cum quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per dominum
episcopum Xantonensem. Lectis autem et diligenter expositis sibi omnibus
et singulis articulis, respondit se nescire, nec credere, nec audivisse
dici de contentis in eis nisi quod sequitur: quia non vocabatur ad
concilia eorum, pro eo quod erat simplex, et habebat curam molendinorum.
Dixit autem se fuisse receptum, in festo Pasche proximo preterito
fuerunt XXV anni vel circa, in quadam camera domus Templi de Espanas
Xantonensis diocesis, per fratrem Amblardum de Vienesio militem, quondam
preceptorem, presentibus fratribus Jacobo de Noian preceptore dicte
domus, et Roberto de patria dicti Jacobi, cujus cognomen ignorat,
serviente, de quorum vita vel morte non habet certitudinem, et quibusdam
aliis deffunctis. A quo receptore peciit instanter panem et aquam
ordinis; quibus concessis eidem, fecit eum dictus receptor vovere et
jurare castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, et imposito ei
mantello, ipse et omnes astantes osculati fuerunt in ore; et de
abnegacione, obprobriis crucis et aliis illicitis in articulis
contentis, nec tunc nec post fuit facta mencio eidem; nec scit, nec
vidit, nec audivit dici quod aliquid illicitum interveniret in
recepcione fratris Petri Geraldi de Mursac servientis, Xantonensis
diocesis, testis supra jurati sed nondum examinati, quem vidit recipi in
capella dicte domus de Espaneis, per fratrem Theobaldum de Turonia,
militem quondam, in isto tempore Paschali sunt circiter XIIII anni,
presentibus fratribus Petro Auriol, detento Xantonis, Guillelmo de Serie
et Johanne de Mursac servientibus, deffunctis; nec in recepcione dicti
Roberti, qui fuit similiter ab eodem et per eundem modum ac eisdem
presentibus receptus, cum ipso teste; nec credit quod aliqua illicita
intervenirent in recepcionibus aliorum fratrum ordinis nec post, quia
non vidit, nec scivit, nec audivit dici ante capcionem eorum, licet
aliqua illicita dicat se fuisse confessum coram dicto domino episcopo
Xantonensi, propter carceris asperitatem, et propter terrorem qui ab
aliis quam a dicto domino episcopo inferebatur eidem. Item, dixit quod
ipse bene credebat ecclesiasticis sacramentis, et credit quod [p. 211]
alii fratres ordinis eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes
debite celebrarent, et dixit quod ter communicabant in anno, scilicet in
Paschate, Pentecoste et Nativitate. Juravit ordinem non exire.
Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, ex
quo potest esse suspicio que erat contra eos. Cordulis unde volebant
assumptis per penitenciam cingebantur super camisias cum quibus
jacebant. Preceptum fuit quod confiteretur fratribus sacerdotibus
ordinis, et credit quod ubique fratres reciperentur licite, sicut
deposuit se fuisse receptum. Elemosinas et hospitalitatem vidit
convenienter fieri et servari in domibus ordinis in quibus extitit
commoratus. Credit quod ordinata per Magistrum cum conventu, si fuissent
bona et licita, servasset totus ordo, contra quem nunc indebite, ut
credit, grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta. Audivit tamen
dici quod dictus Magister et aliqui alii aliqua illicita fuerunt contra
ordinem confessi, et credit quod fuerint mentiti; et non obtulerat se ad
deffensionem ordinis, et non fuerat ultra mare.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Petrus Geraldi de Mursac serviens, Xantonensis diocesis, testis
supra juratus, XLVIII annorum vel circa, mantellum ordinis et barbam
defferens, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per
dominum episcopum Xantonensem, lectis et diligenter expositis sibi
omnibus et singulis articulis, respondit se nescire, nec credere, nec
audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur: dixit nempe
fuisse receptum, in festo Nativitatis Domini proximo preterito fuerunt
XIIII anni vel circa, in capella domus Templi de Enspaneis Xantonensis
diocesis, per fratrem Theobaldum, militem quondam, preceptorem tunc
dicte domus, presentibus fratribus Helia Costati, teste proximo
examinato ut sibi videtur, et aliquibus aliis deffunctis, in [p. 212]
hunc modum: nam cum requisivisset instanter societatem proborum ordinis,
et sibi concessa fuisset, dictusque receptor fecit eum vovere et jurare
castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, quod esset servus esclavus
ordinis, et quod non revelaret secreta capituliorum; et imposito sibi
mantello, ipse et astantes fuerunt eum osculati in ore. Quo facto idem
receptor dixit ei in presencia aliorum quod, ex quo promiserat obedire,
volebat et precipiebat quod abnegaret Deum et eciam crucem; et ipso
teste respondente quod hoc nullo modo faceret, dixit quod oportebat eum
facere, quia ita erat consuetum fieri in ordine, et tunc ipse testis
abnegavit ore non corde, ut dixit. Requisitus de dicta cruce, ubi et
qualis erat, respondit quod erat erecta supra altare, et videbatur
argentea deaurata. Item, dixit quod post predicta dictus receptor,
extrahens de sinu suo quamdam parvam ymaginem de leone vel de auro, que
videbatur habere effigiem muliebrem, dixit ei quod crederet in eam, et
haberet in ea fiduciam, et bene sibi esset. Requisitus si declaravit ei
cujus esset dicta ymago, vel si hoc scit, respondit quod non, nec ex
tunc vidit eam, quia immediate dictus receptor reposuit eam in sinu suo;
pocius tamen credit quod representaret aliquam malam rem quam bonam,
propter abnegacionem predictam quam pecierat. Item, dixit quod, cum
predicta acta fuissent, dictus Raynaudus miles dixit si facerent fieri
per ipsum testem osculum turpe, et dictus receptor dixit quod
supersederent tunc, quia alias fieret. Alia illicita non intervenerunt
in dicta sua recepcione nec post. Item, dixit quod per eumdem modum
vidit recipi fratrem Arnaudum servientem quondam, Engolismensis
diocesis, ut credit, cujus cognomen ignorat in quadam camera ejusdem
loci et per eumdem receptorem, sunt circiter novem anni, presentibus
fratribus Guillelmo de Motone detento apud Rupellam, Petro Auriol,
detento Senonis, et Guillelmo de Minac Engolismensis, ut credit,
diocesis, quem credit vivere, Johanne Costati quondam fratre dicti Helie
Cotati, et predicto Raynaudo Bertrandi milite; quare credit quod per
eundem modum ubique fratres dicti ordinis reciperentur. Item, dixit quod
ipse bene credebat ecclesiasticis sacramentis, credens quod [p. 213]
aliqui ex aliis fratribus ordinis eodem modo crederent, sed non credit
quod alii qui faciebant predicta fieri essent boni Christiani. Credit
eciam quod eorum sacerdotes debite celebrarent. Jurabant ordinem non
exire; statim pro professis habebantur. Clandestine recipiebantur,
nullis presentibus nisi fratribus ordinis, ex quo credit quod esset
suspicio contra eos. Audivit dici ab aliquibus fratribus ordinis quod
aliqui ex fratribus existentibus ultra mare perpetrabant crimen
sodomiticum, non tamen audivit dici quod fas esset eisdem secundum
ordinis constituta. Cordulis unde volebant assumptis cingebantur super
camisias cum quibus jacebant. Injungebatur eis per sacramentum ne
revelarent secreta capituliorum nec modum recepcionis sue, et qui
revelassent, vel predicta illicita facere noluissent, graviter puniti
fuissent. Inhibitum fuit ei per preceptorem domus de Espaneis quod non
confiteretur nisi sacerdotibus ordinis, sed hoc non servabatur. Cujus
ordinis fratres quos credit scivisse errores confessatos per eum fuerunt
negligentes, quia non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie.
Elemosinas et hospitalitatem vidit convenienter fieri et servari in
domibus ordinis in quibus extitit commoratus, et audivit dici quod eorum
capitulia clam tenebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, et
aliquando tempestive. Frequenter indebite acquirebant ordini, sed non
precipiebatur eisdem. Credit quod ordinata per Magistrum cum conventu
fuissent servata in toto ordine, contra quem nunc grandia scandala,
suspicio et infamia sunt exorta; a quo libenter exivisset propter
predicta confessata per eum et propter asperitates ordinis, nisi
timuisset capi, et sibi periculum immineret. Audivit dici dictum
Magistrum et alios aliqua fuisse confessos contra ordinem, ad cujus
deffensionem se non obtulerat, nec fuerat ultra mare.