juratus, triginta octo annorum vel circa, non defferens mantellum
ordinis, quia ipsum dimiserat vetustate consumptum, postmodum radi
fecerat sibi barbam, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et
reconciliatus per officialem Pictavensem, lectis et diligenter expositis
sibi omnibus et singulis articulis, protestacione premissa quod non
intendit recedere a deposicione per eum facta coram dicto officiali,
respondit quod non viderat recipi in ordine nisi fratrem Nicolaum
Rosselli servientem, deffunctum, quem recepit frater Stephanus Enrici
quondam, tunc preceptor domus Templi de Clisson Nannatesis [p. 106]
diocesis, in capella dicte domus, sunt circiter sex anni, presente
fratre Guillelmo de Bosco Ferrici, commoranti in dicta domo de Clisson,
et ipso teste, in hunc modum: nam cum requisivisset panem et aquam
ordinis, et ei concessa fuissent, et vovisset et jurasset servare bonos
usus et bonas consuetudines ordinis, et quod esset servus esclavus dicti
ordinis, castitatem et obedienciam, et vivere sine proprio, et
imposuisset ei mantellum, et omnes osculati fuissent eum in ore, fecit
eum ter abnegare Jhesum, de Christo nulla habita mencione, et precepit
quod spueret super quamdam crucem ligneam in qua non erat ymago
Crucifixi, nescit per quem allatam, et dictus Nicolaus spuit juxta eam,
et receptor fuit osculatus ipsum Nicolaum in humero ex parte anteriori
et posteriori super vestes; et per eumdem modum dixit eidem testi se
fuisse receptum in dicta capella, circa festum Omnium Sanctorum proxime
preteritum fuerunt circiter decem et octo anni, per fratrem Oliverium
Flameni militem quondam, preceptorem tunc de Malo Leone, presentibus
fratribus Stephano Enrici predicto et Johanne de Sancto Maxencio
servientibus, deffunctis, et credit quod per eumdem modum reciperentur
communiter omnes alii in ordine, et quod nulla alia illicita
intervenirent in recepcionibus aliorum vel post, plura nesciens de
contentis in dictis articulis, nec alia credens esse vera de contentis
in eis nisi hoc quod sequitur. Nam dixit se credere ecclesiasticis
sacramentis, et quod alii fratres ordinis eodem modo crederent, et quod
eorum sacerdotes debite celebrarent. Juravit ipse et dictus Nicolaus
ordinem non exire, credens quod alii idem jurarent, et dictum fuit eis
quod statim pro professis habebantur. Clandestine recipiebantur, nullis
presentibus nisi fratribus ordinis, ex quo credit quod esset suspicio
contra eos. Cordulis unde volebant assumptis cingebantur super camisias
cum quibus jacebant. Injungebatur eis per sacramentum ne revelarent
secreta capitulorum, eciam fratribus qui non adfuerant, de modo
recepcionis speciali non habita mencione; qui revelassent graviter
puniti fuissent, sed nescit qualiter. Quamdiu habere poterant sacerdotes
ordinis, non debebant aliis confiteri. Fratres ordinis quibus [p. 107]
credit dictos errores manifestos fuisse, fuerunt negligentes quia non
correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. De mandato superiorum vidit
elemosinas et hospitalitatem convenienter fieri et servari in domibus
ordinis in quibus extitit commoratus, et deffendebatur eis ne indebite
acquirerent ordini. Audivit dici quod clam eorum capitulia tenebantur;
et quod previdebatur ne audirent exterius quod interius agebatur. Credit
quod ordinata per Magistrum cum conventu fuissent servata in toto
ordine, contra quem nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt
exorta, et quod dictus Magister confessus fuerit abnegacionem et
spuicionem predictas.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et non obtulerat
se ad deffensionem ordinis, et intelligebat latinum.
Post hec, redierunt ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum
predicti fratres Martinus de Monte Trichardi, Johannes Durandi et
Johannes de Ruans, testes ante erri examinati sigillatim. Et dictus
Martinus, juramento per eum prestito de veritate dicenda, dixit se
errasse in deposicione per eum facta coram dictis dominis commissariis
et mentitum fuisse, et conseruit quod in recepcione sua abnegaverat
Jhesum de mandato receptoris sui, in presencia fratrum qui adfuerunt
dicte recepcioni sue, et quod dictus receptor precepit ei quod spueret
super quamdam crucem ligneam in qua non erat ymago Crucifixi, allatam
ibi per fratrem Robertum de Chasat, et ipse spuit non super sed juxta.
In aliis dixit se nolle aliquid immutare in sua deposicione predicta, et
dixit quod predicta confessus fuerat coram officiali Pictavensi.
Requisitus per sacramentum suum quare non dixerat ista predictis dominis
commissariis in prima deposicione sua, respondit quod propter stultitiam
et nescientiam suam. Requisitus si de hoc locutus fuerat alicui alteri,
respondit quod non. Requisitus si fuerat per aliquem inductus ad
dicendum predicta, respondit quod non, nec quod aliquis ei [p. 108]
fuerat comminatus.
Predictus frater Johannes Durandi dixit coram dictis dominis
commissariis se fuisse mentitum coram eis in alia sua deposicione facta
coram eis; et juramento per eum prestito, dixit quod in recepcione sua
abnegavit Jhesum ore non corde, de mandato receptoris sui, presentibus
et viventibus fratribus Gerardo de Nonay et Hugone de Narsac, in quorum
eciam presencia precepit ei quod spueret super quamdam crucem ligneam in
qua non erat ymago Crucifixi, nescit per quem allatam, ibidem positam,
et ipse testis spuit non supra sed juxta eam. Requisitus quid processit
de predictis abnegacione et spuicione, respondit se non recordari.
Requisitus si revelaverat alicui suam deposicionem factam coram dictis
dominis commissariis, respondit quod non. Requisitus si predicta spuicio
et abnegacio fuerunt precepta et facta in recepcionibus illorum quibus
deposuit se adfuisse, respondit quod sic. Audivit precipi, non tamen
vidit fieri, quia longe et in recedendo erat propter occupaciones quas
habebat in recepcionibus fratrum Guaufredi Gommar et alterius militis
qui simul recepti fuerunt, et credit quod eadem intervenirent communiter
in recepcionibus aliorum vel post. Alia non vult immutare in sua
deposicione predicta, ut dixit, sed perseverare in ea. Requisitus si
fuerat per aliquem inductus ad dicendum ista, respondit quod non.
Requisitus quare hoc non dixerat quando primo deposuit coram dictis
dominis commissariis, respondit quod credebat sufficere, quia predicta
deposuerat coram dicto officiali Pictavensi, et quod celaverat ista
propter fatuitatem suam.
Predictus frater Johannes de Ruans coram predictis dominis commissariis
constitutus, juramento ipsius prestito per eumdem de veritate dicenda,
dixit se fuisse confessum coram officiali Pictavensi quod spuerat supra
crucem, et quod abnegaverat Deum, et quod ita fiebat in ordine, et quod
credebat confessionem magni Magistri et aliorum nominatorum in licteris
apostolicis esse veram. Cui confessioni per eum facte coram [p. 109]
dicto officiali dixit se velle stare, et mentitum fuisse in hoc coram
dictis dominis commissariis, et quia non dixerat eis quod predicta
abnegacio et spuicio intervenerant in recepcionibus trium qui fuerunt
recepti cum eo; sed in aliis volebat perseverare in deposicione coram
eis facta, hoc excepto quod credit quod communiter in ordine
intervenirent dicta illicita in recepcionibus aliorum vel post, quia
magnus Magister et alii plures hoc fuerunt confessi. Requisitus quare
celaverat ista in deposicione sua facta coram dictis dominis
commissariis, respondit quod propter fatuitatem suam. Requisitus si
revelaverat deposicionem suam alicui, respondit quod non. Requisitus si
fuerat per aliquem inductus ad dicendum predicta, respondit quod non, et
quod nulle mine fuerant sibi illate, sed proprio motu dixerat predicta,
quia viderat se errasse.
Acta fuerunt hec dictis die et loco, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Veneris sequenti, in crastinum Annunciacionis beate Marie,
que fuit XXVI dies dicti mensis Marcii, fuerunt adducti ad presenciam
eorumdem dominorum Mimatensis et Lemovicensis episcoporum et
archidiaconi Tridentini, aliis excusatis, pro testibus, in dicta domo
domini Petri de Sabaudia, fratres Egidius de Lovencort, et Johannes de
Gaenes Ambianensis, Guido de Bellavilla Meldensis, Anricus de Compendio
Suessionensis, Oddo de Buris Lingonensis, et Philippus Griselli
Noviomensis diocesum, servientes. Qui protestacione premissa quod non
intendebant recedere a deposicionibus per eos factis coram suis
ordinariis, et quod si coram ipsis dominis commissariis aliquid plus vel
minus dicerent, quod eis non prejudicet, juraverunt, tactis sacrosanctis
Evangeliis, dicere in isto negocio plenam et meram veritatem, secundum
formam juramenti aliorum testium superius registratam, expositam et
vulgarizatam eisdem.
Quo facto, domino Matheo veniente et presente cum aliis dominis
commissariis, dictus Odo de Buris serviens, XXVIII annorum vel circa,
mantellum non deferens, quia ipsum dimiserat in concilio [p. 110]
Senonensi, in quo absolutus et reconciliatus fuerat per dominum
episcopum Parisiensem, qui inquisiverat cum eodem, lectis et diligenter
expositis sibi omnibus, et singulis articulis, respondit se nescire, nec
credere, nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur.
Dixit nempe se fuisse receptum, circa instans festum beati Dionisii,
erunt octo anni, in capella domus Templi de Villa Moso Altisiodorensis
diocesis, per fratrem Guillelmum de Lurs militem, preceptorem dicte
domus, qui affugit quando alii capiebantur, presentibus fratribus Hugone
de Rocha, alias de Cava, milite Guillelmo Villani et Stephano de Sancto
Questo, et Guillelmo Guilheu, et Anrico de Biches servientibus, quos
credit esse mortuos, preter dictum Stephanum, in hunc modum: nam
petitis, prout instructus fuerat, pane et aqua ordinis, et ei concessis,
prestito cum eo per juramentum quod non erat excommunicatus, nec habebat
infirmitatem latentem, nec aliquid dederat vel promiserat quod in ordine
reciperetur, et quod non erat debitis que solvere non posset, alteri
religioni vel matrimonio obligatus, fecit eum vovere et jurare
castitatem, obedienciam, et vivere sine proprio, quod esset servus
esclavus Terre Sancte, et quod semper esset obediens Ecclesie. Quo
facto, associavit eum ad honorem Dei, beate Marie et omnium sanctorum,
beneficiis ordinis, et imposito sibi mantello, ipse et astantes osculati
fuerunt eum in ore. Instruens eum quot _Pater noster_ diceret pro horis
suis, et qualiter regeret se in ordine. Post que dicti fratres Hugo et
Guillelmus Guilhon duxerunt ipsum testem retro altare ad exuendum vestes
seculares et induendum vestes religionis; quibus indutis, dictus Hugo
precepit eidem testi quod abnegaret Jhesum Christum: et cum ipse testis
diceret se nullo modo facturum, dictus Guillelmus dixit ei quod bene
poterat hoc facere, quia in patria sua abnegabant cencies pro una
pulice, et tunc negavit ore non corde. Postea precepit ei dictus Hugo
quod spueret super quamdam crucem ligneam, factam de duobus baculis, in
qua nulla erat ymago Crucifixi; et cum ipse testis responderet se nullo
modo facturum et fleret, fuit ei dictus Hugo comminatus quod [p. 111]
ipse lueret nisi faceret, et tunc ipse testis spuit juxta dictam crucem.
Cum autem receptor qui cum aliis remanserat in dicta capella audivisset
ipsum testem flentem, dixit predictis Hugo et Guillelmo quod dimitterent
eum, quia facerent eum alienari a sensu nisi dimitterent, et tunc
dimiserunt eum, et predictus receptor tradidit ipsi testi quemdam parvum
librum in quo erat scripta regula eorum; in quo quidem libro nichil
legit nec invenit illicitum. Cum autem post aliquos dies fuisset
conquestus de predictis dicto receptori, respondit ei quod non curaret,
quia pro trufa fecerat supradicta. Requisitus si scit, credit vel
audivit dici quod dicta illicita vel aliqua alia illicita intervenirent
in recepcionibus aliorum fratrum ordinis vel post, respondit quod non,
quia non continebatur in dicta regula, et quia vidit fratrem Hugonem de
Bozcesel militem Viennensem, qui esse dicitur ultra mare, per fratrem
Guillelmum de Lurs predictum recipi in dicta capella, circa instans
festum Pasche erunt VII anni, presentibus fratribus Guillelmo Gibon, qui
detinetur Parisius, Symon Lobrege et Guillelmo Villani predicto; in
cujus recepcione vel post non vidit, nec scivit, nec audivit dici
aliquid intervenisse illicitum; de quo eciam postmodum interrogavit
dictum fratrem Hugonem, qui respondit ei quod nichil illicitum
intervenerat in dicta sua recepcione vel post. Item dixit se bene
credere ecclesiasticis sacramentis et quod eorum sacerdotes debite
celebrarent; et vidit in die Veneris sancta crucem devote et reverenter
in ordine adorari; et hoc per superiores suos precipiebatur eisdem.
Statim pro professis habebantur. Clandestine recipiebantur, nullis
presentibus nisi fratribus ordinis, ex quo credit quod esset suspicio
contra eos. Ordinem Cartusiensium intrare poterant. Cordulas quibus
cingebantur super camisias cum quibus jacebant assumebant unde volebant.
Injungebatur eis per sacramentum ne revelarent secreta capitulorum, de
modo recepcionis in speciali non habita mencione. Qui revelassent puniti
fuissent, nescit qualiter. Si qui erant fratres scientes esse errores in
ordine, fuerunt negligentes quia non correxerunt eos nec denunciaverunt
Ecclesie. Ex precepto superiorum vidit elemosinas et [p. 112]
hospitalitatem convenienter fieri et servari in domibus ordinis in
quibus exstitit commoratus, et audivit deffendi ne indebite acquirerent
ordini. Statutum factum a Magistro ne uteretur certis cibariis in sexta
feria servavit ordo, contra quem nunc grandia scandala, suspicio et
infamia sunt exorta, et contra quem dictus Magister aliqua dicitur
fuisse confessus; ad cujus ordinis defensionem se obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Egidius de Lovencort serviens, Ambianensis diocesis, testis supra
juratus, LV annorum vel circa, qui mantellum vetustate consumptum
dimiserat, postmodum radi fecerat sibi barbam, et in consilio Remensi
absolutus et reconciliatus fuerat per dominum archiepiscopum Remensem
qui inquisiverat cum eodem. Lectis et diligenter expositis sibi omnibus
et singulis articulis, repetita protestacione predicta, respondit se
nescire, nec credere, nec audivisse adici de contentis in eis nisi quod
sequitur. Dixit nempe quod ipse et frater Arnulphus serviens, cujus
cognomen et patriam ignorat et an vivat, fuerunt simul recepti, in
crastinum instantis festi nativitatis Johannis Baptiste erunt X anni, in
capella domus Templi de Mormancio Lingonensis diocesis, per fratrem
Laurencium de Belna tunc preceptorem dicte domus, presentibus fratribus
Guidone lo Masso et Durando cujus cognomen ignorat et an sint vivi, et
quibusdam aliis de quibus non recolit, in hunc modum: nam cum peciisset
panem et aquam et societatem ordinis et eis concessisset, fecit eos
vovere et jurare castitatem, obedienciam, vivere sine proprio et servare
bonos usus et bonas consuetudines ordinis; et impositis eis mantellis,
fuerunt eos omnes osculati in ore: et instructis quot _Pater noster_
dicerent pro horis suis, et qualiter se in ordine regerent, recesserunt.
Elapsis vero sex vel septem diebus, dictus receptor vocavit [p. 113]
ipsum testem ad cameram suam, una cum dicto Guidone lo Masso, nullis
aliis presentibus, et dixit ei quod, ex quo erat frater eorum, oportebat
eum abnegare Deum vel Jhesum Christum, sed non plene recolit si
expressit Deum vel Jhesum Christum; et cum ipse testis responderet se
nullo modo abnegaturus, dixit ei quod hoc oportebat eum facere, quia sic
erat in ordine fieri consuetum, et tunc ipse testis abnegavit Deum vel
Jhesum Christum ore non corde, ut dixit. Post que precepit ei quod
spueret super quamdam crucem ligneam in qua erat ymago Crucifixi, et
ipse testis noluit spuere supra, sed spuit juxta. Alia illicita non
intervenerunt in dictis recepcionibus nec post; nec credit quod dicta
illicita vel alia intervenirent in recepcionibus aliorum vel post, quia
non vidit nec audivit dici; et fuit locutus cum fratre Radulpho de Frisa
preceptore, de Veteri Villa Ambianensis diocesis, de cujus vita vel
morte non habet certitudinem, si ipse in recepcione sua fecerat predicta
illicita vel alia; per quem fuit sibi responsum quod non, et quod
nunquam audiverat dici nec credebat quod in ordine fierent predicta
illicita, et mirabatur de hiis que dictus testis dixerat indebite facta
fuisse post suam recepcionem. Item dixit se bene credere ecclesiasticis
sacramentis, et quod alii fratres ordinis eodem modo crederent, et quod
eorum sacerdotes debite celebrarent. Statim pro professis habebantur.
Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis.
Cordulis unde volebant assumptis cingebantur super camisias cum quibus
jacebant. Injunctum fuit eis ne revelarent secreta capitulorum; credit
quod aliis idem injungeretur, et qui revelassent puniti fuissent, sed
nescit qualiter. Injunctum fuit eis quod confiterentur sacerdotibus
ordinis, non tamen fuit inhibitum quod non confiterentur aliis. Si qui
erant qui scirent errores esse in ordine, negligentes fuerunt quia non
correxerunt nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem
vidit convenienter fieri et servari in domibus ordinis in quibus fuit
conversatus. Totus ordo servasset quod per magnum Magistrum cum conventu
ordinatum fuisset. Grandia scandala, suspicio et infamia contra ordinem
sunt exorta, contra quem audivit magnum Magistrum et alios [p. 114]
aliquos errores fuisse confessos. Ad ordinis deffensionem se non
obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Guido de Bella Villa serviens, Meldensis diocesis, testis supra
juratus, XXIIII^or annorum vel circa, qui mantellum dimiserat in
concilio Remensi, cum quo inquisitum fuerat; absolutus et reconciliatus
per dominum episcopum Suessionensem lectis et diligenter expositis sibi
omnibus et singulis articulis, respondit quod nullum alium viderat in
ordine recipi, nec interfuerat capitulis eorum, unde nesciebat, nec
audiverat dici, nec credebat de contentis in dictis articulis nisi quod
sequitur. Dixit nempe se fuisse receptum, in hac media quadragessima
fuerunt quinque anni, in capella domus Templi de Latinihaco Sicco
Meldensis diocesis, per fratrem Radulphum de Taverniaco preceptorem
dicte domus, testem supra examinatum, presentibus fratribus Guillelmo
d'Ormont presbytero, Guillelmo de Crene, Guillelmo de Sancto Dionisio,
et Humberto Valhant qui affugit tempore capcionis, de quorum vita vel
morte non habet certitudinem, in hunc modum: nam cum peciisset pluries
panem et aquam et societatem fratrum ordinis, et responsum fuisset ei
quod bene deliberaret quia multa dura erant in ordine, tandem ipso
instante, concessit eidem dictus receptor, et fecit eum vovere et jurare
castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, et quod servaret bonos
usus et bonas consuetudines ordinis. Quo facto, imposuit sibi mantellum,
et ipse et alii astantes fuerunt osculati eum in ore. Postmodum
instruxit eum quot _Pater noster_ diceret pro horis suis, et qualiter
haberet se et regeret in ordine. Deinde precepit ei, in presencia
aliorum, quod abnegaret Deum; et cum ipse testis resisteret et hoc
facere recusaret, dictus receptor dixit ei quod hoc oportebat eum
facere, quia talia erant puncta dicti ordinis; et tunc ipse [p. 115]
testis abnegavit Deum ore non corde. Deinde dixit ei quod, secundum
dicta puncta, poterat carnaliter commisceri fratribus ordinis et ipsi
cum eo, et hoc debebat pati; ipse tamen nunquam fecit nec fuit
requisitus, nec credit quod in ordine fieret. Post que precepit ei quod
spueret super quamdam crucem ligneam, in qua non erat ymago, per dictum
receptorem de retro altari assumptam; et cum ipse testis diceret se hoc
non facturum, dictus receptor dixit quod hoc oportebat eum facere, quia
hoc erat de punctis ordinis; et tunc ipse testis spuit non supra sed
juxta dictam crucem. Requisitus si alia illicita in predictis articulis
contenta aut alia intervenerant in recepcione sua vel post, dixit quod
non. Requisitus si credit quod predicta illicita confessata per eum vel
alia intervenirent in recepcionibus aliorum vel post; dixit quod de
confessatis per eum pocius se credere quod sic quod contrarium, quia
fuit sibi ita preceptum, nec credit in hiis se fuisse solum. Item, dixit
se credere ecclesiasticis sacramentis, credens quod alii fratres ordinis
eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent. Fuit
sibi dictum quod statim habebatur pro professo, sed non juravit quod non
exiret ordinem. Clam fuit receptus, nullis presentibus nisi fratribus
ordinis, credens eciam quod alii ita reciperentur. Instructum fuit quod
non revelaret secreta capitulorum, de modo receptionis non facta alia
mencione, credens quod aliis idem injungeretur; quod si revelassent
puniti fuissent, sed nescit qualiter. Cordulis cingebantur assumptis
unde volebant. Qui sciebant dictos errores esse in ordine negligentes
fuerunt qui non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas
et hospitalitatem vidit convenienter fieri et servari in domibus ordinis
in quibus fuit conversatus. Ordinata per Magistrum cum conventu suo
servata fuissent in toto ordine contra quem grandia scandala, suspicio
et infamia sunt exorta. Illicita confessata per eum credit esse nota
fratribus ordinis contra quem audivit dici magnum Magistrum et alios
aliquos errores fuisse confessos. Ordinis deffensioni obtulerat se, non
quod vellet eum deffendere de confessatis per eum, sed de aliis [p. 116]
que imponuntur eidem.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestationes fuerint publicate.
Acta fuerunt hec die et loco predictis, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis, hoc
salvo quod dictus magister Hugo non interfuit recepcioni juramenti
dictorum testium hodie juratorum.
Post hec, die Sabati sequenti, que fuit XXVII dies dicti mensis Marcii,
fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum, in domo
predicta domini Petri de Sabaudia, frater Johannes de Canes serviens,
Ambianensis diocesis, testis supra juratus, XX annorum vel circa, qui in
concilio Remensi, in quo per dominum archiepiscopum Remensem absolutus
et reconciliatus fuerat, mantellum dimiserat. Protestacione premissa
quod non intendit recedere a deposicione per eum facta coram dicto
domino archiepiscopo, lectis et diligenter expositis sibi omnibus et
singulis articulis, respondit quod non steterat in ordine, nisi per
dimidium annum ante capcionem eorum, nec aliquem alium viderat recipi in
ordine memorato, unde nesciebat, nec credebat, nec audiverat dici de
contentis in dictis articulis nisi quod sequitur. Dixit nempe se fuisse
receptum in capella domus Templi de Nuylhi Belvacensis diocesis, per
fratrem Radulphum de Gisiaco, testem supra examinatum, presentibus
fratribus Johanne de Nans presbitero, quem credit obiisse, Petro, nepote
fratris Hugonis de Penrando, militis, et Radulpho de Conpendio
serviente, quos credit vivere; a quo receptore pane et aqua ordinis
requisitis, et predicto quod bene deliberaret, sibi concessis, prestito
quod non erat alteri religioni, matrimonio vel debitis que non posset
solvere obligatus, nec excommunicatus, nec servilis conditionis, et quod
non habebat infirmitatem latentem, fecit, eum vovere [p. 117]
castitatem, obedienciam, vivere sine proprio; et imposito sibi mantello,
ipse et omnes astantes fuerunt eum osculati in ore; et instruxit eum
quot _Pater noster_ diceret pro horis suis, et qualiter regeret se in
ordine. Post que omnibus recedentibus de capella, vocavit ipsum testem
solum ad quamdam cameram, et clauso ostio, precepit ei quod abnegaret
Deum; et cum ipse testis respondisset se hoc nullo modo facturum, dixit
ei quod hoc oportebat eum facere, quia erat de punctis religionis, et
tunc ipse testis abnegavit Deum ore non corde, ut dixit. Deinde ostendit
ei quamdam crucem ligneam depictam, nescit per quem allatam, et precepit
ei quod spueret super eam, et ipse testis, timens sibi et dolens et
flens, spuit non super sed juxta eam, ut dixit. Postmodum dixit ei
dictus receptor quod, secundum dicta puncta, poterat carnaliter
commisceri fratribus ordinis et ipsi cum eo; hoc tamen non fecit nec
fuit requisitus, nec credit quod in ordine fieret; credit tamen quod
predicta illicita confessata per eum intervenirent communiter in
recepcionibus aliorum; hoc tamen aliter nescit. Item, dixit se credere
quod fratres ordinis crederent ecclesiasticis sacramentis, quibus ipse
credebat, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent. Dictum fuit ei in
recepcione sua quod statim pro professo habebatur. Clandestine
recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, ex quo credit
quod esset suspicio contra eos. Cordulis unde volebant assumptis
cingebantur super camisias cum quibus jacebant. Juravit quod non
revelaret secreta capitulorum nec modum sue receptionis; si revelassent,
nescit qualiter puniti fuissent. Fratres scientes errores fuerunt
negligentes quia non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie.
Elemosinas et hospitalitatem vidit convenienter fieri et servari in
domibus ordinis in quibus exstitit commoratus. Ordinata a Magistro cum
conventu servasset totus ordo, contra quem nunc grandia scandala,
suspicio et infamia sunt exorta, et contra quem magnus Magister et alii
dicuntur alia fuisse confessi; ad cujus ordinis deffensionem se
obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio,
vel temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, [p. 118]
sed pro veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc
suam deposicionem quousque attestationes fuerint publicate.
Frater Anricus de Conpendio serviens, Suessionensis diocesis, testis
supra juratus, quadraginta sex annorum vel circa, qui mantellum
dimiserat in concilio Remensi et postmodum radi fecerat sibi barbam, cum
quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per dominum
archiepiscopum Remensem, lectis et diligenter expositis sibi omnibus et
singulis articulis, protestatione premissa quod non intendit recedere a
deposicione per eum facta coram dicto domino archiepiscopo, respondit se
nescire, nec credere, nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod
sequitur. Dixit nempe se fuisse receptum, sunt circiter XXX anni, in
capella domus Templi de Bellincuria Belvacensis diocesis, per fratrem
Johannem lo Franceys militem quondam, preceptorem tunc Francie,
presentibus fratribus Raynaudo de Codu, et Raynaudo de Argenvilla
militibus, et Bartholomeo de Cay serviente, deffunctis; a quo receptore
petitis pane et aqua ordinis et sibi concessis, prestito quod non
habebat infirmitatem latentem, nec erat excommunicatus, nec matrimonio,
alteri religioni vel debitis que solvere non posset obligatus, fecit eum
vovere et jurare castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, et
servare bonos usus et bonas consuetudines ordinis; et imposito sibi
mantello, receptor et astantes fuerunt osculati eum in ore; et instruxit
eum quot _Pater noster_ diceret pro horis suis, et qualiter regeret se
in ordine. Sumpto vero prandio, vocavit ipsum testem solum ad quamdam
cameram, et clauso ostio, precepit ei quod negaret quamdam crucem
ligneam, nescit per quem allatam, in qua non erat ymago Crucifixi, et
ipse testis, multum dolens, negavit dictam crucem ore non corde, quia
dixit ei quod hoc erat de punctis ordinis, secundum quem eciam poterat
carnaliter commisceri fratribus ordinis et ipsi cum eo; hoc tamen non
fecit nec credit quod in ordine fieret. Credit tamen quod in
receptionibus aliorum vel post intervenirent illicita [p. 119]
confessata per eum. Requisitus si viderat aliquos recipi in ordine,
respondit quod multos viderat recipi, quorum non habebat noticiam, in
quorum recepcionibus vel post nichil vidit nec scivit fieri illicitum;
credit tamen quod post fuit factum et dictum quod deposuit se fecisse et
sibi dictum fuisse. Item, dixit se credere quod fratres ordinis
crederent ecclesiasticis sacramentis, quibus ipse credit, et quod eorum
sacerdotes debite celebrarent. Jurabant ordinem non exire. Clandestine
recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, ex quo credit
quod esset suspicio contra eos. Super camisias cum quibus jacebant
cingebantur cordulis supradictis, unde valebant assumptis. Deffendebatur
eis per sacramentum ne revelarent capitulorum secreta nec recepcionis
modum, et qui revelassent graviter puniti fuissent. Fratres scientes
errores fuerunt negligentes quia non correxerunt eos nec denunciaverunt
Ecclesie. Decimam partem et ultra panis dabant amore; Dei, et elemosinas
et hospitalitatem vidit convenienter fieri et servari in domibus
ordinis in quibus exstitit commoratus. Capitulia singularia vidit teneri
clauso ostio, nullis presentibus nisi fratribus ordinis; in quo servata
fuissent licita per Magistrum cum conventu ordinata; contra quem ordinem
nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta; cujus fratribus
credit fuisse nota illicita per eum confessata.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum, quod non revellaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et non obtulerat
se ad deffensionem ordinis.
Frater Philippus Grisselli serviens, Noviomensis diocesis, testis supra
juratus, XXXV annorum vel circa, qui, postquam absolutus et
reconciliatus fuit per dominum episcopum Parisiensem, mantellum
dimiserat et radi fecerat sibi barbam; lectis et diligenter expositis
sibi omnibus et singulis articulis, repetita protestacione quod non
intendit recedere a deposicione per eum facta coram dicto domino
episcopo Parisiensi, respondit se non vidisse recipi aliquem [p. 120]
alium in ordine nec interfuisse capitulis eorumdem, et ideo se nescire,
nec credere, nec audivisse dici de contentis in ipsis articulis nisi
quod sequitur. Dixit enim se fuisse receptum, in instanti media
quadragessima nunc preterita fuerunt XI anni vel circa, in capella domus
Templi de Castellorio Noviomensis diocesis, per fratrem Garinum quondam
de Grandi Villarii, presentibus fratribus Johanne Godardi et Petro
Bergerio servientibus, deffunctis, in hunc modum: nam petitis flexis
genibus pane et aqua et societate fratrum ordinis et ei concessis,
dictus receptor fecit eum vovere et jurare castitatem, obedienciam,
vivere sine proprio, et servare bonos usus et bonas consuetudines qui
tunc erant et qui imponerentur in ordine, et quod non interesset in loco
in quo aliquis nobilis exheredaretur injuste. Quo facto, imposuit sibi
mantellum, et tam ipse receptor quam alii astantes fuerunt eum osculati
in ore. Quibus sic actis, dicti fratres Johannes Godandi et Petrus
Bergerius duxerunt eum ad quamdam grangiam dicte domus, et ibi dictus
Johannes Godandi precepit ei quod abnegaret Deum; et cum ipse testis
diceret se hoc nullo modo facturum, dictus Johannes comminatus fuit ei
quod eum poneret in tali loco in quo non videret solem neque lunam, et
tunc ipse testis, stupefactus et timore ductus, abnegavit Deum ore non
corde. Deinde precepit ei dictus Johannes quod spueret super quamdam
crucem ligneam quam ipse Johannes tenebat in manu, in qua nulla erat
ymago; et cum ipse testis hoc facere recusaret, demum dicto Johanne
comminante sibi quod nisi hoc faceret, poneret eum in carcere, ipse
testis spuit juxta dictam crucem non supra. Requisitus si alia illicita
fuerunt tunc vel post dicta sibi vel facta, respondit quod non.
Requisitus si credit quod predicta illicita confessata per eum vel alia
intervenirent in recepcionibus aliorum vel post, respondit se nescire
quod credat vel discredat. Item, dixit se credere ecclesiasticis
sacramentis, credens quod alii fratres eodem modo crederent, et quod
eorum sacerdotes debite celebrarent. Juravit et credit quod alii
jurarent ordinem non exire, et statim pro professis habebantur. [p. 121]
Clam recipiebantur nullis scilicet presentibus nisi fratribus ordinis.
Cordulis cingebantur super camisias cum quibus jacebant, quas sumebant
unde volebant. Injunctum fuit ei per dictum fratrem Johannem Godandi ne
revelaret secreta capitulorum nec illa que dicta et facta fuerunt in
dicta grangia. Si qui erant qui scirent errores esse in ordine,
negligentes fuerunt quia non correxerunt eos nec denunciaverunt
Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit fieri et servari
convenienter in domibus ordinis in quibus fuit conversatus. Grandia
scandala, suspicio et infamia nunc sunt exorta contra ordinem, ad cujus
deffensionem, sicut simplex, se obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Acta fuerunt hec dictis die et loco, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Lune sequenti, qui fuit XXVIIII dies dicti mensis Marcii,
fuerunt adducti pro testibus, in domo predicta domini Petri de Sabaudia,
ad presenciam dictorum dominorum commissariorum, Mimatensis et
Lemovicensis episcoporum et archidiaconi Tridentini, aliis excusatis,
fratres Bertrandus de Villaribus preceptor de Rupe Sancti Pauli
Petragoricensis, Guillelmus Textoris curatus de Sellis Claramontensis,
presbiteri; Guillelmus de Mazayas Claramontensis, Guido la Chastaneda
Lemovicensis, milites; Johannes de Mendaco preceptor Marchie, Johannes
Senandi preceptor Folhose, Johannes Adam preceptor Turrete, Hugo
Charnerii preceptor de Sancto Porciano Claramontensis, Rogerius la Rocha
Bituricensis, et Bertrandus de Ansonio Claramontensis diocesium,
servientes; qui, tactis sacrosanctis Evangeliis, juraverunt dicere in
isto negocio plenam et meram veritatem, secundum formam juramenti
aliorum testium superius registratam, expositam et vulgarizatam eisdem;
et fuerunt protestati quod non intendunt recedere a [p. 122]
deposicionibus suis per eos factis coram domino episcopo Claramontensi.
Quo facto, dictus frater Bertrandus de Villaribus, de diocesi
Lemovicensi oriundus, preceptor de Rupe Sancti Pauli, quadragenarius vel
circa, absolutus et reconciliatus per dominum Claramontensem episcopum,
qui inquisiverat cum eo, mantellum ordinis defferens, lectis et
diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit se
nescire, nec credere, nec audivisse de contentis in ipsis articulis nisi
quod sequitur. Dixit enim se fuisse receptum in capella domus Templi de
Paulhaco Lemovicensis diocesis, circa instans festum nativitatis beati
Johannis Baptiste erunt XVIII anni vel circa, per fratrem Gerardum de
Sanzeto militem quondam, tunc preceptorem Alvernie, presentibus
fratribus Johanne de Sancto Hilario tunc preceptore dicte domus, Gerardo
de Briva tunc preceptore de Montibus, Gerardo de Sancto Martineto, Petro
Reynaudi tunc preceptore domus de Buxeria Raspit Lemovicensis diocesis,
deffunctis, in hunc modum: nam ante omnia fecerunt eum jurare quod non
revelaret secreta capitulorum, et postmodum vovere et jurare castitatem,
obedienciam, et vivere sine proprio. Deinde allata nescit per quem
quadam cruce metallina, in qua erat ymago Crucifixi, quam tenebat idem
receptor in manu sua, precepit eidem testi quod abnegaret Jhesum
Christum et quod spueret super dictam ymaginem, et ipse testis
stupefactus, quia juvenis erat, abnegavit Jhesum Christum ore non corde,
et spuit juxta dictam crucem, non supra, ut dixit. Item, dixit eidem
testi quod carnaliter poterat commisceri fratribus ordinis et ipsi cum
eo, et dedit ei licenciam quod in ordine posset promoveri ad
sacerdocium, et precepit quod, quando missam celebraret, obmitteret illa
verba canonis: _Hoc est enim corpus meum_. Deinde fuit osculatus idem
receptor predictum testem in umbilico in carne nuda, et dixit ei in
presencia predictorum quod supradicta omnia illicita erant in ordine
fieri consueta, et imposuit ei mantellum; et credit quod predicta
illicita intervenirent communiter in recepcionibus aliorum [p. 123]
fratrum ordinis vel post, quia vidit recipi infrascriptos, in quorum
recepcionibus intervenerunt predicta illicita, excepto hoc quod illi qui
non fuit presbiter non fuit preceptum quod obmitteret dicta verba
canonis; videlicet: fratrem Gerardum de Rupe Apis Lemovicensis diocesis,
qui nunc est presbiter et detinetur in Lemovicinio, quem recepit frater
Petrus de Madito quondam, preceptor tunc Alvernie, in capella domus
Templi de Bela Chassanha Lemovicensis diocesis, presentibus fratribus
Guillelmo de Arzaco preceptore tunc domus, serviente, Stephano la Vernha
deffuncto, Guidone d'Arsaco serviente, qui aufugit in capcione aliorum,
circa instans festum Magdalene erunt XII anni vel circa, et insuper
Guillelmum Aymerici, servientem vivum, ut credit, qui fuit receptus,
sunt septem anni vel circa, in capella domus Templi de Lobertz
Lemovicensis diocesis, per fratrem Humbertum de Comborino militem
quondam, presentibus fratribus Guillelmo Aymerici avunculo dicti
Guillelmi, preceptore de Champeus, qui detinetur in Lemovicinio, Guidone
de Preyssac milite, qui tempore capcionis eorum erat in Chipro, et
Guillelmo de Preyssac milite quondam, tunc preceptore dicte domus;
plurium recepcionibus non adfuerat, sicut dixit. Item, dixit quod de
aliis illicitis vel inhonestis non fuit locutum eidem in sua recepcione
vel post, nec dictis duobus quos vidit recipi, quod ipse scivit vel
audivit dici. Requisitus si predicta illicita intervenerunt, in
recepcione sua et aliorum quos vidit recipi, ante tradicionem mantelli
vel post, respondit quod ante tradicionem mantelli. Item, dixit quod
nunquam obmiserat verba canonis celebrando missam, nec scit nec audivit
dici quod alii presbiteri ordinis obmitterent, nec quod alii fratres
ordinis essent increduli ecclesiasticis sacramentis, nec quod carnaliter
commiscerentur. Audivit dici post capcionem eorum et fratres aliquos
ordinis confiteri quod aliquando recepti osculabantur receptores in ano.
Item, dixit se vidisse et audivisse, in terminacione capitulorum, quod
frater laicus tenens capitulum dicebat talia verba, quando aliqui
fratres confitebantur vel commendabantur in capitulis [p. 124]
percussisse alios fratres vel fecisse aliquas inobediencias: «Ego
absolvo vos auctoritate Magistri nostri, qui habet super hoc potestatem
a Papa.» Requisitus de nominibus illorum per quos vidit fieri
supradicta, et de locis et capitulis in quibus fiebant predicta,
respondit quod fratres Petrus de Mandito, Gerardus de Sanzeta, et
Raymundus de Marolio preceptores Alvernie successive, dicebant et
faciebant predicta quando tenebant eorum capitulia in dicto loco de
Paulhaco; non tamen recolit de fratribus quos absolverunt. Requisitus si
fratres ordinis credebant esse absoluti de peccatis eorum de quibus
erant convicti vel que publice fuerant confessi coram predictis laicis
per absolucionem eorum, respondit se audivisse a pluribus fratribus
ordinis, de quorum nominibus non recordatur, quod absoluti esse
credebant propter predicta, et quod non credebant quod ulterius esset
eis necessaria absolucio sacerdotis, licet ipse testis argueret eos
contrarium asserendo. Item, dixit quod jurabant ordinem non exire, et
quod statim pro professis habebantur; et recipiebantur clandestine,
nullis presentibus nisi fratribus ordinis, ex quo credit quod esset
suspicio contra eos. Cordulis unde volebant assumptis cingebantur, ex
precepto superiorum, super camisias cum quibus jacebant. Injungebatur
eis, per sacramentum et sub pena carceris, quod non revelarent secreta
capitulorum eciam illis fratribus qui non adfuerant in eisdem, de modo
recepcionis in speciali non habita mencione. Injungebatur eis ne
confiterentur nisi sacerdotibus ordinis, quibus absentibus poterant
confiteri fratribus carmelitis. Item, dixit quod de dictis illicitis
confessatis per eum fuit confessus, infra biennium a recepcione sua,
Lemovicis, fratri Hugoni de Camalicis ordinis Minorum deffuncto, a quo
absolutus exstitit, sed non recolit quam penitenciam injunxit ei. Item,
dixit quod fratres scientes errores predictos fuerunt negligentes quia
non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie, et credit quod dicti
errores essent manifesti Magistro, superioribus et aliis fratribus
ordinis, et qui ex eorum ordinacione servarentur in ordine. Elemosinas
et hospitalitatem aliqui servabant et faciebant bene in ordine, [p. 125]
et aliqui male. Capitulia quibus adfuit vidit teneri aliquando de die et
aliquando de nocte, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, januis
clausis, proviso ne audiretur exterius quod interius agebatur. Ordinata
per Magistrum cum conventu servasset totus ordo, contra quem nunc
grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta, et credit quod dicti
errores confessati per eum essent in dicto ordine ante ejus recepcionem,
et quod eos magnus Magister et alii sint confessi.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et non obtulerat
se ad deffensionem ordinis.
Frater Guillelmus de Masayas miles, Claramontensis diocesis, testis
supra juratus, mantellum ordinis et barbam defferens, quinquagenarius
vel circa, cum quo inquisitum fuerat, absolulus et reconciliatus per
dominum episcopum Claramontensem, lectis et diligenter expositis sibi
omnibus et singulis articulis, respondit quod nunquam viderat aliquem
alium recipi in ordine, nec interfuerat capitulis eorumdem, nec fuerat
in ordine, nisi per annum cum dimidio vel circa ante capcionem eorum,
quia fuerat receptus in instanti festo Assumpcionis beate Marie erunt
quinque anni: prius tamen fuerat donatus eorum per XX^ti annos vel
circa, unde nesciebat, nec credebat, nec audiverat dici de contentis in
dictis articulis nisi quod sequitur. Dixit enim se fuisse receptum in
capella domus Templi de Sellis Claramontensis diocesis, per fratrem
Bertrandum de Sartiges militem, tunc preceptorem de Carlaco, qui est
unus de IIII^or assumptis in isto processu ad deffensionem ordinis,
presentibus fratribus Guillelmo Textoris presbitero, teste hodie jurato
sed nondum examinato, Petro Alteyraco, Durando Charnerii, et Guillelmo
servientibus Riomi in Alvernia detentis, et Martino et aliis quorum
cognomina ignorat, deffunctis, in hunc modum: nam petitis pane [p. 126]
et aqua ordinis et sibi concessis, dictus receptor fecit eum vovere et
jurare castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, et imposito sibi
mantello, ipse receptor et alii fratres astantes fuerunt eum osculati in
ore. Deinde allata nescit per quem quadam cruce metallina in qua erat
ymago Crucifixi, que erat collocata prope altare, precepit ei in
presencia aliorum quod abnegaret Crucifixum, et quod spueret super
ipsum, quia hoc erat in ordine fieri consuetum, et tunc ipse testis
abnegavit dictum Crucifixum, et spuit non supra sed juxta ipsam,
predicta faciens ore non corde, ut dixit. Dixit insuper ei in presencia
predictorum quod, secundum dictam consuetudinem ordinis, poterat aliis
fratribus ordinis ipsius carnaliter commisceri et ipsi cum eo; hoc tamen
non fecit nec credit quod in ordine fieret; de quibus fuit infra tres
septimanas confessus apud Sanctum Florum, in quadam domo in qua
hospitabatur, cuidam fratri Minori cujus nomen et cognomen ignorat, a
quo absolutus exstitit, et jejunavit sextas ferias per annum, sicut
imposuit ei; et credit quod dicta illicita confessata per eum
intervenirent communiter in recepcionibus aliorum vel post. Alia
illicita non intervenerunt in dicta sua recepcione nec post. Item, dixit
se credere quod fratres ordinis crederent ecclesiasticis sacramentis,
quibus ipse bene credebat, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent.
Item, dixit se audivisse dici a fratribus ordinis, ante capcionem eorum,
quod laici tenentes capitulia in eorum terminacione dicebant in effectu
talia verba: «De hiis que obmisistis dicere propter timorem discipline
ordinis, nos absolvimus vos ex tali potestate qualem habemus.» Non tamen
recolit a quibus audivit, nec credit quod propter hoc crederent fratres
ordinis absoluti esse a peccatis. Jurabant ordinem non exire. Statim pro
professis habebantur. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi
fratribus ordinis, ex quo credit quod esset suspicio contra eos.
Cordulis unde volebant assumptis cingebantur super camisias cum quibus
jacebant. Audivit dici a fratribus ordinis, de quibus non habet
memoriam, quod recusantes facere illicita confessata per eum [p. 127]
fuissent incarcerati. Injungebatur eis per sacramentum ne revelarent
secreta capitulorum, de modo recepcionis speciali non habita mencione;
qui revelassent habitum perdidissent, seu alias graviter puniti
fuissent. Fratres scientes errores fuerunt negligentes quia non
correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et
hospitalitatem, et luminaria ecclesiarum, et jejunia consueta vidit
convenienter fieri et servari in domibus ordinis in quibus exstitit
commoratus. Ordinata per Magistrum cum conventu servasset totus ordo,
contra quem nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta;
cujus fratribus credit quod essent nota confessata per eum; et audivit
dici magnum Magistrum et alios eadem fuisse confessos.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et non obtulerat
se ad deffensionem ordinis.
Frater Guido de la Chastaneda miles, Lemovicensis diocesis, testis supra
juratus, mantellum ordinis et barbam defferens, triginta annorum vel
circa, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per dominum
episcopum Claramontensem, lectis et diligenter expositis sibi omnibus et
singulis articulis, respondit se nescire, nec credere, nec audivisse
dici de contentis in eis nisi quod sequitur: videlicet quod ipse
receptus fuerat in capella domus Templi de Paulhaco Lemovicensis
diocesis, in instanti mense septembris, erunt quinque anni, ut sibi
videtur, per fratrem Ymbertum de Comborino militem quondam, preceptorem
dicte domus, presentibus fratribus Stephano las Gorsolas, teste supra
examinato, Guidone de Malo Monte milite, et Guidone Bruratz serviente,
qui detinetur in Lemovicinio et quondam presbitero, ac aliis de quibus
non recolit; a quo receptore petita societate ordinis et sibi concessa,
fecit eum jurare quod non revelaret secreta capitulorum. Et [p. 128]
post multa alia sibi dicta de quibus bene non recolit, fuit ibidem
allata, nescit per quem, quedam crux metalina in qua erat ymago
Crucifixi; et dictus receptor petiit ab eodem teste si credebat in illum
qui representabatur per dictam ymaginem; quo respondente quod sic, dixit
ei in presencia predictorum quod non debebat in eum credere, et precepit
quod abnegaret et quod spueret super ymaginem supradictam, non
exprimendo si erant predicta de punctis ordinis vel non, sed dicendo
quod hoc oportebat facere eum; et tunc ipse testis abnegavit, et spuit
non supra sed juxta dictam ymaginem, supradicta faciens ore non corde,
ut dixit. Post que dixit dictus receptor eidem testi quod oscularetur
ipsum testem in umbilico; et dum ipse testis levaret vestes suas,
fratres astantes dixerunt quod sufficiebat, et non fuit ibi osculatus
eum. Post que dixit ei quod, secundum consuetudinem ordinis, poterat
carnaliter commisceri fratribus ordinis et ipsi cum eo; hoc tamen non
fecit nec fuit requisitus, nec credit quod in ordine fieret. Requisitus
si credit quod predicta confessata per eum intervenirent communiter in
recepcionibus aliorum fratrum ordinis, respondit quod sic, quia vidit
quod intervenerunt in recepcione Hymbardi de la Beyssata servientis,
testis supra examinati, quem vidit cum dictis illicitis recipi, in
capella domus Templi de Blandesio Lemovicensis diocesis, per fratrem
Hymbertum de Comborio supradictum, infra mensem vel circa a recepcione
ipsius testis, presentibus fratribus Petro Remeyo presbitero et curato
dicte domus, et pluribus aliis de quibus non recolit, et fuerunt sibi
plures nominati per dictos dominos commissarios, et specialiter frater
Guillelmus de Chambonent miles, unus de IIII^or ad deffensionem ordinis
assumptis, quem dictus Hymbertus deposuit sue recepcioni adfuisse, et
respondit dictus testis se non recordari plurium; recepcionibus non
adfuerat, nec allia illicita intervenerant in dicta recepcione sua vel
post, nec in recepcione dicti Hinbaudi, quod ipse sciverit vel audiverit
dici. Item, dixit quod ipse bene credebat ecclesiasticis sacramentis,
credens quod alii fratres ordinis in eis crederent, et quod eorum
sacerdotes debite celebrarent. Audivit dici quod laici tenentes [p. 129]
eorum capitulia faciebant in eorum terminacione aliquas absoluciones,
nescit si a penis vel a peccatis, non tamen credit quod possent
absolvere a peccatis. Jurabant ordinem non exire; statim pro professis
habebantur. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus
ipsius ordinis, ex quo credit quod esset suspicio contra eos. In ejus
recepcione fuit sibi tradita quedam cordula qua super camisiam
cingeretur. Injunctum fuit ei ne revelaret secreta capitulorum, de modo
recepcionis speciali non habita mencione. Qui revelassent, graviter, sed
nescit qualiter, puniti fuissent. Fratres scientes errores negligentes
fuerunt quia non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. In
aliquibus locis ordinis elemosine et hospitalitas melius quam in aliis
servabantur. Ordinata per Magistrum cum conventu servasset totus ordo,
contra quem nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta;
cujus fratribus credit quod essent nota illicita confessata per eum, et
quod magnus Magister et alii eadem sint confessi.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et non obtulerat
se ad deffensionem ordinis.
Acta fuerunt hec dictis die et loco, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis, hoc
salvo quod dictus magister Hugo non interfuit juramento testium hodie
juratorum.
Post hec, die Martis sequenti, que fuit penultima dies dicti mensis
Marcii, fuit adductus ad presenciam dictorum dominorum episcoporum et
archidiaconi Tridentini, aliis legitime excusatis, in domo predicta
domini Petri de Sabaudia, frater Guillelmus Textoris presbiter, curatus
ecclesie de Cellis Claramontensis diocesis, testis supra juratus, ut
deponeret dictum suum; octuagenarius vel circa, mantellum [p. 130]
ordinis defferens, absolutus et reconciliatus per dominum episcopum
Claramontensem, qui inquisiverat cum eodem. Lectis autem et diligenter
expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit se nescire, nec
credere, nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur.
Dixit enim se fuisse receptum in capella dicte domus Templi de Sellis,
circa instans festum nativitatis beati Johannis Baptiste erunt circiter
VIII anni, per fratrem Hymbertum Blanchi militem, preceptorem Alvernie,
qui in Anglia detinetur, presentibus fratribus Bernardi Charnerii, quem
credit vivere, Durando Charnerii, et Geraldo Sudre Claramontensis
diocesis, deffunctis, in eum modum: nam fecit dictus receptor eum vovere
et jurare castitatem, obedienciam, et vivere sine proprio, et quod non
revelaret secreta capitulorum, nec dimitteret ordinem pro alio; et
imposito sibi mantello, fuit eum osculatus in ore, sed non astantes.
Deinde allata per dictum receptorem quadam cruce lignea in qua erat
ymago Crucifixi, precepit ei quod spueret super eam, dicens dictus
receptor quod hoc debebat facere secundum consuetudinem ordinis; et tunc
ipse testis spuit non supra sed juxta eam. Primo tamen preceperat ei
quod abnegaret Jhesum, dicens eciam quod hoc facere debebat secundum
dictam consuetudinem ordinis, et ipse testis abnegavit Jhesum ore non
corde, quia jam habebat mantellum et ipsum dimittere non poterat, sicut
dixit. Alia illicita non intervenerunt in dicta sua recepcione nec post,
et credit quod eadem intervenirent communiter in recepcionibus aliorum
fratrum dicti ordinis vel post, quia ipse fecit predicta, et quia vidit
recipi fratrem Guillelmum de Masayes militem, testem eri examinatum, per
fratrem Bertrandum de Sartiges militem, ad deffensionem ordinis
assumptum, in dicta capella, sunt circiter anni, presentibus fratribus
Stephano, de Glotonis Lemovicensis, Guillelmo Aprilis et Petro de
Alteyraco Claramontensis diocesium, servientibus, apud Riomum dicte
diocesis detentis, et vidit et audivit ipse testis, una cum predictis
tribus fratribus, quando dictus frater Bertrandus, post tradicionem
mantelli et emissionem votorum, precepit eidem fratri Guillelmo [p. 131]
de Mazaies quod abnegaret Jhesum, et quod spueret super quamdam crucem
quam credit esse illam juxta quam ipse testis spuerat; non tamen
recordatur, si dictus frater Guillelmus abnegavit Jhesum et spuit super
vel juxta dictam crucem; pocius tamen credit quod sic quam contrarium.
Plurium recepcionibus non adfuerat, sicut dixit. Item, dixit quod in
ordine celebrabat secundum formam Ecclesie, et credit quod alii
sacerdotes ordinis eodem modo celebrarent, nec scivit nec audivit
contrarium precipi. Credit eciam quod alii fratres ordinis bene
crederent ecclesiasticis sacramentis. Statim pro professis habebantur.
Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, ex
quo credit esset suspicio contra eos. Cordulis unde volebant assumptis
cingebantur, de mandato superiorum, super camisias cum quibus jacebant.
Injungebatur per sacramentum ne revelarent secreta capitulorum nec modum
recepcionis, eciam illis fratribus qui non adfuerant, et si contrarium
fecissent, puniti fuissent, sed nescit qualiter. Item, dixit quod de
predictis abnegacione et spuicione per eum factis fuit, infra octo dies
a recepcione sua et antequam celebraret, confessus Durando Ancomi
presbitero seculari quondam, tunc commoranti in parochia de Sellis, qui
noluit eum absolvere propter immanitatem criminis, remittens eum ad
judicium discrecioris; propter quod idem testis fuit, infra alios octo
dies, de predictis confessus apud Sanctum Florum cuidam fratri Minori,
cujus nomen et cognomen ignorat, et quem mortuum esse audivit, a quo
absolutus extitit, et jejunavit in pane et aqua sextas ferias per unum
annum, sicut imposuit ei. Fratres scientes errores fuerunt negligentes
quia non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et
hospitalitatem vidit convenienter fieri et servari in dicta domo in qua
extitit, commoratus, et precipiebatur eis quod juste acquirerent ordini.
Ordinata per Magistrum cum conventu servasset totus ordo, et audivit
dici frequenter a fratribus ordinis, de quibus non recolit, quod errores
confessati per eum fuerunt introducti in ordine post obitum [p. 132]
fratris Guillelmi de Bello Joco Magistri ordinis, contra quem nunc
grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta; cujus ordinis
fratribus credit quod essent nota confessata per eum, et quod eadem
magnus Magister et alii sint confessi.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et non obtulerat
se ad deffensionem dicti ordinis.
Post que prefati domini commissarii fecerunt redire ad presenciam
eorumdem fratrem Egidium de Rotangi presbiterum, testem supra
examinatum, ut scirent cum eo si reduxerat ad memoriam suam se plures
recepisse vel plurium recepcionibus interfuisse quam supra deposuit; et
hoc fecerunt idem domini commissarii quia requisiti fuerant, per
inquisitores contra ordinem et fratres Templi in Anglia deputatos, quod
inquirerent cum eo de recepcione fratris Johannis de Scot, dicti de
Sotton Anglici, qui dicebatur fuisse receptus in Pontivo apud Grandem
Silvam, quam iidem inquisitores vocant Grossum opus. Per quem quidem
Egidium fuit responsum, in virtute juramenti prestiti per eumdem, se
adfuisse recepcioni dicti fratris Johannis, sunt circiter XV anni, et
fuit receptus per fratrem Johannem de Nova Villa servientem quondam,
tunc preceptorem ballivie de Pontivo, circa horam prandii, in capella
dicte domus de Grandi Silva, presentibus fratribus Petro de Limecuria
quondam preceptore dicte domus, ut ei videtur, et Radulpho Anglici, qui
fuerat mercerius ante ingressum ordinis, preceptore tunc domus Oysimont
Ambianensis diocesis, et quodam alio fratre agricola dicte domus de
Grandi Silva, de cujus nomine et cognomine non recordatur, sed
vulgariter vocabatur Petrus Poyle-Castel, deffunctis; in cujus quidem
Johannis recepcione vel post non vidit, nec scivit, nec audivit dici
aliquid illicitum vel inhonestum intervenisse; et fuit receptus, ut
videtur eidem testi, in hunc modum: nam cum peciisset panem et [p. 133]
aquam et societatem ordinis, et obtulisset se velle fieri servum
esclavum ordinis et Terre Sancte si ad eam perveniret, et finaliter ei
concessa fuissent, prestito ab eo per juramentum quod non erat servilis
condicionis, nec excommunicatus, nec alteri religioni, vel matrimonio,
debitis que solvere non posset obligatus, nec habebat infirmitatem
latentem, nec dederat nec promiserat aliquid quod in dicto ordine
reciperetur, fecit eum dictus receptor vovere et jurare castitatem,
obedienciam, et vivere sine proprio, et quod pro posse suo juvaret ad
acquirendum Terram Sanctam. Post que dictus receptor associavit eum et
patrem et matrem suos beneficiis ordinis, et imponens ei mantellum, fuit
una cum omnibus astantibus eum osculatus in ore; et instruxit eum quot
_Pater noster_ diceret pro horis suis, et qualiter regeret se in ordine,
et qualiter jaceret, exponens ei diversos casus propter quos poterat
incurrere diversas penas secundum ordinis disciplinam, et postmodum
recesserunt. Requisitus si interfuerat recepcioni alicujus alterius
Anglici, Scoti vel Ybernici, et si viderat aliquem ex eis interfuisse
recepcionibus quibus ipse testis adfuerat, et si viderat aliquem recipi
per fratrem Himbertum Blanchi militem, preceptorem Alvernie, respondit
quod non, nec unquam viderat dictum fratrem Himbertum, nisi semel, in
dicta domo d'Oysimont, cum dictus frater Himbertus proficisceretur in
Angliam. Cui fuit injunctum per dictos dominos commissarios, in virtute
juramenti prestiti per eumdem, quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Johannes de Menat serviens, preceptor domus Templi de Marchia
Claramontensis diocesis, testis supra juratus, quinquagenarius vel
circa, mantellum ordinis et barbam defferens, cum quo inquisitum fuerat,
absolutus et reconciliatus per dominum episcopum Claramontensem, lectis
et diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit se
nescire, nec credere, nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod
sequitur. Dixit nempe se fuisse receptum in capella domus Templi de
Marchia, circa instans festum beati Bartholomei erunt triginta [p. 134]
duo anni vel circa, per fratrem Gerardum de Sanzeto militem quondam,
preceptorem tunc Alvernie, presentibus fratribus Durando Malras
presbitero, Gerardo de Briva, Petro de Quadrivio, deffunctis, et Ademaro
la Burgieyra Lemovicensis diocesis, quem credit vivere, in hunc modum:
nam petita societate ordinis et ei concessa, fecit eum jurare quod non
revelaret secreta capitulorum, et vovere castitatem, obedienciam, et
vivere sine proprio, et precepit ei quod servaret bonos usus et bonas
consuetudines ordinis; et imposito sibi mantello, dicti receptor et
astantes fuerunt eum osculati in ore. Post que, allata nescit per quem
quadam cruce metallina in qua erat ymago Crucifixi et collocata coram
ipso receptore in terra, precepit ei quod spueret super eam, et ipse
testis, qui tunc juvenis erat, spuit non supra sed juxta eam. Deinde
precepit ei quod abnegaret Jhesum, et ipse testis abnegavit eum ore non
corde, quia propter juventutem suam nesciebat resistere nec audebat.
Postmodum dixit ei quod poterat aliis fratribus ordinis carnaliter
commisceri et ipsi cum eo; et hoc tamen non fecit nec fuit requisitus,
nec credit quod in ordine fieret. Audivit tamen dici quod quidam
presbiter ordinis mortuus perpetrabat dictum crimen cum personis qui non
erant de ordine, et credit quod predicta illicita confessata per eum
intervenirent communiter in recepcionibus aliorum fratrum ordinis, quia
vidit et audivit quod intervenerunt in recepcione fratris Guillelmi
Raynerii servientis, Claramontensis diocesis, apud Riomum detenti, qui
fuit receptus in dicta capella, circa instans festum nativitatis beati
Johannis Baptiste erunt circiter decem anni, per fratrem Gerardum de
Villaribus militem, tunc preceptorem Francie, qui affugit, presentibus
fratribus Stephano de Rivo, Petro de Quadrivio, deffunctis, et Petro de
Montinhaco Claramontensis diocesis, quem credit vivere, et in recepcione
dicti Petri de Montinhaco, quem primo viderat recipi in dicta capella,
sunt circiter XIII anni, per fratrem Gerardum de Briva tunc preceptorem
dicte domus, de cujus vita vel morte non habet certitudinem, presentibus
fratribus Francone de Montinhaco avunculo dicti Petri, Guillelmo
de Mancio servientibus, deffunctis; plurium recepcionibus dixit [p. 135]
se non adfuisse. Item, dixit quod bene credebat ecclesiasticis
sacramentis, et credit quod alii fratres ordinis eodem modo crederent,
et quod eorum sacerdotes debite celebrarent. In terminacione capitulorum
particularium et provincialium quibus adfuit, vidit et audivit quod
laici capitulia tenentes absolvebant, auctoritate domini Pape, fratres
ordinis ab inobedienciis eorum, et dicebant quod de peccatis occultis
confiterentur sacerdotibus; et predicta vidit et audivit fieri per
fratrem P. de Madito, locum tenentem preceptoris Alvernie, quando
tenebat capitulia in dicta domo de Marchia. Requisitus si, per
absolucionem dictorum laicorum et remissionem dictarum inobedienciarum,
fratres ordinis credebant esse abluti a peccatis venialibus vel
mortalibus ex inobedienciis descendentibus, respondit se credere quod
sic, quia erant simplices. Item, dixit quod in eorum recepcionibus
jurabant ordinem non exire, et quod statim pro professis habebantur; et
clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, ex
quo credit quod esset suspicio contra eos. Et frequenter fuit petitum ab
eo per seculares quod revelaret eis modum sue recepcionis, et ipse
nolebat eis revelare, quia juraverat non revelare secreta capitulorum,
licet de modo recepcionis non fuisset facta mencio specialis, et quia
credit quod si ipse vel alius revelasset, graviter punitus fuisset. De
mandato superiorum cingebantur, super camisias suas cum quibus jacebant,
cordulis sumptis unde volebant. Absque licencia superiorum non poterant
aliis quam sacerdotibus ordinis confiteri, et hoc injungebatur eisdem.
Fratres scientes errores fuerunt negligentes quia non correxerunt eos
nec denunciaverunt Ecclesie, dicens ipse testis quod peccatum detinebat
eos. Elemosinas et hospitalitatem vidit convenienter fieri et servari in
domibus ordinis in quibus extitit commoratus. Jurabant servare jura
ordinis. Capitulia vidit teneri aliquando ante auroram, januis clausis,
nullis presentibus nisi fratribus ordinis, et previdebatur ne audiretur
exterius quod interius agebatur. Ordinata per Magistrum cum conventu
servabat ordo, contra quem nunc grandia scandala, suspicio et infamia
sunt exorta; cujus fratribus credit nota fuisse confessata per [p. 136]
eum, et magnum Magistrum et alios eadem fuisse confessos.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et non obtulerat
se ad deffensionem ordinis supradicti.
Acta fuerunt hec predictis die et loco, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Mercurii sequenti, que fuit ultima dies dicti mensis
Marcii, fuit adductus ad presenciam dictorum dominorum commissariorum et
domini Mathei, in domo predicta domini Petri de Sabaudia, frater
Johannes Senandi serviens, preceptor domus Templi de Folhosa
Claramontensis diocesis, testis supra juratus, ut deponeret dictum suum,
quinquagenarius vel circa, mantellum ordinis et barbam defferens, cum
quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per dominum episcopum
Claramontensem. Qui, protestacione premissa quod non intendit recedere a
deposicione per eum facta coram domino Claramontensi episcopo memorato,
lectis et diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis,
respondit se nescire, nec credere, nec audivisse dici de contentis in
eis nisi quod sequitur. Dixit enim se fuisse receptum in quadam camera
domus Templi Montis Ferrandi Claramontensis diocesis, prima dominica
post instans festum Pentecostes erunt triginta duo anni vel circa, per
fratrem Raymondum de Dumo militem quondam, presentibus fratribus Petro
Nicolai, Petro Vinha servientibus, et Johanne Blanc presbitero,
deffunctis, in hunc modum: nam cum peciisset panem et aquam et
societatem ordinis, et obtulisset se velle fieri servum esclavum Terre
Sancte, finaliter fecit eum vovere et jurare quod esset obediens omnibus
preceptoribus qui proponerentur eidem, et quod servaret castitatem,
obedienciam, et viveret sine proprio, et quod servaret bonos usus et
bonas consuetudines que tunc erant in ordine et que in posterum [p. 137]
imponerentur de consilio presbiterorum ordinis, et quod non revelaret
secreta capitulorum; et imposito sibi mantello, receptor et astantes
fuerunt eum osculati in ore. Postmodum allata per dominum receptorem
quadam cruce metallina in qua erat ymago Crucifixi, peciit ab eo dictus
receptor, in presencia aliorum, si credebat in illum qui representabatur
per dictam crucem; et cum ipse testis respondisset quod sic, dixit ei
quod non credebat in eum, quia falsus propheta fuerat, et precepit ei
quod abnegaret eum et quod spueret super dictam crucem; et dictus
testis, stupefactus et valde dolens in corde suo, abnegavit ore non
corde, et spuit non supra sed juxta dictam crucem. Postmodum dictus
receptor fuit eum osculatus in carne nuda circa umbilicum, et dixit ei
quod, quando esset in loco in quo fratres haberent penuriam lectorum,
poterat jacere cum aliis fratribus et carnaliter commisceri cum eis et
ipsi cum eo; hoc tamen non fecit nec audivit dici quod fieret in ordine,
nisi per unum presbiterum mortuum, qui diffamatus erat quia abutebatur
pueris secularibus. Alia illicita non intervenerunt in dicta sua
recepcione nec post, et credit quod eadem intervenirent communiter et
ubique in recepcionibus aliorum fratrum ordinis vel post, et quod
majores et alii fratres ordinis ista scirent, quia fuit locutus cum
pluribus ex eis; et specialiter cum fratre Petro de Madit milite
quondam, cui multum displicebant predicta, per quem fuit sibi responsum
quod non esset nimis curiosus in inquirendo de predictis; nam cum esset
frater serviens, qui servientes contempnebantur a militibus, debebat
esse surdus, mutus et cecus, et idem responderunt sibi multi alii de
ordine, sicut dixit. Requisitus si viderat alios recipi in ordine,
respondit quod sic, fratrem Guillelmum de Asonio servientem quondam,
Claramontensis diocesis, tempore pape Martini quarti, in capella domus
Templi Sancti Mathei de Urbe veteri, per fratrem Guillelmum Charnerii
servientem, qui fuerat ostiarius domini pape Nicolai tercii, presentibus
fratribus Gerardo de Boschacelis Claramontensis diocesis quondam, et
quibusdam aliis ytalicis de quorum nominibus et cognominibus [p. 138]
non recolit. In cujus recepcione fuerunt servata omnia illicita que
deposuit intervenisse in sua, ex quo idem testis, qui prius non
adverterat, propter ejus juventutem, dicta illicita facta per eum, et
qui non credebat usque tunc quod predicta illicita intervenirent in
recepcionibus aliorum, ad cor reductus, fuit confessus de predictis
illicitis cuidam fratri ordinis sancti Augustini, penitenciario dicti
domini pape Martini, cujus nomen et cognomen ignorat. A quo exstitit
absolutus, et imposuit ei quod jejunaret quinta feria in pane et aqua
per annum, et quod non perseveraret in dicto errore, et quod
transfretaret quam prius posset; que omnia complevit, ut dixit. Ultra
mare vero existens, vidit recipi secundum eumdem modum confessatum per
eum, in quadam camera domus Templi de Sydone, fratrem Durandum Lastic
servientem de Alvernia, qui detinetur apud Riomum, sunt circiter XXIII
anni, per fratrem Ademarum de Peyruza diocesis Ruthenensis, militem
quondam, preceptorem tunc dicte domus, presentibus quatuor viginti
fratribus et ultra, inter quos erant fratres Petrus de Rubeo Lacu
Claramontensis diocesis, Raymundus de Spinasso provincialis, Aymericus
Satomes de Cathalonia milites, qui omnes potuerunt videre et audire
quomodo predicta illicita agebantur. Vidit eciam per eumdem modum recipi
fratrem Durandum Charnerii servientem, Claramontensis diocesis, qui
detinetur apud Riomum, in quadam camera domus Templi de Sellis dicte
Claramontensis diocesis, per fratrem Petrum de Madito predictum, qui
flebat quando precipiebat predicta illicita fieri, et sunt XIIII anni
vel circa; et adfuerunt fratres Robertus Charnerii, qui adfugit in
capcione aliorum, et Durandus Charnerii preceptor dicte domus, serviens,
propinquus dicti Durandi, et Gubertus presbiter, curatus tunc dicte
domus, deffuncti. Vidit eciam per eumdem modum recipi, sunt XXV anni vel
circa, in capella domus Templi de Sydone, fratrem Guillelmum Flamengum
militem, cujus cognomen ignorat, de cujus vita vel morte non habet
certitudinem, per dictum fratrem Ademarum de Peyruza, presentibus quasi
omnibus qui adfuerant in recepcione predicti fratris Durandi Lastic.
Plurium recepcionibus se non recolit adfuisse, quia ex [p. 139]
industria subtrahebat se, pro eo quia sibi displicebant predicta, et ex
eadem causa obmisit recipere fratrem Odonem de Belna servientem, quem
frater Hugo de Penrando mandaverat litteratorie recipi per eumdem, qui
tunc erat preceptor de Cabilone. Item, dixit se audivisse in civitate
Nicociensi, ab ore magni Magistri qui nunc est, quod ipse extirparet
aliqua que erant in ordine sibi displicencia, ex quibus dubitabat quod
finaliter male accideret ordini, et hoc fuit illo anno quo civitas
Aconensis fuit perdita, et predicta dixit dictus Magister in capitulo
generali, in quo erant circiter quadringinti fratres, inter quos erant
dictus frater Durandus Lastic, Hugo de Salhens de Alvernia, et Berbo de
Lur Burgundus, deffuncti. Item, dixit quod bene credebat ecclesiasticis
sacramentis, et credit quod alii fratres communiter eodem modo
crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent. Item, dixit quod
in terminacione capitulorum laicus tenens capitulum dicebat quod, ex
potestate quam habebat a domino Papa, ipse parcebat eis et ipsi
parcerent sibi, et per dictam remissionem credit ipse testis quod essent
absoluti ab inobedienciis, ut si non surrexissent ad matutinum, vel si
verberassent familiam vel consimilia, non tamen credit quod propter hoc
essent absoluti a peccatis, nec credit quod alii fratres ordinis
crederent propter hoc esse absoluti a peccatis. Item, dixit frequenter
se audivisse improperari eis a secularibus quod se deosculabantur in
ano, nec tamen credit quod dictum osculum fieret, sed quia, quando
fiebant preces in capitulis eorumdem, omnes fratres in ipsis capitulis
existentes stabant prostrati, capite et manibus inclinatis ad terram, et
cruribus et dorso elevatis aliquantulum plus, et unus sic stabat post
alium, et opinatur idem testis quod aliqui, videntes forte per rimulas
et foramina ostiorum eos sic stantes, presumpserunt et dixerunt quod
faciebant dictum osculum inhonestum, et quod eorum dictum facile secuta
fuerit multitudo. Jurabant ordinem non exire; statim pro professis
habebantur. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus
ordinis, ex quo credit quod esset suspicio contra eos, potissime
quia nolebant nec audebant modum sue recepcionis eciam amicis [p. 140]
suis specialibus revelare; et ipse fuit frequenter requisitus super hoc
a multis amicis suis, quibus noluit revelare. Cordulis unde volebant
assumptis cingebantur super camisias cum quibus jacebant; non tamen
scivit nec audivit dici quod tangerent capita ydolorum, nec quod ydola
adorarent. Et quia dixit quod fuerat commoratus in dicta civitate
Sydonis per quinque annos, fuit interrogatus specialiter de capite de
quo supra deposuerat magister Antonius Sicci de Vercellis, et de aliis
contentis in deposicione dicti magistri Antonii; respondit se nihil
scire de capite supradicto nec audivisse dici; dixit tamen quod dicta
civitas Sydonis fuerat empta per Templarios, et quod Julianus, qui
fuerat de dominis dicte civitatis, intraverat ordinem eorum et postmodum
aposthataverat, et ad magnam devenerat paupertatem, et audiverat dici in
partibus illis, sed non recordatur a quibus, quod quidam ex
progenitoribus dicti Juliani adamaverat quamdam domizellam in partibus
illis, et quod post ejus mortem eam exhimari fecerat et concubuerat cum
eadem. Item, dixit quod jurabant non revelare secreta capitulorum, de
modo recepcionis in speciali non habita mencione. Qui revelassent, domum
perdidissent. Secundum statuta ordinis eorum debebant eorum sacerdotibus
confiteri, et sine eorum licencia non poterant aliis confiteri. Fratres
scientes errores fuerunt negligentes quia non correxerunt eos nec
denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit convenienter
fieri et servari in domibus ordinis in quibus exstitit commoratus.
Jurabant servare bona ordinis et acquirere debito modo, et deffendebatur
eis quod non exheredarent vicinias eorum; multi tamen ex dictis
fratribus ordinis abutebantur litteris apostolicis et multos vexabant
cum eis, quod fuit frequenter per ipsum testem reprehensum, et fuit in
periculo eciam quia reprehendebat predicta. Eorum capitulia clam
tenebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, et providebatur
ne audiretur exterius quod interius agebatur, et aliquando tenebantur
ante diem. Ordinata per Magistrum cum conventu servasset totus ordo,
contra quem grandia scandala, suspicio et infamia sunt propter [p. 141]
predicta exorta, et audivit dici magnum Magistrum et alios recognovisse
illicita per ipsum testem confessata.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et non obtulerat
se ad deffensionem ordinis, et intelligebat latinum.
Frater Johannes Adam preceptor de Tunreta Claramontensis diocesis,
serviens, testis juratus, XXXIIII^or annorum vel circa, mantellum et
barbam defferens, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus
per dominum episcopum Claramontensem, lectis et diligenter expositis
sibi omnibus et singulis articulis, respondit se nescire, nec credere,
nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur. Dixit nempe
se fuisse receptum in capella domus Templi de Bella Cassanha
Lemovicensis diocesis, per fratrem Petrum de Madit militem quondam, in
instanti festo Ascensionis Domini erunt XIIII anni vel circa,
presentibus fratribus Stephano Lavernha presbitero, curato dicte domus,
Helia Vigerii, Guillelmo Bonifacii de Lemovicinio, de quorum vita vel
morte non habet certitudinem, in hunc modum: nam cum peciisset
societatem ordinis et ei concessa fuisset, dictus receptor fecit eum
vovere castitatem, obedienciam, et vivere sine proprio; et imposito sibi
mantello, idem receptor et astantes osculati fuerunt eum in ore.
Postmodum fecit eum jurare quod non revelaret secreta capitulorum, eciam
illis fratribus qui non adfuissent in eis; et allata per ipsum
receptorem quadam cruce metallina in qua erat ymago Crucifixi, precepit
ei quod abnegaret Jhesum Christum et quod spueret super dictam crucem,
quia secundum consuetudinem ordinis debebat facere predicta; et tunc
ipse testis, qui juvenis erat et resistere non audebat, ut dixit,
abnegavit Jhesum Christum ore non corde, et spuit non supra sed juxta
dictam crucem. Postmodum fuit osculatus ipsum testem circa umbilicum
super vestes, et dixit ei quod, secunda puncta ordinis, poterat [p. 142]
aliis fratribus ordinis carnaliter commisceri et ipsi cum eo; hoc tamen
non fecit, nec credit quod in ordine fieret. Credit tamen quod
communiter et ubique reciperentur fratres ordinis secundum modum
predictum, quia secundum eumdem modum vidit recipi fratrem Bartholomeum
de Pratimi militem quondam, Lemovicensis diocesis, in capella domus
Templi de Ulmo Tuandi Bituricensis diocesis, per dictum fratrem Petrum
de Madito, circa instans festum nativitatis beati Johannis Baptiste
erunt decem anni, presentibus fratribus Johanne del Soc et Aymerico
Gerardi Bituricensis diocesis, servientibus, quos credit vivere; plurium
recepcionibus non adfuerat, sicut dixit. Item, dixit se bene credere
ecclesiasticis sacramentis, et quod alii fratres ordinis eodem modo
crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent. Audivit quod
laici eorum tenentes capitulia absolvebant fratres ab inobedienciis
eorum. Jurabant ordinem non exire. Statim pro professis habebantur.
Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, ex
quo credit quod esset suspicio contra eos. Cordulis unde volebant
assumptis cingebantur super camisias cum quibus jacebant. Credit quod
nolentes facere predicta illicita vel alia, aut secreta capitulorum
revelantes, fuissent graviter puniti. Absque licencia non poterant aliis
quam sacerdotibus ordinis, vel in eorum deffectu, Carmelitis, confiteri,
et si neminem eorum haberent, poterant aliis confiteri. Fratres scientes
errores fuerunt negligentes quia non correxerunt eos nec denunciaverunt
Ecclesie. Audivit dici quod ab antiquo fiebant singulis diebus elemosine
in ordine in aliquibus domibus, et quod postmodum fuerat ordinatum quod
non fierent nisi ter in septimana. Clam eorum capitulia tenebantur,
aliquando ante diem, positis interdum custodibus ne audiretur exterius
quod interius agebatur. Ordinata per Magistrum cum conventu servasset
totus ordo, contra quem nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt
exorta, cujus fratribus credit quod essent nota confessata per eum, et
quod eadem magnus Magister et alii sint confessi. Et fuit protestatus
quod non intendit recedere a deposicione per eum facta coram dicto
domino episcopo Claramontensi.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, [p. 143]
odio, vel temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed
pro veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et non obtulerat
se ad deffensionem ordinis, et intelligebat latinum.
Acta fuerunt hec die et loco predictis, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Jovis, que fuit prima dies mensis Aprilis, fuit adductus
ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum, in dicta domo domini
Petri de Sabaudia, frater Hugo Charnerii serviens, preceptor domus
Templi de Sancto Porciano Claramontensis diocesis, testis supra juratus,
ut deponeret dictum suum, mantellum ordinis et barbam defferens,
quadraginta quinque annorum vel circa, cum quo inquisitum fuerat,
absolutus et reconciliatus per dominum episcopum Claramontensem. Lectis
autem et diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis,
respondit se nescire, nec credere, nec audivisse dici de contentis in
eis nisi quod sequitur. Et protestacione premissa quod non intendit
recedere a deposicione per eum facta coram dicto domino episcopo
Claramontensi, dixit se fuisse receptum in capella domus Templi de
Chambo Claramontensis diocesis, circa instans festum nativitatis sancti
Johannis Baptiste erunt circiter XXX anni, per fratrem Petrum de Dumo
militem quondam, preceptorem Alvernie, presentibus fratribus Bernardo
presbytero, cujus cognomen ignorat, Guillelmo Charnerii, avunculo ipsius
testis, et Aymerico del Chier servientibus, deffunctis, in hunc modum:
nam petita societate ordinis et sibi concessa, dictus receptor fecit eum
vovere et jurare castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, et
servare bonos usus et bonas consuetudines ordinis, et quod pro
acquisitione regni Jerosolyme faceret posse suum, et quod non esset in
loco in quo aliquis christianus exheredaretur injuste, et quod non
revelaret secreta capitulorum ordinis; quo facto, imposuit sibi [p. 144]
mantellum, et ipse et astantes osculati fuerunt eum in ore. Deinde
allata quadam cruce metallina in qua erat ymago Crucifixi per dictum
presbiterum, interrogavit ipsum testem dictus receptor si credebat in
illum qui representabatur per dictam ymaginem Crucifixi; quo respondente
quod sic, dixit ei quod non debebat credere, quia falsus propheta
fuerat, et precepit ei quod abnegaret eum et spueret supra crucem
predictam; et tunc ipse testis, non audens nec sciens resistere, cum
esset multum juvenis, dolens tamen, abnegavit ore non corde, et spuit
juxta non supra dictam crucem. Postmodum dixit ei quod poterat
commisceri carnaliter cum fratribus ordinis et ipsi cum eo; ipse tamen
non fecit nec fuit unquam requisitus, nec credit quod illud peccatum
perpetraretur in ordine. Requisitus si alia inhonesta in dictis
articulis contenta aut alia intervenirent in dicta sua recepcione vel
post, respondit quod non recordetur. Requisitus si credit quod illicita
confessata per eum intervenirent communiter in recepcionibus aliorum
fratrum vel post, respondit se credere quod sic, quia vidit recipi, sunt
XXVI anni vel circa, ultra mare, in quadam camera domus Templi de
Tortosa, fratrem Johannem lo Test de Apulia servientem, de cujus vita
vel morte non habet certitudinem, per fratrem Ademarum de Peyruza
militem, quondam castellanum de Tortossa, presentibus fratribus Johanne
de Acon, Johanne de Nivernis servientibus, Bertrando Amblardi et
Bertrando de Savinhac militibus, deffunctis, et pluribus aliis quos
credit obiisse. Vidit eciam recipi in capella domus Templi de la
Ransioyra Claramontensis diocesis, sunt circiter XX^ti anni, fratrem
Stephanum de Rialhac servientem, Claramontensis diocesis, qui
transfretavit, quem recipit frater Aymericus Georgii preceptor dicte
domus, qui affugit quando alii capti fuerunt, presentibus fratribus
Roberto de Salitanhac Claramontensis, et Georgio del Saphet Ruthenensis
diocesium, servientibus, qui vivebant tempore capcionis, in quorum
recepcionibus vidit quod intervenirent licita et illicita confessata per
eum. Plurium recepcionibus se adfuisse non recolit, nec ipse recepit
aliquem. Item, dixit se credere quod fratres ordinis crederent
ecclesiasticis sacramentis, quibus ipse credebat, et quod eorum [p. 145]
sacerdotes debite celebrarent. Item, dixit quod in diffinicionibus
capituliorum preceptor laicus qui presidebat dicebat: «De hiis que
obmitetis dicere, ob verecundiam carnis vel timorem justicie, facimus
vobis illam indulgenciam quam possumus, et rogamus Deum, et vos rogate
quod, sicut indulsit Magdalene peccata sua, ita indulgeat vobis et
nobis.» Requisitus si per talem absolucionem credebat se esse absolutus
a peccatis, respondit quod non, sed solum a disciplinis ordinis, que
infligebantur propter excessus quos committebant interdum. Requisitus a
quibus audivit fieri predictam absolucionem, dixit quod vidit fieri
ultra mare per dictum fratrem Ademarum de Peyrucza, et in Alvernia per
fratrem Petrum de Dumo predictum. Ipse et alii quos vidit recipi
juraverunt non exire dictum ordinem, credens quod alii communiter hoc
jurarent. Statim pro professis habebantur. Clandestine recipiebantur, ex
quo credit quod esset mala suspicio contra eos. Cordulis cingebantur
super camisias cum quibus jacebant, quas assumebant unde volebant. De
ydolis nichil scivit nec audivit. Audivit tamen dici ultra mare et
citra, non recordatur a quibus, quod maiores ordinis habebant aliqua
occulta in ordine que non revelabantur inferioribus ordinis. Qui
revelassent secreta capitulorum vel modum recepcionis sue graviter
puniti fuissent, sed nescit qualiter. Quamdiu habebant copiam sacerdotum
ordinis, non poterant aliis confiteri, et ita precipiebatur in ordine.
Fratres scientes errores fuerunt negligentes, quia non correxerunt eos
nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit
convenienter fieri et servari in domibus ordinis in quibus extitit
commoratus. Injungebatur eis quod procurarent utilitatem ordinis, sed ne
injuste acquirerent inhibebatur expresse. Quandoque tenebantur capitulia
in aurora, nullis presentibus nisi fratribus, et providebatur quod ea
que agebantur interius, exterius non audirentur. Ordinata per magnum
Magistrum cum conventu servata fuissent in ordine, contra quem propter
predicta grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta. Confessata
per eum credit quod essent nota fratribus ordinis, contra quem audivit
dici magnum Magistrum et alios aliquos errores fuisse [p. 146]
confessos, credens quod illos de quibus ipse supra deposuit.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, odio, vel comodo
temporali habito vel habendo, respondit quod non, sed pro veritate
dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam deposicionem,
quousque attestaciones fuerint publicate; et non obtulerat se ad
deffensionem dicti ordinis.
Frater Bernardus de Alsonio serviens, Claramontensis diocesis, testis
supra juratus, mantellum ordinis et barbam defferens, sexagenarius vel
circa, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per dominum
episcopum Claramontensem, lectis et diligenter expositis sibi omnibus et
singulis articulis, respondit se nichil scire, nec credere, nec
audivisse dici de contentis nisi quod sequitur. Dixit enim se fuisse
receptum, sunt circiter XXV anni, in capella domus Templi de Brandisio
in Apulia, per fratrem Guillelmum de Noset militem quondam provincialem,
locumtenentem preceptoris Apulie, presentibus fratribus Guillelmo de
Beriant Claramontensis diocesis, Jacobo de Ancona et Vassalio de
Marsilia servientibus, deffunctis, in hunc modum: nam petita societate
fratrum ordinis, et post multas exortaciones sibi factas, concessa
eidem, dictus receptor fecit eum jurare quod non revelaret secreta
capituliorum ordinis, vovere et jurare castitatem, obedienciam, et
vivere sine proprio, et servare bonos usus et bonas consuetudines que
tunc erant et in posterum imponerentur in ordine, et juvare secundum
posse suum ad acquirendum regnum Jherosolyme, et quod non esset in loco
in quo aliquis exheredaretur injuste, nec dimitteret ordinem pro meliori
vel deteriori. Quo facto imposuit sibi mantellum, et ipse et astantes
osculati fuerunt eum in ore. Deinde allata quadam cruce per unum de
fratribus, nescit per quem, lignea sicut credit, in qua erat ymago
Crucifixi depicta, precepit ei dictus receptor quod spueret super dictam
crucem, quia ita debebat facere, et ipse testis spuit juxta non super
dictam crucem. Postmodum precepit ei quod abnegaret Jhesum; et [p. 147]
cum ipse recusaret hoc facere, dictus receptor dixit ei quod ita debebat
facere, alia causa non expressa, et tunc ipse testis abnegavit Jhesum
ore non corde et multum dolens. Postea dixit ei quod poterat carnaliter
commisceri fratribus ordinis et ipsi cum eo; hoc tamen non fecit nec
fuit requisitus, nec credit quod dictum peccatum perpetraretur in
ordine. Post hec dictus receptor osculatus fuit ipsum testem circa
umbilicum supra vestes, dicens idem testis quod predicta acta fuerunt et
dicta in presencia astancium predictorum. Requisitus si alia inhonesta
intervenerunt in dicta sua recepcione vel post, respondit quod non.
Requisitus si scit, credit, vel audivit dici quod predicta illicita
confessata per eum aut alia inhonesta intervenirent communiter in
recepcionibus aliorum vel saltem post, respondit quia vidit recipi in
ordine fratrem Robertum de Bluoys Claramontensis diocesis, servientem,
de cujus vita vel morte non habet certitudinem, quem recepit frater
Ademarus de Peyrucza miles quondam, ultra mare, in capella domus Templi
de Sydone, presentibus Johanne Senandi, teste eri examinato, et
quibusdam aliis de quibus non recolit, sunt bene XX^ti anni vel circa.
Item, vidit recipi fratrem Petrum de Viena in capella domus Templi
Tripolitani, sunt bene XXIII anni vel circa, per fratrem Gerardum
Fabrisacot militem, quondam preceptorem dicte domus, presentibus
fratribus Radulpho, nacione Picardo, serviente, et pluribus aliis de
quibus non recolit, et de quorum vita vel morte non habet certitudinem.
Item, vidit recipi in capella domus Templi de Folhosa Claramontensis
diocesis, sunt octo anni vel circa, fratrem Johannem Atgerii servientem,
dicte Claramontensis diocesis, qui aufugit quando alii capti fuerunt,
quem recepit frater Humbertus Blancti miles, qui detinetur in Anglia,
presente dicto Johanne Senandi et Stephano de Cellario, qui detinetur
Riomi, in quorum recepcionibus vidit quod predicta licita et illicita
confessata per eum intervenerunt et servata fuerunt; plurium
recepcionibus non recolit se adfuisse. Item, dixit se credere quod
fratres ordinis crederent sacramentis ecclesiasticis, quibus ipse bene
credebat, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent. In terminacione
capituliorum, laicus presidens dicebat fratribus hoc modo: «De [p. 148]
hiis que obmititis dicere, ob verecundiam carnis vel ob timorem justicie
domus, faciat vobis Deus talem indulgenciam qualem fecit Magdalene de
peccatis suis, et rogate Deum quod indulgeat vobis et nobis, et nos
eciam rogamus quod indulgeat vobis et nobis.» Requisitus si per talem
absolucionem credebant esse absoluti a peccatis, respondit quod ipse non
credebat, nec credit quod alii crederent nisi confiterentur
sacerdotibus. Predicta autem audivit in capitulis que tenebantur ultra
mare per dictum fratrem Ademarum de Peyrucza, et in Alvernia, in
capitulis que tenebantur per dictum fratrem Humbertum Blancti. Statim
pro professis habebantur. Clam recipiebantur, nullis presentibus nisi
fratribus ordinis, ex quo credit quod esset suspicio mala contra eos.
Cordulis cingebantur super camisias cum quibus jacebant; nescit tamen
nec credit quod tangerent capita ydolorum. Qui revelassent secreta
capituliorum puniti fuissent, sed nescit qualiter. Fratres scientes
errores negligentes fuerunt, quia non correxerunt et non denunciaverunt
Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit convenienter fieri et
servari, ultra mare et extra, in domibus ordinis in quibus fuit
commoratus. Vidit quod clam tenebantur capitulia, januis clausis, et
providebatur quod non audiretur exterius quod interius agebatur. Servata
fuissent in ordine ea que magnus Magister cum conventu suo statuisset et
ordinasset. Grandia scandala, suspicio et infamia propter predicta
contra ordinem sunt exorta. Illicita confessata per eum credit quod
essent nota fratribus ordinis, contra quem audivit dici magnum Magistrum
et alios aliquos errores, nescit tamen quos, fuisse confessos.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et non obtulerat
se ad deffensionem ordinis supradicti.
Frater Rogerius de Rupe serviens, Bituricensis diocesis, testis supra
juratus, mantellum ordinis et barbam defferens, quinquagenarius [p. 149]
vel circa, cum quo fuerat inquisitum, absolutus et reconciliatus per
dominum episcopum Claramontensem, lectis et diligenter expositis sibi
omnibus et singulis articulis, respondit, protestacione premissa quod
non intendit recedere a deposicione per eum facta coram dicto domino
episcopo Claramontensi, se nescire, nec credere, nec audivisse dici de
contentis in eis nisi quod sequitur. Dixit enim se fuisse receptum in
capella domus Templi de las Mayhez Bituricensis diocesis, circa instans
festum Pasche erunt circiter XXX^a anni, per fratrem Petrum de Faus
presbiterum quondam, qui recepit eum de mandato fratris Franconis de
Bort quondam militis, presentibus fratribus Guillelmo de Petralevata
Lemovicensis diocesis, quem credit vivere, et Guillelmo Arnaudi, et
Vicencio, cujus cognomen ignorat, servientibus deffunctis, in hunc
modum: nam petitis caritate et societate fratrum ordinis, et post multas
exortaciones sibi concessis, prescito cum ipso per juramentum quod non
erat servilis condicionis, nec matrimonio, vel alteri religioni, seu
debitis que non posset solvere obligatus, nec habebat latentem
infirmitatem, dictus receptor fecit eum vovere et jurare castitatem,
obedienciam, vivere sine proprio, et quod servaret bonos usus et bonas
consuetudines, et elemosinas et jura ordinis. Quo facto imposuit sibi
mantellum, et ostensa sibi quadam cruce lignea, ut sibi videtur, in qua
erat ymago Crucifixi depicta, quam idem receptor tenebat in manu,
precepit ei quod spueret super eam, quia hoc erat de preceptis ordinis,
et tunc ipse testis spuit juxta dictam crucem non supra, dicens idem
testis quod dictus receptor dixit ei quod non debebat credere in dictam
crucem nec in Crucifixum. Item, dixit quod dictus receptor dixit ei quod
poterat commisceri carnaliter fratribus ordinis et ipsi cum eo; ipse
tamen hoc non fecit nec fuit requisitus, nec credit quod illud peccatum
committeretur in ordine. Deinde dictus receptor fuit osculatus ipsum
testem in ordine et circa umbilicum super vestes, et astantes postea
fuerunt eum osculati in ore. Requisitus si alia inhonesta intervenerunt
in sua recepcione vel post, respondit quod non. Requisitus si [p. 150]
predicta illicita confessata per eum aut alia inhonesta interveniebant
in recepcionibus aliorum vel post, respondit se credere quod illicita
confessata per eum communiter intervenirent in recepcionibus aliorum vel
post, quia vidit recipi in ordine fratrem Guillelmum Galabrii
servientem, preceptorem de Viveriis Lemovicensis diocesis, in capella
domus predicte de las Mayhez, infra octo dies a tempore recepcionis
ipsius testis, per eumdem presbiterum et presentibus illis qui adfuerunt
recepcioni ipsius testis. Item, vidit recipi quemdam alium fratrem de
Borbonesio, cujus nomen et cognomen ignorat, in capella domus Templi de
Cambarello Lemovicensis diocesis, sunt X anni vel circa, per fratrem
Petrum de Quasto Drunio serviente, quondam preceptorem dicte domus,
presentibus fratribus Johanne de Gentils et Guillelmo Lancelot
servientibus, Lemovicensis diocesis, de quorum vita vel morte non habet
certitudinem: in quorum recepcionibus vidit precipi, fieri et servari
licita et illicita que in recepcione sua deposuit intervenisse. Item,
dixit se credere ecclesiasticis sacramentis, credens quod alii
crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent. Juravit, et alii
quos vidit recipi juraverunt quod non exirent ordinem, credens quod alii
communiter hoc jurarent. Statim habebantur pro professis. Clam
recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, et januis
clausis. Cordulis cingebantur super camisias cum quibus jacebant et
assumptis unde volebant. Injungebatur per juramentum ne revelarent modum
recepcionis, et qui revelassent dictum modum vel alia secreta puniti
fuissent, sed nescit qualiter. Quamdiu habebant copiam sacerdotum
ordinis, non debebant ex precepto aliis confiteri. Fratres scientes
errores fuerunt negligentes, quia non correxerunt et non denunciaverunt
Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem convenienter vidit fieri et
servari in domibus ordinis in quibus fuit conversatus; audivit tamen
dici, non recordatur a quibus, quod magnus Magister precepit restringi
elemosinas in aliquibus locis, non tamen audivit nec credit fuisse
restrictas. Audivit eciam dici quod clam tenebantur capitulia, et summo
mane, et ante diem quandoque, et providebatur bene quod non [p. 151]
audirentur exterius ea que interius agebantur. Ordinaciones facte per
Magistrum cum conventu suo servate fuissent in ordine, contra quem
grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta; et illicita
confessata per eum credit esse nota fratribus ordinis, contra quem
audivit dici magnum Magistrum et alios aliquos errores, nescit quos,
fuisse confessos.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et non obtulerat
se ad deffensionem ordinis.
Et ibidem fratres Renardus de Bort miles Lemovicensis, Bernardus Ademari
miles, Durandus Passerion, Petrus Almavini, et Raymundus Amalini
Ruthenensis, Guigo de Rupe Talhada presbiter Aniciensis, Petrus Gontandi
Lodovensis, Bertrandus Boni Hominis Caturcensis, et Guibertus Rogerii
Claramontensis diocesium, adducti pro testibus ad presenciam eorumdem
dominorum commissariorum, protestacione premissa quod non intendunt
recedere a deposicionibus suis per eos alias factis coram ordinariis, et
quod si plus vel minus dicerent coram ipsis dominis commissariis, quod
eis non prejudicet, juraverunt, tactis sacrosanctis Evangeliis, dicere
in isto negocio totam plenam et meram veritatem, secundum formam
juramenti aliorum testium superius registratam, expositam et
vulgarizatam eisdem.
Acta fuerunt hec dictis die et loco, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Veneris sequenti, que fuit II dies mensis aprilis, fuit
adductus ad presenciam dictorum dominorum commissariorum, in domo
predicta domini Petri de Sabaudia, frater Renardus de Bort miles,
preceptor domus Templi de Podio Nucis Lemovicensis diocesis, testis
supra juratus, ut deponeret dictum suum, quinquaginta quinque [p. 152]
annorum vel circa, mantellum ordinis et barbam defferens, nondum
absolutus nec reconciliatus per aliquem. Lectis autem et diligenter sibi
expositis omnibus et singulis articulis, respondit se nescire, nec
credere, nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur. Ipse
quidem fuit receptus in capella domus Templi de Bella Chassanha
Lemovicensis diocesis, per fratrem Franconem de Bort militem quondam,
avunculum ipsius testis, in secunda Dominica Quadragessime nuper lapsa
fuerunt XXXV anni vel circa, presentibus fratribus Rogerio de Bort,
patre ipsius testis, milite, Guillelmo de Arsac, Dionisio de Castris et
Boneto de Rupe servientibus, deffunctis, in hunc modum: nam cum
peciisset se admitti ad fraternitatem ordinis, dictus receptor, prescito
per juramentum ab eo quod non erat religioni alteri vel matrimonio
obligatus, non excommunicatus, et quod non habebat infirmitatem
latentem, fecit eum vovere et jurare castitatem, obedienciam, vivere
sine proprio, et servare bonos usus et bonas consuetudines que tunc
erant et in posterum imponerentur in ordine, et servare bona et
elemosinas ordinis, et quod pro posse suo juvaret ad acquirendum regnum
Jherosolime. Quo facto imposuit sibi mantellum, et ipse et astantes
fuerunt eum osculati in ore, et instruxit eum de aliquibus; et de
pluribus instruxisset eum, ut dicebat idem receptor, sed propter
vicecomitem de Venthedorio et multos alios nobiles de foris expectantes
supersedit. Precepit tamen ei quod super quamdam crucem metallinam in
qua erat ymago Crucifixi, allatam ibi nescit per quem, spueret; et cum
dictus testis stuperet de hoc, dictus receptor dixit ei: «Faciatis
audacter, quia nichil de (hoc) constat,» dicens submissa voce quod
spueret juxta crucem, et tunc dictus testis spuit non supra crucem, sed
a latere ad terram. Requisitus si alia inhonesta intervenerunt in dicta
sua recepcione vel post, respondit quod non. Requisitus si credit quod
dicta spuicio confessata per eum vel alia inhonesta intervenerunt in
recepcionibus aliorum vel post, respondit se nichil scire, quia nunquam
vidit, sed credit quod spuicio confessata per eum preciperetur eis.
Requisitus si viderat aliquos alios recipi in ordine, respondit [p. 153]
quod sic, fratrem Bertrandum de Sartiges militem, ad ordinis
deffensionem assumptum, in quadam camera domus Templi de Tortosa ultra
mare, per fratrem Adeum de Peyrucza quondam, tunc castellanum dicte
domus, presentibus fratribus Hugone de Nays, Visiano de Moret militibus,
deffunctis, et pluribus aliis de quibus non recordatur. In cujus
recepcione non intervenerunt dicta illicita vel alia, quia, dum
recipiebatur, fuit clamatum ad arma, propter insultum quem tunc
Sarraceni fecerant contra eos, et dicta die et nocte fuerunt in
exercicio armorum contra dictos Sarracenos, et credit quod, nisi dictum
impedimentum intervenisset, fuisset preceptum eidem Bertrando quod
spueret super crucem, sicut preceptum fuerat ipsi testi, et idem credit
quod preciperetur omnibus aliis fratribus in recepcionibus eorumdem; hoc
tamen aliter nescit, nec credit quod alia illicita intervenirent in
dictis recepcionibus aliorum vel post. Audivit tamen frequenter
inproperari sibi et aliis fratribus ordinis jocose ab Hospitalariis quod
in eorum recepcionibus osculabantur tantum in ano. Item, dixit quod bene
credebat ecclesiasticis sacramentis, credens quod alii fratres ordinis
eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent. In
terminacionibus capituliorum, laici qui ea tenebant remittebant
fratribus, ex potestate quam habebant a Magistro, inobediencias eorum,
et precipiebant quod de peccatis eorum confiterentur sacerdotibus
ordinis, qui habebant super eos majorem potestatem quam alii, vel aliis
religiosis aut secularibus. Promitebant ordinem non exire. Statim pro
professis habebantur. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi
fratribus ordinis, ex quo credit quod esset suspicio contra eos.
Cordulis unde volebant assumptis cingebantur super camisias cum quibus
jacebant. Injungebatur eis per sacramentum ne revelarent secreta
capituliorum, de modo recepcionis in speciali non habita mencione, et
qui ea revelassent graviter puniti fuissent. Fratres scientes errores
fuerunt negligentes, quia non correxerunt eos nec denunciaverunt
Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit convenienter fieri et
servari in domibus ordinis in quibus extitit commoratus. [p. 154]
Precipiebatur eis quod deffenderent bona et jura ordinis suo posse.
Eorum capitulia clam, januis clausis, tenebantur, aliquando de nocte, ut
cicius possent recedere in eisdem capitulis existentes. Ordinata per
Magistrum cum conventu servasset totus ordo, contra quem nunc grandia
scandala, suspicio et infamia sunt exorta; cujus fratribus credit quod
essent nota confessata per eum. Et audivit dici magnum Magistrum et
alios aliqua fuisse confessos contra dictum ordinem, ad cujus
deffensionem se obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Guigo de Ruppe Talhata presbiter, preceptor domus Templi de
Drulha diocesis Ruthenensis, testis supra juratus, XXX^a annorum vel
circa, mantellum defferens, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et
reconciliatus per dominum episcopum Ruthenensem, lectis et diligenter
expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit se nescire, nec
credere, nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur.
Dixit enim se fuisse receptum circa instans festum beati Dionisii erunt
X anni in capella domus Templi Aniciensis, per fratrem Guigonem Ademari
militem quondam, presentibus fratribus Bernardo Usclas presbitero,
Guillelmo preceptore de Bocelis, Guillelmo de Castro Novo, commorante in
dicta domo, et Johanne l'Alvernhatz servientibus, de quorum vita vel
morte non habet certitudinem, in hunc modum: nam concordato cum dictis
fratribus per dictum receptorem quod eum reciperent, fecit eum vovere et
jurare castitatem, obedienciam, et vivere sine proprio, et imposuit ei
mantellum, in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti, dicto
presbitero dicente psalmum Ecclesie _Quam bonum_, et quasdam oraciones,
et aspergente aquam benedictam supra ipsum; et dictus receptor et
astantes fuerunt eum osculati in ore. Deinde allata quadam cruce alba,
nescit si metallina vel lignea vel de panno, in qua non erat [p. 155]
ymago Crucifixi, nescit per quem, et in terra posita, precepit ei quod
spueret super eam, et ipse testis spuit non supra sed juxta. Deinde
precepit ei quod oscularetur eum in ano et in umbilico, et fuit eum
osculatus in locis predictis in carne nuda. Dixit eciam ei quod
carnaliter poterat commisceri aliis fratribus ordinis et ipsi cum eo;
hoc tamen non fecit, nec credit quod in ordine fieret. Credit tamen quod
predicta illicita confessata per eum, facta et dicta in presencia
predictorum, intervenirent communiter in recepcionibus aliorum fratrum
ordinis vel post, licet viderit duos recipi, in quorum recepcionibus
nichil illicitum intervenerit, quod ipse sciverit vel audiverit dici,
videlicet fratrem Guigonem de Namans militem, detentum in diocesi
Ruthenensi, quem recepit frater Hugo de Penrando, in quadam capella
domus Templi de Montilio Ademari, sunt sex anni vel circa, presentibus
dicto fratre Guidone Ademari et fratre Iacobo de Mallavalle serviente,
quem credit vivere, et ibidem, et per eumdem, et eodem modo, et eisdem
presentibus, fuit receptus frater Mondetus de Fara miles, de Montilio
Ademari, qui detinetur Parisius. Item, dixit quod in dicto ordine
celebrabat secundum formam Ecclesie, et credit quod alii sacerdotes
ordinis eodem modo celebrarent. Contrarium tamen fuit sibi preceptum per
dictum receptorem, quia dixit quod erat in ordine consuetum quod
obmitterent illa verba: _Hoc est enim corpus meum_. Audivit dici a
preceptoribus ordinis laicis, de quorum nominibus non recolit, quod ipsi
poterant absolvere, secundum eorum privilegia, fratres ab inobedienciis
eorum; dictus tamen testis non credit quod propter dictam absolucionem
debuissent obmittere confessionem. Jurabant ordinem non exire; statim
pro professis habebantur. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus
nisi fratribus ordinis, ex quo credit quod esset suspicio contra eos.
Cordulis unde volebant assumptis cingebantur, ex precepto superiorum,
super camisias cum quibus jacebant. Injungebatur eis per sacramentum ne
predicta illicita revelarent; et si revelassent, credit quod domum
perdidissent. Fratres scientes errores fuerunt negligentes, quia non
correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. In domibus ordinis [p. 156]
in quibus extitit commoratus, vidit elemosinas et hospitalitatem
convenienter fieri et servari, et capitulia clam, nullis presentibus
nisi fratribus ordinis, teneri, januis clausis, aliquando de nocte, post
matutinum, sermone per aliquem religiossum facto, et aliquando de die.
Ordinata per Magistrum cum conventu servasset totus ordo, contra quem
nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta. Cujus fratribus
credit quod essent nota confessata per eum. Et audivit dici magnum
Magistrum et alios aliqua fuisse confessos contra dictum ordinem, ad
cujus deffensionem se non obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Acta fuerunt hec dictis die et loco, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die sabati sequenti, que fuit III dies dicti mensis aprilis,
fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum episcoporum Mimatensis et
Lemovicensis et archidiaconi Tridentini, aliis excusatis, in domo
predicta domini Petri de Sabaudia, frater Bernardus Ademari miles,
Ruthenensis diocesis, testis supra juratus, ut deponeret dictum suum,
quinquagenarius vel circa, mantellum et barbam defferens, cum quo
inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per dominum episcopum
Ruthenensem. Lectis autem et diligenter expositis sibi omnibus et
singulis articulis, respondit se nichil scire, nec credere, nec
audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur. Dixit nempe se
fuisse receptum in capella domus Templi de Vaor Albiensis diocesis,
circa instans festum Pentecostes erunt circiter triginta anni, per
fratrem Petrum Guaufredi militem quondam, preceptorem tunc dicte domus,
presentibus fratribus Bernardo Ysarii et Guillelmo Petri militibus, et
Bernardo Darbus serviente, deffunctis, in hunc modum: nam cum
requisivisset societatem ordinis et finaliter ei concessa [p. 157]
fuisset, imposuit dictus receptor sibi mantellum, quodam presbitero
assistente, cujus nomen et cognomen ignorat, dicente quasdam oraciones,
et omnes astantes fuerunt eum osculati in ore. Postmodum fecit eum
vovere et jurare quod esset obediens omnibus superioribus suis, et quod
servaret castitatem, et viveret sine proprio, et quod non revelaret
secreta capitulorum. Deinde precepit ei dictus receptor quod spueret
super quamdam crucem in terra positam, nescit per quem allatam nec
qualis esset, pocius tamen credit quod esset metallina quam alia, et
ipse testis spuit non super sed juxta eam. Deinde precepit ei dictus
receptor quod oscularetur eum in anca in carne nuda, et certis
astantibus levantibus ejus vestes, fuit in dicta anca osculatus eumdem.
Post que dixit ei quod poterat cum aliis fratribus ordinis carnaliter
commisceri et ipsi cum eo; hoc tamen non fecit, nec scit nec audivit
dici quod in ordine fieret; nec dixit ei dictus receptor vel alius quod
predicta essent de punctis ordinis vel in ordine fieri consueta. Credit
tamen quod predicta illicita et non alia intervenirent communiter in
recepcionibus fratrum ordinis vel post, pro eo quia sibi dictum et
preceptum fuit quod faceret supradicta, et quia vidit et audivit quod
intervenerunt in recepcione fratris Deodati Hugonis Ruthenensis
diocesis, servientis, qui affugit in capcione aliorum, et fuerat
receptus in capella domus Templi de Spelieu dicte diocesis, sunt
circiter octo anni, per fratrem Guigonem Ademari militem quondam,
visitatorem tunc Provincie, presentibus fratribus tribus vel IIII^or
deffunctis, de quorum nominibus non recolit, inter quos fuit quidam
miles nepos fratris Ademari de Peyrucza dicte diocesis. Item, dixit se
credere quod fratres ordinis bene crederent ecclesiasticis sacramentis,
quibus ipse credebat, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent.
Jurabant ordinem non exire. Statim pro professis habebantur, propter
quod fecit dicta illicita sicut dixit, quia aliter non fecisset
predicta. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi
sacerdotibus ordinis, ex quo credit quod esset suspicio contra eos.
Cordulas unde volebant assumptas portabant super camisias cum [p. 158]
quibus jacebant. Credit quod predicta illicita facere recusantes, vel ea
aut secreta capituliorum revelantes, graviter, sed nescit qualiter,
puniti fuissent. Absque licencia non poterant aliis quam sacerdotibus
ordinis confiteri. Fratres quos credit scivisse dictos errores
negligentes fuerunt, quia non correxerunt eos nec denunciaverunt
Ecclesie. In domibus ordinis in quibus extitit commoratus vidit
elemosinas et hospitalitatem convenienter fieri et servari; et semel in
Monte Pessulano capitulum, post mediam noctem, sermone per unum
religiossum facto, clam per fratrem quemdam Rossolinum teneri, januis
clausis, nullis presentibus nisi fratribus ordinis antedicti, in quo
servatum fuisset quod magnus Magister cum conventu statuisset. Contra
quem ordinem nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta, et
contra quem audivit dici magnum Magistrum et alios aliqua fuisse
confessos; ad cujus ordinis deffensionem se non obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.