fuit adductus ad presenciam dictorum dominorum episcoporum Mimatensis et
Lemovicensis, et archidiaconi Tridentini, aliis excusatis, [p. 53]
frater Garinus de Corbon serviens lathomus, Lingonensis diocesis, testis
supra juratus, ut deponeret dictum suum, non defferens mantellum, quia
dimiserat ipsum post capcionem suam, et radi fecerat sibi barbam, cum
quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus Senonis per dominum
episcopum Aurelianensem, quinquagenarius vel circa. Lectis autem et
diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit quod
nullum alium viderat recipi in ordine, nec interfuerat capitulis eorum,
unde nesciebat, nec credebat, nec audiverat dici de contentis in ipsis
articulis nisi quod sequitur. Dixit enim se fuisse receptum per fratrem
Hugonem de Cabilone militem, quem credit vivere, circa instans festum
Assumptionis beate Marie erunt X anni vel circa, in capella domus Templi
de Espalhiaco diocesis Lingonensis, presentibus fratribus Roberto
Lescolhe preceptore dicte domus Stephano de Biceyo presbitero dicte
domus, et Thoma preceptore de sancto Medardo, deffunctis, a quo
receptore, instructus per alios, peciit frequenter panem et aquam et
societatem ordinis; quibus sibi concessis, fecit eum vovere et jurare
castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, servare bonos usus et
bonas consuetudines ordinis, et quod non revelaret secreta capitulorum
eciam illis fratribus qui non adfuissent in eis. Et imposito sibi
mantello, omnes astantes osculati fuerunt eum in ore; sed prius dictus
testis fuit osculatus predictum receptorem in dorso super pannos;
ostensa sibi quadam cruce metallina ante dictum osculum in qua erat
ymago Crucifixi, quam dictus presbiter tenebat in manu, et precepto ei
per dictum receptorem quod spueret super eam, ipse tamen noluit spuere
supra eam, sed spuit juxta. Item, dixit quod post dictam spuicionem
precepit ei quod abnegaret Deum, et ipse testis, dicto receptore dicente
quod hoc oportebat eum facere, et fratribus astantibus suadentibus quod
hoc faceret, abnegavit Deum, ore non corde; de quibus dixit se fuisse
confessum, infra octo dies tunc sequentes, fratri Jacobo quondam
conventuali fratrum Minorum de Castellione super Seccanam, et absolutus
ab eo, qui dixit ei quod male fecerat, et pocius illi qui preceperant
sibi talia, et imposuit ei quod jejunaret in pane et aqua sextis [p. 54]
feriis a Paschate usque Pentecosten, quod et fecit. Alia inhonesta non
intervenerunt in recepcione sua predicta nec post, et credit quod
communiter predicta illicita intervenirent in recepcionibus aliorum vel
post. Item, dixit se credere ecclesiasticis sacramentis, et quod alii
fratres ordinis eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes debite
celebrarent. Si quis exivisset ordinem post recepcionem, fuisset
excommunicatus, ut audivit dici. Clandestine recipiebantur, nullis
presentibus nisi fratribus ordinis, ita quod filii ipsius testis, quos
habuerat in seculo, non potuerunt sue recepcioni adesse; ex quibus
credit quod esset suspicio contra eos. Cordulis unde volebant assumptis
cingebantur super camisias cum quibus jacebant. Audivit dici quod absque
licencia non poterant nisi sacerdotibus ordinis confiteri, sed sibi non
fuit inhibitum. Fratres ordinis scientes errores fuerunt negligentes
quia non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et
hospitalitatem vidit convenienter fieri et servari in domibus ordinis in
quibus extitit commoratus ante ingressum et post. Audivit dici quod
eorum capitulia, januis clausis, nullis presentibus nisi fratribus
ordinis, tenebantur. Ordinata per Magistrum cum conventu servasset totus
ordo, contra quem nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt
exorta. Confessata per eum credit quod erant nota fratribus ordinis,
contra quem magnus Magister et alii dicuntur aliqua fuisse confessi; ad
cujus deffensionem se non obtulerat. Nec sic deposuerat prece, precepto,
timore, amore, odio vel comodo temporali habito vel habendo, sed pro
veritate dicenda, ut dixit. Cui fuit injunctum quod non revelaret hanc
suam deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Stephanus de Brolio Cathalanensis diocesis serviens, testis supra
juratus, sexagenarius vel circa, agricola, non defferens mantellum
ordinis quia voluntarie ipsum dimiserat, et radi fecerat sibi barbam,
cum quo Senonis inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per
dominum episcopum Aurelianensem, lectis et diligenter expositis [p. 55]
sibi omnibus et singulis articulis, respondit quod nullum alium viderat
recipi in ordine, nec capitulis interfuerat eorumdem, unde nec sciebat,
nec credebat, nec audiverat dici de contentis in dictis articulis nisi
quod sequitur. Dixit enim se fuisse receptum, circa festum Omnium
Sanctorum proximo preteritum fuerunt VIII anni vel circa, in quadam aula
domus Templi de Brolio Cathalanensis diocesis, per fratrem Poncium de
Longo Campo militem, quondam preceptorem dicte domus, presentibus
fratribus Johanne de Buris, presbitero dicte domus, et Geraldo
servienti, cujus cognomen ignorat, qui morabatur, apud Malam Domum
ejusdem diocesis, deffunctis; a quo receptore peciit instanter et
frequenter panem et aquam, societatem et pauperem vestitum ordinis, et
de astancium consilio sibi concessis, predicto ei quod bene deliberaret,
fecit eum vovere et jurare castitatem, obedienciam, vivere sine proprio,
servare bonos usus et bonas consuetudines ordinis, et non revelare
secreta capitulorum; et imposito sibi mantello, alii fratres astantes,
sed non ipse receptor, fuerunt eum osculati in ore. Postque precepit ei
dictus receptor quod abnegaret Deum, et ipse abnegavit ore non corde; et
quod spueret super quamdam crucem metallinam, in qua erat ymago
Crucifixi, positam super quodam tapeto ad terram, et ipse testis spuit
non supra sed juxta; sed non recolit, ut respondit requisitus, an
abnegacio spuicionem precesserit vel contrarium. Dixit eciam quod, de
dicti receptoris mandato, fuit eum osculatus, pannis intermediis, inter
braccale et zonam, et credit quod predicta illicita et non alia
intervenirent communiter in recepcionibus aliorum fratrum ordinis, qui
credebant ecclesiasticis sacramentis, sicut credit, quorum eciam
sacerdotes debite celebrabant, ut estimat. Juravit ordinem non exire,
credens quod alii idem jurarent, et quod esset suspicio contra eos quia
clandestine recipiebantur, et quod cordule sumpte unde volebant, quibus
cingebantur super camisias cum quibus jacebant, non tangerent capita
ydolorum. Injunctum fuit ei quod non revelaret modum sue recepcionis, de
quo fuit confessus dicto presbitero et absolutus ab eo; et jejunavit
certis diebus sibi impositis in pane et aqua. Fratres ordinis [p. 56]
scientes errores fuerunt negligentes quia non correxerunt eos nec
denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem in domibus ordinis
in quibus exstitit commoratus vidit convenienter fieri et servari.
Audivit dici quod, januis clausis, nullis presentibus nisi fratribus
ordinis, eorum capitulia tenebantur, et credit quod ordinata per
Magistrum cum conventu, si fuissent bona et licita, fuissent servata in
ordine, contra quem nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt
exorta; cujus fratribus nota erant confessata per eum, ut credit.
Audivit dici magnum Magistrum et alios aliquos confessos fuisse contra
ordinem, ad cujus deffensionem se non obtulerat. Nec sic deposuerat
prece, precepto, timore, amore, odio vel comodo temporali habito vel
habendo, sed pro veritate dicenda, ut dixit; cui fuit injunctum quod non
revelaret hanc suam deposicionem, quousque attestaciones fuerint
publicate.
Frater Robertus de Correnflos presbiter, curatus ecclesie de Bralli
Ambianensis diocesis, testis supra juratus, etatis XXXVI annorum vel
circa, non defferens mantellum ordinis, quia ipsum dimiserat vetustate
consumptum, absolutus et reconciliatus per dominum archiepiscopum
Remensem, cum quo inquisiverat in concilio Remensi, lectis et diligenter
expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit quod non viderat
recipi in ordine nisi fratrem Fulconem de Nuylhi servientem, testem
supra examinatum, receptum in capella domus Templi de Belvaco, per
fratrem Robertum de Sancto Justo presbiterum, quondam preceptorem dicte
domus, anno illo quo ipse testis fuit receptus, presentibus fratribus
Rogerio quondam de Marselhes, Philippo de Lavercines, teste supra jurato
nondum examinato, in cujus recepcione vel post nichil vidit nec scivit
fieri illicitum, unde nesciebat nec audiverat dici de contentis in
dictis articulis nisi quod sequitur. Dixit enim se fuisse receptum a
dicto fratre Roberto, circa festum beati Martini hiemalis proximo
preteritum fuerunt VIII anni vel circa, in capella domus Templi de
Morlenis Belvacensis diocesis, presentibus dicto fratre Philippo, et
fratribus Petro de Laya, et Clemente de Hodenvilha servientibus, [p. 57]
deffunctis; a quo receptore instanter et frequenter petitis pane et
aqua, societate et paupere habitu ordinis, eique responso quod bene
deliberaret, quia oporteret eum a se abdicare propriam voluntatem, et
subjici aliene, esurire quando vellet comedere, et vigillare quando
vellet dormire, et multa alia dura et aspera sustinere, finaliter fecit
eum vovere et jurare castitatem, vivere sine proprio, et obedire omnibus
preceptoribus qui preponerentur eidem, servare bonos usus et bonas
consuetudines ordinis. Quo facto, imposuit ei mantellum, et ipse et
astantes fuerunt eum osculati in ore. Deinde precepit dictus receptor
Philippo et Petro predictis quod exirent et irent ad officia sua
exequenda; et cum illi recessissent, precepit ipse receptor eidem testi
quod abnegaret Deum, in presencia dicti Clementis; et cum ipse
resisteret, dicens quod hoc nullo modo faceret, dictus receptor dixit ei
quod oportebat eum abnegare, quia nisi hoc faceret volens, alias faceret
invitus, et quod abnegaret saltem ore non corde; et tunc ipse testis
abnegavit ore non corde. Postmodum precepit ei quod spueret super
quamdam crucem ligneam, ut sibi videtur, nec recordatur si erat ibi
aliqua ymago, allatam per dictum Clementem de juxta altare; et cum ipse
testis resisteret, dictus receptor dixit ei quod hoc oportebat eum
facere, et tunc ipse testis spuit juxta non supra dictam crucem. Item,
dixit sibi dictus receptor quod, si moveretur calore naturali, poterat
carnaliter commisceri cum fratribus ordinis et ipsi poterant cum eo, et
ipse debebat hoc pati secundum puncta ordinis; ipse tamen nunquam hoc
fecit nec fuit requisitus, nec credit quod fratres ipsius ordinis illud
peccatum committerent. Item, precepit ei quod oscularetur eum in
umbilico, et dictus testis, elevato supertunicali ipsius receptoris per
ipsum receptorem, fuit eum osculatus prope umbilicum supra tunicam. Alia
illicita non intervenerunt in dicta recepcione sua nec post, credens
quod eadem intervenirent in recepcionibus aliorum vel post et
uniformiter ubique reciperentur. Item, credit se credere quod fratres
ordinis alii bene crederent ecclesiasticis sacramentis, et quod ipse
celebrabat in ordine secundum formam Ecclesie, credens quod alii [p. 58]
presbiteri ordinis eodem modo celebrarent; nec fuit sibi inhibitum nec
audivit aliis inhiberi quod non dicerent verba canonis. Statim pro
professis habebantur. Clandestine recipiebantur, ex quo credit quod
esset suspicio contra eos. Cordulis unde volebant assumptis cingebantur
supra camisias cum quibus jacebant. Injungebatur eis quod non revelarent
secreta capitulorum, de modo recepcionis speciali non habita mencione.
Dicebatur eis quod sacerdotes ordinis habebant super eos majorem
potestatem quam alii, et quod ideo debebant eis confiteri; et ipse
testis fuit receptori suo confessus de illicitis que intervenerant in
dicta sua recepcione, qui absolvit eum, imposita sibi penitencia quod
non interesset deinceps in loco in quo talia fierent; et dixit ei quod,
ex quo predicta fecerat ore non corde, non multum peccaverat. Fratres
scientes errores dictos fuerunt negligentes quia non correxerunt eos nec
denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit convenienter
fieri et servari in domibus ordinis in quibus exstitit commoratus; et
fuit ei preceptum per receptorem quod debite acquireret ordini absque
alterius injuria. Audivit dici quod clam eorum capitulia tenebantur,
nullis presentibus nisi fratribus ordinis. Licita et honesta ordinata
per Magistrum cum conventu fuissent servata in toto ordine, contra quem
nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta. Credit quod
confessata per eum essent nota fratribus ordinis, et quod magnus
Magister et alii confessi fuerint illa que littere apostolice continent
eos confessos fuisse contra ordinem, ad cujus deffensionem se, tamquam
fatuus et simplex, una cum aliis obtulerat, sicut dixit.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Acta fuerunt hec die et loco predictis, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Mercurii sequenti, que fuit XVII dies dicti mensis [p. 59]
Marcii, fuit adductus ad presenciam eorundem dominorum commissariorum et
domini Mathei, in domo predicta fratrum Minorum, Bertrandus de Somorens
Ambianensis diocesis, testis supra juratus, ut deponeret dictum suum,
quadraginta quinque annorum vel circa, non defferens mantellum ordinis,
quia voluntarie ipsum dimiserat et radi fecerat sibi barbam, cum quo
inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per dominum archiepiscopum
Remensem in concilio Remensi. Lectis autem et diligenter expositis sibi
omnibus et singulis articulis, respondit se nescire, nec credere, nec
audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur. Dixit nempe quod
frater Michael miles quondam, cujus cognomen ignorat, in instanti festo
Ramis palmarum erunt decem anni vel circa, recepit ipsum testem, et
Johannem de Noviomo, et Johannem Gastel, qui fuit tempore capcionis
serviens, de quorum vita vel morte non habet certitudinem, simul in
capella domus Templi de Bosco in Viromandia Noviomensis diocesis,
presentibus fratribus Petro de Frayniches presbitero, Roberto lo Diable
serviente, deffunctis, in hunc modum: nam cum requisivissent pluries et
instanter panem, et aquam, et societatem, et pauperem vestitum ordinis,
et finaliter concessisset eis, prestito per juramentum quod non habebant
infirmitatem latentem, nec erant excommunicati, nec servilis
condicionis, nec alteri religioni obligati, fecit eos vovere et jurare
castitatem, vivere sine proprio et obedire omnibus preceptoribus qui
preponerentur eisdem. Impositis autem eis mantellis, receptor et alii
astantes osculati fuerunt eos in ore, et instruxit eos quot _Pater
noster_ dicerent pro horis suis, et qualiter regerent se in ordine. Post
que allata nescit per quem quadam cruce metallina, in qua erat ymago
Crucifixi, et ostensa eisdem, dixit eis: Vos promisistis et jurastis
obedienciam preceptoribus vestris; secundum puncta ordinis, debitis
abnegare Deum, unde precipio vobis, quod abnegetis. De quo precepto ipse
testis et alii fuerunt plurimum stupefacti, et responderunt quod hoc
nullo modo facerent, sed finaliter omnes tres abnegaverunt Deum vel
Jhesum Christum, sed non bene recolit, ut respondit interrogatus, quid
eorum precepit receptor abnegari et quid abnegaverunt certum, [p. 60]
tamen se esse dixit quod eorum alterum dictus receptor nominavit, et
ipsi abnegaverunt. Item, dixit quod postea precepit eis quod spuerent
super dictam crucem, quia hoc erat de punctis dicti ordinis, et tunc
ipsi recepti spuerunt juxta non super dictam crucem; premissa fecit
dictus testis ore non corde, credens idem de aliis, propter signa
displicencie que pretendebant. Requisitus quis eorum primo fecit
abnegacionem et spuicionem predictas, dixit quod predictus Johannes de
Noviomo fuit primus in faciendo predicta, et ipse testis secundus, et
alter Johannes tercius. Postmodum dictus receptor dixit eis quod, si
moverentur calore naturali, poterant carnaliter commisceri cum fratribus
ordinis et illi secum, et quod unus de alio debebat pati, secundum
puncta ordinis; ipse tamen non fecit nec fuit requisitus, nec credit
quod fratres ordinis peccatum illud committerent. Deinde precepit eis
quod oscularentur eum in ano; ipsi tamen non fuerunt eum inibi osculati,
sed elevatis pannis predictum receptorem fuerunt osculati in spina dorsi
nuda, et hoc fecerunt, quia dixit eis quod erat de punctis ordinis.
Requisitus quis eorum primo fecit osculum supradictum, respondit quod
dictus Johannes de Noviomo primo, ipse testis secundo et alter Johannes
ultimo fecerunt osculum supradictum. Requisitus si scit vel credit quod
alii reciperentur in ordine per modum per eum confessatum, respondit se
nescire, quia non vidit aliquos alios recipi; credit tamen quod alii
communiter reciperentur in ordine sicut se et alios duos deposuit fuisse
receptos. Credit ecclesiasticis sacramentis; credens eciam quod alii
crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent. Statim
habebantur pro professis. Recepciones fiebant clandestine, scilicet
nullis presentibus nisi fratribus ordinis, ex quo credit quod esset mala
suspicio contra eos. Cordulis cingebantur super camisias, quas
recipiebant unde volebant. Injunctum fuit eis quod non revelarent
secreta capitulorum, et sub hoc continebatur modus recepcionis, et qui
revelassent fuissent puniti, nescit qualiter. Fratres scientes errores
predictos negligentes fuerunt quia non correxerunt eos nec
denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit [p. 61]
convenienter fieri et servari in domibus ordinis in quibus fuit moratus.
Audivit dici quod capitulia tenebantur secrete, nullis presentibus nisi
fratribus ordinis. Quod magnus Magister cum conventu suo ordinasset
totus ordo servare tenebatur, sicut credit et audivit dici. Credit quod
errores predicti confessati per eum longo tempore duraverunt in ordine,
nescit tamen quanto. Grandia scandala, suspicio et infamia nunc sunt
exorta contra ordinem Confessata per eum credit nota et manifesta esse
inter fratres ordinis, non inter alios. Audivit dici magnum Magistrum et
alios confessos fuisse aliquos errores contra ordinem, credens quod
illos confessi fuerint de quibus ipse supra deposuit. Ad deffensionem
ordinis se obtulerat. Interrogatus quare se offerebat ex quo sciebat
errores predictos, respondit quod ideo quia alii se offerebant, modo
tamen non deffenderet.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Adamus de Inferno serviens, Noviomensis diocesis, testis supra
juratus, non defferens mantellum ordinis, quia ipsum dimiserat
volutarie, et radi sibi fecerat barbam, postquam absolutus et
reconciliatus fuerat per dominum Remensem archiepiscopum et inquisiverat
cum eodem, quinquagenarius vel circa, lectis autem et diligenter
expositis sibi omnibus et singulis articulis, repetita protestacione
quod non intendit recedere a deposicione per eum facta coram dicto
domino archiepiscopo, respondit se nescire nec audivisse dici de
contentis in ipsis articulis, quia parum fuit in ordine, nisi quod
sequitur. Ipse namque fuit receptus, circa festum Omnium Sanctorum
proxime preteritum fuerunt quatuor anni, in capella domus Templi de
Morlenis Belvacensis diocesis, per fratrem Johannem de Nans presbiterum
quondam, de mandato fratris Roberti de Sancto Justo quondam, presentibus
fratribus Philippo de Lavarcines, teste supra jurato sed nondum [p. 62]
examinato, et Adam nato de comitatu Pontivi serviente, cujus cognomen
ignorat, quem credit vivere, in hunc modum: nam petitis pane et aqua,
societate et paupere vestitu ordinis, et sibi concessis, fecit eum
vovere et jurare super quemdam librum castitatem, obedienciam, et vivere
sine proprio; et imposito sibi mantello, receptor et astantes fuerunt
eum osculati in ore. Et eo instructo quot _Pater noster_ diceret pro
horis suis, et qualiter regeret se in ordine, et aliquibus casibus
expositis propter quos poterat incurrere diversas penas, et dicto eis
quod de aliis casibus informaretur per antiquos religionis, precepit ei
quod abnegaret Jhesum Christum; et cum ipse testis responderet se hoc
nullo modo facturum, dixit ei quod hoc oportebat eum facere, quia ita
faciebant alii et hoc erat de punctis religionis; et tunc ipse testis,
dolens et timens, ut dixit, abnegavit Jhesum Christum ore non corde.
Postea precepit ei quod spueret super quamdam crucem metallinam quam
tenebat idem receptor in manu sua, in qua erat ymago Crucifixi, et ipse
testis cum dolore et timore spuit non supra sed juxta dictam crucem.
Deinde dixit ei quod secundum dicta puncta poterat carnaliter commisceri
fratribus ordinis et ipsi cum eo; hoc tamen non fecit nec credit quod in
ordine fieret. Item, dixit quod de precepto dicti receptoris, fuit
osculatus super carnem nudam in umbilico dictum Philippum; prius tamen
dixerat quam, quando predicta illicita intervenerunt, omnes recesserunt
de capella preter ipsum testem et dictum receptorem. Sed modo super hoc
interrogatus, dixit quod predictus Philippus, qui erat preceptor dicte
domus, redierat ad capellam, et tunc dictus receptor dixit ei quod
alterum eorum debebat osculari in umbilico. Alia illicita non
intervenerunt in dicta sua recepcione vel post, quod ipse recolat, et
predicta illicita et licita que deposuit intervenisse in recepcione sua,
credit quod intervenirent communiter in recepcionibus aliorum fratrum
ordinis pocius quam contrarium, quia vidit ea intervenire in recepcione
Geraldi de Folqueriis quondam, qui fuit simul et per eundem, et eisdem
presentibus, receptus cum eo. Dixit tamen semel quod non viderat [p. 63]
intervenire illicita predicta in recepcione dicti Geraldi, statim cum
avisasset se, dixit quod ea viderat fieri. Requisitus quis eorum primo
fecit dicta illicita, respondit se non recordari. Requisitus qui fuerunt
presentes quando dictus Geraldus fecit predicta illicita in eodem loco
in quo deposuit se predicta fecisse, et si fuit eadem crux, respondit
quod sic: Item, dixit se credere quod eorum sacerdotes debite
celebrarent, et quod alii fratres crederent ecclesiasticis sacramentis,
quibus ipse credebat. Dictum fuit ei in recepcione sua quod statim pro
professo habebatur. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi
fratribus ordinis. Cordulis unde volebant assumptis cingebantur super
camisias cum quibus jacebant. Injunctum fuit ei quod non revelaret
secreta capitulorum nec modum recepcionis sue, et fuit ei dictum quod si
revelaret, perderet habitum. Absque licencia, excepto casu necessitatis,
non poterant nisi sacerdotibus ordinis confiteri. Fratres scientes
errores fuerunt negligentes quia non correxerunt eos nec denunciaverunt
Ecclesie. Nescit si elemosine et hospitalitas servabantur debite in
ordine vel non, quia fuit tantum in quadam domo ordinis apud Belvacum
moratus, in qua non erat consuetum elemosinas fieri nec hospitalitatem
servari. Ordinata per Magistrum cum conventu totus ordo servasset,
contra quem, propter predicta, grandia scandala, suspicio et infamia
sunt exorta. Confessata per eum credit quod essent nota fratribus
ordinis, contra quem audivit dici magnum Magistrum et alios aliqua
fuisse confessos; ad cujus ordinis deffensionem se, ex fatuitate sua,
obtulerat, sicut dixit. Nec sic deposuerat prece, precepto, timore,
amore, odio vel temporali comodo habito vel habendo, sed pro veritate
dicenda, sicut dixit; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Philippus de Lavercines serviens, Belvacensis diocesis, testis
supra juratus, septuagenarius et ultra, qui voluntarie mantellum ordinis
dimiserat et radi fecerat sibi barbam, et in concilio Remensi absolutus
et reconciliatus fuerat per dominum archiepiscopum Remensem, [p. 64]
repetita protestacione quod non intendit recedere a deposicione per eum
facta coram dicto domino archiepiscopo, lectis et diligenter expositis
sibi omnibus et singulis articulis, respondit se nescire, nec credere,
nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur. Dixit nempe
se fuisse receptum, circa festum Nativitatis Domini proximo preteritum
fuerunt XXX anni et plus, in capella domus templi de Somorens
Ambianensis diocesis, per fratrem Galterum d'Este quondam militem, tunc
preceptorem de Pontivo, presentibus fratribus Radulpho de Sorney, Jacobo
de Rubeo Monte, Bartholomeo de Cays et Roberto de Rozis deffunctis; a
quo petitis pane et aqua, societate et paupere vestitu ordinis amore Dei
sibi concedi, et responso ei quod bene deliberaret, quia si intraret,
statim pro professo haberetur, et oporteret eum voluntati subjici
aliene, et multa dura et aspera sustinere, cum ipse testis instaret pro
sua recepcione, imposuit ei mantellum, et ipse et astantes fuerunt eum
osculati in ore. Postea fecit eum vovere et jurare super quemdam librum
castitatem, obedienciam, et vivere sine proprio. Deinde allata per unum
ex dictis fratribus, nescit per quem, quadam cruce lignea, in qua non
recolit si erat ymago Crucifixi, et in terram posita, precepit ei quod
abnegaret Deum et dictam crucem et spueret super eam, quia hoc debebat
facere secundum puncta ordinis eorum; et ipse testis, in presencia
predictorum, abnegavit Deum et dictam crucem, et spuit juxta non super
ipsam, ore non corde; et fuit eum osculatus, de mandato ipsius
receptoris, in umbilico super camisiam. Dixit ei insuper quod, secundum
dicta puncta, poterat carnaliter commisceri fratribus ordinis, et ipsi
cum eo; hoc tamen non fecit, nec credit quod in ordine fieret.
Requisitus si scit vel credit, vel audivit dici, quod licita vel
illicita que deposuit intervenisse in recepcione sua intervenirent
communiter in recepcionibus aliorum fratrum ordinis, respondit quod ipse
viderat recipi secundum eundem modum fratrem Adam de Inferno, testem
proximo examinatum, per fratrem Johannem de Nans presbiterum quondam,
per unum annum vel circa ante capcionem eorum, in capella domus [p. 65]
Templi de Morlenis, presente fratre Adam Colli Ordei. Requisitus si bene
recolebat quod dictus Adam de Inferno osculatus fuerit in umbilico
receptorem suum vel ipsum testem, respondit quod sic, sed non recolit
quem eorum. Requisitus si ipse et dictus Adam Colis Ordei exiverant
capellam predictam in qua receptus fuit dictus Adam de Inferno priusquam
idem Adam faceret dictum osculum et alia illicita predicta, respondit
quod non, quod ipse recolat, et eis presentibus, videntibus et
audientibus, intervenerunt predicta. Requisitus si recolebat qualis
esset crux juxta quam spuerat dictus Adam de Inferno, respondit se non
recordari. Requisitus si aliquis alius fuerat receptus cum dicto Adam de
Inferno, respondit quod sic, et per eumdem modum, frater Gerardus de
Folqueriis. Requisitus quis eorum primo fecerat predicta illicita,
respondit se non recordari. Requisitus quem fuerat osculatus in umbilico
dictus frater Gerardus, respondit quod dictum fratrem Johannem de Nans.
Item, dixit se vidisse recipi per eumdem modum, ut sibi videtur, sunt XX
anni vel circa, in capella domus Templi de Belvaco, per fratrem Robertum
de Sancto Justo presbiterum quondam, fratrem Albertum de Belvaco
presbiterum quondam, non recolit quibus presentibus, et fratrem Lucham
de Grandi Villarii servientem quondam, sunt XII anni vel circa, in
capella domus Templi de Bellenval Ambianensis diocesis, per fratrem
Garinum de Grandi Villarii militem quondam, presente fratre Petro Minhot
presbitero quondam; plurium recepcionibus non recolit se adfuisse, ut
dixit. Requisitus si interfuerat recepcioni fratris Fulconis de Nuylhi
servientis, testis supra examinati, recepti in capella domus Templi de
Belvaco, per dictum fratrem Robertum, respondit se non recordari.
Requisitus iterato si scit, vel credit, vel audiverat dici quod dicta
illicita confessata per eum intervenirent communiter in recepcionibus
aliorum quos non vidit recipi, respondit se pocius credere quod sic quam
contrarium, sed aliter nesciebat. Item, dixit quod ipse bene credebat
ecclesiasticis sacramentis, credens quod alii fratres ordinis eodem modo
crederent, et quod eorum sacerdotes debite celebrarent. Clandestine
recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis. [p. 66]
Cordulis unde volebant assumptis cingebantur super camisias cum quibus
jacebant. Injungebatur eis ne illis qui non erant de ordine revelarent
secreta capitulorum nec modum recepcionis eorum, et curati eorum
dicebant quod non poterant aliis absque eorum licencia confiteri; hoc
tamen non servabant. Item, dixit de illicitis confessatis per eum fuerat
confessus dicto fratri Roberto de Sancto Justo et aliis sacerdotibus
ordinis et absolutus ab hiis. Fratres scientes errores fuerunt
negligentes quia non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie.
Elemosinas et hospitalitatem vidit convenienter fieri et servari in
domibus ordinis in quibus extitit commoratus ante ejus recepcionem et
post, et hoc eis precipiebatur per superiores suos. Ordinata per
Magistrum cum conventu servasset totus ordo, contra quem nunc grandia
scandala, suspicio et infamia propter predicta sunt exorta. Credit quod
confessata per eum essent nota pluribus fratribus ordinis, ad cujus
deffensionem cum pluribus aliis se obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Acta fuerunt hec die et loco predictis, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Jovis sequentii, que fuit XVIII dies dicti mensis Marcii,
fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum, in dicta
domo fratrum Minorum, frater Philippus de Manni serviens, Morinensis
diocesis, testis supra juratus, ut deponeret dictum suum, triginta
annorum vel circa, qui voluntarie mantellum dimiserat et radi fecerat
sibi barbam, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per
dominum archiepiscopum Remensem in concilio Remensi. Lectis autem et
diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, [p. 67]
respondit se nescire, nec credere, nec audivisse dici de contentis in
eis nisi quod sequitur; et fuit protestatus quod non intendit recedere a
deposicione per eum facta coram dicto domino archiepiscopo Remensi.
Dixit autem se fuisse receptum per fratrem Johannem de Sernay servientem
quondam, preceptorem tunc de Oysimonte Ambianensis diocesis, in capella
dicte domus de Oysimonte in festo Omnium Sanctorum proximo preterito
fuerunt octo anni vel circa, presentibus fratribus Egidio de Rotengi
presbitero supra examinato, Nicolao de Cella quondam preceptore dicte
domus, et Hugone de Gamaches, et Johanne Burgundo, cujus cognomen
ignorat, servientibus, de quorum vita vel morte non habet certitudinem;
a quo peciit ter panem et aquam, societatem et pauperem vestitum
ordinis. Responso autem ei quod bene deliberaret, quia oporteret eum a
se abdicare propriam voluntatem, et multa dura et aspera sustinere, cum
ipse testis responderet quod omnia sustineret, prestito per juramentum
quod non habebat infirmitatem latentem, nec erat excommunicatus, nec
alteri religioni, matrimonio nec debitis que non posset solvere
obligatus, nec servilis condicionis, fecit eum vovere et jurare
castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, et quod esset servus
esclavus Terre Sancte; et imposito sibi mantello, traxit eum retro
altare, aliis remanentibus in capella, et ostensa sibi quadam cruce
metallina in qua erat ymago crucifixi, precepit ei quod abnegaret Deum;
et cum ipse testis responderet se hoc nullo modo facturum, dixit ei quod
hoc oportebat eum facere, quia erat de punctis ordinis et poterat
abnegare ore non corde: et tunc ipse testis abnegavit ore non corde.
Dixit eciam quod, prius quando ostendit sibi dictam crucem, precepit ei
quod spueret super eam, quia hoc erat de dictis punctis ordinis; et ipse
testis noluit spuere supra, sed spuit juxta. Item, dixit ei quod
secundum dicta puncta poterat carnaliter commisceri fratribus ordinis et
ipsi cum eo; hoc tamen non fecit nec fuit requisitus, nec credit quod in
ordine fieret. Item, dixit quod, de mandato dicti receptoris, fuit eum
osculatus in carne nuda, retro, inter zonam et braccale. Plura [p. 68]
illicita non intervenerunt in recepcione sua predicta nec post, et
credit quod eadem intervenirent communiter in recepcionibus aliorum; nam
vidit recipi fratrem Robertum le Verrier servientem, quem credit vivere,
per fratrem Robertum de Sancto Justo quondam, in capella domus Templi de
Belvaco, non recolit de tempore, presente fratre Thoma de Envalle
presbitero, teste supra examinato; et cum omnia licita que deposuit
intervenisse in recepcione sua intervenissent, vidit dictum Robertum
duci retro altare per dictum Robertum de Sancto Justo, et ipso teste et
dicto Thoma in capella remanentibus, et credit quod tunc facta et dicta
fierent illicita supradicta. Plures non vidit recipi, nec affuit
generalibus capitulis eorumdem. Item, dixit credere se ecclesiasticis
sacramentis, et quod alii fratres ordinis crederent, et quod eorum
sacerdotes debite celebrarent. Dictum fuit ei quod statim pro professo
habebatur. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus
ordinis. Cordulis unde volebant assumptis cingebantur super camisias cum
quibus jacebant. Injungebatur eis ne revelarent secreta capitulorum nec
modum recepcionis, et si revelassent graviter puniti fuissent. Fratres
scientes errores fuerunt negligentes quia non correxerunt eos nec
denunciaverunt Ecclesie. In domibus ordinis in quibus extitit
commoratus, vidit religiosos et bonas personas bene recipi et elemosinas
convenienter fieri et servari. Ordinata per Magistrum cum conventu
servasset totus ordo, contra quem nunc, propter predicta, grandia
scandala, suspicio et infamia sunt exorta. Credit quod confessata per
eum essent nota fratribus ordinis, contra quem Magister et alii dicuntur
aliqua fuisse confessi; ad cujus deffensionem ordinis se, ex fatuitate
et simplicitate sua, obtulerat, sicut dixit.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali commodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Martinus de Marselhes Belvacensis diocesis serviens, [p. 69]
testis supra juratus, quadraginta annorum vel circa, qui voluntarie
mantellum dimiserat et radi fecerat sibi barbam, et absolutus et
reconciliatus fuerat per dominum archiepiscopum Remensem, protestacione
premissa quod non intendit recedere a deposicione per eum facta coram
domino G. Ambianensi quondam episcopo; lectis et diligenter expositis
sibi omnibus et singulis articulis, respondit se nescire, nec credere,
nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur. Dixit namque
se fuisse receptum in capella domus Templi de Somorens Ambianensis
diocesis, in festo beati Mathei proximo preterito fuerunt XII anni vel
circa, per fratrem Robertum de Sancto Justo quondam, presentibus
fratribus Johanne de Tara, teste supra examinato, et Johanne Peynet
presbytero, teste supra jurato sed nondum examinato, et Alberto de
Grimenilio presbitero, Garrico de Nulhiaco, et Radulpho de Sornoy
servientibus, deffunctis; a quo receptore petitis instanter pane et
aqua, societate et paupere vestitu ordinis, et ei concessis, fecit eum
vovere et jurare castitatem, obedienciam, et vivere sine proprio; et
imposito sibi mantello, receptor et omnes astantes fuerunt eum osculati
in ore. Post que precepit quod omnes qui adfuerant recederent, excepto
dicto Auberto, et cum recessissent, precepit ipsi testi, presente dicto
Auberto, quod abnegaret Deum; et cum ipse testis responderet quod hoc
nullo modo faceret, dixit ei quod hoc oportebat eum facere, quia talia
erant puncta ordinis; et tunc ipse testis abnegavit Deum ore non corde.
Deinde precepit ei quod spueret super quamdam crucem metallinam, in qua
erat ymago Crucifixi, quam dictus Aubertus acceperat de altari et
tenebat in manu, et ipse testis noluit spuere supra, sed spuit juxta.
Dixit eciam ei dictus receptor quod secundum dicta puncta poterat
carnaliter commisceri fratribus ordinis et ipsi cum eo; hoc tamen non
fecit, nec credit quod in ordine fieret. Post que, de mandato dicti
receptoris, osculatus fuit eum in carne nuda, retro in spina dorsi,
inter zonam et braccale. Alia illicita non intervenerunt in dicta sua
recepcione nec post, et credit quod eadem communiter [p. 70]
intervenirent in recepcionibus aliorum vel post; nam vidit recipi
fratrem Petrum de Boncherre servientem, Ambianensis diocesis, testem
supra examinatum, per dictum fratrem Robertum de Sancto Justo, in
capella domus Templi de Loyson Morinensis diocesis, in instanti festo
Ascensionis erunt octo anni vel circa, presentibus fratribus Guillelmo
de Platea, teste supra examinato, Anrico de Bofleys quondam, Hugone
d'Oysimont, teste supra examinato, Johanne Dalsena, de cujus vita vel
morte non habet certitudinem. Vidit eciam recipi fratrem Nicolaum de
Ambianis servientem quondam, per fratrem Gerardum de Villaribus quondam,
tunc preceptorem Francie, in hieme preterita fuerunt novem anni vel
circa, in quadam camera domus Templi de Somorens Ambianensis diocesis,
presentibus dictis fratribus Radulpho de Sernoy, Garrico de Nulhiaco et
Guillermo de Platea servientibus, Roberto de Sancto Justo et Auberto de
Grimenilio presbiteris, deffunctis; et cum omnia licita que deposuit
intervenisse in recepcione propria vidisset intervenisse in
recepcionibus predictorum fratrum Petri et Nicolai et eos osculatus
fuisset, recessit dictus testis, relictis dictis receptis et
receptoribus eorumdem in locis recepcionis; unde credit quod tunc, post
ejus recessum et aliorum, intervenirent illicita supradicta. Requisitus
quare recedebat, respondit quod propter officia que gerebat. Item, dixit
se fuisse confessum de predictis erroribus predictis fratribus Roberto
et Auberto, et absolutum fuisse ab eis, sed nullam penitenciam propter
hoc imposuissent eidem. Plurium recepcionibus dixit se non adfuisse in
capitulis generalibus eorumdem. Item, dixit se credere quod fratres
ordinis crederent ecclesiasticis sacramentis, quibus ipse credebat, et
quod eorum sacerdotes debite celebrarent. Statim pro professis
habebantur. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus
ordinis. Cordulis unde volebant assumptis cingebantur super camisias cum
quibus jacebant. Injunctum fuit ei quod non revelaret secreta
capitulorum, de modo recepcionibus nulla speciali habita mencione.
Audivit dici quod absque licencia non poterant nisi sacerdotibus ordinis
confiteri. Fratres scientes dictos errores fuerunt negligentes [p. 71]
quia non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et
hospitalitatem vidit convenienter fieri et servari in domibus ordinis in
quibus extitit commoratus. Ordinata per Magistrum cum conventu servasset
totus ordo, contra quem nunc propter predicta grandia scandala, suspicio
et infamia sunt exorta; ad cujus deffensionem se tanquam stultus, ut
dixit, cum aliis se obtulerat. Credit quod confessata per eum essent
nota fratribus ordinis, contra quem magnus Magister et alii dicuntur
aliqua fuisse confessi.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
comodo temporali habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Johannes Peynet presbyter, Belvacensis diocesis, testis supra
juratus quadragenarius vel circa, qui voluntarie mantellum dimiserat
post concilium Remense, in quo absolutus et reconciliatus fuerat per
dominum archiepiscopum Remensem, qui inquisiverat cum eodem; lectis et
diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit se
nescire, nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur.
Dixit nempe se fuisse receptum in capella domus Templi de Somorens,
circa instans festum nativitatis beati Johannis Baptiste erunt quatuor
decem anni, per fratrem Hugonem de Penrando, presentibus fratribus
Auberto de Grimenilio presbitero, de Somorens quondam curato, Adam de
Vallencourt milite, et Milone serviente cujus cognomen ignorat, et
Johanne de Tara, teste supra examinato, a quo receptore peciit panem et
aquam, et cum concilio habito ei concessisset, et dixisset quod bene
deliberaret, quia oporteret eum abdicare a se propriam voluntatem et
subjici aliene, et multa dura et aspera sustinere, prestito per
juramentum quod nichil dederat vel promiserat quod reciperetur in
ordine, et quod non erat servilis condicionis, alteri religioni
obligatus, fecit eum vovere castitatem, obedienciam, et vivere sine
proprio, et promittere quod servaret bonos usus et bonas [p. 72]
consuetudines ordinis; et imposito sibi mantello, dictus receptor et
alii astantes osculati fuerunt eum in ore. Post que dicti Aubertus et
Milo duxerunt ipsum testem ad dormentorium, et clauso ostio, dictus Milo
precepit ei quod abnegaret Jhesum Christum; et cum ipse testis diceret
se nullo modo facturum, dixit ei quod hoc oportebat eum facere, quia
erat de punctis ordinis, et tunc ipse testis abnegavit Jhesum Christum
ore non corde, ut dixit. Deinde dictus Milo extraxit desubtus vestes
suas quamdam crucem ligneam, pictam, veterem, in qua non potuit
discernere imaginem Crucifixi, et precepit ei quod spueret super eam, et
ipse testis non spuit, sed finxit se spuere juxta. Post que dixit ei
quod secundum dicta puncta debebat osculari receptorem suum in ano, et
poterat commisceri carnaliter fratribus ordinis et ipsi cum eo; quod
tamen non fecit, nec credit quod crimen sodomiticum committeretur in
ordine. Alia illicita non intervenerunt in dicta sua recepcione nec
post, nec scit si ea intervenirent in recepcionibus aliorum vel post;
credit tamen quod sic, et quod ipse non fuit infelicior aliis quoad
ista. Requisitus si viderat alios in ordine recipi, respondit quod sic:
fratrem Martinum de Marselhes, testem supra proximo examinatum, per
fratrem Robertum de Sancto Justo presbiterum quondam, in capella domus
Templi de Somorens Ambianensis diocesis, sunt octo anni vel circa,
presentibus fratribus Alberto predicto, Johanne de Tera, teste supra
examinato, et quibusdam aliis de quorum nominibus non recordatur. Vidit
eciam recipi fratrem Clementem de Hodenvilla servientem quondam, natum
de prope Claromonte Belvacensis diocesis, qui fuit receptus in capella
domus Templi de Morlenis dicte Belvacensis diocesis, per dictum fratrem
Robertum de Sancto Justo, sunt IX vel decem anni, presente fratre
Johanne le Camus quondam, preceptore tunc dicte domus, in quorum
recepcionibus nichil vidit illicitum fieri, quia exivit tradito mantello
dicto fratri Martino, pro eo quod sanguis exibat de naribus ipsius
testis, et nescivit quod egerunt; mantello autem tradito dicto Clementi,
dictus frater Robertus intravit cameram suam, et predictus Clemens fuit
eum secutus, et nescit quid egerunt ibidem; credit tamen quod [p. 73]
illicita predicta intervenerunt statim post recepciones predictas. Item,
dixit se fuisse confessum de predictis erroribus, infra duos menses a
recepcione sua, domino Theobaldo quondam Belvacensi episcopo, in ejus
camera de Belvaco, nec celebraverat ipse testis, ex quo intraverat
ordinem usquequo fuit confessus eidem; qui absolvit eum, et injunxit
quod a talibus abstineret, et quod jejunaret per triennium sextis feriis
in pane et aqua; quam penitenciam complevit, ut dixit. Item, dixit quod
in ordine celebrabat secundum formam Ecclesie, et quod contrarium non
fuerat sibi preceptum, et credit quod fratres ordinis crederent
ecclesiasticis sacramentis. Item, dixit se vidisse in aliquibus scriptis
quod frater laicus qui tenebat capitulum debebat dicere in terminacione
capitulorum talia verba in effectu: De peccatis que obmisistis dicere,
propter verecundiam carnis vel propter timorem discipline ordinis, nos,
auctoritate privilegiorum nobis concessorum, a domino papa, facimus
vobis remissionem quam possumus, et frater presbiter vos absolvet; et
eadem verba audivit dici per dictum fratrem Robertum in quodam capitulo
quod tenuit apud Oysimont Ambianensis diocesis. Requisitus si per dictam
remissionem laici credebant fratres ordinis esse absoluti a peccatis
venialibus vel mortalibus, respondit quod non, quod ipse sciat vel
credat, vel audivit dici; sed credit quod si dedissent occulte aliqua de
bonis ordinis, quod ex dicta remissione indulgeretur eis. Statim pro
professis habebantur. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi
fratribus ordinis. Cordulis unde volebant assumptis cingebantur super
camisias cum quibus jacebant. Injungebatur eis quod non revelarent
secreta capitulorum, de modo recepcionis speciali non habita mencione,
et qui revelassent graviter puniti fuissent, sed nescit qualiter.
Dicebatur eis quod sacerdotes ordinis habebant majorem potestatem super
eos quam alii ex privilegiis apostolicis. Elemosinas et hospitalitatem
vidit convenientes fieri et servari, et religiossos et nobiles bene
recipi in domibus ordinis in quibus exstitit commoratus. In capitulis
deffendebatur eis ne illicite acquirerent ordini, qui servasset [p. 74]
que magister cum conventu statuisset. Nunc grandia scandala, suspicio et
infamia sunt exorta propter predicta contra ordinem, cujus fratribus
credit quod essent nota confessata per eum. Audivit dici magnum
Magistrum et alios aliqua confessos fuisse contra ordinem, ad cujus
deffensionem se obtulerat propter ejus indiscrecionem, ut dixit.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et fuit
protestatus in principio deposicionis sue quod non intendebat recedere a
deposicione alias facta per eum coram dicto domino archiepiscopo
Remensi. Hujus autem testis examinacioni dominus Matheus non interfuit,
certa de causa excusatus, nec dictus dominus archidiaconus Tridentinus
examinacioni primi; et ideo fuit preceptum per dictos dominos
commissarios quod in crastinum dictus Philippus primus testis rediret ad
presenciam eorum, et quod in omni presencia religeretur deposicio sua.
Acta fuerunt hec die et loco predictis, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Veneris, que fuit XVIIII dies dicti mensis Marcii, fuit
adductus ad presenciam dictorum dominorum Mimatensis et Lemovicensis
episcoporum et archidiaconi Tridentini, aliis legitime excusatis, in
domo predicta fratrum Minorum, frater Robertus de Reinheval, alias
dictus prepositus, serviens Morinensis diocesis, testis supra juratus,
ut deponeret dictum suum, quadraginta quatuor annorum vel circa, non
defferens mantellum ordinis, quia voluntarie ipsum dimiserat vetustate
consumptum, et radi fecerat sibi barbam; qui, protestacione premissa
quod non intendit recedere a deposicione per ipsum facta coram domino
archiepiscopo Remensi, per quem absolutus et reconciliatus fuerat in
concilio Remensi, lectis et diligenter expositis sibi omnibus, [p. 75]
et singulis articulis, respondit se nescire, nec credere, nec audivisse
dici de contentis in eis nisi quod sequitur. Dixit nempe se fuisse
receptum in capella domus Templi de Loyson Morinensis diocesis, per
fratrem Helinum militem quondam, cujus cognomen ignorat, de mandato
fratris Johannis de Villa Nova quondam tunc preceptoris ballivie de
Pontivo, circa instans festum nativitatis beati Johannis Baptiste erunt
decem et octo anni vel circa, presentibus fratribus Anrico de Gres et
Johanne de Renavilla servientibus, deffunctis, in hunc modum: nam cum
peciisset instanter et frequenter panem et aquam ordinis et ei concessa
fuissent, prestito per juramentum quod non erat excommunicatus, servilis
condicionis, nec matrimonio, nec alteri religioni, nec debitis que
solvere non posset obligatus, nec habebat infirmitatem latentem, fecit
eum vovere et jurare super quemdam librum castitatem, obedienciam,
vivere sine proprio, servare bonos usus et bonas consuetudines ordinis,
et quod non interesset loco in quo aliquis exheredaretur injuste; et
imposito mantello, fecit ipsum testem osculari crucem metallinam sibi
traditam, et postmodum ipse receptor et astantes fuerunt ipsum testem
osculati in ore. Quo instructo quot _Pater noster_ pro horis suis
diceret et qualiter se in ordine regeret, recesserunt, nullo illicito
dicta die facto vel dicto. Elapsis vero IIII^or diebus, quidam miles
ordinis, duos fratres servientes secum ducens, quorum nomina et
cognomina ignorat, proficiscens versus Angliam, et per predictam domum
de Loyson transitum faciens, audito quod dictus testis noviter receptus
fuerat, vocavit ipsum post prandium ad quamdam cameram; et clauso ostio,
ostendit sibi quamdam crucem ligneam depositam, nescit per quem allatam,
quam in manu sua tenebat, et assistentibus sibi dictis duobus
serventibus, precepit eidem testi quod abnegaret Deum et dictam crucem;
quo respondente se hoc nullo modo facturum et quod non abnegaret
creatorem suum, dixit ei quod statim abnegaret dictam crucem et spueret
supra eam, quia ita faciebant alii fratres ordinis; et tunc dictus
miles, videns ejus resistenciam, dixit: Ego recedam; et cras [p. 76]
erit in tali loco in quo oportebit eum ista facere, et traxit se ad
partem, dictis duobus servientibus remanentibus, cum teste predicto, qui
timore ductus spuit juxta dictam crucem, ore non corde. Non tamen
abnegavit Deum nec crucem. Post que dictus miles dixit ei quod poterat
carnaliter commisceri fratribus ordinis et ipsi cum eo; hoc tamen non
fecit, nec credit quod in ordine fieret. Dixit eciam ei dictus miles
quod eum debebat osculari in ano, non tamen precepit fieri dictum
osculum, nec ipsum fecit; de quibus omnibus dixit se fuisse confessum
capellano curato seculari dicte ville, cujus nomen et cognomen ignorat,
deffuncto secunda die postquam predicta intervenerunt, a quo absolutus
exstitit et jejunavit sextis feriis trium mensium in pane et aqua, sicut
injunxerat ei. Requisitus si scit, credit, vel audiverat dici quod
illicita confessata per eum vel alia intervenirent in recepcionibus
aliorum fratrum vel post, respondit quod non, adiciens se vidisse recipi
infrascriptos in quorum recepcionibus nichil vidit, nec scivit, nec
audivit dici intervenisse illicitum nec post; videlicet fratrem Petrum
de Lenhi servientem, Noviomensis diocesis, ut credit, testem supra
examinatum, quem recepit frater Robertus de Sancto Justo presbiter
quondam, in capella domus Templi de Aymont Ambianensis diocesis, sunt X
anni vel circa, presentibus fratribus Petro de Lenhi quondam avunculo
predicti Petri, tunc preceptore dicte domus, et Johanne bergerio dicte
domus. Vidit eciam recipi fratres Petrum de Sancto Maxencio Ambianensis
diocesis, et Johannem de Juveniliis servientes, per fratrem Garinum de
Grandi Villarii militem quondam, in dicta capella de Aymont, in estate
proxima erunt octo anni vel circa, presentibus dicto Petro de Lenhi
preceptore, et ipso teste, et quibusdam aliis de quorum nominibus non
recordatur, et de quorum receptorum, recipiencium et astancium vita vel
morte non habet certitudinem. Item, dixit se credere quod fratres
ordinis crederent ecclesiasticis sacramentis, quibus ipse credebat, et
quod eorum sacerdotes debite celebrarent. Statim pro professis
habebantur. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus
ordinis. Cordulis unde volebant assumptis cingebantur super [p. 77]
camisias cum quibus jacebant. Injunctum fuit sibi et illis quos vidit
recipi ne revelarent secreta capitulorum, de modo recepcionis nulla
speciali habita mencione, et credit quod idem injungeretur aliis; et si
revelassent, nescit si et qualiter puniti fuissent. Absque licencia non
poterant aliis quam sacerdotibus ordinis confiteri, quia dicebatur eis
quam alii non habebant potestatem absolvendi eosdem, et ipse obtinuit
licenciam confitendi curato predicto. Elemosinas et hospitalitatem vidit
convenienter fieri et servari in domibus ordinis in quibus exstitit
commoratus. Deffendebatur eis ne injuste acquirerent ordini. Audivit
dici quod eorum capitulia clam tenebantur, nullis presentibus nisi
fratribus ordinis, et quod ordinata per Magistrum cum conventu servasset
totus ordo, contra quem nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt
exorta; ad cujus deffensionem se obtulerat una cum pluribus aliis.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Prefatus frater Philippus de Manin, eri examinatus, fuit reductus ad
presenciam dictorum dominorum commissariorum, in quorum presencia fuit
ei lecta et in vulgari exposita deposicio sua predicta, quam idem frater
Philippus iteravit, et per juramentum prestitum eam esse veram asseruit
prout continetur in ea.
Frater Johannes Rocherii de Grandi Villarii serviens, Ambianensis
diocesis, testis supra juratus, etatis XXXIII annorum vel circa, qui
citra duos menses voluntarie dimisit mantellum et radi fecit sibi
barbam, absolutus et reconciliatus per dominum archiepiscopum Remensem,
qui inquisiverat cum eodem, lectis et diligenter expositis sibi omnibus
et singulis articulis, respondit se nescire, nec credere, nec audivisse
dici de contentis in eis nisi quod sequitur. Dixit enim se fuisse
receptum in capella domus Templi de Bosseria Ambianensis [p. 78]
diocesis, in instanti octaba Pasche erunt octo anni vel circa, per
fratrem Johannem de Crepicordio servientem, de mandato fratris Garini de
Grandi Villarii quondam, tunc preceptoris de Pontivo, presentibus
fratribus Egidio de Rotangi presbitero, teste supra examinato, Hugone de
Gammaches, et Johanne de Hannonia servientibus, quos credit vivere, in
hunc modum: nam cum peciisset pluries, sicut instructus fuerat, panem et
aquam, societatem et pauperem vestitum ordinis, responso ei quod bene
deliberaret, quia oporteret eum a se abdicare propriam voluntatem et
aliene subjici, et quod oportebat eum vigillare quando vellet dormire,
esurire quando vellet comedere, et multa aspera sustinere, ipsoque
respondente quod omnia bene cum Dei adjutorio sustineret, finaliter
dictus receptor fecit eum vovere et jurare super quemdam librum apertum,
castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, servare bonos usus et
bonas consuetudines ordinis; et postmodum imposuit sibi mantellum, et
tam ipse quam alii astantes fuerunt eum osculati in ore; dicens idem
testis quod ante dictum osculum osculatus fuit crucem mantelli alterius
dictorum astancium, nescit tamen cujus. Deinde instruxit eum quot _Pater
noster_ diceret pro singulis horis, et qualiter se haberet et regeret in
ordine. Post que, dicti fratres Johannes de Crepicordio et Johannes de
Hanonia traxerunt eum justa altare, aliis astantibus, ut sibi videtur,
recedentibus, et hostensa sibi quandam cruce lignea, in qua non erat
aliqua ymago, quam ipse recordetur, assumpta de retro altare per alterum
dictorum fratrum, nescit per quem, dictus Johannes de Hanonia precepit
ei quod abnegaret Deum; et cum ipse fortiter ressisteret et facere
recusaret, predictus Johannes dixit ei quod ita debebat facere, quia hec
erant puncta religionis, et tunc ipse testis, multum dolens, abnegavit
Deum ore non corde. Postea dixit ei quod spueret super dictam crucem
positam in quadam sella sive sedili; ipse tamen noluit spuere nec super
nec juxta. Preterea dixit ei quod secundum puncta ordinis poterat
commisceri carnaliter fratribus ordinis et ipsi cum eo; hoc tamen non
fecit, nec credit quod in ordine fieret. Dixit ei insuper dictus [p. 79]
Johannes de Anonia quod, secundum dicta puncta, debebat osculari in ano
receptorem suum; ipse tamen noluit facere nec fecit, et dictus receptor
dixit ei quod non curabat; alia illicita non intervenerunt in recepcione
sua predicta nec post. Requisitus si scit, credit, vel audivit dici quod
dicta illicita vel alia intervenirent in recepcionibus aliorum fratrum
ordinis vel post, respondit se nescire, nec sciebat bene quod fratres
crederent, quia a fratre Clemente de Grandi Villarii, quondam de
parentela ipsius testis, et a fratre Lucha de Sernoy, combustis apud
Silvanetum, fuerat dictum ipsi testi post capcionem eorum quod predicta
illicita vel alia inhonesta non intervenerant in recepcionibus eorum nec
post. A fratribus vero Roberto Rembenval, teste proximo examinato, et ab
aliis in concilio Remensi audiverat dici quod ipsi fecerant illicita
predicta. Nullum alium vidit recipi in ordine nec adfuit capitulis
eorum. Item, dixit quod ipse bene credebat ecclesiasticis sacramentis,
et credit quod alii fratres ordinis bene crederent, et quod eorum
sacerdotes debite celebrarent. Statim pro professis habebantur.
Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis.
Juravit ordinem non exire absque licencia superiorum suorum. Post
capcionem suam audivit dici quod ex clandestinis recepcionibus contra
ordinem suspicio habebatur. Cordulis unde volebant assumptis
cingebantur, de mandato superiorum, super camisias cum quibus jacebant.
Injungebatur eis ne revelarent secreta capitulorum, sed non recolit si
expresse fuit sibi inhibitum ne revelaret modum sue recepcionis; qui
revelassent, puniti fuissent, nescit qualiter. Injungebatur eis quod
absque licencia non confiterentur aliis nisi sacerdotibus ordinis, et
ipse testis, de licencia dicti fratris Egidii curati, fuit in die sue
recepcionis confessus de dictis erroribus Philippo presbitero seculari,
curato quondam ecclesie de Boafles, propinque domus in qua fuerat
receptus, potestatem habenti, ut dicebatur, domini archiepiscopi
Rothomagensis, qui absolvit eum, imposita penitencia quod jejunaret
sextis feriis per annum in pane et aqua, quod et fecit, ut dixit.
Fratres scientes errores fuerunt negligentes quia non correxerunt
eos nec denunciaverunt Ecclesie, si hoc facere poterant et hoc [p. 80]
sciebant. Elemosinas et hospitalitatem vidit convenienter fieri et
servari in domibus ordinis in quibus exstitit commoratus. In recepcione
sua fuit ei preceptum per receptorem suum quod debite acquireret ordini
absque prejudicio juris alieni, et si contrarium faceret, esset super
animam suam. Audivit dici quod clam eorum capitulia tenebantur, nullis
presentibus nisi fratribus ordinis; in quo servatum fuisset quod magnus
Magister cum conventu ordinasset. Nunc grandia scandala, suspicio et
infamia sunt propter predicta exorta contra ordinem, contra quem audivit
dici magnum Magistrum et alios aliqua fuisse confessos; ad cujus ordinis
deffensionem se obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali commodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et fuit
protestatus idem testis in deposicione sua predicta quod non intendebat
recedere a deposicione alias per ipsum facta coram dicto domino
archiepiscopo Remensi.
Frater Petrus de Siveu presbiter, Bisuntinensis diocesis, testis supra
juratus, quadraginta annorum vel circa, mantellum ordinis defferens, cum
quo inquisitus fuerat, absolutus et reconciliatus per dominum
archiepiscopum Turonensem, lectis et diligenter expositis sibi omnibus
et singulis articulis, respondit se nescire, nec credere, nec audivisse
dici de contentis in eis nisi quod sequitur, quia nullum alium viderat
recipi in ordine, nec interfuerat generalibus capitulis eorumdem. Ipse
autem receptus fuerat in capella domus Templi de Salis dicte diocesis
Bisuntinensis, in octabis festi beati Martini hiemalis proximo preteriti
fuerunt novem anni vel circa, per fratrem Ricardum de Botoncort militem;
preceptorem dicte domus, de cujus vita vel morte non habet certitudinem,
presentibus fratribus Laurencio de Belna, alio dicto de Bretanay,
Henrico cujus cognomen ignorat, servientibus, et Guidone de Bontencort
milite, deffunctis, in hunc modum: nam instructus ab aliis [p. 81]
fratribus quod bene deliberaret ante ingressum, quia oporteret eum
voluntati subjici aliene, et multa dura et aspera sustinere, cum
respondisset quod omnia sustineret, peciit panem et aquam et societatem
ordinis; et finaliter ei concessis, fecit eum vovere et jurare
castitatem, obedienciam, vivere sine proprio, et servare usus et
consuetudines ordinis; et imposito sibi mantello, receptor et astantes
osculati fuerunt eum in ore. Post que precepit ei dictus receptor, in
presencia illorum, quod abnegaret Deum, et ipse testis abnegavit Deum
ore non corde, ut dixit. Deinde precepit ei quod spueret super quamdam
crucem, nescit si ligneam vel metallinam, nec si erat in ea ymago
Crucifixi, in terra positam, nescit per quem, et ipse testis noluit
spuere nec super nec juxta. Alia illicita non intervenerunt in dicta sua
recepcione nec post. Requisitus si dixit sibi quod predicta illicita
essent de punctis ordinis, respondit quod non. Requisitus si scit,
credit, vel audivit dici quod abnegacio et spuicio, vel aliqua alia
illicita intervenirent in recepcionibus aliorum fratrum vel post,
respondit se nescire; credebat tamen quod communiter alii reciperentur
sicut deposuit se fuisse receptum. Item, dixit quod in ordine
celebrabatur secundum formam Ecclesie, et quod contrarium non fuerat
sibi dictum, et credebat quod fratres ordinis crederent ecclesiasticis
sacramentis. In ejus recepcione fuerat sibi dictum quod statim pro
professo habebatur, et fuit clandestine receptus, nullis presentibus
nisi fratribus ordinis. Cordulis unde volebant assumptis cingebantur
super camisias cum quibus jacebant. Injungebatur eis ne revelarent
secreta capitulorum, de modo recepcionis speciali non habita mencione;
qui revelassent, puniti fuissent, nescit qualiter. Absque licencia, ut
audivit dici, non poterant aliis quam sacerdotibus ordinis, si eos
habere poterant, confiteri. Fratres scientes errores fuerunt negligentes
quia non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et
hospitalitatem vidit convenienter fieri et servari in domibus ordinis in
quibus extitit commoratus. Ordinata per Magistrum cum conventu,
pertinencia ad temporalitatem, fuissent servata in ordine, contra quem
nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta, et [p. 82]
contra quem Magister et alii dicuntur aliqua fuisse confessi; ad cujus
ordinis deffensionem se non obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod, non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et fuit
protestatus, in principio deposicionis sue, quod non intendebat recedere
a deposicione per eum facta coram domino archiepiscopo memorato.
Acta fuerunt hec die et loco predictis, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis; et est
sciendum quod dominus Matheus superveniens interfuit examinacioni
predicti testis ultimo examinati.
Post hec, die Sabati sequenti, que fuit XX dies dicti mensis Marcii,
fuit adductus ad presenciam dictorum dominorum commissariorum et domini
Mathei, in domo predicta fratrum Minorum, frater Geraldus de Augnihaco
Lemovicensis diocesis serviens, preceptor Nanatensis, quinquagenarius
vel circa, mantellum et barbam defferens. Qui, protestacione premissa
quod non intendit recedere a deposicione per eum facta Pictavis coram
officiali Pictavensi et quibusdam aliis, a quibus absolutus et
reconciliatus exstitit, lectis et diligenter expositis sibi omnibus et
singulis articulis, respondit se nescire nec audivisse dici ante
capcionem eorum quod in recepcionibus fratrum ordinis vel post fierent
abnegaciones, nec vituperia crucis, nec oscula inhonesta, nec quod
crimen sodomiticum concederetur nec committeretur in ordine, nec quod
adorarent catum, nec quod fierent dogmatizaciones contente in articulis,
nec quod essent increduli ecclesiasticis sacramentis, quibus ipse
credebat; nec quod eorum sacerdotes obmitterent verba canonis, nec quod
hoc preciperetur eis; nec quod eorum laici absolverent vel possent
absolvere a peccatis, sed aliquando remitebant disciplinas ordinis; nec
quod haberent nec adorarent ydola et capita ydolorum; nec quod [p. 83]
cordule sumpte unde volebant, quibus de mandato superiorum cingebantur
in signum castitatis super camisias cum quibus jacebant, tangerent
capita ydolorum. Item, dixit quod crucem sanctam ultra mare devote
venerabantur, et in die Veneris sancta reverenter crucem adorabant
ubique. Statim pro professis habebantur. Clandestine recipiebantur,
nullis presentibus nisi fratribus ordinis, ex quo credit quod per malos
suspicio contra ordinem haberetur. Item, dixit se credere quod diversis
modis reciperentur in ordine, quia in recepcione sua et illorum quos
vidit recipi, vel post, non intervenit aliquid illicitum vel inhonestum
quod ipse sciverit vel audiverit dici, sed credit quod in recepcionibus
aliquorum aliorum, vel post, intervenirent aliqua illicita de contentis
in articulis, pro eo quod magnus Magister et alii hoc dicuntur fuisse
confessi. Requisitus de quibus illicitis credebat predicta, respondit se
nescire in speciali. Requisitus si sciebat aliquid malum in ordine,
respondit quod nimis erant elati multi ex eis, et per abusum litterarum
apostolicarum vexabant multos. Item, dixit quod eis injungebatur per
sacramentum quod non revelarent secreta capitulorum, de modo recepcionis
speciali non habita mencione, et quod si revelassent, graviter puniti
fuissent, sed nescit qualiter. Non audivit inhiberi quod non
confiterentur nisi sacerdotibus ordinis. Si qui erant fratres scientes
errores in ordine, fuerunt negligentes quia non correxerunt eos nec
denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit convenienter
fieri et servari in domibus ordinis in quibus exstitit commoratus, et
audivit deffendi ne illicite acquirerent ordini. In eorum capitulis que
post matutinum, missam et sermonem, clam tenebantur, satis tempestive,
nullis presentibus nisi fratribus ordinis, excubiis non positis nec
familia non exclusa a domo, providebatur quod non audiretur exterius
quod interius agebatur. Ordinata per Magistrum cum conventu servasset
totus ordo, contra quem nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt
exorta. Si illicita contenta in articulis fiebant in ordine, credit quod
essent manifesta illis qui sciebant et faciebant predicta. Requisitus
ubi, quando et qualiter et a quo receptus fuerat, et quos recipi [p. 84]
viderat, respondit quod ipse et quinque alii fratres Petrus Mathei
presbiter, et Petrus et Johannes Mathei servientes, nepotes ejusdem
presbiteri, de Nantolio diocesis Pictavensis, Arnaudus de Vuctone, cujus
cognomen ignorat, et quidam alius de cujus nomine et cognomine non
recordatur, fuerunt simul recepti in capella domus Templi de Vertone
Engolismensis diocesis, per fratrem Raymundum de Marolio militem
quondam, tunc locumtenentem preceptoris Pictavie, in festo Omnium
Sanctorum proxime preterito fuerunt XX anni vel circa, presentibus
fratribus Guillelmo le Chandelier de Sancto Guillelmo deu Desert
Lodunensis, Petro de Montuhac Engolismensis diocesis, quos credit
vivere; Gerardo la Vernha preceptore Petragoricini, Arnaudo de Badalhac,
et quibusdam aliis servientibus deffunctis, in hunc modum: nam exposito
quod volebant esse in servicio Dei et ordinis et servi esclavi Terre
Sancte, et petita caritate ordinis, fuit eis responsum quod bene
deliberarent, quia oporteret eos abdicare a se propriam voluntatem et
subjici aliene, et multa dura et aspera sustinere; et cum ipsi dixissent
quod omnia sustinerent et pro eorum recepcione instarent, poscito ab eis
quod non erant matrimonio, alteri religioni nec debitis que solvere non
possent obligati, nec excommunicati, nec servilis condicionis, nec
habebant infirmitatem latentem, fecit eos vovere et jurare quod essent
obedientes Deo et ordini, Magistro ordinis et preceptoribus eorum, quod
viverent sine proprio, et servarent castitatem et bonos usus et bonas
consuetudines qui tunc erant in ordine, et qui in posterum imponerentur
per presbiteros ordinis, et quod essent servi et esclavi Terre Sancte,
et impositis eis mantellis, receptor et astantes fuerunt eos osculati in
ore; et instruxit eos quot _Pater noster_ dicerent pro horis suis, et
qualiter regerent se in ordine, plures casus exponentes propter quos
poterant incurrere diversas penas et perdere domum, et dixit eis quod ab
aliis fratribus ordinis possent in posterum amplius informari.
Requisitus si ipse vel aliquis predictorum receptorum cum eo fuerint
ducti ad partem per receptorem vel alium, respondit quod non, et quod
nullum illicitum vel inhonestum tunc vel post intervenit in [p. 85]
recepcionibus supradictis. Et per eumdem modum vidit recipi fratres
Guillelmum de Madito militem quondam, Ademarum Balotel servientem,
deffunctos, simul in quadam camera domus Templi de Vilagast Pictavensis
diocesis, in instanti estate erunt XIIII anni vel circa, per fratrem
Gaufredum de Vilzero militem quondam, tunc visitatorem citra mare,
presentibus Guillelmo de Blere tunc preceptore de Chausilho, qui
detinetur apud Caynonem Pictavensis diocesis, et Geraldo quondam la
Vernha, et Guillelmo Chandelier, predictis, et quibusdam aliis de quorum
nominibus non recordatur. Vidit eciam recipi fratrem Johannem Folhi
servientem, de Podio Revelli Pictavensis diocesis, qui detinetur
Turonis, dominica in Ramis palmorum proxima erunt septem anni vel circa,
in capella domus Templi de Podio Revelli, per dictum fratrem Guillemum
de Blere, presentibus fratribus Bartholomeo de Podio Revelli, teste
supra jurato sed nondum examinato, et Johanne Criando de terra
Vindocinii quondam, cujus cognomen ignorat; plurium recepcionibus non
recolit se fuisse. Requisitus si se obtulerat deffensioni ordinis,
respondit quod non, sed bene venerat propter predicta una cum aliis
usque Parisius.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Hunbaudus de la Boyssada serviens, Lemovicensis diocesis,
adductus pro teste ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum,
tactis sacrosanctis Evangeliis, juravit dicere veritatem in isto
negocio, secundum formam aliorum testium superius registratam, expositam
et vulgarizatam eidem; et non detinebatur captus, nec ferebat mantellum
ordinis neque barbam, quia post ejus capcionem voluntarie ipsum
dimiserat et radi fecerat sibi barbam; XXV annorum vel circa, cum quo
inquisitum fuerat per fratres predicatores inquisitores, sed [p. 86]
nondum erat absolutus nec reconciliatus. Lectis autem et diligenter
expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit se nescire, nec
credere, nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur.
Dixit namque se fuisse receptum, in festo Omnium Sanctorum proximo
preterito fuerunt sex anni, in capella domus Templi de Blandesio
Lemovicensis diocesis, per fratrem Humbertum de Comborino militem
quondam, preceptorem tunc de Pulhaco, presentibus fratribus Petro de
Remeys presbitero, Guillelmo de Chambonent, Guidone de la Chastareda et
Aymerico de Copiac militibus, Guillelmo Calabru preceptore de Viveriis,
Guillelmo Brivatz, et Guillelmo de Podio Vinali servientibus,
Lemovicensis diocesis vivis, in hunc modum: nam petito per receptorem a
fratribus predictis in capitulo congregatis si sciebant in eo aliquid
impedimentum, et concordato quod eum reciperent, dicti fratres
Guillelmus de Calabru et Guillelmus de Podio Vinali, missi ad eum in
quadam camera, predixerunt ei quod bene deliberaret ante ingressum, quia
oporteret eum a se abdicare propriam voluntatem et subjici aliene, et
multa dura et aspera sustinere; et cum respondisset quod omnia
sustineret, et instructus ab eis peciisset a receptore panem et aquam et
societatem ordinis sibi concedi, et obtulisset se velle fieri servum
esclavum ordinis, fecit eum vovere et jurare super quemdam librum,
apertum, in quo erat ymago Crucifixi, quod non revelaret secreta
capitulorum, et quod servaret usus et consuetudines qui tunc erant in
ordine et qui in posterum imponerentur per Magistrum, et quod acquireret
ordini quibuscumque modis, non exprimendo licitis vel illicitis, et quod
servaret castitatem, obedienciam, et viveret sine proprio. Quo facto,
dictus receptor in presencia omnium predictorum precepit ei quod spueret
ter supra dictam ymaginem; et cum ipse testis responderet quod hoc nullo
modo faceret, dixit ei quod hoc oportebat eum facere, quia ita faciebant
alii et hoc erat de punctis ordinis, et quod faceret predicta et non
curaret, quia non propter hoc minus valeret; et tunc ipse testis spuit
ter supra dictam ymaginem. Quo facto, imposuit sibi mantellum, dicto
presbitero dicente quasdam oraciones, et receptor et omnes [p. 87]
astantes fuerunt eum osculati in ore. Et per eumdem modum vidit recipi,
per dictum fratrem Guillelmum de Chambonent, fratrem Stephanum de Closis
servientem, Lemovicensis diocesis, qui detinetur apud Riomum in
Alvernia, per quindecim dies post recepcionem ipsius testis, in eadem
capella, presentibus predictis presbitero, Guillelmo la Chastaneda,
Aymerico de Copiaco militibus, Guillelmo Brivatz et Guillelmo de Podio
Vinali. Plures non vidit recipi, nec alia illicita intervenerunt in
dictis receptionibus vel post, et credit quod eadem intervenirent
communiter in recepcionibus aliorum vel post, et forte plura, quia
audivit dici a dictis Guillelmo Bruivatz et Guillelmo de Podio Vinali
pluries ante capcionem eorum, in dicto loco de Blandesio, quod magis
voluissent toto tempore vite eorum stetisse ad panem et aquam quam quia
erant Templarii, et quod hoc melius fuisset eis et quibusdam aliis
Templariis, sed causam noluerunt ei exprimere. Dixerunt tamen quod
postquam fratres steterant decem annis in ordine, explicabantur eis
plura ex punctis ordinis quam prius, et ipse bene sciret si tamen in
ordine viveret. Item, dixit quod bene credebat ecclesiasticis
sacramentis, et credit quod alii fratres ordinis eodem modo crederent,
et quod eorum sacerdotes debite celebrarent. Jurabant ordinem non exire.
Statim pro professis habebantur. Clandestine recipiebantur, ex quo erat
suspicio contra eos. Milites et alii qui alii cingebantur super camisias
cum quibus jacebant quibusdam cordulis in penitencia, sed ipsi testi non
fuit preceptum quod dictas cordulas portaret, nec portavit, nec scit nec
audivit dici quod dicte cordule tangerent capita ydolorum, nec quod
ydola adorarent. Qui noluissent facere illicita confessata per eum,
credit quod fuissent carceri mancipati. Injungebatur eis per sacramentum
ne revelarent secreta capitulorum nec modum recepcionis; qui
revelassent, puniti fuissent et mantellum perdidissent. Injungebatur eis
ne confiterentur nisi sacerdotibus ordinis. Fratres scientes errores et
corrigere valentes fuerunt negligentes quia non correxerunt eos nec
denunciaverunt Ecclesie. Audivit dici quod ab antiquo fiebant omni die
elemosine generales in domibus ordinis, et quod magnus Magister qui nunc
est ordinaverat ne daretur nisi ter in ebdomada, propter negocia [p. 88]
que eis incumbebant, et quod propter restitucionem dictarum elemosinarum
paciebatur ordo, contra quem nunc grandia scandala, suspicio et infamia
sunt exorta; et credit quod confessata per eum essent nota fratribus
ordinis, et quod magnus Magister et alii eadem sint confessi. Non
obtulerat se deffensioni dicti ordinis.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, amore, odio, vel temporali
comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro veritate dicenda;
cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam deposicionem, quousque
attestaciones fuerint publicate.
Acta fuerunt hec dictis die et loco, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Lune post _Letare Jerusalem_, que fuit XXII dicti mensis
Marcii, convenerunt dicti domini Mimatensis et Lemovicensis episcopi, et
archidiaconus Tridentinus, aliis legitime excusatis, in domo domini
Petri de Sabaudia archiepiscopi Lugdunensis, ante domum fratrum Minorum
de Parisius, et fuit ibidem adductus ad presenciam eorumdem frater de
Monte Trichardi serviens, Turonensis diocesis, preceptor domus Templi de
Malo Leone Pictavensis diocesis, mantellum ordinis et barbam defferens,
sexagenarius vel circa, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et
reconciliatus per officialem Turonensem. Lectis et diligenter expositis
sibi omnibus et singulis articulis, respondit se nescire, nec credere,
nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur. Videlicet
quod nunquam viderat, nec sciverat, nec audiverat dici ante capcionem
eorum quod fierent abnegaciones, dogmatizaciones, vituperia crucis,
oscula inhonesta, crimen sodomiticum, adoraciones cati et ydolorum,
absoluciones per laicos eorumdem, vel aliqua illicita circa sacramentum
altaris vel alia sacramenta, vel aliqua alia illicita vel inhonesta
intervenirent in recepcione fratrum ordinis vel post. Requisitus si
credebat quod in aliquibus partibus intervenirent alia illicita que
dictus papa in litteris patentibus fatetur magnum Magistrum et alios
fuisse confessos; et hoc eciam dixit se fuisse confessum se [p. 89]
credere coram officiali predicto, et ex hoc absolutum et reconciliatum
fuisse. Item, dixit quod jurabant ordinem non exire. Statim pro
professis habebantur. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi
fratribus ordinis, ex quo credit quod esset suspicio mala contra eos.
Credit quod in partibus Francie reciperentur fratres ordinis uniformiter
et bene, sicut ipse fuit receptus et vidit alios recipi, et quod in
aliquibus aliis partibus reciperentur sicut Magister dicitur confiteri.
Injungebatur eis per sacramentum quod non revelarent secreta
capitulorum, de modo recepcionis in speciali nulla habita mencione; qui
revelassent, ad panem et aquam positi fuissent. In signum castitatis
cingebantur super camisias cum quibus jacebant cordulis unde volebant
assumptis; si qui erant fratres scientes errores esse in ordine, fuerunt
negligentes quia non correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. In
capitulis quibus affuit audivit precipi in virtute obediencie quod
elemosine debite fierent in ordine, et deffendebatur quod non
acquirerent injuste ordini, et vidit dictas elemosinas et hospitalitatem
convenienter fieri et servari in domibus ordinis in quibus extitit
commoratus. Vidit quod aliquando post mediam noctem surgebant, et dictis
matutinis, sermone per aliquem religiosum facto et missa celebrata,
eorum capitulia tenebantur januis clausis, et providebatur ne audiretur
exterius quod interius agebatur. Ordinata per Magistrum servasset totus
ordo, contra quem nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt
exorta. Illicita illis qui ea faciebant erant nota. Requisitus ubi,
quando, a quo et qualiter receptus fuerat et alios recipi viderat,
respondit se fuisse receptum in capella domus Templi de Monte Gauguerii
Pictavensis diocesis, in instanti festo Ascensionis Domini erunt XLI
anni, per fratrem Johannem Francisci militem quondam, presentibus
fratribus Reginaldo Bertrandi milite, preceptore dicte domus, Petro de
Valle Gordonis preceptore de Ouson, et Petro Normanni et Roberto de
Chesac servientibus, deffunctis, in hunc modum: nam cum peciisset
caritatem et societatem ordinis, et obtulisset se velle fieri servum
esclavum Terre Sancte et ordinis, et responsum ei fuisset quod [p. 90]
bene deliberaret, quia oporteret eum a se abdicare propriam voluntatem
et subjici aliene, et multa dura et aspera sustinere; finaliter cum
dictus receptor deliberasset eum recipere, poscito ab eo sine juramento
quod non erat servilis condicionis, nec excommunicatus, nec matrimonio,
alteri religioni nec debitis que non posset solvere obligatus, nec
habebat infirmitatem latentem, fecit eum vovere et jurare castitatem,
obedienciam, vivere sine proprio, et servare bonos usus et bonas
consuetudines qui tunc erant in ordine, et qui in posterum imponerentur
cum consilio proborum ordinis; et imposito sibi mantello, receptor et
alius miles fuerunt eum osculati in ore; et eo instructo quot _Pater
noster_ pro horis suis diceret et qualiter se in ordine regeret,
recesserunt; et per eundem modum vidit recipi infrascriptos, videlicet
fratres Guaufredum Goumar militem quondam Xantonensis diocesis, et
Johannem de Ruans, testem supra juratum sed nondum examinatum,
servientem similiter, circa instans festum beati Barnabe erunt XII anni
vel circa, in capella domus Templi de Ouso, per fratrem Petrum de
Villaribus quondam, tunc preceptorem Pictavie, presentibus fratribus
Guillelmo deu Liege preceptore de Rupella, teste supra examinato, Petro
de Turonis et Guillelmo de Blere, qui detinebatur apud Caynonem
Pictavensis diocesis, Gerardo de Anguihaco, alias cognominato Judicis,
teste ante eri examinato, et pluribus aliis. Vidit eciam recipi fratrem
Salomonem, presbiterum de Xantonia, cujus cognomen ignorat, quem credit
vivere in capella domus Templi de Campo Gilonis Pictavensis diocesis,
per fratrem Guillelmum de Blere preceptorem dicte domus, in instanti
festo Ramorum palmorum erunt X anni vel circa, presentibus fratribus
Roberto de Chesat, et quibusdam aliis de quorum nominibus non
recordatur. Vidit eciam recipi insimul fratres Petrum de Chastanhatz
Engolismensis, et Robertum lo Chamalent Aurelianensis, ut credit,
diocesium, servientes deffunctos, in capella domus de Espaucis
Pictavensis diocesis, per fratrem Petrum de Madico militem quondam, tunc
locum tenentem visitatoris, erunt XXI vel XXII anni in instanti [p. 91]
tempore Paschali, presentibus fratribus Guillelmo de Terrellis milite,
Johanne Anglico Remensi, testibus supra examinatis, Johanne de Chesaco
quondam serviente. Plurium recepcionibus se non recolit adfuisse, nec
scit, nec credit, nec audivit dici quod in eis vel post interveniret
aliquid inhonestum.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
comodo temporali habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et non obtulerat
se ad deffensionem dicti ordinis, et intelligebat latinum.
Frater Johannes Durandi Lemovicensis diocesis, preceptor domus Templi de
Codria Pictavensis diocesis, testis supra juratus, defferens mantellum
ordinis et barbam, quinquagenarius vel circa, cum quo inquisitum fuerat,
absolutus et reconciliatus per officialem Pictavensem; lectis et
diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit se
nescire, nec credere, nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod
sequitur. Dixit enim quod in recepcionibus sua et aliorum quos vidit
recipi non intervenerunt nec injuncta fuerunt abnegaciones et
dogmatizaciones, vituperia crucis, oscula inhonesta, crimen sodomiticum,
nec vidit nec audivit dici quod adoraciones cati et ydolorum fierent in
ordine, nec absoluciones per laicos eorum, nec quod fratres ordinis
essent increduli ecclesiasticis sacramentis, quibus ipse credebat, nec
quod eorum sacerdotes indebite et contra formam Ecclesie celebrarent,
nec quod hoc preciperetur eis. Jurabant ordinem non exire. Statim pro
professis habebantur. Clandestine recipiebantur, nullis presentibus nisi
fratribus ordinis. Cordulis cingebantur in signum castitatis super
camisias cum quibus jacebant, et ipsas cordulas assumebant unde
volebant. Requisitus si credit quod fratres ordinis reciperentur
uniformiter in ordine, respondit quod ante capcionem credebat quod omnes
reciperentur uniformiter et bene, secundum quod ipse fuit receptus
et vidit alios recipi; sed post capcionem eorum, credidit et [p. 92]
credit quod diversimode reciperentur, propter confessionem Magistri et
aliorum deponencium quod aliqua illicita interveniebant in ipsis
recepcionibus vel post. Injungebatur eis per sacramentum ne revelarent
secreta capitulorum, de modo recepcionis speciali non habita mencione.
Si revelassent, nescit qualiter puniti fuissent; absque licencia non
poterant nisi sacerdotibus ordinis confiteri. Fratres scientes errores
fuerunt negligentes quia non correxerunt eos nec denunciaverunt
Ecclesie. In domibus ordinis in quibus exstitit commoratus vidit
elemosinas et hospitalitatem convenienter fieri et servari, et deffendi
ne acquirerent indebite ordini; et dicebatur quod, si acquirerent
indebite, eorum anime gravarentur. Januis clausis, nullis presentibus
nisi fratribus ordinis, eorum capitulia tenebantur. Ordinata per
Magistrum cum conventu servasset totus ordo, contra quem nunc grandia
scandala, suspicio et infamia sunt exorta. Credit quod, si illicita
fiebant in ordine, essent nota illis qui ea faciebant. Non obtulerat se
ad deffensionem ordinis. Requisitus ubi, quando et qualiter receptus
fuerat et quos recipi viderat, respondit se fuisse receptum in capella
domus Templi de Molendinis Pictavensis diocesis, in instanti festo
Pentecostes erunt XXII anni vel circa, per fratrem Amblardum militem
quondam Vienensem, tunc preceptorem Pictavie, presentibus fratribus
Johanne de Sancto Benedicto preceptore de Insula Bochardi, teste supra
examinato, Matheo Velhier Turonensis, Gerardo de Nonay Vienensis
diocesium servientibus, deffunctis, in hunc modum: nam cum peciisset
panem et aquam ordinis, et responsum ei fuisset quod bene deliberaret,
quia oporteret eum abdicare a se propriam voluntatem et subjici aliene,
et multa dura et aspera sustinere, et ipse respondisset quod omnia
sustineret, finaliter poscito per juramentum ab eo quod non erat
servilis condicionis, matrimonio, alteri religioni vel debitis que non
posset solvere obligatus, nec habebat infirmitatem latentem, fecit eum
jurare supra quemdam librum quod servaret bonos usus et bonas
consuetudines que tunc erant in ordine, et qui in posterum [p. 93]
imponerentur per presbiteros ordinis, et quod esset servus esclavus
ordinis, et vovit castitatem, obedienciam, vivere sine proprio; et
recepit eum, patrem et matrem, fratrem et sororem suos ad beneficia
ordinis; et imposito sibi mantello, receptor et omnes astantes fuerunt
eum osculati in ore. Deinde fuit instructus ab eodem receptore quot
_Pater noster_ diceret pro horis suis, qualiter regeret se in ordine, et
fuerunt ei expositi casus propter quos poterat incurrere diversas penas;
et eadem in omnibus et per omnia vidit servari in recepcione fratris
Mathei Velhier predicti, qui fuit similiter et ab eodem et eisdem
presentibus receptus cum eo; et in recepcionibus infrascriptorum,
scilicet fratrum Guaufredi Gommerii militis, et cujusdam alterius
militis de circa Petrusiam Lemovicensis diocesis, cujus nomen et
cognomen ignorat, deffunctorum; Johannis de Ruans, testis jurati sed
nondum examinati, et cujusdam alterius servientis Picardi deffuncti,
cujus nomen et cognomen ignorat, qui quatuor simul recepti fuerunt in
capella domus Templi de Ouso Pictavensis diocesis, circa instans festum
beati Barnabe erunt octo anni vel circa, per fratrem Gaufredum de
Gonavilla militem, preceptorem Pictavie, presentibus fratribus Guillelmo
deu Liege preceptore de Rupella, teste supra examinato, Johanne de
Turonis preceptore de Banes Xantonensis diocesis, qui detinetur in
Turonia; Guillelmo de Blere preceptore de Campo Gilonis, qui detinetur
apud Caynonem; Johanne preceptore dicte domus de Oyson, cujus cognomen
ignorat; Matheo de Stagno preceptore de Rochos prope Pictavam, et
pluribus aliis vivis et deffunctis. Vidit eciam recipi fratrem Petrum de
Sancto Benedicto, testem supra juratum sed nondum examinatum, in capella
domus Templi de Insula Bochardi, per fratrem Petrum de Madico milite,
quondam tenentem locum visitatoris, sunt XVI anni vel circa, presentibus
fratribus Hugone de Narsaco preceptore de Espaucis Xantonensis diocesis,
qui detinetur Xantonis, dicto fratre Johanne de Sancto Benedicto,
avunculo predicti fratris Petri de Sancto Benedicto deffuncto, teste
supra examinato. Vidit eciam recipi fratrem Gaufredum de Tenten,
Turonensis diocesis; testem supra examinatum, in capella domus [p. 94]
Templi de Insula Bochardi, per dictum fratrem Johannem de Sancto
Benedicto, presentibus fratribus Petro de Sancto Benedicto, et Andrea
carpentario dicte domus, deffuncto. Plurium recepcionibus non recolit se
adfuisse, nec scit, nec credit, nec audivit dici quod in dictis
recepcionibus vel post aliquid intervenerit inhonestum. Requisitus si
vidit aliquem ex dictis receptis duci ad partem post mantellum eis
traditum vel ante, respondit quod non.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Frater Johannes de Ruivans preceptor domus Templi de Landa Blancha,
Pictavensis diocesis serviens, testis supra juratus, mantellum ordinis
et barbam defferens, quadragenarius vel circa, cum quo inquisitum
fuerat, absolutus et reconciliatus per officialem Pictavensem, lectis et
diligenter sibi expositis omnibus et singulis articulis, respondit quod
nunquam viderat recipi in ordine nisi fratres Gaufredum Gommerii
militem, qui ivit ultra mare et postmodum non rediit, et quondam alium
militem, cujus nomen et cognomen ignorat, sed credit quod esset de
Lemovicensi diocesi; et Baudoynum nepotem fratris Martini preceptoris de
Maloleone, testis hodie examinati, qui similiter recepti fuerunt una cum
ipse teste, in capella domus Templi de Cuso Pictavensis diocesis, circa
instans festum beati Barnabe erunt X anni vel circa, per fratrem Petrum
de Villaribus militem quondam, preceptorem tunc Pictavie, presentibus
fratribus Martino et Johanne Durandi, testibus proximo examinatis, et
Baudoyno de Cheli milite, qui transfretavit, de cujus vita vel morte non
habet certitudinem; et Audeberto preceptore de Cuso, qui detinetur, ut
credit, apud Niorcium; et Guillelmo de Blere, qui detinetur apud
Caynonem, Johanne de Sancto Benedicto, teste supra examinato, et Johanne
de Ruans avunculo ipsius testis, deffunctis, in quorum quidem [p. 95]
recepcionibus vel post nichil fuit actum nec dictum de illicitis in
articulis contentis nec aliquid aliud inhonestum; sed per eos requisitis
societate, pane et aqua ordinis frequenter, et deliberacione habita, eis
concessis, eis pro suis recepcionibus instantibus, predicto quod bene
deliberarent, quia oporteret eos a se abdicare proprias voluntates et
subjici alienis, et multa dura et aspera sustinere; finaliter poscito ab
eis quod non habebant infirmitates latentes, nec erant debitis que
solvere non possent, nec matrimonio, nec alteri religioni obligati,
fecit eis vovere et jurare castitatem, obedienciam, vivere sine proprio,
et servare bonos usus et bonas consuetudines ordinis. Et impositis primo
militibus, postmodum servientibus, mantellis, fuit eos osculatus in ore,
et instruxit eos quot _Pater noster_ dicerent pro horis suis, et
qualiter regerent se in ordine. Requisitus si scit, credit vel audivit
dici quod illicita contenta in articulis vel alia, seu aliqua ex eis
intervenirent in recepcionibus aliorum fratrum dicti ordinis vel post,
respondit se nescire, nec audiverat dici ante capcionem eorum; sed post
capcionem, audivit dici magnum Magistrum et alios contrarium fuisse
confessos, et propter hoc, dixit se nescire quod credat super hoc, an
dicta illicita intervenirent vel non; nec scit aliud de contentis in
dictis articulis nisi predicta et illud quod sequitur: nam dixit quod
bene credebat ecclesiasticis sacramentis, et credit quod alii fratres
ordinis eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes debite
celebrarent. Jurabant ordinem non exire. Statim pro professis
habebantur. Clandestine recipiebantur, ex quo credit quod esset suspicio
contra eos. Cordulis unde volebant assumptis cingebantur propter
honestatem super camisias cum quibus jacebant. Injungebatur eis per
sacramentum quod non revelarent secreta capitulorum, de modo recepcionis
speciali non habita mencione. Quamdiu poterant invenire sacerdotes
ordinis, non poterant absque eorum licencia, aliis confiteri. Si qui
erant fratres scientes errores in ordine, fuerunt negligentes quia non
correxerunt eos nec denunciaverunt Ecclesie. De mandato superiorum
ordinis vidit elemosinas et hospitalitatem convenienter fieri et [p. 96]
servari in domibus ordinis in quibus exstitit commoratus, et capituli
clam teneri, custode posito, ne audirentur exterius que interius
agebantur. Ordinata per Magistrum cum conventu servasset totus ordo,
contra quem nunc grandia scandala, suspicio et infamia sunt exorta; ad
cujus deffensionem se non obtulerat. Nec sic deposuerat prece, precepto,
timore, amore, odio, vel temporali comodo habito vel habendo, sed pro
veritate dicenda, ut dixit; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc
suam deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate.
Acta fuerunt hec die et loco predictis, presentibus magistro Amisio, me
Florimonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis.
Post hec, die Martis sequenti, que fuit XXIII dies dicti mensis Marcii,
fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum et domini
Mathei, in eadem domo domini Petri de Sabaudia, frater Petrus de Sancto
Benedicto serviens, Aurelianensis diocesis, testis supra juratus, ut
deponeret dictum suum; quadragenarius vel circa, mantellum ordinis et
barbam defferens, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus
per dominum archiepiscopum Turonensem. Lectis autem et diligenter
expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit se nescire, nec
credere, nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod sequitur. Ipse
quidem fuit receptus in capella domus Templi de Insula Bochardi
Pictavensis diocesis, sunt XXI anni vel circa, per fratrem Petrum de
Madico quondam militem, tunc locum tenentem visitatoris, presentibus
fratribus Johanne Durandi eri examinato, Hugone de Narsac preceptore de
Espaucis, quem credit vivere, et Johanne de Sancto Benedicto avunculo
ipsius testis, deffuncto, teste supra examinato, in hunc modum: nam cum
peciisset panem et aquam et societatem fratrum ordinis, et responso
eidem quod bene deliberaret, quia oporteret eum abdicare a se propriam
voluntatem, et multa sustinere de quibus non cogitabat, ac responso per
eum quod ipse, cum Dei adjutorio, bene omnia sustineret, dictus [p. 97]
receptor, poscito ab eo quod non habebat infirmitatem latentem, nec erat
debitis que non posset solvere neque alteri religioni vel matrimonio
obligatus, fecit eum vovere et jurare castitatem, obedienciam et vivere
sine proprio. Quo facto, imposuit ei mantellum, et tam ipse quam alii
astantes osculati fuerunt eum in ore. Postmodum instruxit eum quot
_Pater noster_ diceret pro horis suis, et qualiter regeret se et haberet
in ordine. Requisitus si abnegaciones, dogmatizaciones, vituperia
crucis, oscula inhonesta, vel alia illicita in dictis articulis
contenta, vel aliqua ex eis intervenirent in dicta recepcione sua vel
post, et si de peccato sodomitico fuit sibi aliquid dictum vel tactum,
respondit per juramentum suum quod non. Requisitus si scit, credit vel
audivit dici quod dicta illicita vel aliqua ex eis vel alia
intervenerunt in recepcionibus aliorum fratrum vel post, dixit se
nescire; credit tamen quod in recepcionibus aliquorum intervenirent illa
illicita que magnus Magister et alii fratres ordinis dicuntur fuisse
confessi. Requisitus si vidit alios recipi in ordine, dixit quod sic,
videlicet: fratrem Matheum de Insula Bochardi quondam servientem, qui
fuit receptus in capella domus Templi de Insula Bochardi, circa festum
Epiphanie proximo preteritum fuerunt sexdecim anni vel circa, per dictum
fratrem Johannem de Sancto Benedicto, presentibus fratribus Johanne
Durandi predicto, et Guillelmo de Munac serviente, Turonensis diocesis,
quem credit vivere. Item vidit recipi fratrem Gaufridum de Tencen
Turonensis diocesis, testem supra examinatum, per dictum fratrem
Johannem de Sancto Benedicto, in quadam camera domus Templi de Insula
Bochardi, in instanti festo Ascensionis Domini erunt XV anni vel circa,
presentibus fratribus Johanne Durandi, et Guillelmo Munac predictis, ac
Gerardo de Nonay quondam Viennensis diocesis. Vidit eciam recipi fratrem
Guillelmum de Sancto Benedicto, consanguineum ipsius testis, qui
detinetur Turonis, in capella domus Templi de Molendinis Pictavensis
diocesis, per dictum fratrem Johannem de Sancto Benedicto, circa festum
beati Hilarii proximo preteritum fuerunt quinque anni vel circa,
presentibus fratribus Guillelmo de Blere preceptore de Campo [p. 98]
Gilonis Pictavensis diocesis, qui detinetur apud Caynonem; Andrea de
Monte Laudato, teste supra jurato nondum examinato, et dicto Guaufredo
de Tencen, et Johanne Picardi, qui detinetur Turonis, servientibus;
plurium recepcionibus non recolit se adfuisse. In predictorum autem
recepcionibus vel post non vidit aliquid illicitum fieri vel injungi,
nec credit quod factum fuerit. Credit ecclesiasticis sacramentis,
credens eciam quod alii crederent, et quod eorum sacerdotes debite
celebrarent. Juravit quod non exiret ordinem, et vidit quod alii quos
vidit recipi idem jurarent. Statim pro professis habebantur. Clandestine
recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus, ex quo mala suspicio
habebatur contra eos. Nunquam audivit loqui de ydolis, sed cordulis
cingebantur bene super camisias cum quibus jacebant. Credit quod
diversimodo reciperentur in ordine, propter illa que de recepcione sua
et illorum quos vidit recipi supra deposuit, propter illa illicita que
magnus Magister et alii confessi fuisse dicuntur. Juravit, et alii quos
vidit recipi juraverunt, quod non revelarent secreta capitulorum, non
facta mencione speciali de modo recepcionis, credens quod omnes alii hoc
idem jurarent, et quod, si revelarent, fuissent puniti, nescit qualiter.
Qui sciebant errores esse in ordine negligentes fuerunt quia non
correxerunt nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem
vidit convenienter fieri et servari in domibus ordinis in quibus fuit
moratus. Injungebatur eis quod juste et licite acquirerent ordini, non
autem per nefas. Audivit dici quod clam tenebantur capitula, nullis
scilicet presentibus nisi fratribus ordinis. Ordinata per Magistrum cum
conventu suo servata fuissent in ordine. Grandia scandala, suspicio et
infamia nunc exorta sunt contra ordinem propter predicta. Illicita
credit esse nota fratribus qui fecerunt et qui viderunt fieri. Ad
deffensionem ordinis se non obtulerat.
Requisitus si sic deposuerat prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et fuit [p. 99]
protestatus ante deposicionem suam quod non intendebat recedere a
deposicione per eum facta coram domino archiepiscopo memorato.
Frater Petrus de Monte Chalveti serviens, Lugdunensis diocesis, testis
supra juratus, mantellum ordinis et barbam defferens, etatis quadraginta
quinque annorum vel circa, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et
reconciliatus per dominum archiepiscopum Turonensem, lectis et
diligenter expositis sibi omnibus et singulis articulis, respondit se
nescire, nec credere, nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod
sequitur. Dixit enim se fuisse receptum in capella domus de Belleyo
Eduensis diocesis, sunt modo XX anni vel circa, per fratrem Geraldum de
Sanzeto militem quondam, Lemovicensis diocesis tunc, preceptorem
Lemovicinii et Alvernie, presentibus fratribus Guillelmo Arnaudi
Lemovicensis, Guidone et Hugone de Monbalho Claramontensis, et Stephano
de Valle Eduensis diocesis, servientibus deffunctis, ut credit, in hunc
modum; nam cum peciisset flexis genibus panem et aquam et societatem
fratrum ordinis ter, tandem dictus receptor concessit eidem, et fecit
eum vovere et jurare castitatem, et vivere sine proprio, servare bonos
usus et bonas consuetudines que tunc erant et in posterum imponerentur
in ordine etquod non revelaret secreta capitulorum. Quo facto, dictus
receptor imposuit sibi mantellum, et tam ipse quam alii astantes fuerunt
eum osculati in ore. Deinde instruxit eum quot _Pater noster_ diceret
pro horis suis, et qualiter se regeret in ordine, dicens idem testis
quod in dicta recepcione sua nulla illicita intervenerunt. Postmodum
autem, dimidio anno elapso vel circa, predictus frater Guido de Monbalho
preceptor domus Templi de Lammens Eduensis diocesis, vocavit dictum
testem in dicta domo morantem ad cameram suam, nullis aliis presentibus,
dicens ei quod ipse nondum erat Templarius, precipiens ei quod abnegaret
Deum; et cum ipse diceret se nullo modo hoc facturum, dixit sibi dictus
preceptor quod oportebat eum abnegare, alioquin poneret eum in malo
loco, et tunc ipse testis abnegavit Deum ore non corde. Deinde [p. 100]
precepit ei quod spueret super crucem mantelli ipsius testis, et dictus
testis spuit non supra sed juxta dictam crucem ad terram. Requisitus si
alia illicita tunc vel alias fuerunt sibi injuncta vel facta, respondit
quod non. Requisitus si scit vel credit quod predicta illicita in dictis
articulis contenta vel aliqua ex eis intervenerint in recepcionibus
aliorum vel post, respondit se nescire; credit tamen quod confessata per
eum intervenirent in recepcionibus aliorum vel post. Requisitus si vidit
recipi alium vel alios in ordine, respondit se vidisse unum solum
recipi, videlicet fratrem Gerardum quondam de Bonart servientem,
Eduensis diocesis, in capella predicte domus de Belleyo, circa festum
Nativitatis Domini proximo preteritum fuerunt decem anni vel circa; quem
recepit frater Guillelmus Geandi miles, preceptor dicte domus,
presentibus fratribus Stephano Marreu, Hugone de Bonart, quondam fratre
dicti recepti, Martino Curbita et Guillelmo de la Toyssoniera, quos
credit vivere; in cujus Gerardi recepcione non vidit aliquid illicitum
fieri vel injungi. Credit tamen quod postea per dictum receptorem vel
alium illicita confessata per eum fuerint injuncta dicto Gerardo et
facta per eum. Item, dixit se credere ecclesiasticis sacramentis, et
quod alii fratres ordinis eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes
debite celebrarent. Jurabant ordinem non exire. Statim pro professis
habebantur. Clandestine recipiebantur, ex quo credit quod esset suspicio
contra eos. Cordulis unde volebant assumptis cingebantur super camisias
cum quibus jacebant, in signum castitatis. Credit quod graviter puniti
fuissent recusantes facere illicita confessata per eum, vel secreta
capitulorum aut modum recepcionis sue revelantes. Absque licencia non
poterant nisi sacerdotibus ordinis confiteri. Fratres scientes errores
esse in ordine fuerunt negligentes quia non correxerunt nec
denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem in domibus ordinis
in quibus exstitit commoratus convenienter vidit fieri, et audivit dici
quod capitulia aliquando post mediam noctem et aliquando de die, januis
clausis, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, tenebantur; in quo
ordine servatum fuisset quod magnus Magister cum conventu [p. 101]
ordinasset. Credit quod errores confessatos per eum longo tempore,
nescit tamen quanto, in ordine durasse, et fratribus ordinis manifestos
fuisse, et quod vera sunt que magnus Magister et alii in licteris
apostolicis nominati dicuntur fuisse confessi de erroribus supradictis.
Item, dixit se fuisse confessum de predictis erroribus confessatis per
eum fratri Guischardo de Sancto Saturnino, quondam ordinis Minorum
conventuali tunc de Caro Lelo Matisconensis diocesis, in ecclesia sancte
Fidis Eduensis diocesis, infra duos menses post abnegacionem et
spuicionem per eum factas; a quo absolutus exstitit, et jejunavit sextas
ferias per annum, sicut imposuit ei.
Requisitus si sic deposuit prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; et non obtulerat se ad deffensionem ordinis, et fuit
protestatus ante deposicionem suam quod non intendebat recedere a
deposicione per eum facta coram dicto domino archiepiscopo Turonensi; et
fuit sibi injunctum quod non revelaret hanc suam deposicionem, quousque
attestaciones fuerint publicate.
Frater Bartholomæus de Podio Revelli serviens carrugarius, Pictavensis
diocesis, testis supra juratus, quadragenarius vel circa, mantellum et
barbam defferens, cum quo inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus
per officialem Pictavensem, lectis et diligenter expositis sibi omnibus
et singulis articulis, respondit se nunquam vidisse, scivisse vel
audivisse dici ante capcionem eorum quod in recepcionibus fratrum
ordinis vel post intervenirent abnegaciones, dogmatizaciones, opprobria
crucis, oscula inhonesta, crimen sodomiticum, adoraciones cati vel
ydolorum, vel quod essent increduli ecclesiasticis sacramentis, quibus
ipse bene credebat, vel quod eorum sacerdotes contra formam Ecclesie
celebrarent, vel quod eorum laici absolverent vel possent absolvere a
peccatis, adiciens quod in recepcione sua et in recepcione fratris
Johannis Folhi servientis detenti Turonis, quem vidit recipi, vel post,
nichil intervenit illicitum. Requisitus ubi, quando, a quo et [p. 102]
qualiter ipse et dictus Johannes recepti fuerant, respondit se fuisse
receptum in capella domus Templi de Podio Revelli Pictavensis diocesis,
et per fratrem Guillelmum de Blere preceptorem dicte domus, qui
detinetur apud Caynonem, dominica post instans festum nativitatis beati
Johannis Baptiste erunt XI anni vel circa; presentibus fratribus
Guillelmo Charbonen, Guafredo Prioris et Raymondo Pogneuz servientibus,
deffunctis, in hunc modum: nam cum peciisset caritatem et societatem
fratrum ordinis, et responsum fuisset ei quod grandem rem petebat, et
quod bene deliberaret, tandem ipso instante se recipi, dictus receptor;
annuens votis ejus, fecit eum vovere et jurare castitatem, obedienciam,
et vivere sine proprio, et servare bona et elemosinas ordinis; quo
facto, imposuit sibi mantellum, et tam ipse quam alii astantes osculati
fuerunt eum in ore. Dictus vero Johannes receptus fuit in eadem capella
et per eumdem receptorem, in proximo festo Annunciacionis Dominice erunt
octo anni vel circa, presentibus fratribus Gerardo Judicis de Auginhaco,
teste supra examinato, Johanne de Ussayo, et Guillelmo lo Breto
servientibus, deffunctis; in cujus Johannis recepcione predicta licita
facta in sua recepcione servata fuerunt. Requisitus si scit vel credit
quod predicta illicita in articulis contenta, vel aliqua ex eis, aut
aliqua alia intervenirent in recepcionibus aliorum vel post, dixit se
nescire; credit tamen, propter illa que magnus Magister et alii in
litteris apostolicis nominati confessi fuisse dicuntur, quod in
aliquorum recepcionibus aliqua illicita intervenirent. Jurabant quod non
exirent ordinem, et statim pro professis habebantur. Clandestine
recipiebantur, scilicet nullis presentibus nisi fratribus ordinis, et
credit quod ex hoc habebatur mala suspicio contra eos. De ydolis non
audivit loqui, sed cordulis cingebantur assumptis unde volebant, in
signum castitatis. Qui revelassent secreta capitulorum puniti fuissent,
sed nescit qualiter. Absque licencia non poterant confiteri aliis quam
sacerdotibus ordinis, et hoc fuit sibi injunctum. Magnus Magister et
alii qui sciebant errores negligentes fuerunt quia non correxerunt eos
nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit [p. 103]
convenienter fieri et servari in domibus ordinis in quibus fuit
conversatus. Nescit qualiter tenebantur capitulia, quia non interfuit
nec de hoc inquisivit. Ordinata per Magistrum cum conventu servata
fuissent in ordine, contra quem nunc scandala grandia, suspicio et
infamia sunt modo exorta.
Requisitus si sic deposuit prece, precepto, timore, amore, odio, vel
temporali comodo habito vel habendo, respondit quod non, sed pro
veritate dicenda; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam
deposicionem, quousque attestaciones fuerint publicate; et non obtulerat
se ad deffensionem ordinis.
Acta fuerunt hec die et loco predictis, presentibus magistro Amisio, me
Floriamonte Dondedei, et aliis notariis supra ultimo nominatis. Dictus
tamen Matheus predictus non interfuit examinacioni dicti fratris
Bartholomæi, se excusans.
Post hec, die Mercurii sequenti, que fuit XXIIII dies dicti mensis
Marcii, fuit adductus ad presenciam eorumdem dominorum commissariorum,
in domo predicta domini Petri de Sabaudia, frater auditus de Monte
Laudato serviens, Turonensis diocesis, testis supra juratus, mantellum
ordinis et barbam defferens, quadragenarius vel circa, cum quo
inquisitum fuerat, absolutus et reconciliatus per dominum archiepiscopum
Turonensem. Lectis autem et diligenter expositis sibi omnibus et
singulis articulis, protestacione premissa quod non intendit recedere a
deposicione per eum facta coram dicto domino archiepiscopo, respondit se
nescire, nec credere, nec audivisse dici de contentis in eis nisi quod
sequitur. Dixit nempe se fuisse receptum, circa instans festum
nativitatis sancti Johannis Baptiste erunt circiter XVIII anni, in
capella domus Templi Angavensis, per fratrem Petrum de Mandito quondam,
tunc locum tenentem visitatoris, presentibus fratribus Raginaldo
Bertrandi milite, et Stephano de Ambasia preceptore dicte domus,
avunculo ipsius testis, deffunctis, in hunc modum: nam cum frequenter
peciisset panem et aquam ordinis, et obtulisset se velle fieri servum
esclavum Terre Sancte, et pluries ei responsum fuisset quod [p. 104]
bene deliberaret, quia oporteret eum abdicare a se propriam voluntatem
et subici aliene, et multa dura et aspera sustinere, finaliter ipso
teste instante et dicente quod omnia sustineret, dixit quod recipiebat
eum ad honorem Dei et beate Marie, et fecit eum vovere et jurare supra
quemdam librum apertum quod servaret bonos usus et bonas consuetudines
ordinis, et quod esset servus esclavus ordinis, castitatem, obedienciam,
et vivere sine proprio; et imposito ei mantello, receptor, sed non
astantes, fuit osculatus eum in ore. Deinde dixit et precepit ei in
presencia predictorum quod abnegaret Jhesum ter, de Christo non habita
mencione, nec quod esset de punctis ordinis, sed dixit quod hoc debebat
facere, et ipse testis tunc abnegavit ter Jhesum ore non corde, quia
cogitabat quod loqueretur de Jhesu Christo, ut dixit. Postea precepit ei
quod spueret super quamdam crucem ligneam veterem in qua nulla erat
ymago Crucifixi, nescit per quem ibi allatam, et ipse spuit juxta non
supra eam. De aliis illicitis contentis in articulis non fuit ei
locutus, nec credit quod in ordine fiant, sed credit quod abnegacio et
spuicio supradicte intervenirent communiter in recepcionibus aliorum,
quia secundum modum predictum vidit recipi fratrem Guillelmum de Sancto
Benedicto, in capella domus Templi de Molendinis Pictavensis diocesis,
per fratrem Johannem de Sancto Benedicto, testem supra examinatum, circa
festum Nativitatis Domini proximo preteritum fuerunt IIII^or anni vel
circa, presentibus fratribus Guillelmo de Blere, preceptore de Campo
Gilonis, qui detinetur apud Caynonem, Petro de Sancto Benedicto, teste
supra examinato, et Johanne Picardi, qui detinetur Turonis,
servientibus, et credit quod dicti errores fuerint introducti in ordine
ab illis qui fuerunt ultra mare, et quod intervenirent in dictis
recepcionibus, quia magnus Magister et alii hoc dicuntur fuisse
confessi. Item, dixit se credere ecclesiasticis sacramentis, et quod
alii fratres eodem modo crederent, et quod eorum sacerdotes debite
celebrarent. Statim pro professis habebantur, et juravit ordinem non
exire absque licencia superioris nisi pro arciori religione vel [p. 105]
Cartusiensium, credens quod alii idem jurarent. Clandestine
recipiebantur, nullis presentibus nisi fratribus ordinis, ex quo credit
quod esset suspicio contra eos. Cordulis unde volebant assumptis
cingebantur super camisias cum quibus jacebant. Injungebatur eis per
sacramentum quod non revelarent secreta capitulorum, de modo recepcionis
speciali non habita mencione. Quamdiu habere poterant sacerdotes
ordinis, non debebant aliis absque eorum licencia confiteri. Fratres
scientes errores predictos fuerunt negligentes quia non correxerunt eos
nec denunciaverunt Ecclesie. Elemosinas et hospitalitatem vidit
convenienter fieri et servari in domibus ordinis in quibus exstitit
commoratus, et per predictum fratrem Johannem de Sancto Benedicto fuit
ei preceptum quod dictas elemosinas et hospitalitatem bene servaret in
periculum anime sue. Preceptum fuit ei quod modis debitis procuraret
ordinis incrementum. Credit quod illud quod magnus Magister cum conventu
ordinasset servasset totus ordo, contra quem nunc grandia scandala,
suspicio et infamia sunt exorta; cujus fratribus credit quod essent nota
confessata per eum: que non deposuit prece, precepto, timore, amore,
odio, vel temporali comodo habito vel habendo, sed pro veritate dicenda,
ut dixit; cui fuit injunctum quod non revelaret hanc suam deposicionem,
quousque attestaciones fuerint publicate; et se non obtulerat ad
deffensionem ordinis.