Nun la demando: chu pli noble estas
Elporti chiujn batojn, chiujn sagojn
De la kolera sorto, au sin armi
Kontrau la tuta maro da mizeroj
Kaj per la kontraustaro ilin fini?
Formorti--dormi, kaj nenio plu!
Kaj scii, ke la dormo tute finis
Doloron de la koro, la mil batojn,
Heredon de la korpo,--tio estas
Tre dezirinda celo. Morti--dormi--
Trankvile dormi! Jes sed ankau songhi!
Jen estas la barilo! Kiaj songhoj
Viziti povas nian mortan dormon
Post la forjheto de la teraj zorgoj,--
Jen tio nin haltigas; tio faras,
Ke la mizeroj teraj longe dauras:
Alie kiu volus elportadi
La mokon kaj la batojn de la tempo,
La premon de l' potencaj, la ofendojn
De la fieraj, falson de la jughoj,
Turmentojn de la amo rifuzita,
La malestimon, kiun seninduloj
Regalas al merito efektiva,--
Jes, kiu volus tion chi elporti,
Se mem, per unu pusho de ponardo,
Li povus sin de chio liberigi?
Kaj kiu do en shvito kaj en ghemoj
La sharghon de la vivo volus porti,
Se ne la tim' de io post la morto,
De tiu nekonata land', el kiu
Neniu plu revenas. Kaj pro tio
Plivolas ni elporti chion teran,
Ol flugi al mizeroj nekonataj.
La konscienco faras nin timuloj;
Al la koloro hela de decido
Alighas la paleco de l' pensado;
Kaj plej kuragha, forta entrepreno
Per tiu kauzo haltas sendecide,
Kaj chio restas penso, sed ne faro...
Sed haltu! Ha, la charma Ofelio...
(Al Ofelio) Ho, nimfo, prenu chiujn miajn pekojn
En vian puran preghon!
OFELIO
Mia princo,
Kiel vi fartas en la lasta tempo?
HAMLETO
Mi dankas vin humile,--bone.
OFELIO
Princo,
Mi havas kelkajn signojn de memoro
Ankorau, kiujn longe jam mi volis
Al vi redoni; mi vin petas, princo,
Akceptu ilin nun!
HAMLETO
Ne, ne! Neniam
Mi ion al vi donis.
OFELIO
Kara princo,
Vi scias ja, vi ilin al mi donis,
Kaj la donacojn vi akompanadis
Per tiaj dolchaj vortoj, ke la indo
De la donacoj multe pliighadis.
Nun vi shanghighis,--prenu do la donojn:
Doloraj estas donoj al la koro,
Se ili plu ne venas de la koro.
Jen ili estas, princo, mi vin petas!
HAMLETO
Ha, ha, ha! Chu vi estas virta?
OFELIO
Princo!?
HAMLETO
Chu vi estas bela?
OFELIO
Kion vi per tio chi volas diri, via princa moshto?
HAMLETO
Ke, se vi estas virta kaj bela, via virto ne devas komunikighi
kun via beleco.
OFELIO
Chu beleco povus havi pli bonan kolegon, ol la virto, princo?
HAMLETO
Estas vero: sed la forto de la beleco pli facile faros el la virto
malchaston, ol la forto de la virto egaligos al si la belecon. Tio
chi antaue estis paradokso, sed nun la tempo montras, ke tio chi
estas vero. Mi iam vin amis.
OFELIO
Efektive, princo, vi kredigis min pri tio.
HAMLETO
Vi ne devis al mi kredi: char virto ne povas tiel inokulighi al nia
maljuna arbo, ke la antaua ne restu. Mi vin ne amis.
OFELIO
Mi vidas, ke mi eraris.
HAMLETO
Iru en monahhejon! Kial vi volis naski pekulojn? Mi mem estas iom
virta, kaj tamen mi povus elmontri en mi tiajn aferojn, ke estus pli
bone, se mia patrino min ne naskus. Mi estas tre fiera, venghema,
glorama; mi estas preta fari pli da malbono, ol kiom mia kapo povas
elpensi au kiom mia imago povas prezenti al si, au kiom mi havas
tempon, por ilin plenumi. Por kio tiaj homoj, kiel mi, devas rampi
inter la chielo kaj la tero? Ni estas friponoj kaj malnobluloj,
chiuj,--kredu al neniu el ni! Iru for en monahhejon! Kie estas via
patro?
OFELIO
En la domo, princo.
HAMLETO
Fermu post li la pordon, por ke li faru malsaghajhojn nur en sia
propra domo. Adiau!
OFELIO
Ho, helpu al li, bona Dio!
HAMLETO
Se vi edzinighos, mi donos al vi dote la sekvantan malbenon: estu
chasta, kiel glacio, estu pura, kiel negho,--vi ne evitos la homan
kalumnion. Iru en monahhejon! Adiau! Au, se nepre volas edzinighi,
prenu malsaghulon; char saghaj homoj scias tre bone, kiajn monstrojn
vi faras el ili. En monahhejon iru! ne prokrastu! Adiau!
OFELIO
Chielaj fortoj, resanigu lin!
HAMLETO
Mi scias, kiel bone vi vin pentras. Dio donis al vi vizaghon, kaj vi
faras al vi alian; vi dancas, vi saltas, vi pepas, vi donas al la
kreitajhoj de Dio shanghitajn nomojn kaj vi shajnigas vin kokete
naivaj. Iru! Nenion pli pri tio chi! ghi faris min freneza! Neniu pli
edzighu! Kiu jam edzighis, restu viva, chiuj, krom unu; la ceteraj
restu, kiel ili estas. En monahhejon iru! (Foriras.)
OFELIO
Ho, kia granda homo detruighis!
Okulo de plej alta kortegano,
Lang' de saghulo, man' de militisto,
La floro kaj espero de la regno,
Modelo de la moroj kaj klereco,--
Pereis, ha, pereis senespere!
Kaj mi, plej malfelicha el virinoj,
Mi, kiu suchis dolchan la mielon
De liaj jhuroj, mi nun devas vidi
La noblan saghon tute konfuzitan,
Rompitan, kiel kordo diskrevinta.
La altan formon, la junecon floran
Detruis la frenezo! Ve! ho ve!
Al mi, mi, kiu vidis lin antaue
Kaj vidas lin en lia nuna stato!
(La regho kaj Polonio eliras.)
REGHO
El amo? Ne, ne amo chion faris;
Kaj liaj vortoj, kvankam konfuzitaj,
En vero tamen ne frenezon montras,
Li kashas ion en la kor'; mi timas,
Ke la sekreto de spirito lia
Dangheron en si portas por ni chiuj.
Por ghin averti, mi en rapideco
Decidis: li veturu tuj Anglujon,
Postuli la tributon prokrastitan.
La maro kaj la novaj landoj eble
El lia kor' elpelos tiun ion,
Pri kiu lia kapo chiam pensas.
Chu vi ne ankau tiel opinias?
POLONIO
Tre saghe vi decidis, mia regho.
Kaj tamen mi ankorau chiam pensas,
Ke chion faris rifuzita amo.
Nu, Ofelio? Nun vi ne bezonas
Raporti la parolon de la princo:
Ni chion audis. Via regha moshto,
Vi agu tiel, kiel vi decidos;
Sed mi konsilus, se vi ghin aprobas,
Ke shia regha moshto la reghino
Al si alvoku post la komedio
La princon kaj shi petu lin patrine,
Ke li al shi malkovru sian koron.
Shi iru kun li rekte al l' afero;
Se vi permesos, la interparolon
Mi subauskultos; kaj se al la vero
En tia maniero ni ne venos,
Vi tiam volu sendi lin Anglujon
Au lin enshlosu ie lau bontrovo
De via alta sagho.
REGHO
Tiel estu!
Frenezo che la grandaj kaj potencaj
Ne povas resti sen severa gardo. (Chiuj foriras.)
SCENO II
Salono en la palaco. Hamleto kaj kelke da aktoroj eniras.
HAMLETO
Estu tiel bona, elparolu la monologon tiel, kiel mi montris al vi,
tute libere kaj senarte; sed se vi ghin krios patose kiel multaj el
niaj aktoroj, tiam ghi plachos al mi tiom same, kiel se miaj versoj
estus elkriataj de publika anoncisto. Ne balancu tro multe la manojn
tra la aero en tia maniero, sed tenu vin noble kaj trankvile. Char en
la mezo de la riverego, ventego au, tiel diri, uragano de via pasio
vi devas observi certan moderecon, kiu donas al chio harmonion. Mi
farighas furioza en la animo, kiam ia sanega denshara bubo disshiras
la pasion en pecojn, en verajn chifonojn, kaj tondras en la orelojn
de la popolamasa publiko, kiu ordinare komprenas taksi nur sensencajn
pantomimojn kaj bruon. Mi sentas tiam fortan deziron bone trabastoni
tian bubon pro lia bruado: li volas nepre esti pli tirano ol la
tirano mem. Mi petas vin, evitu tion chi!
UNUA AKTORO
Via princa moshto povas esti trankvila en tiu chi rilato.
HAMLETO
Tamen ne estu ankau tro flegma, sed lasu vian propran senton esti
via gvidanto: konformigu la gestojn al la vortoj kaj la vortojn al la
gestoj; kaj precipe rigardu, ke vi en nenio superpashu la moderecon
de la naturo. Char chio, kio en tia maniero estas trograndigata,
estas kontraua al la intencoj de dramo, kies celo chiam estis, estas
kaj estos: prezenti kvazau spegulon de la naturo, montri al la virto
ghian propran eston, al la malhonoro ghian propran vizaghon, al
la responda tempo la represon de ghia formo. Se tio chi estas
trograndigata au prezentata tro malforte, tio povas kvankam
elvoki ridon che la malkleruloj, sed la kompetentan homon ghi forte
chagrenos; kaj la mallaudo de tia persono devas esti por vi pli
grava, ol la aplaudado de tuta teatro da aliaj personoj. Ekzistas
aktoroj, kies ludadon mi vidis kaj kiujn aliaj laudis ech tre
forte,--mi tamen trovis, ke ili tute ne havis la tonon nek la
tenighon de kristanoj, idolistoj au ech simple de homoj. Ili
afektadis kaj kriadis tiel, ke mi pensis, ke ia fushisto volis krei
homojn kaj faris iajn plej malbonajn pupojn,--tiel abomeninde ili
imitadis la homojn.
UNUA AKTORO
Mi esperas, princo, ke nia trupo estas sufiche libera de tiaj mankoj.
HAMLETO
Liberigu vin de ili tute! Kaj al tiuj, kiuj ludas che vi rolojn
ridindajn, ne permesu paroli pli, ol trovighas sin en ilia rolo; char
ekzistas inter ili tiaj, kiaj ridas tro multe, por elvoki ridon che
la amaso da malsaghaj rigardantoj tiam, kiam oni ofte devas lasi al
la publiko bone konsideri ian gravan punkton de la dramo. Tio chi
estas abomeninda kaj montras mizeran gloramon de la aktoro, kiu tion
chi faras. Iru, pretigu vin!
(La aktoroj foriras. Venas Polonio, Rosenkranz kaj Güldenstern.)
HAMLETO (al Polonio).
Nu, sinjoro, chu la regho deziras auskulti la komedion?
POLONIO
Jes, kaj la reghino ankau, ili baldau venos.
HAMLETO
Rapidigu do la aktorojn! (Polonio foriras.) Chu vi ambau ne volos
ankau helpi rapidigi ilin?
ROSENKRANZ kaj GÜLDENSTERN
Jes, princo. (Ambau foriras.)
HAMLETO
He! Horacio! (Horacio eniras.)
HORACIO
Al viaj servoj, kara princo!
HAMLETO
El chiuj, kiuj iam min chirkauis,
Vi estas la plej brava, Horacio.
HORACIO
Ho, kara princ'...
HAMLETO
Ne pensu, ke mi flatas.
Char kion povus mi de vi esperi?
Vi havas ja nenion, krom spirito,
Vi havas ja nenion, por donaci,--
Por kio do mi flatus al malrichaj?
Ne, ne! Miela lango leku brilon,
Genuojn homoj fleksas ja nur tiam,
Se la rampad' profiton donas. Audu!
De l' tempo, kiam la animo mia
Komencis elektadi inter homoj,
Ghi vin elektis; char kun vira indo
Vi chiam chiajn specojn de suferoj
Sen plendo elportadis; de la sorto
Prenadis vi la batojn kaj donacojn
Kun dank' egala. Mi admiras tiun,
En kiu la prudento kun la sango
En tia bona harmonio vivas,
Ke li al la Fortuno ne permesas
Sur li ludadi, kiel sur fajfilo.
Ho, donu vi al mi la viron, kiun
Pasio lia ne sklavigis,--mi
Lin fermos en la plej profundan lokon
De mia koro, kiel vin mi fermis.--
Sed jam sufiche. Oni baldau donos
Por ni kaj por la regho unu dramon;
En ghi trovighos sceno tre simila
Al la mortigo de la patro mia.
Mi petas vin, en la responda tempo
Per chiuj fortoj de l' animo via
Observu mian onklon; char se tiam
Sin la kashita kulpo ne elmontros,
Mi devos diri, ke ni ambau vidis
En tiu nokt' spiriton de infero
Kaj ke l' imago mia estas nigra
Simile al la forno de Vulkano.
Observu lin atente; ankau mi
Lin penetrados per okuloj miaj,
Kaj poste ni kunigos nian jughon
Pri l' ekzameno de l' vizagho lia.
HORACIO
Tre bone, mia princo; se li ion
Forshtelos en la dauro de la dramo,
Mi pagos por la shtelo.
HAMLETO
Oni venas.
Mi devas shajni tute senintenca.
Elektu bonan lokon!
(Dana marsho. Trumpetado. La regho, la reghino, Polonio, Ofelio,
Rosenkranz, Güldenstern kaj aliaj personoj venas kaj okupas lokojn.)
REGHO
Kiel fartas nia kara nevo Hamleto?
HAMLETO
Bonege! kaj chio de la hhameleonaj manghoj. Mi manghas aeron, oni min
grasigas per promesoj; ech kaponojn oni tiel bone ne nutras.
REGHO
Mi tute ne komprenas tiun chi respondon, Hamleto; tio chi ne estas
mia lingvo.
HAMLETO
Ankau ne mia. (Al Polonio) Vi ludadis iam dramojn en la
universitato, sinjoro, chu ne vere?
POLONIO
Efektive, princo, kaj oni ech rigardadis min kiel bonan aktoron.
HAMLETO
Kaj kion vi prezentadis?
POLONIO
Mi prezentis Julion Cezaron; min mortigis Bruto en la Kapitolio.
HAMLETO
Li estis efektiva bruto, se li mortigis tian kapitalan bovidon.
(Al Rosenkranz) Chu la aktoroj estas pretaj?
ROSENKRANZ
Jes, princo, ili atendas vian ordonon.
REGHINO
Venu tien chi, kara Hamleto, sidighu apud mi!
HAMLETO
Ne, bona patrino, jen estas pli forta magneto.
POLONIO (al la regho).
Vi audas?
HAMLETO
Fraulino, chu vi permesos al mi meti min sur viajn piedojn?
(Sidighas antau la piedoj de Ofelio.)
OFELIO
Ne, mia princo.
HAMLETO
Tio estas nur per la kapo.
OFELIO
Jes, mia princo.
HAMLETO
Vi pensas, ke mi intencis ion pli interesan?
OFELIO
Mi nenion pensas.
HAMLETO
Bela ideo kushi sur la piedoj de knabino.
OFELIO
Kion vi volas diri, princo?
HAMLETO
Nenion.
OFELIO
Vi estas en gaja humoro.
HAMLETO
Kiu? Mi?
OFELIO
Jes, mia princo.
HAMLETO
Ho, mi amas petoli pli, ol iu alia. Kion homo povas fari pli bonan,
ol esti gaja? Char vidu ja, kiel gaja estas mia patrino, kaj tamen
mia patro mortis antau du horoj.
OFELIO
Ne, antau du monatoj, mia princo.
HAMLETO
Jam tiel longe? Ha, en tia okazo mi forjhetos al la diablo la
funebran veston: mi metos sur min zibelan pelton. Ho, chielo! mortis
antau du monatoj kaj ankorau ne forgesita! En tia okazo oni povas
esperi, ke la memoro de granda homo per duonjaro supervivos lian
morton. Sed li devas fondi preghejojn, char alie oni ne memoros lin,
lia sorto estos kiel la sorto de amata chevaleto:
«Enterigita
«Kaj tuj forgesita».
(Trumpetado. Sur la sceno levighas kurteno kaj oni vidas pantomimon:
regho kaj reghino eniras; la reghino karese chirkauprenas la reghon.
Shi genuighas kaj faras gestojn de jhurado. Li levas shin kaj apogas
sian kapon sur shian bruston. Li kushigas sin sur la herbon, shi
forlasas lin, kiam li endormighis. Venas unu homo, deprenas de la
regho la kronon, kisas ghin, envershas venenon en la orelon de la
regho kaj foriras. La reghino revenas, vidas, ke la regho mortis kaj
pasie ploras. La veneninto revenas kun kelke da mutaj personoj kaj
konsolas la reghinon. La mortinton oni forportas. La veneninto petas
la amon kaj la manon de la reghino; shi komence kvazau rifuzas, sed
fine akceptas lian amon. Ili foriras.)
OFELIO
Kion tio chi signifas, princo?
HAMLETO
La fripona abomenajho; ghi antaudiras ion nebonan.
OFELIO
Kredeble tiu chi pantomino montras la enhavon de la dramo? (Eniras la
Prologo.)
HAMLETO
Jen tiu chi bravulo al ni kredeble rakontos: la aktoroj nenion povas
teni en sekreto, ili chion elbabilos.
OFELIO
Chu li diros al ni, kion signifas tiu chi prezentado?
HAMLETO
Jes, kaj ankau chia alia prezentado. Ne hontu nur prezenti al li,
kaj li ne hontos diri al vi, kion tio chi signifas.
OFELIO
Vi pikas, vi pikas, princo; mi auskultos la dramon.
PROLOGO
De nia dramo estos nun komenco.
Ni petas kun profunda riverenco
Pri via bona vol' kaj pacienco.
HAMLETO
Chu tio chi estas prologo au ia aforismo?
OFELIO
Ghi estas tro mallonga, princo.
HAMLETO
Kiel la amo de virinoj. (Eniras unu regho kaj unu reghino.)
REGHO (aktoro).
Jam tridek fojojn finis Febo hela
La jaran kuron tra la voj' chiela
Kaj dekdu tridek fojojn jam la luno
Aperis plena, kvazau nokta suno,
De l' tempo, kiam amo kaj Himeno
Nin ambau ligis per la pastra beno.
REGHINO (aktorino).
Ankorau multaj jaroj renovighos,
Kaj tamen nia am' ne malfortighos.
Sed ve! mi en la lasta tempo sentas,
Ke io nun sekrete vin turmentas;
Pro via san' mi tremas en la koro,
Ho, mia kara edzo kaj sinjoro.
Sed se mi tremas--restu vi sen timo:
Vi scias--en virina la animo
Tielajn zorgojn vekas granda amo;
Kaj ju pli forte brulas ama flamo,
Des pli turmentas nin la fantazio,
Kaj miajn zorgojn kreis nur pasio.
REGHO (aktoro).
Ho, mia kara, baldau jam la sorto
Disigos nin! Mi sentas, ke la morto
Min baldau vokos al la lasta vojo.
Transvivu min! Felicha kaj en ghojo
La vivon ghuu, kaj la koro via
Denove amu...
REGHINO (aktorino).
Haltu, kara mia!
Mi tremas de terura via vorto!
Atingu min malbeno, honto, morto,
Se iam ech la ombro de sopiro
Min povos tiri al alia viro!
Nur kiu mem mortigis la unuan,
Ekami poste povas edzon duan!
HAMLETO
Ho, kiel maldolche!
REGHINO (aktorino).
Ne amo--nur kalkulo malbenita
Kondukas al edzigho ripetita.
Virino, kiu duan chirkauprenas,
L' unuan edzon en la tomb' venenas.
REGHO (aktoro).
Ne dubas mi pri via sincereco;
Sed ne eterne dauras malgajeco.
Konsolon tempo donas al la koro.
Decido estas sklavo de l' memoro,
Ghi kiel frukto sin komence tenas,
Sed falas, kiam maturigho venas.
Se al ni mem ni en la kor' promesas,
Ni tion plej facile ja forgesas,
Kaj chio, en pasio decidita,
Forpasas, kiam la pasi' finita.
Ne longe dauras ghojo kaj malghojo.
Kaj de eterne sur la tera vojo
Kutimis amo kun felicho iri;
Kaj estas malfacile certe diri,
Chu amo alkondukas la felichon
Au chu felicho donas la kondichon
Por ekzistad' de l' amo. La grandulo
Falinta izolighas; malrichulo
Sin levis--kaj amikoj plu ne mankas.
La amon ni nur al felicho dankas.
Sed ne pri tio estis la parolo:
Vi sciu, ke la sorto kaj la volo
Eterne inter si batalon tenas;
Al ni nur la intenco apartenas,--
Plenumon do ni lasu al la sorto.
Vi ne forgesos min ghis via morto,--
Tre bela estas via fideleco,
Sed ni ghin lasu al la estonteco!
REGHINO (aktorino).
Ho, mi la lumon vidi pli ne povu,
Ripozon sur la tero mi ne trovu,
Malluma, senkonsola, senespera
Farighu mia tuta vivo tera,
Atingu min la punoj plej kruelaj
De kolerantaj fortoj la chielaj,--
Se iam, vin perdinte, mi, vidvino,
Farighos de alia vir' edzino!
HAMLETO (al Ofelio).
Se shi volus rompi sian sanktan promeson...
REGHO (aktoro).
Ho, kia forta jhuro! Nun, anghelo
Mi volas iom dormi, La chielo
Vin gardu!
REGHINO (aktorino).
Dormu dolche, mia koro,
Vi, mia tuta vivo kaj trezoro!
(Foriras. Li sin kushigas kaj endormighas.)
HAMLETO (al sia patrino).
Reghino, kiel plachas al vi la dramo?
REGHINO
Shajnas al mi, ke la sinjorino tro multe promesas.
HAMLETO
Sed shi plenumos sian vorton!
REGHO (al Hamleto).
Chu vi konas la enhavon de la dramo? Chu ne estas en ghi io
malagrabla?
HAMLETO
Ne, ne; ili nur shercas, ili iom venenas sherce; nenio malagrabla.
REGHINO
Kia estas la nomo de la dramo?
HAMLETO
La Muskaptilo. Kial? Ghi estas metaforo. La dramo prezentas unu
mortigon, kiu havis lokon en ia urbeto de Italujo. La nomo de la
regho estas Gonzago, lia edzino estas nomata Baptista. Vi baldau
vidos, ke tio chi estas abomeninda historio. Sed kion tio chi nin
interesas? Via regha moshto kaj ni chiuj ni havas puran konsciencon,
kaj la afero nin ja ne tushas. La leprulo sin gratu,--nia hauto
estas ja sana. (Sur la scenon venas Luciano.) Jen estas Luciano,
nevo de la regho.
OFELIO (al Hamleto).
Vi prenis sur vin la oficon de la antikva hhoro.
HAMLETO
Ho, mi volonte estus klarigisto inter vi kaj via amato, se mi nur
vidus, ke la marionetoj dancas!
OFELIO
Vi estas tre pikema, princo, tre pikema.
HAMLETO
Vi devus ghemi, se vi volus malakrigi mian pinton.
OFELIO
Chiam pli bone kaj pli tranche!
HAMLETO
Tiaj estas la edzoj, kiujn la knabinoj elektas. (Al Luciano)
Komencu, mortigisto! Forjhetu viajn malbenitajn grimacojn
kaj komencu!
«Al vengho vokas krio de la korvo»...
LUCIANO
Jam la veneno estas tute preta,
Al faro sin jam tiras la glaseto;
La tempo estas bona; mi rapidos:
Silentas chio, kaj neniu vidos.
Vi, trinko el la herboj plej kashitaj,
En mezo de la nokto kolektitaj,
Vi, kiu sur vi portas la malbenon
Trifojan de Hekato,--la venenon,
En la dormantan korpon penetrigu
Kaj kiel akra fulmo lin mortigu!
(Envershas la venenon en la orelon de la dormanto).
HAMLETO
Li venenas lin en la ghardeno pro lia regno. Lia nomo estas Gonzago.
La historio estas vera kaj ghi estas priskribita en itala lingvo. Vi
baldau vidos, kiel la mortiginto akiras la koron de la edzino de
Gonzago.
OFELIO (al Hamleto).
La regho sin levas.
HAMLETO
Kiel? Timigita de ia shajnajho?
REGHINO (al la regho).
Kio estas al vi, mia edzo?
POLONIO (al Hamleto).
Faru finon al la dramo!
REGHO
Lumigu al mi! For!
POLONIO
Lumon, lumon, lumon!
(chiuj foriras, krom Hamleto kaj Horacio.)
HAMLETO
Sana saltas en la rondo
Kaj vundita laute krias,
Kaj nenio en la mondo
Reciproke harmonias.
Chu tiuj chi versoj kaj amaso da plumoj sur la chapelo ne povus akiri
al mi lokon en anaro da aktoroj?
HORACIO
Ho jes, kun duona salajro.
HAMLETO
Ne, kun plena.
Char vi scias, sur la trono
Longe sidis la leono,
La leono tamen mortis,
Kaj nun regas... ghusta fauno.
HORACIO
La lasta rimo ne estas bona.
HAMLETO
Ho, kara Horacio, mi donus nun mian tutan havon por la vortoj de la
spirito. Chu vi rimarkis?
HORACIO
Tre bone, mia princo.
HAMLETO
Che la parolo pri venenado?
HORACIO
Mi bone lin observis.
HAMLETO
Ha, ha, ha! Donu muzikon! Venu, flutistoj!
La regho ne aprobis nian dramon,--
Nu, certe ghi ne indas lian amon.
(Eniras Rosenkranz kaj Güldenstern.)
HAMLETO
He, muzikon!
GÜLDENSTERN
Kara, estimata princo, permesu diri al vi kelke da vortoj.
HAMLETO
Ech tutan historion, sinjoro!
GÜLDENSTERN
La regho...
HAMLETO
Nu, kio estas al li?
GÜLDENSTERN
Li foriris en sian chambron kaj sentas sin tre malbone.
HAMLETO
De drinkado, sinjoro?
GÜLDENSTERN
Ne, de kolero, mia princo.
HAMLETO
Vi devus ja esti pli prudenta kaj raporti tion chi al la kuracisto,
char se mi donus al li kuracilon, tiam al li povus farighi ankorau
pli malbone.
GÜLDENSTERN
Kara sinjoro, metu kelkan ordon en vian paroladon kaj ne forsaltu de
mia komisio.
HAMLETO
Nu, mi estas kvieta, sinjoro. Parolu!
GÜLDENSTERN
La reghino, via patrino, en la plej profunda doloro de sia koro
sendis min al vi.
HAMLETO
Estu bone veninta.
GÜLDENSTERN
Ne, kara sinjoro, tiu chi saluto ne estas la ghusta. Se plachos al vi
doni al mi prudentan respondon, tiam mi plenumos la ordonon de via
patrino; se ne--tiam pardonu, mi foriros, kaj mia afero estos finita.
HAMLETO
Sinjoro, mi ne povas.
GÜLDENSTERN
Kion vi ne povas, princo?
HAMLETO
Doni al vi prudentan respondon. Mia prudento estas malsana. Tamen,
sinjoro, per tia respondo, kian mi povas doni, mi estas preta servi
al vi, au, kiel vi diras, al mia patrino. Tial ni transiru al la
afero. Mia patrino, vi diras...
ROSENKRANZ
Shi diras, ke via konduto shin forte mirigas.
HAMLETO
Ho, kia mirinda filo mi estas, se mi povas tiel mirigi mian patrinon!
Sed chu ne venos ia aldono, kiu sekvas tiun chi patrinan miradon?
Parolu!
ROSENKRANZ
Shi deziras paroli kun vi en sia chambro, antau ol shi iras
dormi.
HAMLETO
Mi obeos, se shi ech dek fojojn estus mia patrino. Chu vi
ankorau ion deziras de mi?
ROSENKRANZ
Princo, vi iam min amis...
HAMLETO
Kaj tion chi mi ankorau nun faras.
ROSENKRANZ
Kara sinjoro, kia do estas la kauzo de via malbona stato? Vi faras
baron al via propra liberigho, se vi kashas vian doloron antau via
amiko.
HAMLETO
Sinjoro, oni ne lasas min antauen.
ROSENKRANZ
Kiel tio chi povas esti? vi estas ja la heredonto de la krono en
Danujo?
HAMLETO
Jes, sinjoro; sed «ghis la herbo elkreskos»......la proverbo estas
iam shima... (Eniras muzikistoj kun flutoj) Ha, la flutoj! Donu al mi
unu! (Al Güldenstern) Kial vi vin turnas chirkau mi, kvazau vi
volus elesplori min kaj kapti min en reton?
GÜLDENSTERN
Ho, princo, kiam mia aldoniteco estas tro granda, tiam mia amo
forgesas bonajn manierojn.
HAMLETO
Tion chi mi ne bone komprenas. Volu ludi ion sur tiu chi fluto!
GÜLDENSTERN
Princo, mi ne povas.
HAMLETO
Mi petas vin!
GÜLDENSTERN
Kredu al mi, mi ne povas!
HAMLETO
Mi kore vin petas, ludu!
GÜLDENSTERN
Mi ne komprenas preni ech unu tonon sur fluto.
HAMLETO
Tio chi estas tiel same facile, kiel mensogi. Manovru sur tiuj chi
truoj per viaj fingroj, donu al la fluto spiron per via busho, kaj la
fluto eldonos tre bonan muzikon. Jen estas la klapoj.
GÜLDENSTERN
Sed mi tute ne komprenas uzi la klapojn por elvoki ian harmonion; mi
tute ne havas ideon pri tiu chi arto.
HAMLETO
Nun rigardu, por kia tute sensignifa objekto vi min prenas! Vi volas
ludi sur mi; vi pensas, ke vi konas miajn klapojn; vi volas penetri
en la koron de mia sekreto; vi volas min elprovi de mia plej profunda
tono ghis mia plej alta sono: kaj en tiu chi malgranda instrumento
estas multe da muziko kaj bonega vocho, kaj tamen vi ne povas devigi
ghin paroli. Pro la diablo! chu vi pensas, ke sur mi estas pli facile
ludi, ol sur fluto! Prenu min por kia instrumento vi volas,--vi povas
min disagordi, sed ne ludi sur mi. (Eniras Polonio.)
HAMLETO (al Polonio.)
Mi salutas vin, sinjoro!
POLONIO
Princo, la reghino deziras paroli kun vi, kaj tuj.
HAMLETO
Chu vi vidas tie la nubon, kiu havas la formon de
kamelo?
POLONIO
Efektive, ghi elrigardas kiel kamelo.
HAMLETO
Shajnas al mi, ke ghi elrigardas kiel mustelo.
POLONIO
Ha, jes, ghi havas dorson tute kiel mustelo.
HAMLETO
Au kiel baleno.
POLONIO
Efektive, efektive, tute kiel baleno.
HAMLETO
Nu, diru al mia patrino, ke mi tuj venos, momente. (Flanken) Kun tiuj
chi malsaghuloj oni efektive povas perdi la paciencon. (Laute) Mi
tuj venos.
POLONIO
Tion chi mi diros al shi. (Foriras.)
HAMLETO
Tuj! Tion chi estas facile diri.--Adiau, amikoj!
(Rosenkranz, Güldenstern, Horacio kaj aliaj foriras.)
Nun estas la mistera hor' de l' nokto,
Nun malfermite staras chiuj tomboj,
L' infero spiras peston en la mondon.
Nun mi volonte trinkus varman sangon
Kaj farus terurajhojn, kiujn tago
Sen tremo ne rigardus. Tamen haltu!
Mi iras al patrino! Mia koro!
Naturon ne forgesu! Mia brusto
Ne portu la animon de Nerono!
Kruela mi nun estos, sed ne krima;
Per vortoj, ne per glavo, mi shin tranchos.
En tio, mia lango kaj humoro,
Vi estu hipokritaj: kiel ajn
Minacaj estos miaj vortoj, tamen
De faroj vi min gardu, mia koro! (Foriras.)
SCENO III
Chambro en la palaco. La regho, Rosenkranz kaj Güldenstern.
REGHO