Deprenu al mi tion nun de tio,
Se ne senduban veron mi raportas.
Se postesigno gvidas min, mi trovos
La kernon de la vero, se ghi sidus
Ech en la plej profunda kashiteco.
REGHO
Sed kiel ni esplorus pli precize?
POLONIO
Vi scias, ke tre ofte tutajn horojn
Li promenadas en la galerio.
REGHINO
Jes, efektive.
POLONIO
Nun filinon mian
Mi tien lasos; vi kun mi vin kashos
Ekzemple post tapisho, por observi.
Se li ne amas shin kaj ne per tio
Li frenezighis, tiam mi ne estu
Pli via kortegano-konsilanto.
Mi tiam plugu kampon, pashtu bruton.
REGHO
Ni vidu. (Eniras Hamleto, legante.)
REGHINO
Jen li venas, ion legas,--
Kun kia malgajeco en vizagho!
POLONIO
Mi petas vin, vi ambau tuj foriru!
Mi tuj al li alpashos, vi permesu!
(La regho, reghino kaj korteganoj foriras).
POLONIO (al Hamleto).
Kiele fartas mia bona princo?
HAMLETO
Dank' al chielo, bone!
POLONIO
Chu vi min konas, via princa moshto?
HAMLETO
Tre bone. Vi ja estas fishisto?
POLONIO
Ne, mia princo.
HAMLETO
Tiam mi dezirus al vi, ke vi estu tia honesta homo.
POLONIO
Honesta, mia princo?
HAMLETO
Jes, sinjoro, esti honesta en tiu chi mondo signifas esti elektita
inter dek mil.
POLONIO
Tute vere, mia princo.
HAMLETO
Char se la suno naskas vermojn en malviva hundo... diajho, kiu kisas
mortintajhon... Chu vi havas filinon?
POLONIO
Jes, mia princo.
HAMLETO
Ne permesu al shi iri en la suno. Fruktoportado estas beno: sed
char via filino povus porti fruktojn,--gardu vin amiko.
POLONIO
Kion vi komprenas sub tio chi? (Flanken) Chiam pri mia filino.
Kaj tamen li antau momento ne konis min; li diris, ke mi estas
fishisto. Li venis malproksimen, tre malproksimen! Estas vero,
en mia juneco la amo ankau kondukis min en tre dangheran
situacion, preskau tiel same danghere kiel lin. Mi denove
ekparolos al li. (Laute) Kion vi legas, mia princo?
HAMLETO
Vortojn, vortojn, vortojn.
POLONIO
Sed kia estas la enhavo?
HAMLETO
Vi volas ion havi?
POLONIO
Ne, mi demandas, pri kio estas parolate en tiu chi libro,
mia princo.
HAMLETO
Kalumnioj, mia sinjoro! La malnobla satira verkisto de tiu chi libro
diras, ke maljunaj homoj havas grizajn barbojn, ke iliaj vizaghoj
estas sulkitaj, ke iliaj okuloj estas malsanaj, ke ili havas
superfluan mankon de sprito kaj ke al tio chi ili havas tre
malfortajn femurojn. Kvankam pri chio tio chi mi estas sincere
kaj forte konvinkita, mi tamen ne aprobas, ke li pri chio tio chi
skribas; char vi mem, sinjoro, farighus tiel maljuna kiel mi, se
vi povus iri returnen kiel kankro.
POLONIO (flanken).
Kvankam tio chi estas frenezo, ghi tamen havas en si metodon.
(Laute) Chu vi ne volas iom shanghi la lokon, princo?
HAMLETO
Iri en la tombon?
POLONIO
Nu, tio chi estus efektive radikala shangho de la loko! (Flanken)
Kiel trafaj ofte estas liaj respondoj? Estas felicho, ke la frenezo
ofte havas ion tian, kio al la sagho kaj al la sana prudento ne bone
prosperas. Mi forlasos lin kaj tuj penos aranghi en ia maniero
renkontighon inter li kaj mia filino. (Laute) Plej afabla reghido,
permesu al mi preni la kuraghon diri al vi adiau.
HAMLETO
El chio, kion vi povas preni de mi, mi nenion cedos al vi tiel
volonte, kiel mian vivon, mian vivon.
POLONIO
Adiau, princo!
HAMLETO
La enuigaj maljunaj malsaghuloj!
(Venas Rosenkranz kaj Güldenstern.)
POLONIO (forirante).
Vi serchas la princon Hamleton? Jen li estas.
ROSENKRANZ (al Polonio).
Ni dankas vin, sinjoro! (Polonio foriras.)
GÜLDENSTERN
Estimata princo...
ROSENKRANZ
Mia kara princo...
HAMLETO
Miaj karaj bonaj amikoj! Kiel vi fartas, Güldenstern? Ha, Rosenkranz!
Bonaj kolegoj, kiel vi fartas?
ROSENKRANZ
Kiel mezaj filoj de tiu chi tero.
GÜLDENSTERN
Ni estas felichaj jam per tio, ke ni ne estas tro felichaj; sur la
chapo de Fortuno ni ne estas la pinto.
HAMLETO
Ankau ne la plandoj de shiaj shuoj?
ROSENKRANZ
Ankau tio ne, kara princo.
HAMLETO
Vi vivas sekve en la regiono de shia zono au en la centro de shia
favoro?
GÜLDENSTERN
Jes, efektive, ni ne estas tute fremdaj al shi.
HAMLETO
Sub la koro de la felicho? Ho, tre vere, la felicho estas publika
virino. Kio da nova?
ROSENKRANZ
Nenio, mia princo, nur ke la mondo farighis pli honesta.
HAMLETO
Ha, tiam kredeble baldau estos la finigho de la mondo! Sed via
novajho ne estas vera. Permesu al mi demandi: per kio vi, miaj
bonaj amikoj, kolerigis la Fortunon, ke shi vin sendis tien chi
en la malliberejon?
GÜLDENSTERN
En la malliberejon, mia princo?
HAMLETO
Danujo estas malliberejo.
ROSENKRANZ
Tiam ankau la tuta mondo estas malliberejo.
HAMLETO
Jes, granda malliberejo, en kiu ekzistas multe da apartajhoj,
cheloj kaj kavoj. Danujo estas unu el la plej malbonaj.
ROSENKRANZ
Ni ne pensas tiel, mia princo.
HAMLETO
Nu, tiam ghi estas por vi io alia, char per si mem nenio estas bona
nek malbona; nur la pensado donas al chio tian au alian karakteron.
Por mi ghi estas malliberejo.
ROSENKRANZ
Sendube via gloramo faras por vi el Danujo malliberejon; ghi estas
tro malvasta por via spirito.
HAMLETO
Ho, mia Dio! oni povus enfermi min en shelon de nukso kaj mi rigardus
min kiel reghon de vastegaj spacoj, se nur miaj malbonaj songhoj min
ne turmentus.
GÜLDENSTERN
Tiuj chi songhoj en efektivo estas gloramo; char la efektiva esenco
de la gloramo estas nur la ombro de songho.
HAMLETO
Songho per si mem estas ombro.
ROSENKRANZ
Certe, kaj shajnas al mi, ke la gloramo havas esencon tiel aeran kaj
senfundamentan, ke ghi estas nur ombro de ombro.
HAMLETO
Sekve niaj almozuloj estas korpoj kaj niaj monarhhoj kaj fieraj
herooj estas la ombroj de la almozuloj. Chu ni ne iru al la regho?
Char pro honoro, mi ne scias argumentadi.
ROSENKRANZ kaj GÜLDENSTERN
Ni volonte servos al vi.
HAMLETO
Ne, tute ne, mi ne volas alkalkuli vin al miaj ceteraj servantoj;
char--por paroli kun vi kiel honesta homo--mia servantaro estas
abomeninda. Tamen por resti sur la ebena vojo de la amikeco, kion
vi faras en Elsinoro?
ROSENKRANZ
Ni volis vin viziti, nenio plu.
HAMLETO
Mi, almozulo, estas ech por danko tro malricha. Sed mi dankas vin,
kaj certe, miaj amikoj, mia danko havas la indon almenau de unu
grosho. Chu oni ne sendis voki vin? Chu tio chi estis via propra
deziro? propravola vizito? Kuraghe, kuraghe, estu honestaj kun mi!
Nu, diru do!
GÜLDENSTERN
Kion ni devas diri, princo?
HAMLETO
Chion, kion vi volas,--nur ne la veron. Oni sendis vin inviti, kaj
en viaj rigardoj kushas konfeso, por kies kashado via modesteco
ne estas sufiche ruza. Mi scias, la bonaj regho kaj reghino sendis
peti vin.
ROSENKRANZ
Por kia celo, mia princo?
HAMLETO
Tion chi mi devus sciighi de vi. Sed mi petegas vin per la rajtoj de
nia amikeco de lernejo, per la kuneco de nia juneco, per nia chiama
reciproka amo, per chio pli kara ankorau, kion pli bona parolisto
povus meti al via koro: estu sinceraj kontrau mi, chu oni invitis
vin au ne?
ROSENKRANZ (al Güldenstern).
Kion vi diros?
HAMLETO (flanken).
Ha, nun mi jam finis kun vi! (Laute) Se vi min amas, ne
mensogu.
GÜLDENSTERN
Kara princo, oni invitis nin.
HAMLETO
Kaj mi diros al vi, por kia celo; en tia maniero mia klarigo
liberigos vin de perfido, kaj via tenado de sekreto rilate la reghon
kaj reghinon ne suferos ech per unu haro. De mallonga tempo mi
perdis--mi ne scias el kia kauzo--mian tutan gajecon, mi forjhetis
chiujn miajn ordinarajn okupojn, kaj mia humoro estas efektive tiel
nigra, ke la tero, tiu chi bonega konstruo, shajnas al mi nur nuda
pinto; vidu, tiu chi belega baldakeno, la aero, tiu chi brava arkajho
chiela, tiu chi majesta tegmento kun sia ora fajro: shajnas al mi
kiel nenio alia, ol putra, pesta amaso da miasmoj. Kia majstra
kreitajho estas la homo! kiel nobla per sia prudento! kiel senlima
per siaj kapabloj! kiel granda kaj mirinda per sia formo kaj movoj!
kiel simila al anghelo per siaj agoj! kiel simila al Dio per sia
komprenado! la ornamo de la mondo! la modelo por la vivantaj
ekzistajhoj! Kaj tamen kio estas por mi tiu chi kvintesenco de
la polvo? Mi ne amas la viron (Rosenkranz kaj Güldenstern ridetas),
kaj la virinon ankau ne, kvankam per via rideto vi tion chi
videble dubas.
ROSENKRANZ
Mia princo, mi ne havis tian intencon.
HAMLETO
Kial do vi ridis, kiam mi diris, ke mi ne amas la homon?
ROSENKRANZ
Mi pensis: se tiel estas, kian do regalon ricevos de vi la aktoroj,
kiujn ni renkontis en la vojo kaj alkondukis tien chi; ili venis,
por proponi al vi siajn servojn.
HAMLETO
Tiu, kiu ludas la rolon de reghoj, estos al mi boneveninta; lia regha
moshto akceptos de mi humilan saluton. La vaganta kavaliro povos uzi
sian glavon kaj sian shildon; la amanto ne ghemos sen rekompenco; la
gajulo pace ludos sian rolon; la ridindulo elvokos ridon che tiuj,
kiuj havas tikleblan diafragmon; kaj la fraulino malkashe esprimos
sian amon per lamaj versoj. Kia anaro tio chi estas?
ROSENKRANZ
Tiu sama, kiu ordinare tiel plachadis al vi: la aktoroj el la urbo.
HAMLETO
Kio do igis ilin vagadi? Restado en konstanta loko estas ja pli
profita tiel por ilia gloro, kiel por ilia posho.
ROSENKRANZ
Mi pensas, ke tio chi estas antau nelonge enkondukita novajho.
HAMLETO
Chu ili estas ankorau tiel same amataj kiel tiam, kiam mi estis en
la urbo? Chu oni ilin vizitas ankorau tiel same?
ROSENKRANZ
Ne, multe pli malmulte.
HAMLETO
Kia estas la kauzo? Chu ili farighis netaugaj?
ROSENKRANZ
Ne, iliaj penadoj estas tiaj samaj, kiel antaue; sed aperis
generacio da infanoj, senplumaj birdetoj, kiuj chiam forte krias kaj
por tio estas tondre aplaudataj. Tiuj chi nun estas en modo, kaj ili
tiel krias kontrau la teatroj de la popolamaso--tiel ili nomas
chiujn aliajn,--ke multaj el la glavoportantoj ektimis la anserajn
plumojn kaj ne kuraghas iri.
HAMLETO
Kiel? Infanoj? Kiu ilin subtenas? Kie ili prenas salajron? Chu ili
forjhetos la arton, kiam ili ne povos pli kanti per soprano? Chu
ili ne diros poste, kiam ili elkreskos ghis la grado de ordinaraj
aktoroj--kio estas tre atendebla, se ili ne trovos pli bonajn
rimedojn por ekzistado,--ke iliaj verkistoj de dramoj alportis al ili
malutilon, devigante ilin deklamadi kontrau ilia propra estonteco?
ROSENKRANZ
Estis granda batalado inter la ambau flankoj, kaj la popolo mem sen
ia riprocho de konscienco instigas ilin reciproke... Longan tempon
nenia dramo donis ech iajn enspezojn, se la autoro kaj aktoroj ne
atakadis en ghi siajn kontrauulojn.
HAMLETO
Chu povas esti?
GÜLDENSTERN
Ho, oni multe kaj kruele batalis.
HAMLETO
Kaj la infanoj venkis?
ROSENKRANZ
Jes, princo, Herkuleson kune kun lia portajho.
HAMLETO
Ne estas granda miro: char mia onklo estas nun regho de Danujo,
kaj tiuj, kiuj mokadis lin, dum mia patro vivis, donas nun dudek,
kvardek, kvindek, ech cent dukatojn por lia portreto en miniaturo.
Certe, en tio chi kushas io supernatura, se nur la filozofio povus
tion chi eltrovi.
(Trumpetado post la sceno.)
GÜLDENSTERN
Jen venas la aktoroj.
HAMLETO
Ha, karaj sinjoroj, estu bone venintaj en Elsinoro! Donu al mi viajn
manojn! Tre bone! Manieroj kaj komplimentoj apartenas al la akcepta
saluto. Permesu al mi saluti antaue vin en tia maniero, por ke mia
sintenado kontrau la aktoroj (kiu devas esti la plej afabla) ne havu
la vidon de pli bona akcepto ol la via. Mi vin salutas al via veno,
sed mia onklo-patro kaj mia patrino-onklino eraras.
GÜLDENSTERN
En kio, mia kara princo?
HAMLETO
Mi estas freneza nur che vento nord-okcidenta; sed kiam la vento
estas suda, mi ne miksos preghejan turon kun lanterna kolono.
(Polonio venas.)
POLONIO
Mi deziras al vi sanon, sinjoroj!
HAMLETO
Auskultu, Güldenstern, kaj ankau vi, Rosenkranz,--por chiu orelo
unu auskultanto: tiu chi granda infano, kiun vi tie chi vidas, ne
eliris ankorau el la infanaj vindoj.
ROSENKRANZ
Eble li la duan fojon tien enrampis, char oni diras, ke maljunaj
homoj denove farighas infanoj.
HAMLETO
Mi divenas, ke li venas sciigi min pri la aktoroj. Atentu!.. Tre
vere, tio chi estis en lundo matene...
POLONIO
Via princa moshto, mi povas raporti al vi novajhojn.
HAMLETO
Via kortegana moshto, mi povas raporti al vi novajhojn. Kiam Roscio
estis aktoro en Romo...
POLONIO
La aktoroj alveturis, via princa moshto.
HAMLETO
He, he?
POLONIO
Per mia honoro...
HAMLETO
«Kaj sur azenetoj
Venis personetoj»...
POLONIO
La plej bonaj aktoroj en la mondo, por tragedioj, komedioj,
historioj, pastoraloj, pastoralaj komedioj, historio-pastoraloj,
tragedio-historioj, tragedio-komedio-historio-pastoraloj, por dramoj
sendividaj kaj por poemoj senfinaj. Seneko ne estas por ili tro
serioza kaj Plauto ne estas por ili tro gaja. Por chio verkita kaj
por chio improvizita ili ne havas egalajn al si en la mondo.
HAMLETO
Ho Jefto, jughisto Izraela, kian trezoron vi havis?
POLONIO
Kian trezoron li havis, princo?
HAMLETO
Jenan:
«Che li estis sol-filino,
Kaj li amis shin sen fino.»
POLONIO (flanken).
Chiam pri mia filino.
HAMLETO
Chu mi ne estas prava, maljuna Jefto?
POLONIO
Se vi nomas min Jefto, via princa moshto, mi efektive havas
filinon, kiun mi forte amas.
HAMLETO
Ne, tio chi ne sekvas.
POLONIO
Kio do sekvas, estimegata sinjoro?
HAMLETO
Kio?
«Kontrau la sorto
Ne helpas forto»
Kaj poste, vi ja scias:
«Venis tre nebela fino
Kaj pereis la knabino»...
Cetere, vi povas mem legi la finon de la kanto; char vidu, jen venas
chesigantoj de mia parolo. (Kelke da aktoroj venas.)
Mi vin salutas, sinjoroj, estu chiuj bone venintaj! Mi ghojas, ke mi
revidas vin en sano. Tre agrable, miaj bonaj amikoj! Ha, malnova
amiko, kiel via vizagho harighis de la tempo, kiam mi vin vidis!
Chu vi volas konkuri en Danujo per via barbo? Ha, mia bela juna
fraulino! Per niaj virinoj kaj fraulinoj, vi per alteco de unu
kalkanumo farighis pli proksima al la chielo de la tempo, kiam mi
vin laste vidis. Dio donu, ke via vocho ne estu perdinta sian helan
sonoron, kiel eluzita ora monero. Mi vin salutas chiujn, miaj
sinjoroj! Ni tuj prenos nin al la afero, ni pafos chion, kion ni
trovos. Tuj prezentu ion! Montru al ni provon de via arto. Nu,
ekzemple, ian patosan parolon!
UNUA AKTORO
Kian parolon, mia estimata princo?
HAMLETO
Mi audis, kiel vi unu fojon deklamis parolon,--sed ghi neniam estis
donata sur la sceno, au almenau certe ne pli ol unu fojon; char,
kiom mi memoras, la peco ne plachis al la amaso, ghi estis tro alta
por la popolo. Sed lau mia opinio kaj lau la opinio de aliaj
personoj, kies jugho en tiaj aferoj estas pli autoritata ol mia,
tio chi estis bonega peco: bone aranghita lau la scenoj kaj verkita
kun multe da prudento kaj modesteco. Mi memoras, ke iu diris, ke ghi
havas nenian salon nek pipron, por spici la enhavon, kaj nenian
esprimon, kiu montrus che la autoro la intencon de arta ornamado;
ghi estis verkita en maniero simpla, sana kaj agrabla, multe pli
bela, ol ornamita. Unu parolon en tiu chi peco mi precipe amis:
tio chi estis la rakonto de Eneo al Didono; precipe tie, kie li
parolas pri la mortigo de Priamo. (Al unu el la aktoroj) Se vi ghin
memoras, komencu per la jena verso... atendu, atendu...
«Kaj Pirro kun leona sovagheco»...
Ne, mi eraras; sed per Pirro ghi komencighas...
«Kaj Pirro, kies nigra la armajho
Simile al intenco lia nigra
Egalkolora estis kun la nokto,
En kiu li en la chevalo sidis,
Nun shmiris sian korpon la teruran
En manier' kruela: tute rugha
Li estas de la kapo ghis piedoj;
Kovrita de la sango elvershita
De patroj kaj patrinoj kaj infanoj,
De filoj kaj filinoj mortigitaj;
La sango, sekigita de la suno
Al lia vest' kruelan brilon donas.
Varmega de kolero kaj de fajro,
Per la okuloj de sangama tigro
L' infera Pirro serchas nun Priamon...»
Nun daurigu!
POLONIO
Per mia honoro, princo, tre bone deklamite: kun sento, kun estetika
tono.
UNUA AKTORO
Kaj jen li trovas lin: tremanta mano
La glavon portas kontrau malamikoj;
Sed al maljuna mano ne obeas
La peza glavo kaj senbate falas.
Kaj furioze nun rapidas Pirro
Al la batalo malegaleforta.
La glavon levas li, kaj tuj senviva
Priam' kaduka falas sur la teron.
La urbo Iliono plu ne vivis,
Kaj tamen shajnis, ke ghi tiun baton
Eksentis: ghi ekkrakis en la flamoj,
Kaj sub l' impreso de la tondra krako
Subite Pirro haltis; lia glavo
Ekpendis en l' aero. Pirro staris
Senmove, kvazau pentro terurega.
Sed kiel ofte antau fulmotondro
Silento ekaperas en chielo,
La vent' mutighas, la nubegoj haltas
Kaj kvazau mortas chio sur la tero,--
Kaj jen subite ekbruegas tondro:
Tiele ankau post momenta halto
En Pirro pli kruele ekflamegis
Malamo kaj sovagha sangavido.
Neniam la marteloj de l' ciklopoj,
Por Marso elforghante la armajhon,
Batadis pli kruele kaj sovaghe,
Ol kiel nun la sanga glav' de Pirro
Hakadis la Priamon malfelichan...
Ho vi, Fortuno! Kial la diaro
De vi ne prenas for potencon vian,
Ne rompas en pecetojn la radiojn
De via rado kaj ghin ne dejhetas
En plej profundan lokon de l' infero!»
POLONIO
Tio chi estas tro longa.
HAMLETO (al Polonio).
Ghi povos iri al la barbiro kune kun via barbo. (Al la aktoro)
Mi petas vin, daurigu! Li plivolus ian arlekenajhon, alie li
baldau ekdormos. Daurigu, venu al Hekubo!
UNUA AKTORO
«Sed kiu nun ekvidus la reghinon
Kun haroj disligitaj en malordo»...
HAMLETO
Kun haroj disligitaj?
POLONIO
Bone! Reghino kun haroj disligitaj, tre bone!
UNUA AKTORO
«Kurantan nudpiede, minacantan
Estingi la grandegan tutan brulon
Per la riveroj de la larmoj siaj;
Kaj kun chifono sur la kapo, kie
Antau nelonge sidis diademo;
Anstatau vestoj kovras shian korpon
Elturmentitan kaj malgrasigitan
En rapidec' prenita litotuko:
Se iu tion vidus, li malbenus
Per plej teruraj vortoj la Fortunon.
Sed se la dioj mem shin tie vidus,
Starantan antau la kruela Pirro,
Hakanta senkompate shian edzon:
Ho, tiam, se la dioj havas koron,
L' unua malespera shia krio
L' okulojn de la dioj fluidigus
Kaj ili ne silentus...»
POLONIO
Rigardu do, li palighis, la okuloj estas plenaj je larmoj!
Sufiche! Haltu!
HAMLETO
Bone, la reston vi poste al mi finos. (Al Polonio) Kara sinjoro, chu
vi ne volos zorgi pri regalado de la aktoroj? Akceptu ilin bone, char
ili estas la spegulo kaj mallongigita kroniko de la tempo. Estus pli
bone por vi havi post la morto malbonan supertomban surskribon,
ol ricevi malbonan nomon de ili, dum vi vivas.
POLONIO
Kara princo, mi regalos ilin lau iliaj meritoj.
HAMLETO
Ho ne, bela homo, multe, pli bone! Se ni chiun homon traktos lau lia
merito, kiu tiam estas certa, ke li ne ricevos batojn? Regalu ilin
lau mezuroj de via propra honoro kaj indo: ju malpli ili meritas,
des pli da merito tiam havos via boneco. Iru kun ili!
POLONIO (al la aktoroj)
Venu, sinjoroj!
HAMLETO (al la aktoroj)
Iru kun li, miaj amikoj! morgau vi donos prezenton. (Al la unua
aktoro) Auskultu, mia malnova amiko, chu vi povas prezenti la
mortigon de Gonzago?
UNUA AKTORO
Jes, princo.
HAMLETO
Morgau vi tion chi prezentos. Chu vi povus en okazo de bezono lerni
parkere parolon el dekdu ghis dekses versoj, kiun mi verkus kaj
enmetus? Ne vere?
UNUA AKTORO
Jes, princo.
HAMLETO
Tre bone! (Al chiuj aktoroj). Iru kun tiu chi sinjoro, sed ne mokadu
lin! (Polonio kaj la aktoroj foriras.--Al Rosenkranz kaj Güldenstern)
Miaj amikoj, mi prenas de vi forpermeson ghis la vespero! Estu bonaj
gastoj en Elsinoro!
ROSENKRANZ
Ni estas pretaj al servoj, princo.
HAMLETO
Mi vin salutas! (Rosenkranz kaj Güldenstern foriras.)
Nun mi restis sola.
Ho mi, malnobla senhonora sklavo!
Aktoro en la versoj elpensitaj,
En sola imagado de suferoj,
Kun tia forto sin alkonformigis
Al la teruro de l' situacio,
Ke li palighis de la ekscitigho,
Sinceraj larmoj brilis en l' okuloj,
Sur la vizagho signoj de sufero,
La vocho tremis, tuta la tenigho
Konforma al la vortoj! Kaj pro kio?
Pro fablo, pro nenio, pro Hekubo!
Nu, kio do Hekubo al li estas
Kaj kio li al shi, ke pro Hekubo
Li tiel ploras? Se por suferado
Li havus kauzon tian, kiel mi,
La tutan scenon tiam li dronigus
Per siaj larmoj kaj orelojn chiujn
Distondrus li per ghemoj plej pasiaj,
La kulpan li kondukus al frenezo,
Teruron li enportus en la korojn
Kaj rigidigus chiujn alestantojn!
Kaj mi?! Malnobla, senkuragha vermo,
Sensente kaj senfare mi nur vagas,
Nenion povas diri mi por regho,
Por mia patro, por la granda regho,
Al kiu oni rabis for per krimo
La havon kaj la vivon! Chu mi estas
Timulo? Kiu nomos min fripono?
Al mi la kapon rompos? Mian barbon
Elshiros kaj sur la vizaghon jhetos,
Min pinchos en la nazo, min kulpigos,
Ke mi nenian veran vorton diras?
Kuraghus iu tion fari? Ha!
Cetere, mi akceptus.--Tiel estas!
Mi havas la animon de kolombo,
La galo al mi mankas, char alie
Jam longe per la korpo de l' krimulo
Mi nutrus la vulturojn de la lando.
Ho, senkonscia kaj malchasta bubo!
Abomenul' sen sentoj, sen honoro!
Ha, kia besto estas mi! Tre brave,
Ke mi, la filo de plej bona patro,
Vidante, ke krimulo lin mortigis,
Mi, kiun la infero kaj chielo
Instigas al la vengho,--mi nun devas
La koron nur per vortoj faciligi,
Simile al virino achetebla,
Mi povas nur murmuri kaj malbeni
Simile al kaduka servantino!
Ho, fi! Al la afero, mia kapo!..
Mi audis, ke krimuloj iafoje,
Vidante sian krimon spegulitan
En arta prezentado en teatro,
Sub la influo de tushanta ludo
Eksentas tiel forte sian krimon,
Ke ili sian kulpon elkonfesas:
Char krimo ech sen vortoj chion diras...
Jes, la aktoroj ludu al ni ion
Similan al la mort' de mia patro;
La onklo ankau estos; mi observos
Atente chiun lian rigardeton:
Se konfuzighos li, mi tiam scios
Programon mian veran. La spirito
Ja estis eble nur diablo, kiu,
Malice akceptinte logan veston,
Konante mian impreseblan koron,
Min volas trompi kaj la manon mian
Direkti peke al terura krimo?
Mi volas esti certa. Ni rigardos!
La ludo de l' aktoroj estu reto,
Por kapti konsciencon de la regho! (Foriras.)
AKTO III
SCENO I
Chambro en la palaco. La regho, la reghino, Polonio, Ofelio, Rosenkranz
kaj Güldenstern.
REGHO
Kaj per nenia lerta ekparolo
Vi povis veni al la vera kauzo
De lia frenezigho, kiu shanghis
Terure nun la tutan lian vivon?
ROSENKRANZ
Ne neas li, ke estas li freneza,
La kauzon tamen li obstine kashas.
GÜLDENSTERN
Ne lasis li esplori sin, sed lerte
Li kun freneza ruzo deturnadis
Tuj la parolon, kiam ni intencis
De li elkapti ion pri la kauzo.
REGHINO
Kaj kiel li akceptis vin?
ROSENKRANZ
Ghentile.
GÜLDENSTERN
Kaj tamen ne sen kelka suspektemo.
ROSENKRANZ
Demandojn li avaris, sed volonte
Demandojn niajn lerte respondadis.
REGHINO
Vi al amuzo ia lin invitis?
ROSENKRANZ
Okaze ni renkontis en la vojo
Aktorojn; ni sciigis lin pri tio,
Kaj shajnas, ke ghi faris al li ghojon.
En la palaco ili estas; shajnas,
Ke ili jam ricevis la ordonon
Hodiau en vespero ion ludi.
POLONIO
Jes, kaj al mi la princo komisiis,
Ke mi invitu viajn reghajn moshtojn
Alesti ankau al la prezentado.
REGHO
Ho, tre volonte, kaj mi forte ghojas,
Ke tio lin amuzas. Vi, sinjoroj,
Ankorau pli lin tiru al amuzoj!
ROSENKRANZ
Ni ghin plenumos, via regha moshto.
(Rosenkranz kaj Güldenstern foriras).
REGHO
Kaj nun forlasu nin, Gertrudo kara.
Hamleto baldau venos; ni aranghis,
Ke tie chi li kvazau per okazo
Renkontos Ofelion. Shia patro
Kaj mi--ambau staros nun tiele,
Ke, ne vidataj mem, ni chion vidu
Kaj povu bone jughi, chu en vero
La amo estas kauzo de la stato,
En kiu li trovighas.
REGHINO
Mi obeas.
Ho, mia Ofelio, mi dezirus,
Ke efektive la beleco via
Sin montru kiel sola vera kauzo
De la frenezo de Hamleto: tiam
Esperi povas mi, ke viaj virtoj
Denove realportos al li sanon
Al la felicho de vi ambau.
OFELIO
Chion
Mi faros. (La reghino foriras.)
POLONIO
Promenadu, Ofelio!..
(Al la regho) Se vi permesas, via regha moshto,
Ni kashu nin! (Al Ofelio) Vi legu en la libro,
Ke li ne miru la solecon vian.
Ghi eble ne konvenas, sed en vero
Ni ofte per edifo en vizagho
Kaj per mieno pie religia
Ech la diablon mem facile trompas.
REGHO (flanken).
Ho, vere, vere! Kiel forte batas
Parolo lia mian konsciencon!
Kolora vango de malchastulino
La veron kovras, sed pli forte kashas
Teruran faron miaj artaj vortoj.
Ho, peza shargho!
POLONIO
Via regha moshto,
Mi audas liajn pashojn! Ni nin kashu!
(La regho kaj Polonio sin kashas post tapeto. Hamleto venas.)
HAMLETO