Dia juĝo.
Dum foresto de Vjàzemskij, Maluto ricevis gravan ordonon de l' caro:
preni servistojn de Vjàzemskij kaj per turmentegoj rakontigi ilin, ĉu
Afonasjo Ivànoviĉ vizitis la muelejon de la sorĉisto, kiom da fojoj,
kaj kion ĝuste li intencis kontraŭ la caro.
La plej multaj nenion konfesis, sed kelkaj ne eltenis la turmentegon kaj
jesis ĉion, kion Maluto ordonis. Ili atestis, ke la princo havas
rilatojn kun la muelisto por pereigi la caron; ke li foje elprenis la
teron el la postsigno de l' cara piedo kaj bruligis la teron en la
fajro; kelkaj eĉ atestis, ke Vjàzemskij rilatas kun princo Vladimir
Andrèeviĉ[91] por helpi al li akiri la caran tronon. Kvankam tute
sensencaj kaj senenhavaj, ĉiuj ĉi atestoj zorge estis registrataj de
oficistoj, ĉeestantaj la turmentegon, kaj poste estis legataj al la
caro. Ĉu la caro opiniis ilin veraj aŭ ne,--Dio scias! Sed li
malpermesis al Maluto malkovri al Vjàzemskij, post lia reveno, la
kaŭzon, kial liaj servistoj estis kaptitaj, kaj ordonis diri al li, ke
ili estas suspektataj kiel ŝtelintaj el cara provizejo. Tamen en iliaj
atestoj restis multe da malsamaĵoj, kaj Ivano venigis Basmanov'n, por
ke li ripetu ĉion, kion li certigis esti aŭdinta el la buŝo de ĉi
tiuj servistoj de Vjàzemskij.
Oni ne trovis Basmanov'n en la antaŭurbo. Hieraŭ li forveturis
Moskvon. Kaj la caro koleris, ke li kuraĝis forveturi, malobeinte al la
cara ordono. Maluto utiligis la fakton por veki suspekton kontraŭ
Basmanov mem.
--Kiu scias, via cara moŝto,--li diris,--kial li malobeis al vi? Eble,
li estas kunkulpulo de Vjàzemskij, eble li intence denuncis lin por pli
certe pereigi vian caran moŝton!
La caro ordonis al Maluto kaŝi dumtempe ĉi tiujn suspektojn kaj, kiam
Basmanov revenos, ne montri al li, ke lia forestado estis rimarkita.
Dume venis la tago, destinita por la juĝa duelo. Antaŭ tagiĝo multe
da homoj amasiĝis sur la Ruĝa Placo; ĉiuj fenestroj, ĉiuj tegmentoj
estis plenplenaj de scivoluloj. La sciigo pri la eksterordinara duelo
multe disvastiĝis en la ĉirkaŭaĵo. La famaj nomoj de la duelontoj
altiris multe da popolo el diversaj vilaĝoj kaj urboj, eĉ el Moskvo
venis homoj ĉiurangaj por vidi, al kiu Dio donos venkon en ĉi tiu
duelo.
--Nu, karulo!--diris iu elegante vestita harpisto al sia kamarado,
vastkorpa junulo kun bonanima, iom malsaĝeta vizaĝo: iru antaŭen,
eble vi sukcesos atingi la unuan vicon. Kiom da homoj! Permesu, karuloj,
donu lokon al ni, venintaj el Vladimiro, ni ankaŭ volas vidi la Dian
juĝon!
Sed liaj petegoj restis sensukcesaj. La arego estis tro densa, tiel ke
se eĉ oni volus, ne eble estis doni lokon.
--Iru do, foko!--ree diris la harpisto, puŝante antaŭen sian
kamaradon: ĉu vi ne povas veni antaŭen?
--Por kio ne?--apatie demandis la junulo.
Kaj per sia fortega ŝultro li komencis fari al si la vojon tra la
amaso, disŝovante la homojn kvazaŭ per fera kojno. Oni kriis, oni
insultis, sed la du kamaradoj moviĝis antaŭen, nenion atentante.
--Dekstren, pli dekstren,--komandis la pli aĝa: por kio vi iras
maldekstren, malsaĝulo? Iru tien, kie staras ponardegoj!
La loko, kiun montris la harpisto, estis preparita por la caro mem. Tie
staris ligna estrado, tegita per ruĝa tuko, sur la estrado--apogseĝo
por la caro, ĉirkaŭita de kelkdekoj da opriĉnikoj kun elingigitaj
ponardegoj kaj sabroj. Aliaj opriĉnikoj staris antaŭ la ĉeno,
ĉirkaŭanta la duelkampon, la vastan lokon, preparitan por batalo,
okazonta piedire aŭ surĉevale, laŭ interkonsento de la duelontoj. La
opriĉnikoj forpuŝadis la homojn, kiuj premegis unu la alian apud la
ĉeno.
Malrapide traborante al si la vojon, la harpisto kaj la forta junulo
atingis fine la duelkampon.
--Kien vi ŝovas vin?--ekkriis unu opriĉniko kaj volis ilin ekbati.
La junulo malfermis la buŝon kaj embarase sin turnis al sia kamarado,
sed ĉi tiu demetis per ambaŭ manoj sian lanan ĉapon kun orkolora
rubando kaj pava plumo kaj, kelkfoje kliniĝinte antaŭ la opriĉnikoj,
komencis peti:
--Permesu, bonaj sinjoroj, al ni, harpistoj el Vladimiro, rigardi la
Dian juĝon! El la urbo Vladimiro ni ĵus venis! Permesu al ni resti ĉi
tie, sinjoroj!
Kaj kun ruza, flatema rideto li aperigis el sub sia nigra barbo la
blankajn dentojn.
--Bone!--respondis la opriĉniko: staru ĉi tie, malantaŭen vi jam ne
sukcesos nun veni; nur trankvile staru kaj ne venu pli antaŭen, por ke
mi ne forhaku viajn kapojn!
Sur la duelkampo promenis atestantoj de ambaŭ partioj kaj oficistoj,
tie staris ankaŭ bojaro kaj okolniĉij[16], kiuj devis gardi la
duelkampon, kaj du diakoj[52], kies devo estis observi ordon dum la
duelo. Unu el la diakoj tenis la leĝaron, verkitan ankoraŭ ĉe la
granda princo Ivano Vasìljeviĉ III, kaj interparolis kun sia kamarado
pri diversaj eblaĵoj dum duelo.
--"Kaj se ili venos al duelkampo",--li legis el la libro: "kaj tie ili
deziros paciĝi"... Subite liaj vortoj estis interrompitaj per aklamoj:
--La caro! la caro!... Ĉiuj ekscitiĝis kaj demetis la ĉapojn.
Ĉirkaŭita de multaj opriĉnikoj, Ivano alrajdis al la duelkampo,
deĉevaliĝis, supreniris la ŝtupojn de l' estrado kaj, salutinte la
popolon, sidiĝis en sian apogseĝon kun mieno de homo, preta rigardi
ion tre interesan.
Malantaŭ li kaj ĉirkaŭe staris liaj korteganoj.
Samtempe eksonoris ĉiuj sonoriloj de ĉiuj antaŭurbaj preĝejoj, kaj
de du kontraŭaj flankoj aperis sur la duelkampo Morozov kaj
Vjàzemskij, ambaŭ vestitaj por batalo. Riĉa kaj peza, konforma al
antikva kutimo estis la armaĵo de Morozov, arĝento kaj oro kovris lin
kaj lian belan fortan rajdĉevalon... Malrapide kaj egalpaŝe iris la
ĉevalo, levante la belajn vilajn krurojn kaj fleksante la dikan kolon,
kaj kiam Morozov haltigis ĝin je distanco de ĉirkaŭ kvin klaftoj
antaŭ sia kontraŭulo, la ĉevalo komencis balanci sian densan ondantan
kolhararon, atingantan ĝis la tero, mordi la enbuŝaĵon kaj
senpacience fosi sablon per siaj fortaj hufoj, montrante ĉe ĉiu ekbato
la brilantajn najlojn de siaj larĝaj hufferaĵoj. Ŝajne, la granda
ĉevalo estis inda je sia brava rajdanto, eĉ ĝia blanka hararo
konformiĝis al la griza barbo de l' bojaro.
La armaĵo de Vjàzemskij estis ne tiel peza. Ankoraŭ ne tute sana post
siaj lastaj vundoj, li surhavis nur malpezan maŝkirason, ornamitan per
multekostaj ŝtonoj. Ornamita estis ankaŭ lia malalta, bele elkurbigita
kasko, provizita per ora sago, kiu devis gardi kontraŭ laŭlarĝaj
ekbatoj, se oni ĝin tenas antaŭ la vizaĝo. Sed Vjàzemskij pro
braveco kaj eleganteco levis la sagon supren, tiel ke lia tuta pala
vizaĝo kaj la nigra barbo restis ne ŝirmitaj kaj la sago aspektis kiel
ora plumo, ornamanta la kaskon. Ĉe lia flanko pendis la kurbigita
sabro, ensorĉita de la muelisto, sabro, al kiu nun Vjàzemskij multe
fidis. Lia bela orgriza, nigravosta ĉevalo estis kovrita de la kapo
ĝis la vosto per multaj kavaj arĝentaj sonoriletoj, formantaj
sonorantajn ĉenojn. Ankaŭ al ĉiu kruro estis alligita malgranda
arĝenta sonorileto.
Jam de longe aŭdiĝis sur la placo laŭta blekado de tiu ĉevalo. Kaj
nun la bela rajdato levis la kapon, larĝigis siajn flamantajn naztruojn
kaj, streĉinte sian nigran voston, ĝi komence per malpezaj paŝoj,
apenaŭ tuŝetante la teron, ekiris renkonte al la ĉevalo de Morozov;
sed kiam la princo subite devigis ĝin halti, forte ektirinte la
sonorantajn kondukilojn, la ĉevalo sin ĵetis flanken kaj transsaltus
la ĉenon, se la rajdanto per lerta mano ne returnigus ĝin sur la saman
lokon. Tiam ĝi stariĝis sur la postaj piedoj kaj rapide piedbatis la
teron, penante faligi la rajdanton malantaŭen; sed la princo kliniĝis
al la selkurbiĝo, malstreĉis la kondukilojn kaj enigis en la ventron
de l' ĉevalo la akrajn spronojn. La rajdato vigle eksaltis kaj haltis
kiel ŝtonigita. Neniu haro de ĝia nigra kolhararo moviĝis. Ĝiaj
sangoplenaj okuloj strabis, kaj sur ĝia orflava haŭto vidiĝis reto da
plenblovitaj vejnoj.
Kiam, brilante kaj sonante, aperis Vjàzemskij, kovrita kvazaŭ per
arĝenta kaj diamanta pluvo, la harpisto el Vladimiro ne povis deteni
sian admiron: pli plaĉis al li la ĉevalo ol la rajdanto.
--Brava ĉevalo!--li ekkriis: bonega ĉevalo! Neniam mi vidis tian
ĉevalon! Multajn ĉevalojn mi vidis, sed nur ne tian!
Kaj li pensis por si mem: se tiu rajdanto sur ĉi tiu ĉevalo venus tiam
al Malbenita Ŝlimakvo!
--Aŭskultu,--li gaje sin turnis al sia kamarado, puŝante lin per
kubuto: aŭskultu, malsaĝulo, diru, kiu ĉevalo pli al vi plaĉas?
--Tiu!--respondis la junulo, montrante per la fingro la ĉevalon de
Morozov.
--Vere? Kial do ne ĉi tiu?
--Ĝi estas pli dika!--respondis la junulo apatie.
La harpisto ridegis, sed en la sama momento eksonis la aklamoj de
heroldoj.
--He, vi, homoj!--ili kriis: tuj komenciĝas la juĝa duelo inter la
cara batalilestro, princo Afonasjo Ivànoviĉ Vjàzemskij, kaj la bojaro
Druĵino Andrèeviĉ Morozov. La kazo konsistas en senhonorigo, atako
kaj forrabo de la bojarino, edzino de Morozov! He, homoj! Preĝu al la
Sankta Triunuo, ke Ĝi sendu venkon al la prava partio!
La placo silentiĝis. Ĉiuj ĉeestantoj komencis sin signadi kruce, kaj
la bojaro, kiu devis observi la ordon de la duelo, aliris la caron kaj
demandis lin kun profunda saluto:
--Ĉu via cara moŝto ordonas komenci la duelon?
--Oni komencu!--respondis Ivano.
La bojaro, la okolniĉij, ĉiuj atestantoj kaj la du diakoj deiris
flanken.
La bojaro donis signon.
La kontraŭuloj eligis la sabrojn.
Post la dua signo ili devis sin ĵeti unu kontraŭ la alia. Sed subite
Vjàzemskij ekbalanciĝis en la selo kaj faligis la kondukilojn. Li
povus fali teren, se la alkurintaj atestantoj kaj oficistoj lin ne
subtenus kaj ne helpus al li deĉevaliĝi. Liaj ĉevalservistoj tuj
prenis lian ĉevalon per la brido.
--Prenu ĝin!--diris Vjàzemskij, ĉirkaŭrigardante per malklaraj
okuloj: mi batalos piedire.
Ekvidinte, ke la princo forlasis la ĉevalon, Morozov ankaŭ elseliĝis,
kaj la ĉevalservistoj forkondukis lian belan ĉevalon.
La oficisto donis al Morozov kaj al Vjàzemskij po unu ŝildo, preparita
por piedira batalo.
Sed la princo ne havis la fortojn teni sian ŝildon. Liaj kruroj
fleksiĝis, kaj li ree falus, se oni lin ne subtenus.
--Kion vi havas, via princa moŝto?--samtempe ekkriis la oficisto kaj la
atestanto, kun miro lin rigardante: rekuraĝiĝu, princo, fali antaŭ la
batalo egalas malvenkon!
--Demetu mian kirason!--diris Vjàzemskij, sufokiĝante: demetu la
kirason! La radiko min sufokas!
Li demetis sian kaskon, disŝiris la kolumon de la kiraso kaj forprenis
de sia kolo la ŝnureton, al kiu estis alligita la talismano kun
golubèc.
--Estu malbenita la sorĉisto!--li ekkriis, malproksimen ĵetante la
saketon kun golubèc.--Estu malbenita, li trompis min!
Druĵino Andrèeviĉ aliris la princon kun nuda glavo.
--Kapitulacu, hundo!--li diris kaj levis la sabron: konfesu vian krimon!
Oni sin ĵetis inter la du kontraŭuloj.
--Ne, mi ne kapitulacos!--diris Vjàzemskij, kaj lia nebula rigardo
ekflamis per antaŭa kolero!--Vi, maljuna korvo, min senfortigis! vi
trempis vian sabron en sanktan akvon. Nun mi prenos batalanton
anstataŭantan, kaj ni vidos, kiu venkos!
Inter la oficistoj komenciĝis disputo: unu certigis, ke Morozov jam
estas la venkinto; la dua insistis, ke la juĝo ankoraŭ ne okazis, ĉar
neniu batalo estis.
La caro ne preterlasis la movon de Vjàzemskij kaj ordonis levi kaj
alporti la objekton, ĵetitan de l' princo. Plena je scivolo kaj timo,
li ĉirkaŭrigardis la talismanon kaj flustris al Maluto:
--Kaŝu ĝin, ĝis kiam mi ĝin bezonos. Kaj nun,--daŭrigis li voĉe:
princo Vjàzemskij aliru!
--Nu, Afonĉjo!--li diris al li, ridetante dusence: videble Morozov
estas pli forta, ol vi!
--Via cara moŝto!--respondis Vjàzemskij, kies vizaĝo estis mortpala:
mia malamiko per sorĉaĵo malhelpis min! Krome, mi la unuan fojon post
la malsano surmetas la kirason. Miaj vundoj malfermiĝis: jen, vi vidas
sangon sub la vesto? Permesu, via cara moŝto, ke mi prenu
anstataŭanton!
La pretendo de Vjàzemskij estis kontraŭ la reguloj. Kiu ne deziris mem
batali, devis diri tion pli frue. Post la komenco de la duelo jam ne
estis permesate anstataŭigi sin per iu ajn. Sed la caro donis sian
konsenton, ĉar li deziris pereigi Morozov'n.
--Bone!--li diris:--la heroldoj voku: eble troviĝos iu pli sperta ol
vi! Se ne, Morozov estos pravigita, kaj vin mi fordonos al ekzekutisto.
Oni prenis la princon sub la brakoj kaj forkondukis lin. Baldaŭ aperis
heroldoj, kiuj malrapide paŝis laŭlonge de l' ĉeno kaj vokis
laŭtvoĉe:
--Kiu el antaŭurbaj aŭ moskvaj aŭ aliaj homoj deziras batali kontraŭ
bojaro Morozov? Kiu deziras anstataŭi princon Vjàzemskij? Eliru, vi,
batalistoj, eliru kaj defendu princon Vjàzemskij!
Sed la placo restis senmova, neniu batalanto aperis.
--Eliru, eliru, vi, batalistoj!--vokis la heroldoj,--eliru! Kiu venkos
Morozov'n, al tiu la princo donacos ĉiujn siajn bienojn; se la venkonto
estos ne-bojaro, la princo donacos al li ĉiujn siajn trezorojn.
Neniu respondis: ĉiuj sciis, ke Morozov estis prava, kaj la caro,
malgraŭ sia malamego por Morozov, jam estis proklamonta lin venkinto,
kiam subite aŭdiĝis la voko:
--Jen iras anstataŭanto! Li iras, li iras!--Kaj sur la areno aperis
Ĥomjàk.
--He, he!--li ekkriis, trafajfante la aeron per sia sabro: aliru, via
bojara moŝto, mi defendos Vjàzemskij'n!
Ekvidinte Ĥomjàk'n, Morozov, kiu ĝis tiam estis atendanta kun nuda
glavo, indignante sin turnis al la oficistoj:
--Mi ne batalos kun servisto!--li diris fiertone: ne konvenas al bojaro
Morozov batali kontraŭ la ĉevalservisto de Skuratov!
Kaj eningiginte sian glavon, li alproksimiĝis al la caro.
--Via cara moŝto!--li diris:--vi permesis al mia malamiko sin
anstataŭigi per alia batalanto; volu permesi ankaŭ al mi, ke mi elvoku
anstataŭanton, aŭ bonvolu prokrasti la duelon ĝis alia tago.
Kvankam la caro havis grandan deziron pereigi Morozov'n,--la pretendo de
Morozov estis tro justa. Ne deziris la caro montriĝi partia dum la Dia
juĝo.
--La heroldoj voku!--li diris kolertone: sed memoru, bojaro, se vi ne
trovos anstataŭanton, vi devas mem batali aŭ konfesi vian malpravecon
kaj esti ekzekutota.
Dume Ĥomjàk promenis antaŭ la ĉeno, svingante la sabron kaj mokante
la ĉeestantojn.
--Jen kiom da korvoj, kaj neniu falko! Ĉu neniu deziras ekprovi miajn
batojn, amuzi la caron? Kredeble viaj brakoj estas lacegaj post
draŝado? Aŭ eble vi, en litoj kuŝante, lacigis al vi la flankojn?
--Nu, diablo,--diris la harpisto duonvoĉe: mi bone regalus vin, se mi
havus mian sabron. Rigardu!--li ekpuŝis sian kamaradon: ĉu vi lin
rekonas?
Sed lia kamarado nenion aŭdis. Li staris kun larĝe malfermita buŝo,
kvazaŭ volante engluti Ĥomjàk'n per okuloj.
--Nu!--daŭrigis Ĥomjàk: ĉu vere neniu deziras batali kontraŭ mi?
He vi, batalaĉistoj, bakistoj, teksistoj, ŝpinistinoj! Kiu volas min
venki?
--Mi volas,--aŭdiĝis voĉo, kaj la kamarado de la harpisto, per ambaŭ
manoj ekkaptinte la ĉenon, levis ĝin super sia kapo kaj preskaŭ
elŝiris la kverklignajn stangojn, al kiuj ĝi estis alkroĉita.
Li jam estis sur la areno kaj, ŝajne, mem miregis pri sia trobraveco.
Malferminte la okulojn kaj la buŝon, li rigardis jen Ĥomjàk'n, jen la
opriĉnikojn, jen la caron, ne dirante eĉ unu vorton.
--Kiu vi estas?--demandis lin la oficisto.
--Mi?--siavice demandis la junulo kaj, iom pripensinte, ekridetis.
--Kiu vi estas?--ripetis la oficisto.
--Dmiĉjo!--li respondis bonanime, kvazaŭ mirante pri la demando.
--Dankon al vi, bravulo!--diris Morozov al la junulo: dankon, ĉar vi
volas defendi la pravan partion. Se vi venkos mian kontraŭulon, mi ne
estos avara; ne la tuta mia trezoro estas rabita de mi, dank' al Dio, mi
havas ankoraŭ per kio rekompenci mian defendanton!
Ĥomjàk estis vidinta Dmiĉjon apud la Malbenita Ŝlimakvo, kie Dmiĉjo
per sia bastonego mortigis lian ĉevalon kaj, anstataŭ Ĥomjàk'n,
preskaŭ sufokis sian propran kamaradon. Sed tiam en komuna batalo
Ĥomjàk ne vidis lian vizaĝon, eble li eĉ vidis, sed ne memoris ĝin,
ĉar nenion eksterordinaran havis la vizaĝo de Dmiĉjo,--ĉiuokaze
Ĥomjàk nuntempe lin ne rekonis.
--Per kio vi volas batali?--demandis la oficisto, scivole rigardante la
junulon, kiu havis nek kirason, nek batalilojn.
--Per kio?--ripetis Dmiĉjo kaj sin returnis por demandi konsilon ĉe
sia kamarado. Sed la harpisto, videble, estis for, kaj la okuloj de
Dmiĉjo ne povis lin trovi.
--Nu?--ree demandis la oficisto: surmetu kirason, prenu sabron; estas
tempo komenci la batalon!
Dmiĉjo konfuzite rigardis ĉiuflanken.
Liaj manieroj amuzis la caron.
--Donu al li batalilojn,--li ordonis: ni rigardu, ĉu li estas bona
batalanto.
Oni alportis plenan armaĵon, sed vane Dmiĉjo penis enŝovi siajn
brakojn en la kirason, kaj la kasko tiel malmulte taŭgis por lia granda
kapo, ke ĝi balanciĝis ĉe ĉiu lia movo.
Tiel vestita, Dmiĉjo senhelpe sin turnadis dekstren kaj maldekstren,
ĉiam esperante trovi la harpiston kaj demandi lin, kion li devas fari.
Rigardante lin, la caro laŭte ridis, same ridis ĉiuj opriĉnikoj kaj
ĉiuj ĉeestantoj.
--Kial oni disŝiras al si la gorĝon?--demandis Dmiĉjo malkontente: mi
atakos lin sen via kloŝo, sen via fera ĉemizo!
Li montris Ĥomjàk'n per fingro kaj komencis demeti la kirason.
Nova eksplodo de ridego.
--Per kio do vi estos batalanta?--demandis la oficisto.
Dmiĉjo gratis al si la nukon.
--Ĉu vi ne havas bastonegon?--li malrapide demandis, sin turnante al
opriĉnikoj.
--Jen, malsaĝulo!--De kie li estas? Kiu lin venigis tien ĉi? Ĉu vi
opinias, malsaĝulo, ke ni interbatalas per bastonegoj, kiel vi,
kamparanaĉoj?
Sed la caro amuziĝis per la mieno de Dmiĉjo kaj ne permesis lin
forpeli.
--Donu al li bastonegon!--li ordonis: li batalu, kiel li povas.
Ĥomjàk ofendiĝis.
--Via cara moŝto, ne permesu, ke iu kamparanaĉo ofendu vian bonan
serviston,--li ekkriis: mi kiel opriĉniko konscience servas al via cara
moŝto, sed neniam mi estis batalanta per bastonego.
Sed la caro havis sian bonan humoron.
--Vi batalu per via sabro, Ĥomjàk,--li diris: kaj la junulo batalos
laŭ sia bontrovo. Donu al li bastonegon. Ni ekvidu, kiel kamparano
defendos bojaron Morozov!
Oni alportis kelkajn bastonegojn.
Dmiĉjo malrapide trarigardis ĉiujn ilin kaj poste sin turnis al la
caro.
--Ĉu vi ne havas pli fortan!--li demandis apatie.
--Donu al li timonstangon!--ordonis la caro, atendante kun plezuro
interesan spektaklon.
Tuj oni donis al Dmiĉjo pezan timonstangon, elŝiritan el apudstaranta
ŝarĝveturilo.
--Nu, ĉu ĝi taŭgas?--demandis la caro.
--Kial ne?--respondis Dmiĉjo: eble ĝi taŭgas!
Kaj, por fari provon, li tiel forte eksvingis la timonon, ke granda
vento leviĝis kaj polvo ekturniĝis kvazaŭ pro subita ventego.
--He, diablo!--interparolis la opriĉnikoj.
La caro sin turnis al Ĥomjàk.
--Stariĝu!--li diris ordontone kaj aldonis ridetante: mi deziras vidi,
kiamaniere vi evitos la kamparanaĉan timonon.
Dume Dmiĉjo suprenvolvis la manikojn, kraĉis sur la manplatojn kaj,
forte tenante la timonstangon ambaŭmane, balancis ĝin, ĉiam
rigardante Ĥomjàk'n. Lia konfuziĝo tute malaperis.
--He, he, stariĝu!--li diris fine decidtone: mi montros al vi, kiel
ŝteli fianĉinon!
La situacio de Ĥomjàk, pro nekutima batalilo kaj eksterordinara forto
de Dmiĉjo, estis sufiĉe embarasiga, kaj la rigardantoj videble
simpatiis al la junulo kaj jam komencis moki Ĥomják'n.
La konfuziĝo de Ĥomjàk amuzis la caron. La okazonta duelo estis por
li same interesa, kiel teatraĵo aŭ ursĉaso.
--Komencu!--li ordonis, por ĉesigi la hezitojn de Ĥomjàk.
Tiam Dmiĉjo levis la timonon super la kapo kaj komencis turni ĝin,
salte irante renkonte al Ĥomjàk.
Vane Ĥomjàk serĉis momenton por ekbati Dmiĉjon per sia sabro. Li
ĉiam devis deflankiĝi, por eviti la terurigan timonon, kiu larĝronde
turniĝis super la kapo de Dmiĉjo, farante lin neatingebla.
Por granda plezuro de la rigardantaro kaj de la caro mem, Ĥomjàk
komencis posteniĝi, serĉante sendanĝerecon por si mem; sed Dmiĉjo
kun lerteco de urso pli kaj pli proksime aliris kun sia timono, kiu
fajfegis super lia kapo.
--Mi montros al vi, kiel ŝteli fianĉinon!--li kriis, pli kaj pli
furioziĝante kaj penante ekbati Ĥomjàk'n...
La simpatio de l' rigardantoj por Dmiĉjo montriĝis per aprobantaj
aklamoj kaj baldaŭ fariĝis vera entuziasmo.
--Bone! Bone!--kriis ĉiuj, forgesante pri la ĉeesto de l' caro: batu,
batu lin! Kia bravulo! Bonege! Defendu la bojaron, defendu la pravan
partion!
Sed ne pri Morozov zorgis Dmiĉjo.
--Mi montros al vi, kiel ŝteli fianĉinon!--li ĉiam ripetis la samon
kaj, turnante la timonstangon super sia kapo, ĉiam persekutis
Ĥomjàk'n, kiu streĉis ĉiujn siajn fortojn por lin eviti.
Kelkfoje la opriĉnikoj, starantaj laŭlonge de la ĉeno, devis
ekkaŭri, por ne esti mortigitaj per la bastonego, fajfeganta ĝuste
super iliaj kapoj.
Subite eksonis surda bato, kaj Ĥomjàk, trafita je la brusto per la
timono, falis teren kelkajn klaftojn pli malproksimen, disetendinte la
brakojn.
Ĝojplenaj ekkrioj ektondris tra la placo.
Dmiĉjo sin ĵetis sur Ĥomjàk'n kaj komencis lin sufoki.
--Sufiĉe, sufiĉe!--kriis la opriĉnikoj, kaj Maluto tuj sin klinis al
la caro kun zorgoplena mieno:
--Via cara moŝto, ordonu fortiri ĉi tiun diablon! Ĥomjàk estas nia
plej valora opriĉniko!
--Tiru for la malsaĝulon, tiru je la kruroj!--ordonis la caro:
superverŝu lin per akvo, nur lasu lin viva!
Ne sen peno la opriĉnikoj sukcesis fine fortiri Dmiĉjon, sed
Ĥomják'n oni jam trovis senviva. Kaj dume ĉies atento estis turnita
al lia bluiĝinta vizaĝo, la harpisto el Vladimiro aperis apud Dmiĉjo
kaj, tirante lin je la basko, ekmurmuretis:
--Nu, malsaĝulo, iru tuj! Iru kaj savu vian kapon!
Kaj ili ambaŭ malaperis en la homamaso.