La ensorĉita sabro.
La sekvantan tagon Vjàzemskij forveturis Moskvon.
Alitempe, sin pretigante al duelo, li fidus al siaj fortoj, al sia
lerteco. Sed nun la afero rilatis Helenon. Ĝi ne estis simpla duelo, la
rezultato dependis de Dia juĝo, kaj la princo sentis sian malpravecon;
do, kiom malestiminda estus por li Morozov dum ordinara batalo, nun li
timis ĉielan fulmkoleron, li timis, ke dum la duelo liaj manoj
rigidiĝos aŭ senmoviĝos. La timo estis des pli forta, ke liaj antaŭ
nelonge resaniĝintaj vundoj ankoraŭ doloris kaj ke li de tempo al
tempo sentis malfortecon. La princo volis nenion preterlasi por certigi
al si la venkon. Kaj li decidis sin turni al la konata muelisto, preni
de li iun ajn sorĉradikon kaj tiamaniere fari siajn ekbatojn
nerebateblaj.
Meditoplena kaj ekscitita li rajdis malrapide tra arbaro, kliniĝante de
tempo al tempo en la selo por rigardi la vojetojn, kovritajn de filiko.
Post multaj turniĝoj li fine trovis pli bonan vojon, ĉirkaŭrigardis,
rekonis la signojn, faritajn sur arboj kaj ektrotis. Baldaŭ aŭdiĝis
bruado de mueleja rado. Alproksimiĝinte, la princo tra la bruado
distingis homan voĉon. Li haltis, elseliĝis kaj, alliginte la ĉevalon
al avelarbo, paŝe aliris la muelejon. Ĉe la dometo staris ies
rajdĉevalo, riĉe jungita. La muelisto interparolis kun belstatura
viro, kies vizaĝon Vjàzemskij ne povis vidi, ĉar la nekonato turnis
al li la dorson, preta surseliĝi.
--Vi estos kontenta, via bojara moŝto,--parolis al li la muelisto, jese
kapoklinante: vi estos kontenta! Ree vin ekamos la caro kaj, estu mi
samloke mortigita de tondro, se ne pereos Vjàzemskij kaj ĉiuj viaj
malamikoj! Estu trankvila, ĉar kontraŭ tirliĉo[10] neniu povas
elteni!
--Bone!--respondis la vizitinto, surĉevaliĝante: sed, maljuna diablo,
memoru nian interkonsenton: se mi ne havos sukceson, mi pendigos vin
kiel hundon!
La voĉo ŝajnis al Vjàzemskij konata, sed la rado bruis tiom forte, ke
li ne povis kompreni, kiu estis la vizitanto.
--Kial vi ne havos sukceson, karulo?--daŭrigis la muelisto, profunde
kliniĝante: nur ne demetu de vi la tirliĉon, kaj kiam vi estos
parolanta kun la caro, rigardu lin gaje kaj rekte en okulojn, kuraĝe
rigardu, karulo, ne aperigu timon, diru al li ŝercojn kaj spritaĵojn,
kiel antaŭe, kaj, estu mi anatemota, se vi ne ricevos ree la caran
favoron!
La rajdanto turnis la ĉevalon kaj, ne rimarkinte Vjàzemskij'n,
pretertrotis apud li.
La princo rekonis Basmanov'n, kaj lia ĵaluza imago ekbolis. Okupita per
unu sola penso pri Heleno, li komence ne atentis la parolojn de la
muelisto, sed, aŭdinte sian nomon, li eksuspektis en Basmanov novan
neatenditan konkuranton.
Dume la muelisto, kiam Basmanov forrajdis, sidiĝis apud la muro de sia
domo kaj komencis kalkuli la orajn monerojn. Li gaje ridetadis,
transmetante ilin el unu manplato en la alian. Subite li eksentis sur
sia ŝultro pezan manon. La maljunulo ektremis, salte leviĝis kaj
preskaŭ mortis pro teruro, kiam liaj okuloj renkontis la nigrajn
okulojn de Vjàzemskij.
--Pri kio vi, sorĉisto, parolis kun Basmanov?--demandis Vjàzemskij.
--Ho, karulo!--eldiris la muelisto, sentante tremadon en la piedoj: via
princa moŝto, Afonasjo Ivànoviĉ, kiel vi fartas?
--Respondu!--ekkriis Vjàzemskij, kaptante la mueliston je la gorĝo kaj
trenante lin al la rado: respondu, kion vi pri mi parolaĉis?
Kaj li ŝovis la maljunulon al la rado.
--Karulo mia!--ekĝemis la muelisto: mi ĉion diros, ĉion diros al via
princa moŝto, nur lasu min viva!
--Pro kio estis ĉe vi Basmanov?
--Pro radiko, karulo, pro tirliĉo! Mi ja sciis, ke vi estas ĉi tie, ke
vi ĉion aŭdas, ho, karulo, tial mi intence parolis pli laŭte por ke
vi povu ekscii la planon de Basmanov pereigi vian princan moŝton!
Vjàzemskij forpuŝis la mueliston flanken.
La maljunulo komprenis, ke pasis jam la unua eksplodo de kolero.
--Kiel kolerema vi estas, karulo!--diris li, sin levante de l' tero.--Mi
ja diris al vi, mi sciis, ke via princa moŝto estas proksime, de la
mateno mi jam atendas vin, karulo.
--Nu, kion do volas Basmanov?--demandis la princo per moligita voĉo.
La muelisto dume jam tute rekuraĝiĝis.
--Basmanov rakontis al mi,--li diris kun konfidema mieno: ke la caro
ĉesis lin ami, ke vin li pli multe amas, kaj ke nur al vi, al Godunòv
kaj al Maluto li havas favoron. Tial Basmanov insiste petis, ke mi donu
al li tirliĉon.--"Donu,--li diris,--tirliĉon, por ke mi ree povu havi
la caran favoron kaj por ke ilin la caro ĉesu ami kaj malfavoru!" Kion
mi devis fari kontraŭ li, kiam li kvazaŭ algluiĝis al mi? Ĉu eble
estis disputi kun li? Nu, mi donis al li radiketon, kompreneble ne
ĝustan, tute simplan radiketon, nur ke li min lasu viva! Ĉu mi povus
doni al li tirliĉon, por ke lin la caro ekamu pli multe ol vin!
--Diablo lin prenu!--trankvile diris Vjàzemskij: ĉu amas lin la caro,
ĉu ne--tio min ne rilatas. Ne pro tio mi venas al vi! Ĉu vi ion
eksciis, maljunulo, pri la bojarino?
--Ne, kara princo, nenion certan. Mi ja parolis al viaj kurieroj, ke
estas neeble ekscii. Kiel multe mi penadis por via princa moŝto! Sep
noktojn unu post alia mi rigardis sub la radon. Rajdas la bojarino tra
arbaro, mi vidas, duope kun maljuna viro, malgajega ŝi estas, kaj la
viro ŝin konsolas, kaj nenio plu estas videbla; la akvo malklariĝas
kaj nenion plu videbligas, karulo!
--Kun maljuna viro? sekve, kun Morozov? Kun la edzo?
--Ne, karulo: Morozov estas pli dika kaj li portas alian veston. La viro
surhavis simplan kaftanon, ne bojaran, li devas esti simplulo!
Vjàzemskij enpensiĝis.
--Maljunulo!--diris li subite: ĉu vi povas ensorĉi sabron?
--Kial ne? Sed, karulo, ĉu vi bezonas, ke la sabro haku, aŭ ke ĝi
estu malakra?
--Kompreneble, ke ĝi haku, arbara koboldo!
--Okazas, princo, oni ensorĉadas malamikan sabron, por ke ĝi fariĝu
malakra kaj rompiĝu kontraŭ kiraso...
--Mi bezonas ensorĉi la propran sabron. Mi devas dueli kaj mi nepre
devas mortigi mian malamikon, ĉu vi aŭdas, maljunulo?
--Mi aŭdas, karulo, mi aŭdas! Kial ne aŭdi?
Kaj la maljunulo komencis mediti: kun kiu li duelos? Kiu estos lia
malamiko? Ĉu eble Basmanov? Dubeble! Li tuj parolis pri li malestime,
kaj la princo ne estas homo lerta por kaŝi siajn pensojn. Eble kun
Serèbrjanij? Sed la muelisto sciis de Miĥeiĉ, ke Serèbrjanij estis
malliberigita, kaj li aŭdis de l' kurieroj de Vjàzemskij kaj ankaŭ de
kelkaj kamaradoj de Ringo, ke la rabistoj liberigis la princon kaj
forveturigis lin. Sekve ne kun Serèbrjanij. Restas bojaro Morozov. Li
pro forrabo de la edzino povus fari duelpostulon al Vjàzemskij. Kvankam
li estas tro maljuna, sed en juĝa duelo estas permesate sin
anstataŭigi per alia duelonto. Sekve,--decidis la muelisto: la princo
Vjàzemskij duelos aŭ kontraŭ Morozov, aŭ kontraŭ lia dungoto.
--Permesu al mi, kara princo,--li diris,--ĉerpi akvon por rigardi vian
kontraŭulon!
--Agu, kiel vi scias!--respondis Vjàzemskij kaj sidiĝis enpensema sur
faligitan arbostumpon.
La muelisto alportis el la domo sitelon, ŝovis ĝin sub la radon kaj,
ĉerpinte akvon, starigis ĝin apud la princo.
--Ho, ho!--li diris, kliniĝinte super la sitelo kaj fikse rigardante la
akvon: jen mi vidas vian kontraŭulon, princo, nur mi ne povas kompreni!
Li estas tro maljuna... Vin ankaŭ mi vidas, princo, jen vi elpaŝas
kontraŭ li...
--Nu, nu?--demandis Vjàzemskij, vane penante ion vidi en la akvo de la
sitelo.
--Anĝeloj protektas la maljunulon,--daŭrigis la muelisto mistertone
kaj kvazaŭ miregante pri tio, kion li vidis: la fortoj ĉielaj lin
protektas; estos malfacile ensorĉi vian sabron, princo kara!
--Kaj min neniu protektas?--demandis Vjàzemskij, kontraŭvole tremante.
La muelisto rigardis ĉiam pli fikse, liaj okuloj fariĝis tute
senmovaj; ŝajnis, ke li, komence mistifikante la princon Vjàzemskij,
estis surprizita per efektive terura vizio.
--Via princa moŝto ankaŭ havas protektantojn... Sed, jen, mi ree
nenion vidas, la akvo malklariĝis!
Li suprenlevis la kapon, kaj Vjàzemskij rimarkis, ke grandaj ŝvitgutoj
ruliĝis de sur lia frunto.
--Vi ankaŭ havas protektantojn, via princa moŝto,--flustris li
tememe.--Estas eble ensorĉi vian sabron!
--Prenu!--diris la princo, nudigante la pezan sabron: prenu, ensorĉu!
La muelisto profunde ekspiris, elfosis per la manoj kaveton en la tero,
enigis tien la sabrotenilon. Piedbatinte la teron ebene, li firmigis la
tranĉparton pintsupren kaj poste komencis paŝi ĉirkaŭe, dirante
ensorĉigajn parolojn.......
...Fininte, li eligis la sabron kaj redonis ĝin al la princo,
forskuinte de la tenilo la teron kaj zorge viŝinte ĝin per sia basko.
--Bonvolu ricevi, princo Afonasjo Ivànoviĉ! Bone ĝi servos al vi, se
nur via kontraŭulo ne trempos sian sabron en sanktan akvon.
--Sed se li trempos?
--Tiam nenio estas farebla, princo kara! Kontraŭ sankta akvo ensorĉita
fero ne havas forton. Cetere mi povas helpi al vi. Mi donos al vi
marĉan golubec'n[12], kaj vi enmetu ĝin en saketon kaj pendigu al la
kolo, tiam vi povos deturni flanken la okulojn de l' malamiko.
--Donu al mi la golubec'n!--diris Vjàzemskij.
--Volonte, karulo; por vi, karulo, mi ne povas esti avara!
La maljunulo eniris la dometon kaj alportis ion enkudritan en ĉifonon.
--Ne facile ĝi estas akirita,--li diris, kvazaŭ ne volante fordoni la
herbon: kun granda peno mi ĝin proprigis al mi. Se oni ne ĝustatempe
ĝin serĉas en la marĉo, oni vidas teruraĵon--Dio gardu!
La princo prenis la enĉifonigitan herbon kaj ĵetis al la sorĉisto
sakon, plenan de ormoneroj.
--Dio rekompencu vian princan moŝton!--diris la maljunulo kun profunda
saluto.--Ankoraŭ mi havas ion por diri al vi, karulo: atendante la
duelon, vi ne devas plu viziti preĝejon, aŭskulti la meson, alie mia
ensorĉaĵo desaltos de l' sabropinto.
Vjàzemskij nenion respondis kaj sin direktis jam al sia ĉevalo, sed
subite li haltis.
--Ĉu vi povas ekscii nun, kiu el ni restos viva?
La muelisto ŝanceliĝis.
--Vi, kredeble, restos viva, karulo! Ĉu vi povas ne resti viva? Jam
delonge mi antaŭdiris al vi: ne per glavo vi pereos!
--Rigardu ankoraŭ unu fojon en la sitelon!
--Por kio, kara princo? Nuntempe ne estas eble ion ekvidi, jam la akvo
malklariĝis.
--Ĉerpu freŝan akvon!--ordonis Vjàzemskij.
La muelisto nevolonte obeis.
--Nu, kion vi vidas?--senpacience demandis la princo.
La maljunulo sin klinis super la sitelo kun videbla abomeno.
--Nek vin, nek vian kontraŭulon mi vidas!--diris li, paliĝante: mi
vidas placon, multe da homoj, multe da kapoj pendas sur stangoj, kaj
flanke fajro finbrulas, kaj homaj ostoj tie, alĉenigitaj al paliso...
--Kies kapojn vi vidas sur stangoj?--demandis Vjàzemskij, plena je
nevola teruro.
--Mi ne vidas, karulo, ĉio ree malklariĝis, nur la fajro brulas, kaj
ies ostoj estas videblaj ĉe la paliso.
La muelisto kun peno levis la kapon kaj, ŝajne, nevolonte sin deturnis
de super la sitelo. Li havis konvulsiojn, lia frunto ŝvitis,
ĝemsopirante li alrampis ĝis antaŭ la pordo de sia dometo kaj tie
falis senkonscia.
Vjàzemskij revenis al sia ĉevalo, surseliĝis kaj pensoplena ekrajdis
Moskvon.