La "opriĉnikoj".
En la jaro 1565, la 23-an de junio, dum varmega tagmezo, juna bojaro[2],
princo Nikito Romànoviĉ Serèbrjanij rajde algalopis al vilaĝo
Medvedevka, kuŝanta 30 verstojn de Moskvo.
Lin sekvis liaj militistoj kaj servistoj.
La princo nun revenis el Litovujo. Antaŭ kvin jaroj la caro Ivano
Vasìljeviĉ sendis lin tien por fari kun la reĝo Zigimondo
packontrakton por multaj jaroj. Sed tiun fojon la elekto de la caro ne
estis bona. Certe, Serèbrjanij fervore defendis la profitojn de sia
lando kaj ŝajne estis plej dezirinda peranto, sed li ne estis taŭga
por diplomatio. Malŝatante la artifikojn de l' diplomatia arto, li
deziris agi malkaŝe kaj malpermesis ĉiujn elturniĝojn al oficistoj,
kiuj lin akompanis. La reĝaj konsilantoj, jam pretaj cedi, profitis la
veremecon de l' princo, lerte informiĝis pri nia malforteco kaj tuj
plialtigis siajn postulojn. Tion ĉi Serèbrjanij ne volis toleri: en
kunsido de l' deputitaro ("sejmo") li ekfrapis la tablon per la pugno
kaj disŝiris la subskribotan kontrakton. "Vi ĉiuj, kun via reĝo,
estas ruzuloj kaj friponoj! Mi traktas kun vi laŭ konscienco, kaj vi
ĉiam penas min superruzi. Ne bone estas agi tiamaniere!" Lia varmegeco
neniigis unumomente ĉiujn rezultatojn de ĝisnuna traktado, kaj granda
cara malfavoro minacis al Serèbrjanij; sed feliĉe la saman tagon el
Moskvo venis la ordono lasi pacan traktadon kaj rekomenci militon.
Ĝojigita, Serèbrjanij tuj lasis Vilnon, ŝanĝis siajn velurajn
vestojn por brilanta kiraso, kaj de tiam li interbatalis kun litovoj
ĉie, kie li ilin renkontis. Pli bone li servis al la caro en milito, ol
en diplomatio, kaj grandan laŭdon li meritis en Rusujo same kiel en
Litovujo.
La fizionomio de l' princo estis konforma al lia karaktero. La ĉefaj
trajtoj de lia pli agrabla, ol bela vizaĝo estis simplanimeco kaj
malkaŝemeco. En liaj grizaj okuloj kun nigraj okulharoj oni distingis
eksterordinaran, senkonscian kaj kvazaŭ malgraŭvolan decidemecon, kiu,
en momento de agado, igis lin forĵeti ĉiun ajn hezitadon. Malordigitaj
brovoj, kun oblikva sulko inter ili, montris ion senordan kaj
nekonsekvencan en lia pensado. Sed lia buŝo, malsevere kaj firme
kurbigita, esprimis honestan neŝanceleblan persistecon, kaj lia
rideto--senfinan, kvazaŭ infanan bonkorecon; tial oni povus opinii lin
ne tre saĝa, se la nobleco, trapenetranta ĉiujn liajn trajtojn, ne
estus garantio, ke li ĉiam komprenas ĉion almenaŭ per koro, se ne per
saĝo. Entute lia fizionomio faris bonan impreson kaj atestis, ke oni
povas sendanĝere konfidi al li en ĉiuj okazoj, bezonantaj decidemecon
kaj sinoferemecon, sed ke li ne havas kutimon primediti siajn agojn,
ĉar meditado ne estas lia fako.
Serèbrjanij havis la aĝon de ĉirkaŭ 25 jaroj. Li estis mezkreska,
larĝŝultra, beltalia. Liaj densaj blondaj haroj estis pli helaj ol la
sunbrunigita vizaĝo kaj faris kontraston kun malhelaj brovoj kaj nigraj
okulharoj. Mallonga barbo, iom pli malhela ol la kapharoj, bele
konturigis la lipojn kaj la mentonon.
Kun ĝojo en la koro revenis la princo el eksterlando. La tago estis
sunbrila, unu el tiaj tagoj, kiam la tuta naturo spiras feste, kiam la
floroj ŝajnas pli helaj, la ĉielo pli blua, la aero sur la horizonto
fluas per travideblaj ondoj, kaj la homo sentas sin tiel facilmova,
kvazaŭ lia animo transloĝiĝis en naturon kaj tremetas en ĉiu folio
kaj balanciĝas en ĉiu herba trunketo.
Brila estis la junia tago, sed por la princo, kiu kvin jarojn pasigis en
Litovujo, ĝi ŝajnis ankoraŭ pli brila. Kampoj kaj arbaroj,--ĉio
estis Rusujo! Senflate kaj sincere la princo amis la junan caron Ivanon
IV. Li bone memoris sian perkrucan ĵuron, kaj nenio malhelpos lin ĉiam
defendi sian caron. Kvankam li delonge deziris revidi la patrolandon kaj
pense jam nun estis tie, tamen, se li en ĉi tiu momento ricevus ordonon
reveni Litovujon, anstataŭ rapidi Moskvon, al siaj parencoj, li tuj
senmurmure returnus sian ĉevalon kaj kun antaŭa fervoro rekomencus
militon. Cetere, ne li sola pensis tiel. Ĉiuj rusoj amis Ivanon, la
tuta lando amis lin. Ŝajne, kun li aperis en Rusujo nova ora epoko, kaj
la monaĥoj, tralegante la kronikon, ne povis tie trovi la caron,
similan al Ivano.
De malproksime ankoraŭ la princo kaj lia sekvantaro ekaŭdis gajan
kantadon kaj alproksimiĝinte ili ekvidis, ke la vilaĝanoj havis iun
feston. Sur la strato junuloj kaj knabinoj aranĝis du apartajn
dancrondojn; en la mezo de ĉiu rondo oni portis betuleton, ornamitan
per multkoloraj ĉifonetoj. Kronoj el verdaj folioj kovris ĉiujn
kapojn. Jen kantas junuloj, jen knabinoj, poste ĉiuj kune, jen ili
interparolas kaj interŝanĝas ŝercajn insultetajn vortojn. Laŭta
knabina rido ekaŭdiĝas je la fino de ĉiu kanto, kaj rapide moviĝas
la junuloj, vestitaj per diverskoloraj ĉemizoj. Amaso da kolomboj
flugis de tegmento al tegmento. Gaje moviĝis, kvazaŭ bolis la tuta
vilaĝo!
La princo estis rajdanta antaŭe, sed apud la vilaĝo lin galope atingis
lia ĉevalservisto.
--He, he! diris li kun rido. Jen kiel ili festas la tagon de sankta
Agripino la Banistino! Estus bone, kara princo, se ni ĉi tie iom
ripozus. Niaj ĉevaloj jam laciĝis, kaj ni ankaŭ pli gaje daŭrigus la
vojaĝon post ripozo kaj tagmanĝo. Satan ventron, kiel oni diras, bati
oni povas per hakiltenilo...
--Ĉu Moskvo ankoraŭ estas malproksime?--demandis la princo, kiu tute
ne deziris ripozi.
--He, vi, kara princo! Kiom da fojoj dum la tago vi jam faris la saman
demandon? Antaŭnelonge oni diris al vi, ke restas ankoraŭ preskaŭ 40
verstoj. Ordonu halti, princo, mi do diras la veron, la ĉevaloj estas
tre lacaj.
--Nu, bone,--konsentis la princo. Ni ripozu!
--He, he,--ekkriis Miĥeiĉ, sin turnante al militistaro. Deĉevaliĝu,
demetu kaldronojn, faru fajron!
La militistoj kaj servistoj ĉiuj obeis al Miĥeiĉ. Ili desaltis teren
kaj komencis malligi la pakaĵojn. La princo ankaŭ deĉevaliĝis kaj
demetis la kirason.
Rekoninte en li nobelon, la junularo ĉesis danci, la maljunuloj demetis
la ĉapojn kaj ĉiuj atendis momenton, kiam oni povus rekomenci la
festadon.
--Ne ĝenu vin, bonuloj!--afable diris Serèbrjanij: unu falko ne
malhelpas la aliajn!
--Dankon, via bojara moŝto,--respondis nejuna vilaĝano. Se vi toleras
nian societon, mi petas, sidiĝu apud la domo, kaj, se vi permesos, mi
vin regalos per mieltrinkaĵo[3], bonvolu, bojaro, trinki kun ni!--Nu,
vi, malsaĝulinoj!--li daŭrigis, sin turnante al knabinoj: kion do vi
timas? Ĉu vi ne vidas, ke tio estas bojaro kaj liaj servistoj, sed ne
opriĉnikoj? Jes, via bojara moŝto, de kiam aperis ĉe ni tiuj ĉi
opriĉnikoj, ni ĉion timas; por malriĉa homo ne eble estas vivi! Eĉ
dum la festo oni ne povas trankvile drinki, nek kanti. Ĉiam ili povas
ekaperi, tute neatendite, kiel neĝo dum vintro!
--Kion vi diras? Kiuj estas tiuj opriĉnikoj!--demandis la princo.
--Diablo ilin prenu! Ili sin nomas caraj viroj! Ili fanfaronas: ni estas
caraj viroj, opriĉnikoj, kaj vi--"zèmŝĉino"[4]. Ni povas vin rabi
kaj ofendi, kaj vi devas toleri kaj nin danki. Tiel deziras la caro!
Serèbrjanij ekkoleris.
--La caro ordonis ofendi la homojn? Friponoj ili estas! Diru, mi petas,
de kie ili venis? Kial vi ne arestas la rabistojn?
--Aresti la opriĉnikojn! Ho, ho, oni bone vidas, ke via bojara moŝto
estas de malproksime, se vi ne scias pri opriĉnikoj! Provu ilin
tuŝi!--Antaŭnelonge venis deko da ili al Stefano Miĥajlov,--jen tien,
kie vi vidas fermitan pordegon. Stefano estis en la kampoj, la edzino
hejme. Ili komencis postuli tion kaj tion ĉi; la maljunulino ĉion
alportis kun saluto. Fine ili ekkriis: donu monon! Ekploris la
malfeliĉulino, sed kion fari? Ŝi malfermis la keston, elprenis du
monerojn, donas al ili plorante: prenu, nur ne mortigu! Ili krias: donu
ankoraŭ! Kaj unu opriĉniko ekbatis ŝian kapon, ŝi tuj mortis! Poste
Stefano revenas el la kampoj, vidas sian maljunan edzinon mortintan, kun
dishakita kapo... Ne povis sin deteni la malfeliĉulo, komencis insulti
la carajn servistojn: ĉu vi ne timas Dion, malbenitoj? Estu enterigitaj
sen ĉerkoj! Ili tuj pendigis lin sur lia pordego.
Ektremis Nikito Romànoviĉ pro kolero. Ekbolis lia koro.
--Kion vi rakontas? Ĉi tie, apud Moskvo, iuj rabistoj rabas kaj
mortigas vilaĝanojn! Kion do faras viaj oficistoj? Kial ili permesas,
ke iuj kanajloj sin nomu caraj viroj?
--Jes, kara princo,--ripetis la vilaĝano. Ili diras: ni estas caraj
viroj, opriĉnikoj, ni ĉion povas, kaj vi estas zèmŝĉino. Estrojn
ili havas, kiuj portas signojn--balailon kaj hundan kapon. Certe, ili
estas caraj viroj!
--Malsaĝulo!--ekkriis la princo: ne kuraĝu nomi rabistojn caraj viroj!
Mi ne komprenas--li diris al si mem. Iuj signoj? Opriĉnikoj? Kion
signifas la vorto? Kiu estas la viroj? Alveninte Moskvon, mi nepre
ĉion rakontos al la caro. Li ordonu, ke mi ilin arestu! Mi ilin ne
indulgos, je Dio, ne indulgos.
La dancoj daŭris kiel antaŭe.
Juna knabo prezentis fianĉon, juna knabino--fianĉinon; la fianĉo
profunde salutis la geparencojn de l' fianĉino, kiujn ankaŭ prezentis
junuloj kaj knabinoj.
--Mia bona bopatro! kantis la fianĉo kun la ĥoro:--donu al mi bieron!
--Mia bona bopatrino, baku por mi kukojn!
--Mia bona bofrato, selu por mi rajdĉevalon!
Poste, tenante unuj la aliajn per la manoj, ĉiuj ludantoj faris rondon
ĉirkaŭ la gefianĉoj kaj moviĝadis jen al unu flanko, jen al
kontraŭa.
La fianĉo eldrinkis la tutan bieron, formanĝis la kukojn, finlacigis
la ĉevalon kaj forpelas la boparencojn:
--Al la diablo, bopatro!
--Al la diablo, bopatrino!
--Al la diablo, bofrato!
Ĉe ĉiu verso li forpuŝas el la rondo knabon aŭ knabinon.
La vilaĝanoj laŭte ridis.
Subite ekaŭdiĝis akra krio. Dekdujara knabeto sangkovrita sin ĵetis
en la rondon.
--Savu! Kaŝu min!--li kriis, kaptante la vilaĝanojn je la vestoj.
--Kio estas al ci, Ivaĉjo? Kial ci krias? Kiu cin batis? Ĉu eble
opriĉnikoj?
Tuj la du rondoj intermiksiĝis ĉirkaŭ la knabo, kiu pro teruro ne
povis elparoli eĉ unu vorton.
--Tie, tie,--fine li diris per tremanta voĉo: post legomĝardenoj mi
paŝtis bovidojn... ili alrajdis, komencis trapiki bovidojn, dishaki
ilin per sabroj. Dunjo venis, petis ilin,--ili ŝin prenis, Dunjon, kaj
min...
Nova kriado ekaŭdiĝis. Virinoj alkuris el apuda strato...
--Malfeliĉo, malfeliĉo!--ili kriis: opriĉnikoj! Forkuru, knabinoj,
kaŝu vin en la grenoj! Dunjon kaj Helenjon ili ekkaptis kaj
Sergèevno'n ili mortigis...
Samtempe oni ekvidis kvindek rajdantojn kun nudaj sabroj. Plej antaŭe
galopis nigrabarba viro, vestita per ruĝa kaftano, kapkovrita per
linkfela ĉapo kun orŝtofa supro. Al lia selo estis alligitaj balailo
kaj hunda kapo.
--Ho! ho! li kriis: trapiku brutaron, dishaku virojn, kaptu knabinojn,
forbrulu la vilaĝon! Sekvu min, kamaradoj! Neniun indulgu!
La vilaĝanoj forkuris ĉiuflanken.
--Bojaro nia kara! ĝempetis tiuj, kiuj staris pli proksime al la
princo:--defendu nin, malfeliĉulojn.
Sed la princo jam estis for.
--Kie do estas la bojaro? ekkriis lia antaŭa interparolanto, rigardante
ĉirkaŭen.--Li malaperis! Kaj liaj servistoj ankaŭ? Verŝajne, ili
forgalopis! Ho, ho, granda malfeliĉo venis, morto por ni ĉiuj!
La viro en ruĝa kaftano haltigis la ĉevalon.
--He, vi, maljunulaĉo! Ĉi tie oni dancis, kie do estas la knabinoj?
La vilaĝano silente kliniĝis.
--Pendigu lin sur betulo!--ordonis la nigraharulo: se li ŝatas
silenton, li silentu sur la betulo!
Kelkaj rajdantoj deĉevaliĝis kaj metis la maŝon ĉirkaŭ la kolo de
la vilaĝano.
--Sinjoroj, karaj! Ne mortigu min, maljunulon, lasu min, karuloj.
Indulgu!
--Ha, vi trovis vian langon, maljunulaĉo? Ne, vi tro malfruis, ne
ŝercu alian fojon! Pendigu lin!
La opriĉnikoj ektrenis la vilaĝanon al betulo. En ĉi tiu momento de
post la domo eksonis pafado, dek infanteriaj militistoj kun sabroj en la
manoj sin ĵetis sur la krimulojn, kaj samtempe la rajdantoj de
Serèbrjanij, algalopante de post la angulo de l' strato, kun laŭtaj
krioj atakis la opriĉnikojn. La princaj militistoj estis duone pli
malmultenombraj, sed la atako okazis tiel rapide, tiel neatendite, ke
ili tuj renversis la opriĉnikojn. La princo mem per tenilo de sabro
deĉevaligis ilian estron. Pli frue ol tiu ĉi havis eblecon
rekonsciiĝi, la princo desaltis de l' ĉevalo, ekgenuis sur lian
bruston kaj premis lian kolon per la mano.
--Kiu vi estas, kanajlo?--li demandis.
--Kaj vi?--per raŭka voĉo diris la opriĉniko, brilante per okuloj.
La princo alproksimigis pistolan tubfinon al lia frunto.
--Respondu, malbenita hundo, aŭ vi estos pafmortigita.
--Ne al vi mi servas, rabisto,--respondis la nigraharulo, ne perdante
kuraĝon:--vin oni pendigos, por ke vi ne tuŝu carajn servistojn!
La ĉano ekkrakis, sed la pafo malsukcesis, kaj la bravulo restis viva.
La princo rigardis ĉirkaŭen. Kelkaj opriĉnikoj kuŝis mortigitaj,
kelkaj estis ligataj de liaj servistoj, aliaj forkuris.
--Ligu ankaŭ lin!--li ordonis kaj, rigardante lian bestan sed sentiman
vizaĝon, li malgraŭvole miris.
--Bravulo, vera bravulo! li pensis:--domaĝe, ke li estas rabisto!
Dume aliris la princon lia ĉevalservisto Miĥeiĉ.
--Rigardu, kara princo, li diris, montrante faskon da maldikaj, sed
fortaj ŝnuroj kun maŝoj sur la ekstremaĵoj:--kiajn ilojn ili
kunportas! Estas videble, ke pli ol unu fojon jam ili havis okazon
mortigi homojn!
La militistoj alkondukis du ĉevalojn, sur kies seloj sidis alligitaj du
viroj. Unu estis maljunulo kun krispaj grizaj haroj kaj longa barbo. Lia
kunulo, nigrokula brava viro, ŝajnis esti ĉirkaŭ tridekjara.
--Kiuj estas tiuj ĉi viroj?--demandis la princo. Kial vi ilin alligis
al seloj?
--Ne ni tion faris, via bojara moŝto, sed la rabistoj. Ni nur trovis
ilin malantaŭ la legomĝardenoj, kie ili estis gardataj.
--Malligu ilin!
--La malligitaj kaptitoj etendadis la rigidiĝintajn membrojn, sed, ne
rapidante uzi la ricevitan liberecon, ili restis por ekscii, kia estos
la sorto de venkitoj.
--Aŭskultu, kanajloj!--diris la princo al ŝnurligitaj opriĉnikoj.
Respondu, kiel vi kuraĝis vin nomi caraj servistoj? Kiu vi estas?
--Ĉu vi perdis la okulojn?--respondis unu el ili.--Ĉu vi ne vidas, kiu
ni estas? Ĉiu konas nin, carajn servistojn, opriĉnikojn!
--Malbenitoj!--ekkriis Serèbrjanij: se vi ŝatas la vivon, diru la
veron!
--Certe, vi falis el la ĉielo,--ridante diris la nigraharulo, se vi
neniam vidis opriĉnikojn! Diablo vin sciu, de kie vi venas, diablo vin
prenu!
La obstineco de la rabistoj eksplodigis la princon.
--Nu, bravulo!--li ekkriis: via kuraĝeco al mi plaĉis, kaj mi intencis
vin indulgi. Sed se vi tuj ne respondos, kiu vi estas, je Dio,--mi vin
pendigos.
La rabisto prenis fieregan aspekton.
--Mi estas Mateo Ĥomjàk! li respondis,--ĉevalservisto de Gregoro
Lukìĉ Skuratov-Bjelskij! Kiel opriĉniko mi bone servas al mia mastro
kaj al mia caro. La balailo, kiun ni portas ĉe la selo, signifas, ke ni
balaas Rusujon, forbalaante la perfidon el la cara lando, kaj la hunda
kapo signifas, ke ni mordas malamikojn de l' caro.--Jen vi scias, kiu mi
estas; diru vi ankaŭ, kiel vi vin nomas, kiun nomon mi devas uzi, kiam
mi havos la okazon rompi vian kapon?
La princo pardonus al la opriĉniko lian arogantan parolmanieron.
Plaĉis al la princo la sentimeco de ĉi tiu viro ĉe la vido de l'
morto. Sed Ĥomjàk kalumniis la caron--tion ne povis toleri
Serèbrjanij. Li faris signon al siaj militistoj. Alkutimintaj obei al
la bojaro kaj krom tio ekscititaj per aroganteco de l' rabistoj ili
ĵetis maŝojn ĉirkaŭ iliaj koloj kaj estis farontaj la ekzekuton, kiu
antaŭnelonge minacis al la malfeliĉa vilaĝano.
Tiam la pli juna el la viroj, kiuj ĵus estis liberigitaj laŭ la ordono
de Serèbrjanij, aliris lin.
--Permesu al mi paroli, via princa moŝto!
--Bone, mi aŭdas.
--Via bojara moŝto, vi hodiaŭ faris bonan agon, liberiginte nin el la
manoj de ĉi tiuj bestoj,--tial mi nun volas pagi al vi per bona ago.
Videble, vi de longe ne estis en Moskvo. Sed ni bone scias, kio fariĝas
tie. Kredu al ni, bojaro! Se via vivo havas ankoraŭ valoron por vi, ne
pendigu ĉi tiujn diablojn! Forlasu ilin ĉiujn kune kun ilia ĉefdiablo
Ĥomjàk. Ne ilin mi kompatas, sed vin, bojaro! Kaj se mi iam ilin
renkontos, je Dio, mi nepre ilin pendigos. Sendube, ili trovos perfortan
morton, sed ne vi devas ilin sendi al la diablo, sed mi kun miaj
kamaradoj!
La princo mirigite rigardis la fremdulon. La nigraj okuloj aspektis
firme kaj traige; granda nigra barbo kovris la tutan malsupran parton de
l' vizaĝo; fortaj, ebenaj dentoj estis blindige blankaj. Laŭ la
vestoj, li similis urbanon aŭ riĉan vilaĝanon; sed li parolis tiel
persiste, tiel sincere, ŝajne, li volis averti la bojaron, ke
Serèbrjanij pli atente lin ekrigardis. Kaj li malkovris en liaj trajtoj
signojn de eksterordinara saĝeco kaj spriteco kaj en lia
rigardo--konstantan kutimon obeigi.
--Kiu vi estas, bravulo?--demandis la princo. Kial vi penas savi la
homojn, kiuj vin mem alligis al la selo?
--Jes, via bojara moŝto,--sen via heroaĵo mi nun jam pendus tie!
Tamen, ne malŝatu miajn vortojn. Kiam vi venos Moskvon, vi vidos, ke mi
estas prava. Ne tion vi tie ekvidos, kio estis antaŭ kvin jaroj!--Se mi
povus pendigi ĉiujn opriĉnikojn, mi volonte tion farus! Sed se vi
pendigos nur ĉi tiujn, restos ankoraŭ multe da tiuj hundoj en Rusujo!
Deko da ili estas forkurintaj, ili baldaŭ jam alvenos Moskvon kaj nepre
kulpigos vian bojaran moŝton!
Malklara parolado de l' nekonata viro malmulte impresis la princon, sed
lia kolerego jam pasis. Li pripensis, ke tuja ekzekutado de l' rabistoj
malmulte utilos, dume li povos malkovri la tutan bandon de tiuj strangaj
krimuloj, se li komencos juĝan proceson. Li informiĝis, kie estas
loĝejo de plej proksima juĝisto, kaj ordonis al sia ĉefa militisto
preni taĉmenton kaj akompani tien la kaptitojn,--kaj li mem volis
daŭrigi sian vojaĝon Moskvon sola kun Miĥeiĉ.
--Via bojara moŝto! ree komencis la nekonatulo. Sendube, vi povas sendi
ĉi tiujn hundojn al juĝisto, sed sciu, ke la juĝisto tuj malligigos
ilin. Estus pli bone, se vi mem donus al ili liberecon. Cetere, bonvolu
fari laŭ via plaĉo, via bojara moŝto!
Miĥeiĉ silente aŭskultis la interparoladon, gratante sin post la
orelo. Kiam la fremdulo ĉesis paroli, Miĥeiĉ aliris la princon kaj
profunde salutis lin.
--Via princa moŝto, eble, ĉi tiu viro diras la veron, eble, la
juĝisto liberigos la rabistojn. Sed se vi, pro bonkoreco, ne volas ilin
pendigi,--pro kio Dio estu malsevera kontraŭ vi,--permesu nun, ke ni,
antaŭ ol foririgi ilin, regalu la kanajlojn per kvindek vipbatoj, por
ke ili estu pli singardaj kaj ne mortigu la bonajn kristanojn!
Kaj, akceptante la silenton de l' princo kiel signon de konsento, li tuj
ordonis preni la kaptitojn kaj puni ilin, kio rapide kaj akurate estis
plenumita, spite la minacoj kaj la furiozeco de Ĥomjàk.
--Plej utila afero!--diris Miĥeiĉ kontentigita, revenante al la
princo. Unuflanke, ĉi tio ne estas granda ofendo, sed tamen memorinda
afero por ili ĉiuj!
La fremdulo, ŝajne, aprobis la trafan proponon de Miĥeiĉ. Li
ridetadis, karesante sian barbon, sed baldaŭ lia vizaĝo ree akceptis
la antaŭan esprimon.
--Via bojara moŝto! li diris, se vi nepre volas daŭrigi la vojon kun
via ĉevalservisto, permesu, ke mi kun mia kunulo vin akompanu. Ni iras
la saman vojon, kaj en kompanio oni pli gaje vojaĝas; ĉio povas okazi:
se ni ree devos batali dumvoje, ni kvar havos pli certan sukceson, ol vi
du.
Ne ekzistis kaŭzoj, por ke la princo suspektu siajn novajn konatulojn.
Li konsentis, kaj post mallonga ripozo ili kvarope ekvojrajdis.