La novaj konatuloj.
Dum vojaĝo Miĥeiĉ kelkfoje provis ekscii, kiu estas la nekonatuloj,
sed ili ŝerce forflankigis liajn demandojn per diversaj artifikoj.
--Fi! fine diris Miĥeiĉ al si mem.--Strangaj homoj ili estas...
kvazaŭ angiloj: oni ilin kaptas je la vosto, kaj tuj ili forglitas
inter la fingroj!
Dume vesperiĝis. Miĥeiĉ algalopis al la princo.
--Kara princo!--li diris: ĉu bone ni faris, kunprenante ĉi tiujn
virojn kiel akompanantojn? Tro artifikemaj ili estas, nenion oni povas
de ili ekscii. Kaj fortegaj viroj ambaŭ, simile al Ĥomjàk! Ĉu ne
estas ili ankaŭ rabistoj?
--Nu, bone, se ili eĉ estas rabistoj,--senzorge respondis
Serèbrjanij,--ili tamen defendos nin, se eble ni ree renkontos novajn
opriĉnikojn.
--Ĉu oni povas esti certa pri tio, kara princo? Korvo al korvo okulojn
ne elpikas,--kaj ĉu vi ne aŭdis, kian strangan, tute nekompreneblan
lingvon ili ambaŭ parolas? Nenion oni povas kompreni, kvankam ili
ŝajne ruse parolas! Estu singarda, bojaro kara: gardatan ŝafon eĉ
lupo timas!
La mallumo pligrandiĝis. Miĥeiĉ eksilentis. Serèbrjanij ankaŭ
silentis. Estis aŭdeblaj nur ĉevala piedfrapado kaj iufoje raŭka
spirblovado.
Ili rajdis tra arbaro. Unu fremdulo komencis kanton, la dua kante
akompanis.
Ĉi tiu kantado aŭdata dum nokto, meze de arbaro, strange impresis la
princon post ĉiuj aventuroj de l' tago: malĝoje fariĝis al li! Li
ekmemoris pasintan tempon, li ekmemoris pri sia forveturo el Moskvo,
antaŭ kvin jaroj, kaj en revoj li ree sin vidis en la sama preĝejo,
kie antaŭ la forveturo li aŭskultis la diservon, kie, malgraŭ solena
kantado, malgraŭ laŭta murmureto de l' popolo, li bone distingis
delikatan, sed klaran voĉon, kiun ne forigis el lia memoro bruo de l'
glavoj nek tondro de l' litovaj pafiloj:--"adiaŭ, princo, mi preĝos
por vi!"
Dume, la fremduloj kantis kaj kantis, sed la vortoj de iliaj kantoj ne
estis konformaj al la pensoj de l' bojaro. La kanto rakontis pri
liberplena vivo en la vastaj stepoj, pri granda riverego Volgo, pri
diboĉa vivmaniero de burlakoj[5]. La voĉo jen kuniĝis, jen disiĝis,
jen fluis glate, unutone, kvazaŭ larĝa rivero, jen leviĝis kaj falis,
kiel ondoj dum ventego, kaj fine, suprenflugante tute alten, tre alten,
ŝvebis en aero, kvazaŭ agloj kun disetenditaj flugiloj...
Estas malĝoje kaj samtempe gaje aŭskulti liberan rusan kanton dum
trankvila somera nokto, meze de silenta arbaro! En ĝi oni aŭdas jen
angoron senfinan, senesperan, jen forton nevenkeblan, jen stampon
fatalan de l' sorto, feran antaŭdestinon, kiu estas unu el la ĉefaj
bazoj de nia popola spirito, klarigante multon enigman en la rusa
vivo... Sed multon alian ankoraŭ oni aŭdas en nia kanto, tirate
kantata dum somera nokto en silenta arbaro!
Akrelaŭta fajfado interrompis la revojn de l' princo. Du viroj elsaltis
el post la arboj kaj ekkaptis lian ĉevalon je la brido. Du aliaj tenis
liajn brakojn. Kontraŭbatalo estis neebla.
--Kanajloj!--ekkriis Miĥeiĉ, kiun ankaŭ ĉirkaŭis nekonataj
viroj.--Ĉio estas de ili aranĝita, malbenitaj rabistoj!
--Kiu rajdas?--demandis maldelikata voĉo.
--Ŝpinilo de avino!--respondis la pli juna kunvojaĝanto de l' princo.
--En bastŝuo de l' avo!--diris la antaŭa voĉo.
--De kie vi venas, samlandanoj?
--Ne skuu la pomarbon! Ne tuŝu fermentilon, ke la pasto estu bona!
daŭrigis la kunulo de l' princo.
La brakoj, tenintaj la bojaron, tuj lasis lin, kaj lia ĉevalo, sentinte
liberecon, ree ekspirblovis kaj ekpaŝis inter la arboj.
--Ĉu mi ne estis prava, via bojara moŝto,--diris la fremdulo,
galopante apud li, kiam mi diris, ke pli gaje estos vojaĝi kvarope ol
duope? Ĝis la muelejo ni vin akompanos kaj tie ni vin adiaŭos. Tie vi
povas pasigi la nokton kaj nutri la ĉevalojn. Du verstoj restas nur
ĝis la muelejo, kaj de tie Moskvo estas tute proksima.
--Dankon, bravuloj, por via servo! Se ni iam renkontiĝos, mi ne
forgesos vin. Dirite do estas: ŝuldo ne makulas, sed pagon postulas!
--Ne, bojaro, ni devas memori pri via helpo! Mi dubas, ke ni nin iam
renkontos. Sed se ĝi okazos, sciu, ke rusa homo ne forgesas bonaĵon,
kaj ke mi ĉiam estos via fidela servisto!
--Dankon, dankon, bravuloj! Sed diru do viajn nomojn!
--Mi havas multajn nomojn, bojaro,--respondis la pli juna. Nun mi estas
nomata Ivano Ringo kaj poste, eble, oni min nomos alie...
Baldaŭ ili alproksimiĝis al muelejo. Malgraŭ la nokto la rado sin
turnadis en la akvo. Ringo ekfajfis,--venis muelisto. Lia vizaĝo ne
estis videbla en mallumo, sed, laŭ la voĉo, li ŝajnis esti maljuna.
--Karulo mia!--li diris al Ringo: mi tute vin ne atendis hodiaŭ, kaj vi
venas kun gastoj! Pli bone estus, se vi ilin akompanus ĝis Moskvo. Mi
nun havas nek avenon, nek fojnon, nek vespermanĝon.
Ringo diris ion al la maljunulo en sia nekomprenebla lingvo. La muelisto
respondis per same nekompreneblaj vortoj kaj mallaŭte aldonis:
--Mi volonte farus ĉion, sed mi atendas gaston, gaston koleregan, kiun
mi tre timas.
--Kaj en apuda ĉambro?
--La ĉambro estas plenplena je sakoj.
--Vi havas ankoraŭ provizejon. Vi tuj devas trovi lokon kaj doni avenon
al ĉevaloj kaj vespermanĝon al la bojaro. Mi vin bone konas, min vi ne
superruzos!
La muelisto, ĉiam murmurante, kondukis la gastojn en la ĉambron, kie,
krom sakoj plenaj je greno kaj faruno, restis ankoraŭ sufiĉe da loko.
Dume li forestis, serĉante kenon[6], Ringo kaj lia kunulo adiaŭis la
bojaron.
--Diru do, bravuloj,--demandis Miĥeiĉ: kie ni povas vin trovi, se ni
bezonos atestantojn pri hodiaŭa aventuro?
--Demandu la venton,--respondis Ringo,--de kie ĝi venas; demandu
fluantan ondon, kie ĝi loĝas! Ni estas kvazaŭ sagoj akrigitaj,
trapikantaj la aeron: kien trafos la sago, tie estos ĝia hejmo! Ni ne
povas esti atestantoj por via princa moŝto. Sed se vi nin ekbezonos por
io alia, venu, maljunulo, al la muelisto: li helpos al vi trovi Ivanon
Ringo'n.
--Kiaj sagacaj paroloj!--murmuris Miĥeiĉ al si mem: diablo vin prenu,
sagaculoj!
--Via bojara moŝto, aldonis Ringo forirante.--Kredu al mi, vi ne devas
rakonti en Moskvo, ke vi havis la intencon pendigi la serviston de
Maluta Skuratov kaj ke vi lin ekvipis!
--Ĉiam li diras la samon,--ree murmuris Miĥeiĉ: foririgu la rabiston,
ne pendigu la rabiston, eĉ ne rakontu, ke vi volis lin pendigi! Ĉiam
la samaj paroloj,--sendube, li mem apartenas al tiaj... Trankviliĝu,
amiko,--li aldonis laŭte: nia princa moŝto neniun timas kaj vian
Skuratov'n li ankaŭ ne timas, li sole la caron obeas!
La muelisto alportis ekbruligitan kenon kaj enŝovis ĝin en la fendon
de l' trabara muro. Poste li alportis brasikan supon, panon kaj kruĉon
da "brago"[7]. Liaj trajtoj esprimis strangan miksaĵon de bonkoreco kaj
de ruzeco. Liaj haroj kaj lia barbo estis tute blankaj, liaj
okuloj--helgrizaj, la vizaĝon kovris multegaj sulkoj.
Post vespermanĝo la princo kaj Miĥeiĉ preĝis Dion kaj kuŝiĝis sur
la sakojn. La muelisto, dezirante al ili bonan nokton, profunde salutis
ilin, estingis la kenon kaj foriris.
--Kara princo!--diris Miĥeiĉ, kiam ili restis solaj: ŝajnas al mi, ke
ni ne devus ĉi tie pasigi la nokton. Estus pli bone daŭrigi la vojon
ĝis al Moskvo!
--Por timigi bonajn kristanojn meze de l' nokto, sur ĉiu strato
desaltante de l' ĉevaloj kaj malfermante barilojn?
--Jes, kara princo, mi pli volonte malfermus ĉiujn barilojn, ol dormus
en la diabla muelejo. Por kio do ĉi tiuj kanajloj venigis nin al
muelejo? Dum festo de Ivano la Banisto![8]. Pereu la diabla forto,
pereu!
--Ĉu vi sentas vin malbone ĉi tie?
--Ne, kara princo, kial malbone? Bona litaĵo, bona manĝaĵo por ni,
aveno por ĉevaloj; nur unu malbono, ke la mastro estas muelisto!
--Nu, do?
--Kial vi demandas?--diris Miĥeiĉ pasie.--Ĉu vi ne scias, ke ĉiu
muelisto havas parencojn inter diabloj? Alie li do ne povus fari digon,
sen helpo de diablo! Ne, certe ne!
--Mi aŭdis pri tio,--jesis la princo:--sed ne ĉio estas vera, kion oni
diras! Krome, ĉu hodiaŭ ni povas elekti: prenu, kion Dio sendas!
Miĥeiĉ silentis momenton, oscedis, silentis ankoraŭ iom da tempo kaj
ree demandis jam per dorma voĉo:
--Diru, karulo, kia homo estas Mateo Ĥomjàk, kiun vi elĵetis el la
selo?
--Rabisto, kompreneble!
--Vi estas prava. Kaj tiu alia, Ivano Ringo?
--Ankaŭ rabisto, ŝajne.
--Jen kio estas vero! Sed ĉi tiu rabisto estas pli danĝera ankoraŭ,
ol Ĥomjàk! Konsentite?
La princo ankoraŭ ne havis la tempon por respondi, kiam Miĥeiĉ jam
ronkis. Baldaŭ ekdormis ankaŭ la princo.