Toen alles gereed was en de huwelijksdag eindelijk was aangebroken,
besteeg een schitterend gezelschap hunne paarden, en reed naar de kerk,
waar de kluizenaar Nasciano de mis zou bedienen. Na de plechtigheid
verzocht Amadis den Koning, vóórdat de feestelijkheden een aanvang
zouden nemen, Oriana toe te staan, de proef af te leggen van den Boog
der Trouwe Minnaars, daar de betoovering nog van kracht was, waar
het jonkvrouwen betrof. De Koning gaf hiervoor zijn toestemming. Toen
Oriana naderde, hief het beeld zijn trompet omhoog, en blies zulk een
welluidende wijs, als nog nooit op het Eiland gehoord was, en uit den
mond der trompet vielen rozen en andere bloemen in zulk een menigte,
dat de grond eronder bedolven werd. Zonder een enkele aarzeling trad
Oriana op de verboden kamer toe. Toen zij tusschen de zuilen doorging,
voelde zij onzichtbare handen, die haar met kracht tegenhielden,
en drie keer werd zij teruggeduwd. Maar door haar onovertroffen
trouw en schoonheid gelukte het haar toch, ondanks alle tegenwerking,
het betooverde portaal te doorschrijden, waar de hand, die Amadis had
binnengeleid, ook naar haar uitgestoken werd. Toen betrad zij de kamer,
terwijl de stemmen van onzichtbare zangers teedere liederen zongen,
ter verheerlijking harer schoonheid en standvastigheid.
Nu betrad het geheele gezelschap, dat getuige was geweest van dit
laatste wonder, de kamer, waar het feestmaal werd aangericht. De
langdurige beproeving van Amadis en Oriana was voorbij, en nu zij ten
slotte met elkander en hun zoon Esplandian vereenigd waren, gingen
zij een toekomst van het hoogste geluk tegemoet, zooals die slechts
ten deel valt aan stervelingen in oude romances.
Zoo eindigt dan dit oude heldengedicht, waarin vroegere gewoonten
en opvattingen beschreven worden, die zóózeer verschillen van
de hedendaagsche, dat zij ons slechts bestaanbaar toeschijnen op
een andere planeet. De gedragingen der ridders en jonkvrouwen zijn
wellicht eenigszins overdreven; hoe onzinnig een belofte ook was, hoe
fantastisch de omstandigheden ook waren, waaronder die belofte was
afgedwongen, zij werd toch als bindend beschouwd; en al bewonderen
wij den romantischen geest van zulk een wetboek, wij kunnen toch
niet nalaten te glimlachen over den ernst, waarmede gebaarde ridders
en machtige koningen weken voor de kinderachtige praktijken van
toovenaars, om wier listen en lagen elke hedendaagsche schooljongen
lachen zou. Niettemin krijgen wij bij het lezen dezer geschiedenis
een sterken indruk van den eenvoud en de eerlijkheid van het streven
der schrijvers.
Ik moet den lezer, die mij gevolgd heeft langs de paden van deze
betooverende romance, vergeving vragen voor het weglaten van
menig bekoorlijk en treffend gedeelte; ik had mij echter tot taak
gesteld, de groote lijn van het verhaal te volgen, de voornaamste
gebeurtenissen te beschrijven, en mij slechts te bepalen tot het
boeken van de wederwaardigheden en daden der hoofdpersonen, om
den lezer een algemeenen indruk te geven. Het zou mij gemakkelijk
zijn gevallen, de schoonheid en leesbaarheid van mijn verhaal te
verhoogen, wanneer ik mij ertoe bepaald had, afzonderlijke avonturen
te beschrijven, en slechts een relaas te geven van de meest treffende
gebeurtenissen, waarvan de romance overvloeit. Maar het was, zooals
ik reeds zeide, mijn bedoeling, den lezers, wier tijd te beperkt is,
om den oorspronkelijken tekst te bestudeeren, een verkort verhaal
van den geheelen inhoud te geven. Tevens heb ik ernaar gestreefd,
den geest der romance te behouden, en wanneer mij dit niet gelukt
is, moet dit ten deele worden geweten aan de omstandigheid, dat het
geen gemakkelijke taak is, deze uitgebreide stof te verwerken in een
beknopten vorm. Terecht zegt hij, die ons Amadis in dichtvorm gaf:
Wilde ik beschrijven, al wat op dit feest men zag,
Dan moest ik spreken heel een langen zomerdag.
'k Vertel niet, wie in 't steekspel brak zoo menig lans,
Wie 't meeste uitblonk in den zang of bij den dans.
Wie in het spreekgestoelt' heeft naar den prijs gedongen,
En wie het schoonst den lof der liefde heeft bezongen. [22]