Kio tio estus?
LUNDESTAD
Diru al mi, -- kial vi neniam pensas pri vi mem? Kial vi tute ne
estas ambicia?
STENSG[*A]RD
Ambicia? Mi?
LUNDESTAD
Kial vi cxi tie foruzas viajn fortojn sur aliuloj? Do mallonge, --
kial vi ne mem volas elektigxi al la parlamento?
STENSG[*A]RD
Mi? Vi ne estas serioza!
LUNDESTAD
Vi ja akiris al vi vocxdonrajton, mi auxdas. Sed se vi ne utiligas la
sxancon nun, aliulo envenos, kaj li eble sidigxos firme en la selo,
kaj tiam ne estos facile forpeli lin.
STENSG[*A]RD
Sed pro Dio, cxu vi opinias, kion vi diras, sinjoro Lundestad?
LUNDESTAD
Tio ja kondukas al nenio; cxar vi ja ne volas, do --
STENSG[*A]RD
Volas? Volas? Mi devas sincere konfesi al vi, ke mi ne estas tute sen
ambicio, kiel vi kredas. Sed cxu vi vere opinias, ke tiel povas
okazi?
LUNDESTAD
Okazi ja eblus. Mi estus faronta mian plej bonan. La cxambelano
lauxscie volus ankaux fari la sian; li konas ja viajn parolkapablojn.
Vi havas la junulojn por vi, kaj --
STENSG[*A]RD
Sinjoro Lundestad, vi estas, je Dio, mia vera amiko!
LUNDESTAD
Ho, tion vi ne vere pensas. Se mi estus via amiko, vi prenus la
sxargxon de mi; vi havas junajn sxultrojn; vi povus facile porti
gxin.
STENSG[*A]RD
Mastru super mi en tiu rilato; mi ne perfidos.
LUNDESTAD
Do vi ne estas senvola --?
STENSG[*A]RD
Jen mia mano!
LUNDESTAD
Dankon! Fidu min, sinjoro Stensg[*a]rd, vi tion ne pentos. Sed nun ni
devas progresi singardeme. Elektuloj ni devas ambaux farigxi, -- mi
por proponi vin kiel mian sekvanton, kaj ekzameni vin iomete en la
kunveno, kaj vi por klarigi viajn opiniojn --
STENSG[*A]RD
Ho, se ni unue tien estus atingintaj, ni superus. En la kunveno de
elektuloj vi ja estas cxiopova.
LUNDESTAD
Estas limo por tiu cxiopoveco; vi devos ja kompreneble uzi viajn
parolkapablojn; vi devas forklarigi tion, kio estas tro malglata kaj
ofende --
STENSG[*A]RD
Vi do ne opinias, ke mi rompu kun mia partio?
LUNDESTAD
Rigardu nun la aferon pripensanime. Kion tio signifas, ke estas du
partioj cxi tie? Tio signifas, ke unuflanke trovigxas homoj aux
parencaroj, kiuj posedas la gxeneralajn civitanajn avantagxojn, -- mi
pensas pri bienoj, sendependeco kaj partopreno en la estrado. Al tiu
partio mi apartenas. Kaj aliflanke trovigxas multaj pli junaj
kuncivitanoj, kiuj volonte akirus tiujn komunumajn avantagxojn. Jen
via partio. Sed el tiu partio vi ja tute nature kaj senceremonie
eltretos, kiam vi nun _akiros_ parton en la potenco, kaj aldone
akiros pozicion cxi tie kiel vera establita proprietulo; -- jes, cxar
_tio_ estas necesa, sinjoro Stensg[*a]rd!
STENSG[*A]RD
Jes, tion kredas ankaux mi. Sed la tempo estas mallonga; tian
pozicion oni ne akiras nur per mansvingo.
LUNDESTAD
Ho ne, gxi ja ne faras; sed vi povus eble kontentigi vin per la nura
espero --
STENSG[*A]RD
La espero?
LUNDESTAD
Cxu estus multe kontraux via emo pensi pri bona edzigxo, sinjoro
Stensg[*a]rd? Estas ricxaj heredulinoj en la vilagxaro. Viro kiel vi,
kun la estonteco por si, -- viro kiu povas kalkuli je eniro en la
plej altajn poziciojn, -- kredu min, vin neniu volas rifuzi, se vi
ludas viajn kartojn bone.
STENSG[*A]RD
Do helpu min pri la ludo! Pro Dio --! Vi malfermas al mi vastejojn;
grandajn viziojn! Cxio kion mi esperis kaj aspiris; iri kiel
liberiganto plej antauxe en la popolo; cxio fora, kion mi prirevis,
proksimigxas nun al mi tiel vive proksima!
LUNDESTAD
Jes, ni estu vekitaj, sinjoro Stensg[*a]rd! Via ambicio jam estas
surpieda, mi vidas. Bone. La resto iros de si mem. -- Nu, dankon por
tio gxis nun! Mi neniam forgesos vin, cxar vi volis preni de miaj
maljunaj sxultroj la sxargxon de la potenco!
(Gastoj kaj la apartenantoj al la domo venas lauxe enen de la
gxardeno. Du servistinoj alportas lumon kaj ofertas fresxigajxojn dum
la sekvanta sceno.)
SELMA
(iras al la piano maldekstre en la fono) Sinjoro Stensg[*a]rd, vi devas
partopreni; ni ludos "_Doni garantiajxe_".
STENSG[*A]RD
Kun plezuro; mi estas en humoro por tio!
(Ankaux li iras al la fono, interkonsentas kun sxi, lokigas segxojn
k.t.p.)
ERIK BRATSBERG
(mallauxte) Kio diable estas tio, kion patro rakontas, sinjoro
Hejre? Kia parolado estus, kian advokato Stensg[*a]rd prezentis
cxi-supre hieraux?
DANIEL HEJRE
He-he; oni ne scias, cxu?
ERIK BRATSBERG
Ne, ni urbanoj cxeestis ja tagmangxon kaj balon ene en la klubo. Sed
patro diras, ke sinjoro Stensg[*a]rd tute rompis kun la homoj de Storli,
kaj ke li estis terure kruda kontraux Monsen --
DANIEL HEJRE
Kontraux Monsen? Ne, en tio vi certe misauxdis, estimata --
ERIK BRATSBERG
Jes, vere staris tiom da homoj cxirkauxe, tiel ke mi ne gxuste
komprenis; sed efektive mi auxdis ke --
DANIEL HEJRE
Suficxas; atendu gxis morgaux, tiam vi ricevos la historion por
matenmangxo en la gazeto de Aslaksen. (foriras de li)
LA CXAMBELANO
Nun, mia kara Lundestad, cxu vi dauxre tenas vin al tiuj strangajxoj --?
LUNDESTAD
Ne estas strangajxoj, sinjoro cxambelano; kiam viro riskas esti
forpusxata, li devas cedi libervole.
LA CXAMBELANO
Parolturnigxoj! Kiu do intencas forpusxi vin?
LUNDESTAD
Hm; mi estas maljuna veterprofeto. Estas sxangxo en la aero. Nu, mi
jam havas la anstatauxanton. Advokato Stensg[*a]rd estas volema --
LA CXAMBELANO
Advokato Stensg[*a]rd?
LUNDESTAD
Jes, cxu tio ne estis la intenco? Mi prenis tion por indiko, kiam la
cxambelano diris, ke tiun viron oni devus subteni, kaj ke oni aligxu
al li.
LA CXAMBELANO
Jes, mi pensis laux lia eliro kontraux tiu fatala cxarlatanajxo
praktikata en Storli.
LUNDESTAD
Sed kiel povis la cxambelano esti tiel certa, ke Stensg[*a]rd volus
rompi kun tiuj homoj?
LA CXAMBELANO
Kara, tio ja montrigxis hieraux vespere.
LUNDESTAD
Hieraux vespere?
LA CXAMBELANO
Jes, kiam li parolis pri la ruiniga influo de Monsen en la parohxo.
LUNDESTAD
(kun busxo fauxka) Pri Monsen --?
LA CXAMBELANO
Jes, certe; sur la tablo --
LUNDESTAD
Sur la tablo; Jes?
LA CXAMBELANO
Li estis terure kruda; nomis lin monosakon, kaj baziliskon, aux
drakon, aux ion similan. Ha, ha, estis vere amuze auxskulti.
LUNDESTAD
Cxu tio estis amuze auxskulti?
LA CXAMBELANO
Jes, mi ne neas, Lundestad, ke mi deziras al tiuj homoj, kion ili
ricevas el tiajxo. Sed nun ni devas subteni lin; cxar post tia
sangavida atako --
LUNDESTAD
Kiel tiu hieraux, jes?
LA CXAMBELANO
Nu ja.
LUNDESTAD
Tiu sur la tablo?
LA CXAMBELANO
Jes, tiu sur la tablo.
LUNDESTAD
Pri Monsen?
LA CXAMBELANO
Jes, pri Monsen kaj lia kanajlaro. Nun ili certe provos vengxi sin;
kaj pri tio oni do ne povas dubi --
LUNDESTAD
(decide) Advokato Stensg[*a]rd estu subtenenda, -- jeno estas klara!
TORA
Kara patro, vi partoprenu en la ludo.
LA CXAMBELANO
Babilajxo, infano --
TORA
Jes, jes; venu; Selma instige volas.
LA CXAMBELANO
Jes, jes, do mi devas cedi. (mallauxte; elirante) Estas domagxo pri
Lundestad; li vere komencas farigxi senila; imagu, li tute ne
komprenis kion Stensg[*a]rd --
TORA
Ho, venu, venu; nun ni ludu!
(Sxi tiras lin kun si en la rondon, kie la ludo estas jam vigla inter
la junuloj.)
ERIK BRATSBERG
(vokas de sia loko) Sinjoro Hejre, vi estas nomita
garantiajx-jugxanto!
DANIEL HEJRE
He-he; jen efektive mia unua nomigxo en la mondo.
STENSG[*A]RD
(ankaux en la rondo) Kauxze de via konateco kun la justico, sinjoro
Hejre!
DANIEL HEJRE
Ho miaj sxatindaj junaj amikoj, estus por mi gxojego kondamni vin
cxiujn --; nu suficxe!
STENSG[*A]RD
(glitiras al Lundestad, kiu staras antauxe maldekstre) Vi parolis
kun la cxambelano. Pri kio temis? Cxu estis io pri mi?
LUNDESTAD
Bedauxrinde; estis pri tio de hieraux vespere --
STENSG[*A]RD
(tordas sin) Morto kaj plago!
LUNDESTAD
Li opiniis ke vi estis estinta terure kruda, li diris.
STENSG[*A]RD
Jes, cxu vi ne komprenas, ke tio turmentas min --.
LUNDESTAD
Vi povus tamen bonigi tion.
ERIK BRATSBERG
(vokas malsupren) Sinjoro Stensg[*a]rd, la vico estas al vi!
STENSG[*A]RD
Mi venos! (rapide al _Lundestad_) Kiel tion bonigi?
LUNDESTAD
Se vi trovos okazon, petu ekskuzon.
STENSG[*A]RD
Je Dio, jenon mi faros!
SELMA
Rapidu; rapidu!
STENSG[*A]RD
Mi venas, sinjorino! Jen mi estas!
(La ludo dauxras kun rido kaj gajeco. Kelkaj maljunaj sinjoroj ludas
kartojn dekstre. _Lundestad_ eksidas maldekstre; _Daniel Hejre_
proksime.)
DANIEL HEJRE
Tiu idulo diras ke mi havis konatecon kun la justico!
LUNDESTAD
Li estas iom senrespekta busxe; tion ni ne povas nei.
DANIEL HEJRE
Tial la tuta familio svingadas la voston por li. He-he; estas
hontinde vidi kiel ili timas.
LUNDESTAD
Ne, en tio vi eraras, sinjoro Hejre. La cxambelano ne timas.
DANIEL HEJRE
Cxu ne? Cxu vi opinias, ke mi estas blinda, estimato?
LUNDESTAD
Ne, sed --; jes, vi certe povas silenti? Bone; mi diru al vi la
konekson. La cxambelano kredas, ke estas Monsen pri kiu temis
hieraux.
DANIEL HEJRE
Monsen? Ho, babilacxo!
LUNDESTAD
Efektive, sinjoro Hejre! Ringdal aux la frauxlino tion eble kredigis
al li --
DANIEL HEJRE
Kaj jen li elpensas inviti lin al granda tagmangxfesteno! Ho, tio
estas je Dio sublima! Ho sciu, pri _tio_ mi ne povas silenti.
LUNDESTAD
Tsxsx, tsxsx! Memoru kion vi promesis al mi. La cxambelano estas ja
via malnova lerneja amiko; kaj ecx se li iom krude traktis vin --
DANIEL HEJRE
He-he; mi pagos al li kun rentoj --
LUNDESTAD
Atentu bone; la cxambelano estas potenca. Ne ludu kun leonoj.
DANIEL HEJRE
Bratsberg leono? Pa; li estas stulta, sciu; tia mi ne estas. Ho, kiajn
brilajn cxikanajxojn, kiajn sarkasmajxojn, kian pikparolon mi bakos el tio
cxi, kiam mi iun fojon lancxos nian grandan proceson!
SELMA
(vokas el la rondo) Sinjoro jugxanto, kion tiu faru, kiu posedas cxi
tiun garantiajxon?
ERIK BRATSBERG
(nerimarkate, al _Daniel Hejre_) Estas tiu de Stensg[*a]rd! Elpensu ion
amuzan.
DANIEL HEJRE
Estas garantiajxo, cxu? He-he, mi pripensu; li povus ja ekzemple, --
suficxas. Li faru paroladon!
SELMA
Estas la garantiajxo de sinjoro Stensg[*a]rd.
ERIK BRATSBERG
Sinjoro Stensg[*a]rd faru paroladon!
STENSG[*A]RD
Ho ne; ke mi rezignu; mi suficxe malbone sukcesis hieraux.
LA CXAMBELANO
Bonege, sinjoro Stensg[*a]rd; ankaux mi komprenas ion pri oratoreco.
LUNDESTAD
(al _Daniel Hejre_) Je Dio; ke li nun ne konfuzigxas.
DANIEL HEJRE
Konfuzigxas? He-he. Vi estas trafa! Benita elpensajxo! (duonlauxte al
_Stensg[*a]rd_) Se vi hieraux konfuzigxis, vi povas ja hodiaux
frapi vin mem busxe.
STENSG[*A]RD
(ekhavas ideon) Lundestad, jen la sxanco!
LUNDESTAD
(eviteme) Ludu viajn kartojn sagxe. (sercxas sian cxapelon kaj
sxteliras lauxe al la pordo)
STENSG[*A]RD
Jes, mi faros paroladon!
LA JUNAJ SINJORINOJ
Bravo! Bravo!
STENSG[*A]RD
Prenu viajn glasojn, miaj gesinjoroj! Mi nun faros paroladon, kiu
komencas per fabelo; cxar mi sentas la fabela fluo de vervo vigligxi
tra mi en cxi tiu rondo.
ERIK BRATSBERG
(al la sinjorinoj) Auxdu! Auxdu!
(_La cxambelano_ prenas sian glason de la ludotablo dekstre, kaj
restas tie staranta. _Ringdal, doktoro Fjeldbo_ kaj kelkaj aliaj
sinjoroj envenas de la gxardeno.)
STENSG[*A]RD
Okazis dum la printempaj tagoj. Juna kukolo flugis en la deklivon. La
kukolo estas felicxobirdo; kaj estis granda birdofesteno malsupre de
li sur la plata tereno, kaj sovagxaj kaj malsovagxaj kreajxoj arigxis
tie. El la kokinejoj ili pasxetis; el la anserlagetoj ili venis
balancire; malsupren de Storlien peza urogalo sxvebis malalte
frapegante la flugilojn, kaj sin farante kvazaux pli largxa ol gxi
estis; kaj foje kaj foje gxi krakadis: Krak, krak, krak, kio signifas
tiom ke: mi estas la bienegulo de "Storli", mi!
LA CXAMBELANO
Bonege! Auxskultu!
STENSG[*A]RD
Kaj jen estis maljuna pego. Laux la trunkoj gxi vagadis supren kaj
malsupren, boris per sia pinta beko, glutis vermojn, kaj cxion kio
eligas galon, kaj dekstre kaj maldekstre oni auxdis: prik, prik,
prik; -- estis la pego --
ERIK BRATSBERG
Ne, pardonon, cxu ne estis cikonio aux iu --?
DANIEL HEJRE
Suficxas!
STENSG[*A]RD
Estis la maljuna pego. Sed tiam vigligxis en la rondo; cxar ili
trovis iun pri kiu kluki malicon; kaj jen ili arigxis kaj klukis
hxore, tiom longe, gxis la juna kukolo komencis kluki ankaux gxi --
FJELDBO
(nerimarkite) Pro Dio, homo, silentu!
STENSG[*A]RD
Sed tiu al kiu rilatis, estis aglo, kiu sidis en soleca trankvilo sur
abrupta monto. Pri li ili cxiuj samopiniis. "Li estas timigilo por la
vilagxaro," diris rauxka korvo. Sed la aglo jxetflugis transverse,
kaptis la kukolon kaj portis gxin supren. -- Estis kororabo! Kaj de
tie supre la felicxobirdo vidis vaste kaj gxuige super la malalteco;
supre estis silento kaj sunlumo; de tie gxi lernis prijugxi la aron
de la kokinejo kaj de la nekulturitaj deklivoj --
FJELDBO
(lauxte) Haltu; haltu! Muziko!
LA CXAMBELANO
Tsxsx; ne interrompu lin.
STENSG[*A]RD
Sinjoro cxambelano Bratsberg, -- jen la fino de mia fabelo, kaj mi
pasxas antaux vi en la cxeesto de multaj homoj, kaj petas vian
pardonon pro hieraux.
LA CXAMBELANO
(duonan pasxon malantauxen) Mi --?
STENSG[*A]RD
Dankon pro la maniero per kiu vi vengxis vin pro miaj senpripensaj
dirajxoj. En mi vi havas de nun armitan batalanton. Kaj laux tio,
gesinjoroj, toston por la aglo sur la montopinto; toston por sinjoro
cxambelano Bratsberg!
LA CXAMBELANO
(palpe apogas sin al la tablo) Dankon, sinjoro advokato!
LA GASTOJ
(la plimultaj en gxenita embaraso) Sinjoro cxambelano! Sinjoro
cxambelano Bratsberg!
LA CXAMBELANO
Miaj sinjorinoj! Miaj sinjoroj! (mallauxte) Tora!
TORA
Patro!
LA CXAMBELANO
Ahx, doktoro, doktoro, kion vi estas farinta!
STENSG[*A]RD
(kun la glaso en la mano, brile kontenta) Kaj nun retrovu viajn
lokojn! Hoj, Fjeldbo, kunvenu, -- en la asocion de la junuloj! Jen la
ludo en evoluo!
DANIEL HEJRE
(antauxe maldekstre) Jes efektive la ludo estas en evoluo!
(_Lundestad_ malaperas en la fono.)
Kurteno
TRIA AKTO
(Eleganta antauxcxambro kun enirejo en la fono. Maldekstre estas
pordo al la oficejo de la cxambelano; pli malantauxe estas pordo al
la sidcxambro. Dekstre estas pordo al la oficejoj de la ferfareja
administranto; antauxe de tiu estas fenestro.)
(_Tora_ sidas ploranta sur la sofo maldekstre. _La cxambelano_ iras
impete tien kaj reen.)
LA CXAMBELANO
Kaj nun ni havas la postludon. Ploron kaj gxemon --
TORA
Ho, Dio donu ke ni neniam estus vidintaj tiun homon!
LA CXAMBELANO
Kiun homon?
TORA
Tiun abomenindan advokaton Stensg[*a]rd, kompreneble.
LA CXAMBELANO
Vi devus prefere diri: ke ni neniam estus vidintaj tiun abomenan
doktoron!
TORA
Fjeldbo?
LA CXAMBELANO
Jes, Fjeldbo; Fjeldbo, jes! Cxu ne estis li, kiu tutplene mensogis al
mi --?
TORA
Ne, kara benata patro, estis mi.
LA CXAMBELANO
Vi? Do ambaux! Kunaj en komploto; malantaux mia dorso! Jen delikate!
TORA
Ho, patro, se vi scius --
LA CXAMBELANO
Ho, mi certe scias; pli ol suficxas; multe pli!
(_Doktoro Fjeldbo_ venas de la fono.)
FJELDBO
Bonan tagon, sinjoro cxambelano! Bonan tagon, frauxlino.
LA CXAMBELANO
(dauxre pasxadas tien kaj reen) Nu, cxu tie vi estas, -- vi fatalulo --
FJELDBO
Jes, estis ege malagrabla okazajxo.
LA CXAMBELANO
(rigardas tra la fenestro) Cxu vi tamen tiel pensas?
FJELDBO
Mi kredas, ke vi estas rimarkinta, kiel mi la tutan tempon tenis la
okulon sur Stensg[*a]rd. Malfelicxe, kiam mi auxdis ke oni ludus
garantiajxojn, mi pensis ke ne estis iu dangxero --
LA CXAMBELANO
(stampfas la plankon) Ridindigxi de tia afektulo! Kaj kion do miaj
gastoj estas imagintaj pri mi? Ke mi estus suficxe fia por voli
acxeti tiun personon, tiun -- tiun --, kiel Lundestad nomas lin!
FJELDBO
Jes, sed --
TORA
(nerimarkite de la patro) Ne parolu!
LA CXAMBELANO
(post mallonga pauxzo li turnas sin al _Fjeldbo_) Diru al mi
sincere, doktoro, -- cxu mi estas pli stulta ol la plimulto de aliaj
homoj?
FJELDBO
Kiel vi povas demandi tiel, sinjoro cxambelano?
LA CXAMBELANO
Sed kiel povis do okazi, ke mi versxajne estis la sola, kiu ne
komprenis, ke la damnita parolado estis adresata al mi?
FJELDBO
Cxu mi diru al vi?
LA CXAMBELANO
Jes, kompreneble vi faru.
FJELDBO
Estas pro tio, ke vi mem vidas vian pozicion cxi tie en la vilagxaro
per aliaj okuloj, ol la cetera popolo faras.
LA CXAMBELANO
Mi konsideras mian pozicion, kiel mia beata patro konsideris sian
pozicion cxi tie. Al mia beata patro oni neniam estus kuragxinta
regali tiajxon.
FJELDBO
Via beata patro ja mortis proksimume je la jaro 1830.
LA CXAMBELANO
Nu ja; Multo dissolvigxis post tiu tempo. Tamen mi mem kulpas. Mi
miksis min tro multe kun tiuj ordinaruloj. Tial mi devas rezigne
akcepti esti metata flanke de bienulo Lundestad!
FJELDBO
Nu, honeste dirite, mi ne vidas iun malaltigxon en tio.
LA CXAMBELANO
Ho, vi bone komprenas min. Kompreneble mi ne insistas pri ia nobleco,
aux pri titoloj aux tiajxoj. Sed tio kion mi honoras, kaj tio kion mi
postulas ke aliuloj honoru, tio estas tiu en nia familio heredita
honesteco tra la tuta parencaro. Estas _tio_ pri kio mi pensas, ke
kiam oni, kiel Lundestad, intervenas en la publikan vivon, tiam oni
ne povas konservi sian karakteron kaj sian konduton tute senmakula.
Tial Lundestad ja devas akcepti, ke oni makuligas lin. Sed oni lasu
min en paco; mi staras ekstere de la partioj.
FJELDBO
Ne tute, sinjoro cxambelano. Vi tamen gxojigxis tiom longe, kiam vi
kredis, ke la atako direktigxis al Monsen.
LA CXAMBELANO
Ne menciu tiun homon! Estas li, kiu frivoligis la moralan senton cxi
tie en la vilagxaro. Bedauxrinde li ankaux kapturnigis mian sinjoron
filon.
TORA
Erik?
FJELDBO
Vian filon?
LA CXAMBELANO
Jes; kial li enirus en tiujn marcxandajxojn? Tio ja kondukas al
nenio.
FJELDBO
Sed kara sinjoro cxambelano, li tamen devas vivi, kaj --
LA CXAMBELANO
Ho, per sxparemo li efektive povus vivi bone per la patrina
heredajxo.
FJELDBO
Jes, eble li povus vivi pere de gxi; sed _por_ kio li vivus?
LA CXAMBELANO
Por kio? Nu, se li absolute bezonus ion _por_ kio vivi, li ja estas
jura kandidato; li povus vivi por sia scienco.
FJELDBO
Ne, tion li ne povus; cxar tio estas kontraux lia naturo. Li ankaux
ne povis esperi baldaux ekhavi oficon; la estradon de viaj bienoj vi
ja rezervis por vi mem; via filo ne havas infanojn por eduki. Kaj
kiam li sub tiaj cirkonstancoj vidas tentajn ekzemplojn antaux si, --
vidas homojn, kiuj el nenio estas kreadantaj duonan milionon --
LA CXAMBELANO
Duonan milionon? Ho, haltu jen, ke ni restu je cent mil. Sed nek la
duona miliono nek la cent mil kunrastigxas per tute puraj manoj; --
mi aludas ne rilate al la mondo; je Dio; laux la legxoj oni ja povas
teni sin observema; sed laux sia propra konscienco. Al tiajxo mia filo
kompreneble ne povas persvadigxi. Vi do povas esti tute trankvila: la
komerco de grandkomercisto Bratsberg certe ne alportos profiton de
duona miliono.
(_Selma_, en promena vesto, venas de la fono.)
SELMA
Bonan matenon! Cxu mia edzo ne cxeestas?
LA CXAMBELANO
Bonan matenon, infano. Cxu vi sercxas vian edzon?
SELMA
Jes, li diris, ke li intencus cxi tien. La proprietulo Monsen vizitis
lin frumatene, kaj jen --
LA CXAMBELANO
Monsen? Cxu Monsen vizitas vin?
SELMA
Foje li faras; pleje en komercaj aferoj. Sed kara Tora, kio estas?
Cxu vi ploris?
TORA
Ho, estas nenio.
SELMA
Jes, estas! Hejme Erik estis malbonhumora, kaj cxi tie --;
aspektigxas el vi cxiuj; io okazis. Kio estas?
LA CXAMBELANO
Nu, nu; almenaux ne estas io por vi. Vi estas tro delikata por porti
sxargxojn, mia eta Selma. Eniru la sidcxambron, vi du, dume. Se Erik
diris, ke li venos, li certe venos.
SELMA
Ni eniru; -- kaj precipe gardu min kontraux la trablovo! (cxirkauxbrakas
sxin) Ho, mi povus premegi vin, dolcxa Tora!
(Ambaux virinoj eliras maldekstre.)
LA CXAMBELANO
Ili do kune engagxigxis, la du spekulantoj. Ili devus kunligigxi en
kompanion. Monsen kaj Bratsberg, -- sonus bele! (frapigxas al la
pordo) Envenu!
(_Advokato Stensg[*a]rd_ entretas tra la pordo.)
LA CXAMBELANO
(retiras sin pasxon) Cxu kio!
STENSG[*A]RD
Jes, jen mi estas denove, sinjoro cxambelano!
LA CXAMBELANO
Jenon mi vidas.
FJELDBO
Sed cxu vi frenezigxis, homo?
STENSG[*A]RD
Vi retirigxis frue hieraux vespere. Kiam Fjeldbo estis klariginta al
mi la koheron, vi jam estis --
LA CXAMBELANO
Mi petas vin, -- cxiu klarigo estos superflua --
STENSG[*A]RD
Jes, certe; tamen ne kredu, ke estas pro tio, ke mi estas veninta.
LA CXAMBELANO
Cxu ne, do?
STENSG[*A]RD
Mi scias, ke mi malhonorigis vin.
LA CXAMBELANO
Tion ankaux mi scias; kaj antaux ol mi forpelos vin el la pordo, vi
eble bonvolu diri, kial vi venas cxi tien.
STENSG[*A]RD
Cxar mi amas vian filinon, sinjoro cxambelano!
FJELDBO
Kio --?
LA CXAMBELANO
Kion li diras, doktoro?
STENSG[*A]RD
Jes, vi ne povas kapti la sencon de tio, sinjoro cxambelano. Vi estas
maljuna homo; vi havas nenion por kio lukti --
LA CXAMBELANO
Kaj vi arogas al vi --!
STENSG[*A]RD
Mi venas por peti la manon de via filino, sinjoro cxambelano.
LA CXAMBELANO
Vi --, Vi --! Cxu vi ne eksidu?
STENSG[*A]RD
Dankon; mi staras.
LA CXAMBELANO
Kion vi diras al tio cxi, doktoro?
STENSG[*A]RD
Ho, Fjeldbo diras cxion bonan; li estas mia amiko; la sola, vera
amiko, kiun mi havas.
FJELDBO
Ne, ne, homo; eterne neniam se vi --
LA CXAMBELANO
Cxu estas tial, ke la ferfareja doktoro enkondukigis lin en nian
domon?
STENSG[*A]RD
Vi nur konas min de la konduto antauxhieraux kaj hieraux. Kaj tio ne
suficxas. Mi ankaux ne estas la sama hodiaux ol kiel antauxe. La
kunestado kun vi kaj kun la viaj falis kiel printempa pluvo sur min.
Dum unu sola nokto gxermoj kreskis! Vi ne devas forpusxi min reen en
la abomenindajxon. Mi neniam posedis la belajxojn en la vivo antaux
nun; estis kvazaux birdoj sur la tegmento por mi --
LA CXAMBELANO
Sed mia filino --?
STENSG[*A]RD
Ho, sxin mi gajnos.
LA CXAMBELANO
Nu? Hm!
STENSG[*A]RD
Jes, cxar mi tion volas. Memoru kion vi rakontis al mi hieraux. Vi
ankaux estis malkontenta pri la edzigxo de via filo; -- jen vidu, tio
sxangxigxis al bono. Vi skribu la spertopagon malantaux la orelon,
kiel Fjeldbo diris --
LA CXAMBELANO
Nu, do tia estis la penso?
FJELDBO
Tute ne! Kara sinjoro cxambelano, ke mi parolu sola kun li --
STENSG[*A]RD
Babilajxo; mi ne havas ion priparolindan kun vi. Auxskultu nun,
sinjoro cxambelano! Estu nun gxentila kaj sagxa. Familio, kia la via,
bezonas novajn kunligojn; se ne, la parencaro stultigxas --
LA CXAMBELANO
Ne, nun troigxe!
STENSG[*A]RD
Tsx, tsx; ne ekkolerigxu! Forigu cxiujn tiujn tedajn noblecajn
ideacxojn; -- je diablo, estas ja funde nenio alia ol stultajxoj. Vi
vidos kiel vi sxatos min, kiam vi nur konatigxos kun mi. Jes, jes; vi
_devas_ sxati min, -- kaj vi kaj via filino! Sxin mi devigos --
LA CXAMBELANO
Kion vi opinias, doktoro?
FJELDBO
Mi opinias, ke estas frenezajxo!
STENSG[*A]RD
Jes, por vi estus frenezajxo; sed mi, vidu, mi havas taskon farendan
cxi tie sur la gxuinda tero de Dio; -- mi ne lasos min timigxi de
babilajxo kaj antauxjugxoj!
LA CXAMBELANO
Sinjoro advokato; jen la pordo.
STENSG[*A]RD
Vi montras al mi --?
LA CXAMBELANO
La pordon.
STENSG[*A]RD
Ne faru!
LA CXAMBELANO
Eliru! Vi estas ambiciulo, iu -- iu; cxu ne estas damnite! Vi estas --
STENSG[*A]RD
Kio mi estas?
LA CXAMBELANO
Tio alia; tio, kion mi havas sur la lango, vi estas!
STENSG[*A]RD
Se vi baros al mi mian vivovojon, vi gardu vin!
LA CXAMBELANO
Kial?
STENSG[*A]RD
Jes, cxar tiam mi persekutos vin, skribos kontraux vi en la gazetoj,
kalumnios vin, subfosos vian honoron, se mi atingos al tio. Vi kriu
sub la skurgxobatoj, vi kredu, ke vi videtas fantomojn en la nubo,
kiuj jxetas sin sur vin. Vi kurbu vin en timo, tenu viajn brakojn
kurbe super la kapo por vin sxirmi, -- rampu, sercxu sxirmejon
kontraux mi --
LA CXAMBELANO
Vi mem rampu en sxirmejon -- en la frenezulejon; tie vi apartenas!
STENSG[*A]RD
Haha; jen vendista oferto; sed vi ne pli bone komprenas, sinjoro
Bratsberg! Mi diru al vi: La kolero de Dio estas en mi. Estas lia
volo, kontraux kiu vi staras. Li celis la plej helan pri mi. Ne
ombrigu! -- Nu, mi ja vidas, ke mi nenien atingos kun vi hodiaux; sed
tio ne gravas. Mi postulas nenion alian ol ke vi parolu al via
filino. Pretigu sxin; tamen donu al sxi la sxancon elekti! Pripensu,
kaj cxirkauxrigardu. Kie povas vi atendi trovi bofilon inter tiuj cxi
malsagxuloj kaj stratvaguloj? Fjeldbo diras, ke sxi estas profunda,
silenta kaj fidela. Jes, nun vi scias cxion. Adiaux, sinjoro
cxambelano; -- vi povas havi min kiel vi deziras, kiel amiko aux kiel
malamiko. Adiaux! (Li eliras en la fono.)
LA CXAMBELANO
Tien do estas veninta! Tiajxon oni kuragxas servi al mi en mia propra
domo!
FJELDBO