LA CXAMBELANO
Li hodiaux; aliuloj morgaux.
FJELDBO
Ke ili venu; mi sxirmos kontraux la frapo; mi iros tra fajro kaj akvo
por vi --
LA CXAMBELANO
Jes, vi, kiu kulpas pri la tuto! -- Hm; tiu Stensg[*a]rd, li estas
efektive la plej impertinenta fripono, kiun mi konis! Kaj tamen, --
kio damninde estas? Li havas ion en si, kion mi sxatas.
FJELDBO
Estas eblecoj en li --
LA CXAMBELANO
Estas sincereco en li, sinjoro ferfareja doktoro! Li ne cxirkauxiras
ludante malantaux ies dorso, kiel tiom da aliuloj; li -- li!
FJELDBO
Pri tio ne estas luktenda. Nur firme, sinjoro cxambelano; ne kaj
denove ne al Stensg[*a]rd --
LA CXAMBELANO
Ho, tenu viajn konsilojn por vi mem! Vi povas fidi ke nek li, nek iu
alia --
FERFAREJA ADMINISTRANTO RINGDAL
(de la pordo dekstre) Kun via permeso, sinjoro cxambelano; unu
vorto -- (flustras)
LA CXAMBELANO
Kio? Ene cxe _vi_?
RINGDAL
Li envenis per la malantauxa pordo, kaj petegas paroli kun vi.
LA CXAMBELANO
Hm. -- Ho, doktoro, eniru momenton al la sinjorinoj; estas iu, kiu --
sed diru nenion al Selma pri sinjoro Stensg[*a]rd kaj lia vizito. Sxin
ni tenu ekstere de cxi tiu afero. Rilate al mia filino, estus ankaux
laux mia deziro, se vi povus teni puran busxon; sed -- --. Ho, mi ne
emas --! Nu, bonvolu eniri.
(_Fjeldbo_ iras en la sidcxambron. Dume _Ringdal_ estas reirinta en
sian oficejon. Post mallonga pauxzo envenas de tie proprietulo
_Monsen._)
MONSEN
(cxe la pordo) Mi petas sinjoron cxambelano pri pardono --
LA CXAMBELANO
Nu, envenu; envenu!
MONSEN
Mi do esperas, ke bone statas pri la familio?
LA CXAMBELANO
Dankon. Cxu vi ion deziras?
MONSEN
Ne povas _tion_ diri. Mi estas, dank' al Dio, homo kiu _havas_
preskaux cxion, kion li deziras.
LA CXAMBELANO
Jen, jen; tio estas multe dirite.
MONSEN
Sed mi ja ankaux laboris, sinjoro cxambelano. Jes, mi scias, ke vi ne
rigardas mian aktivecon per afabla okulo.
LA CXAMBELANO
Aspekte ne havas iun influon sur via aktiveco per kia okulo mi
rigardas gxin.
MONSEN
Nu, kiu scias? Mi almenaux nun pensas tiri min el la aferoj.
LA CXAMBELANO
Cxu vere?
MONSEN
La sukceso sekvis min, mi diru al vi. Mi nun estas tiel longe
antauxen atinginta, kiel mi sxatas atingi, kaj tial mi pensas, ke
estus tempo iom post iom likvidi, kaj --
LA CXAMBELANO
Nu, pri tio mi gratulas kaj vin kaj multajn aliajn.
MONSEN
Kaj se mi samtempe povus fari al la cxambelano servon --
LA CXAMBELANO
Al mi?
MONSEN
Kiam la arbaroj de Langerud antaux kvin jaroj metigxis al auxkcio, vi
ofertis --
LA CXAMBELANO
Jes, sed post la auxkcio vi superproponis kaj falis al vi la aljugxo.
MONSEN
Vi povus nun ricevi ilin kun segejo kaj cxiuj apartenajxoj --
LA CXAMBELANO
Post tiu senkonsidera forhakado tie farita --?
MONSEN
Ho, ili ankoraux multe valoras; kaj per via ekspluatmaniero post
kelkaj jaroj ili --
LA CXAMBELANO
Dankon; bedauxrinde mi ne povas partopreni en tiu afero.
MONSEN
Sed estas multe enspezebla, sinjoro cxambelano. Kaj rilate al mi --;
mi diru al vi, ke mi havas intence grandan spekulon; multo estas
metita en la ludon; mi pensas ke estas multo gajnebla; eble cent mil
aux tiom.
LA CXAMBELANO
Cent mil? Tio efektive ne estas nekonsiderinda sumo.
MONSEN
Ha-ha-ha! Gxuste bela por kunpreni kaj meti cxeflanke de la ceteraj.
Sed se oni faru tiajn grandajn batalojn, oni bezonas helpan
tacxmenton, kiel dirite. Enkasa mono ne multas; la tauxgaj nomoj
estas jam uzitaj --
LA CXAMBELANO
Jes, por tio certaj homoj jam estas arangxintaj.
MONSEN
Unu mano lavas la alian. Nu, sinjoro cxambelano, cxu ni do faru
negocon? Vi ricevos la arbarojn por absurde malalta prezo --
LA CXAMBELANO
Mi ne volas havi ilin por iu ajn prezo, sinjoro Monsen.
MONSEN
Sed bona oferto tamen valoras alian. Sinjoro cxambelano, cxu vi volas
helpi min?
LA CXAMBELANO
Al kio vi celas?
MONSEN
Kompreneble ke mi deponas garantiajxon. Mi havas ja suficxe da
bienposedajxoj. Jen vidu. Cxi tiuj paperoj --; cxu vi permesas ke mi
orientigu vin pri mia stato?
LA CXAMBELANO
(forpusxas la dokumentojn) Cxu estas mona subteno, ke vi bezonas --?
MONSEN
Ne kontanta mono; tute ne. Sed la subteno de la cxambelano --.
Kontraux kompenso kompreneble; -- kaj kontraux garantiajxo, kaj --
LA CXAMBELANO
Kaj kun tia demando vi venas al mi?
MONSEN
Jes, gxuste al vi. Mi scias, ke vi multfoje forgesis vian antipation,
kiam iu vere venis en malfacilajxon.
LA CXAMBELANO
Nu, iamaniere mi devas danki vin pro via bona opinio, -- precipe en
tempo kia cxi tia; sed tamen --
MONSEN
Sinjoro cxambelano, cxu vi ne volas diri al mi, kion vi malestimas
pri mi?
LA CXAMBELANO
Ho, por kio tio utilus?
MONSEN
Povus utili por gxustigi la rilaton. Mi ne scias, ke mi iam ion baris
por vi.
LA CXAMBELANO
Cxu ne? Do mi tamen menciu al vi okazajxon, kiam vi kontrauxstaris
min. Mi starigis la ferfarejan pruntejon por la avantagxo de miaj
subuloj kaj por aliuloj. Sed jen vi komencis fari bankkomercon; la
homoj iras al vi kun sia sxparmono --
MONSEN
Kompreneble, sinjoro cxambelano; cxar mi donas pli altan interezon je
deponajxo.
LA CXAMBELANO
Jes, sed vi ankaux prenas pli altan pruntedonan interezon.
MONSEN
Sed mi ne faras tiom da malfacilajxoj pri kauxcio kaj tiajxoj.
LA CXAMBELANO
Bedauxrinde; tial oni ankaux vidas, ke farigxas komercoj je dek-dekdu
mil spesoj, sen ke nek acxetanto nek vendanto posedas du danajn
sxilingojn. Jen, tion, sinjoro Monsen, mi malestimas en vi. Kaj krome
io, kio estas pli proksima ankoraux. Cxu vi kredas, ke estis laux mia
bona volo, ke mia filo kapjxetis sin en tiujn senbridajn
entreprenojn?
MONSEN
Sed por tio mi do ne kulpas!
LA CXAMBELANO
Estis via ekzemplo, kiu infektis lin, kiel la aliajn. Kial vi ne
restis en via komenca okupo?
MONSEN
Trunkflosisto, kiel mia patro?
LA CXAMBELANO
Estis eble honto stari en mia servo? Via patro nutris sin honeste kaj
estis estimata en sia profesio.
MONSEN
Jes, gxis li estis sin laborinta sensana kaj fine tirigxis en la
akvofalon kun la trunkfloso. Cxu vi konas ion pri la vivo en tiu
profesio, sinjoro cxambelano? Cxu vi unu solan fojon provis, kion
tiuj homoj devas elteni, kiuj penegas por vi ene en la arbaroj kaj
malsupren laux la riverejoj, dum vi sidas en via agrabla cxambro kaj
rikoltas la fruktojn? Cxu vi povas mallauxdi tian homon, ke li volas
laborigi sin supren? Mi ja estis ricevinta iom pli bonan instruon, ol
mia patro; eble ankaux havis pli bonajn talentojn --
LA CXAMBELANO
Jen bone. Sed per kiaj metodoj estas vi suprenveninta? Vi komencis
per vendado de brando. Poste vi acxetis nesekurajn sxuldatestojn;
enkasigis ilin senindulge; tiel vi iris pluen kaj pluen. Kiom multajn
estas vi ruinigintaj por antauxenigxi!
MONSEN
Tia estas la komerca vivo; supren por iu kaj malsupren por aliulo.
LA CXAMBELANO
Sed la maniero kaj la iloj? Estas estimindaj familioj, kiuj elcxerpas
la almozulkeston kulpe de vi.
MONSEN
Ankaux Daniel Hejre ne estas tre fora de la almozulkesto.
LA CXAMBELANO
Mi komprenas vin. Sed mian konduton mi povas defendi antaux Dio kaj
homoj! Kiam la lando, post la disigxo de Danlando, estis en mizero,
mia benata patro helpis trans eblecoj. Tial kelkaj el niaj bienoj
transvenis al la familio Hejre. Al kio tio kondukis? Sidis vivaj
estajxoj sur tiuj bienoj; kaj ili suferis sub la malsagxa traktado de
Daniel Hejre. Li forhakis la arbarojn je damagxo, jes mi povas ecx
diri, je malfelicxo al la distrikto. Cxu ne estis mia simpla devo
malhelpi tiajxon, kiam mi povis? Kaj mi povis; mi havis la legxon por
mi; mi estis en mia bona rajto, kiam mi reprenis miajn bienojn alode.
MONSEN
Ankaux mi ne miskondutis kontraux la legxo.
LA CXAMBELANO
Sed kontraux via propra konscio, kontraux via konscienco, el kiu vi
espereble havas ion. Kaj kiel vi estas detruinta la bonan ordon cxi
tie? Kiel vi malfortigis la respekton, kiun devus doni la ricxeco?
Oni ne plu demandas kiel kapitalo estas akirita, aux kiom longe gxi
estas estinta en la posedo de iu familio; oni nur demandas: kiom
valoras tiu aux tiu alia? Kaj laux tio li prijugxigxas. Sub cxio tio
ankaux mi suferas; ni du farigxis kvazaux iuj kamaradoj; oni mencias
nin kune, cxar ni estas la plej grandaj bienposedantoj cxi tie. Tion
mi ne toleras! Mi diras al vi unu fojon por cxiuj: pro tio mi
malestimas vin.
MONSEN
Tio havu finon, sinjoro cxambelano; mi cxesos mian agadon, cedas por
vi en cxiuj flankoj; sed mi petas vin, mi petegas vin, nur helpu min!
LA CXAMBELANO
Mi ne faros.
MONSEN
Mi volonte pagos kion ajn --
LA CXAMBELANO
Pagi! Kaj tion vi kuragxas --
MONSEN
Se ne pro mi, do pro via filo!
LA CXAMBELANO
Mia filo?
MONSEN
Jes, li partoprenas; mi pensas, ke povos veni 20 000 taleroj kiel lia
porcio.
LA CXAMBELANO
Kiujn li gajnos?
MONSEN
Jes!
LA CXAMBELANO
Sed, bona Dio, kiu do perdos tiun monon?
MONSEN
Kiel --?
LA CXAMBELANO
Kiam mia filo gajnos gxin, do devas esti iu kiu perdos gxin?
MONSEN
Avantagxa komerco; mi ne rajtas ion pli diri. Sed mi bezonas
respektoplenan nomon; nur subskribo per via nomo --
LA CXAMBELANO
Subskribo! Sur dokumentoj --
MONSEN
Nur por 10 -- 15 000 taleroj.
LA CXAMBELANO
Kaj vi unu solan momenton povis kredi, ke --? _Mia_ nomo! En tia
afero! Mia nomo? Kiel kauxcianto do?
MONSEN
Nur pro la formo --
LA CXAMBELANO
Trompo! Mia nomo! Ne por kiu ajn prezo. Mi neniam subskribis per mia
nomo sur fremdaj paperoj.
MONSEN
Neniam? Tio do estas troigo, sinjoro cxambelano!
LA CXAMBELANO
Efektive; kiel mi diras al vi.
MONSEN
Ne; efektive. Tion mi mem vidis.
LA CXAMBELANO
Kion vi vidis?
MONSEN
La nomon de la cxambelano, almenaux sur kambio.
LA CXAMBELANO
Malvero, mi diras al vi! Tion vi neniam vidis.
MONSEN
Mi vidis! Sub kambio de 2000 taleroj. Pripensu!
LA CXAMBELANO
Nek de du mil nek de dek mil! Je mia honoro kaj mia plej alta vorto,
neniam!
MONSEN
Do gxi estas falsa.
LA CXAMBELANO
Falsa?
MONSEN
Jes, falsa; kopiita; -- cxar mi _estas_ gxin vidinta.
LA CXAMBELANO
Falsa? Falsa! Kie vi tion vidis? Cxe kiu?
MONSEN
Tion mi ne diras.
LA CXAMBELANO
Ha-ha; tion ni tamen malkasxigos!
MONSEN
Auxskultu min --!
LA CXAMBELANO
Silentu! Tien oni do kondukis la aferojn! Falsa! Miksigis min en la
fiajxojn! Jes, do ne estas strange, ke mi metigxas range inter la
aliuloj. Sed nun mi ludu kun ili!
MONSEN
Sinjoro cxambelano, -- pro vi mem kaj pro multaj aliaj --
LA CXAMBELANO
Tenu vin for de mi! Foriru! Estas vi, kiu estas la instiganto --!
Jes, estas! Veo al tiu de kiu venas la falilo.[4] Estas peka vivado,
kondutita en via domo. Kaj kia estas la frekventajxo kiun vi sercxas?
Personoj de Kristiania kaj de aliaj lokoj, kiuj nur aspiras mangxadon
kaj trinkegadon, kaj kiuj ne bone valorigas la socion en kiu tio
okazas. Silentu! Mi mem vidis viajn noblajn julgastojn cxasi laux la
vojo, kiel aro de hurlantaj lupoj! Kaj estas io, kio pli malbona
estas. Vi havis skandalojn kun viaj propraj servistinoj. Via edzino
frenezigxis pro viaj dibocxoj kaj via kruda traktado.
[4] ve al tiu homo, per kiu la falilo venas (mateo 18:7).
MONSEN
Ne; nun estas tro! Vi estos pentanta tiujn vortojn!
LA CXAMBELANO
Ho, je diablo pri viaj minacoj. Kion vi povos fari kontraux mi? Mi?
Vi demandis kial mi malestimas vin. Nun vi ricevis informon. Nun vi
scias, kial mi tenis vin ekstere de la bona socio.
MONSEN
Jes, sed nun mi tiros la bonan socion malsupren --
LA CXAMBELANO
Tiun vojon!
MONSEN
Mi konas la vojon, sinjoro cxambelano! (elen en la fono)
LA CXAMBELANO
(aliras, malfermas la pordon dekstre kaj vokas) Ringdal; -- envenu!
RINGDAL
Sinjoro cxambelano?
LA CXAMBELANO
(vokas enen en la sidcxambron) Sinjoro doktoro; bonvenu --! Nun,
Ringdal, miaj antauxdiroj plenumigxas.
FJELDBO
Pri kio mi servu, sinjoro cxambelano?
RINGDAL
Cxu la cxambelano faris antauxdirojn?
LA CXAMBELANO
Kion vi nun diros, doktoro? Vi cxiam pensis, ke mi troigis, kiam mi
diris, ke Monsen koruptis la homojn cxi tie.
FJELDBO
Nu jes; kaj sekve kio?
LA CXAMBELANO
Oni faras belan progreson, mi povas rakonti al vi. Kiel sxajnas al
vi? Jen estas falsaj paperoj en cirkulo.
RINGDAL
Falsaj paperoj?
LA CXAMBELANO
Falsaj paperoj, jes! Kaj kun kies nomo vi opinias? Kun la mia!
FJELDBO
Sed pro dio, kiu faris tion?
LA CXAMBELANO
Kiel povas mi scii? Cxu mi konas cxiujn friponojn? Sed tio estu
malkasxigata. -- Doktoro, faru al mi servon. La paperoj devas esti
lokigitaj aux en la sxparbanko aux en la ferfareja pruntejo. Veturu
supren al Lundestad; li estas tiu el la bankestroj, kiu plej bone
scias pri cxio. Eksciigxu cxu ekzistas tia papero --
FJELDBO
Tuj; tuj!
RINGDAL
Lundestad estas hodiaux cxi tie en la ferfarejo; li partoprenas
renkontigxon de la lerneja komisiono.
LA CXAMBELANO
Tiom pli bone. Trovu lin; sendu lin cxi tien.
FJELDBO
Senprokraste; estos baldaux prizorgata. (elen en la fono)
LA CXAMBELANO
Kaj vi, Ringdal, devas informigxi en la pruntejo. Tuj post kiam ni
estos sciigxintaj pri la afero, ni sendos denuncon al la vokto. Neniu
bonkoreco pri tiuj frauxduloj!
RINGDAL
Bone, sinjoro cxambelano. Je Dio; tiajxon mi neniam kredus. (eliras
dekstre)
(_La cxambelano_ kelkajn fojojn iras supren kaj malsupren sur la
planko, poste li volas eniri sian oficejon. Samtempe venas _Erik
Bratsberg_ de la fono.)
ERIK BRATSBERG
Kara patro --!
LA CXAMBELANO
Nu, cxu estas vi?
ERIK BRATSBERG
Mi devas absolute paroli kun vi.
LA CXAMBELANO
Hm; mi vere ne estas en humoro por paroli al iu. Kion vi volas?
ERIK BRATSBERG
Vi scias, patro, ke mi neniam antauxe miksis vin en miajn
komercaferojn.
LA CXAMBELANO
Ne, tion mi ankaux severe rifuzus.
ERIK BRATSBERG
Sed hodiaux mi devas --
LA CXAMBELANO
Kion vi devas?
ERIK BRATSBERG
Patro, vi devas helpi min!
LA CXAMBELANO
Mono! Jes vi povos fidi, ke --!
ERIK BRATSBERG
Nur unu solan fojon! Mi jxuras, ke mi neniam plu --; mi diru al vi,
ke mi havas ioman kontakton kun Monsen en Storli --
LA CXAMBELANO
Mi scias. Vi ja planas belan spekuladon.
ERIK BRATSBERG
Spekuladon? Ni? Ne. Kiu diris tion?
LA CXAMBELANO
Monsen mem.
ERIK BRATSBERG
Cxu Monsen cxeestis?
LA CXAMBELANO
Jes, gxuste nun; kaj mi montris al li la pordon.
ERIK BRATSBERG
Patro, se vi ne helpas min, mi estos ruinigita.
LA CXAMBELANO
Vi?
ERIK BRATSBERG
Jes; Monsen apogis min per mono. Ili montrigxis ege multekostaj; kaj
nun cetere estas la pagdato --
LA CXAMBELANO
Jen ni vidas! Kion mi estas dirinta --?
ERIK BRATSBERG
Jes, jes; estas tro malfrue paroli pri --
LA CXAMBELANO
Ruinigita? Post paso de du jaroj! Jes, kiel povus vi ion alian
atendi? Kion vi volis inter tiuj friponoj, kiuj blindigas la vidon de
homoj per kapitaloj, kiuj neniam ekzistis? Tio ja ne estis socio por
vi; -- inter tiuj uloj oni devas esti ruza, alie oni malsukcesas;
tion vi nun vidas.
ERIK BRATSBERG
Cxu vi volas savi min aux ne?
LA CXAMBELANO
Ne; lastan fojon: ne; mi ne volas.
ERIK BRATSBERG
Mia honoro estas en risko --
LA CXAMBELANO
Ho, neniujn altflugajn parolmanierojn! Tute ne estas afero pri honoro
esti sukcesa komercisto cxi tie; kontrauxe, mi dirus. Iru hejmen kaj
ordigu por vi; donu al cxiu la sian, kaj finu pri tio plej eble plej
frue.
ERIK BRATSBERG
Ho, vi ne scias --!
(_Selma_ kaj _Tora_ venas de la sidcxambro.)
SELMA
Cxu estas Erik, kiu parolas? -- Dio, kio okazis?
LA CXAMBELANO
Nenio. Eniru reen.
SELMA
Ne, mi ne iros. Mi volas scii. Erik, kio estas?
ERIK BRATSBERG
Estas tio, ke mi estas ruinigita.
TORA
Ruinigita!
LA CXAMBELANO
Jen, jen!
SELMA
Kio estas ruinigita?
ERIK BRATSBERG
Cxio.
SELMA
Cxu vi pensas pri via mono?
ERIK BRATSBERG
Mono, domo, heredo, -- cxio!
SELMA
Jes, tio estas cxio por vi.
ERIK BRATSBERG
Selma, venu, ni ekiros. Nun vi estas la sola, kion mi havas. Ni portu
la malfelicxon kune.
SELMA
La malfelicxon? Porti gxin kune? (kun krio) Cxu nun mi estas
suficxe bona!
LA CXAMBELANO
Je nomo de Dio --!
ERIK BRATSBERG
Pri kio vi pensas?
TORA
Ho, sed regu vin!
SELMA
Ne! Mi ne volas! Mi ne povas plu silenti kaj hipokriti kaj mensogi!
Nun vi sciu. Nenion volas mi porti!
ERIK BRATSBERG
Selma!
LA CXAMBELANO
Infano, kion vi diras?
SELMA
Kaj, kiel vi mistraktis min! Senhonte de cxiuj! Cxiam mi akceptus;
neniam mi rajtus doni. Mi estis la malricxulino inter vi. Neniam vi
venis postulante iun oferon de mi; por nenio mi estis suficxe bona
porti. Mi malamas vin! Mi abomenas vin!
ERIK BRATSBERG
Kio do estas tio cxi?
LA CXAMBELANO
Sxi estas malsana; sxi estas freneza!
SELMA
Kiel mi ne soifis por guto de viaj cxagrenoj! Sed se mi petis, vi
havis nenion alian ol belan sxercon por forpusxi min. Vi vestis min
kiel pupon; vi ludis kun mi, kiel oni ludas kun infano. Ho mi havis
en mi gxojegon por porti pezajxon; mi havis seriozecon kaj sopiron al
cxio, kio sturmas kaj suprenlevas kaj altigas. Nun mi estas suficxe
bona; nun kiam Erik nenion alian havas. Sed mi ne volas esti tiu, al
kiu oni fine sin turnu. Nun mi nenion volas havi el viaj cxagrenoj.
Mi volas for de vi! Prefere mi ludu kaj kantu sur la strato --! Lasu
min; lasu min! (Sxi rapidas elen en la fono.)
LA CXAMBELANO
Tora; cxu estas senco en cxio tio, aux --?
TORA
Ho, jes; nun unue mi vidas; estas senco en tio. (elen en la fono)
ERIK BRATSBERG
Ne! Cxion alian; sed ne sxin! Selma! (elen tra la fona pordo)
RINGDAL
(venas de dekstre) Sinjoro cxambelano --
LA CXAMBELANO
Kion vi volas?
RINGDAL
Mi venas de la pruntejo --
LA CXAMBELANO
De la pruntejo? Nu jes, la kambio --
RINGDAL
Cxio estas en ordo; neniam estis kambio kun via nomo.
(_Doktoro Fjeldbo_ kaj _bienulo Lundestad_ venas de la fono.)
FJELDBO
Blinda alarmo, sinjoro cxambelano!
LA CXAMBELANO
Nu do? ecx ne en la sxparbanko?
LUNDESTAD
Tute ne. En cxiuj jaroj, kiam mi estris la bankon, mi ne vidis vian
nomon; -- nu, tio do kompreneble: krom la kambio de via filo.
LA CXAMBELANO
Kambio de mia filo?
LUNDESTAD
Jes, sur tiu kambio frue en la printempo, kiun vi akceptis por li.
LA CXAMBELANO
Mia filo? Mia filo! Kion vi permesas al vi --
LUNDESTAD
Sed, je Dio, pripensu do; la kambio de via filo por 2000 taleroj --
LA CXAMBELANO
(palpas por segxo) Ho vi kompatanta --!
FJELDBO
Je nomo de Jesuo!
RINGDAL
Do ne estas eble --!
LA CXAMBELANO
(falglitis sur la segxon) Trankvile; trankvile! Kambio de mia filo?
Akceptita de mi? De 2000 taleroj?
FJELDBO
(al Lundestad) Kaj tiu kambio, gxi estas en la sxparbanko?
LUNDESTAD
Ne plu nun; pasintan semajnon gxi estis pagata de Monsen --
LA CXAMBELANO
De Monsen!
RINGDAL
Eble Monsen ankoraux estas en la farejo; mi volas tuj --
LA CXAMBELANO
Restu cxi tie!
DANIEL HEJRE
(venas de la fono) Bonan matenon, miaj sinjoroj! Bonan matenon,
altestimataj; estiman dankon pro la agrabla vespero hieraux. Nun vi
auxdu historiojn --
RINGDAL
Pardonu; ni estas okupataj --
DANIEL HEJRE
Estas aliuloj, kiuj ankaux estas okupataj; la proprietulo en Storli,
ekzemple --
LA CXAMBELANO
Monsen?
DANIEL HEJRE
He-he; estas sublima historio! La balotkabaloj estas en plena evoluo.
Cxu vi scias kion oni intencas? Oni volas subacxeti vin, altestimata!
LUNDESTAD
Subacxeti, vi diras?
LA CXAMBELANO
Oni jugxas de la pomo al la trunko.
DANIEL HEJRE
Jes estas, je Dio, la plej kruda, kion mi auxdis. Mi venas enen cxe
sinjorino Rundholmen por ekhavi gluton. Tie sidas proprietulo Monsen
kaj advokato Stensg[*a]rd trinkante portvinon; iu acxajxo; tvi[5] je
diablo, mi ne volus preni tiajxon en mian busxon; nu ja, efektive ili
ja nenion ofertis al mi, ne, ne. Sed jen diras Monsen: Kiom vi vetas,
li diras, ke cxambelano Bratsberg aligxos al nia partio je la elekto
morgaux por elektuloj? Jen mi diras, kiel tio okazus? Ho, li diras,
helpe de tiu kambio --
[5] Norvega interjekcio, kiu signifas "spitmoko".
FJELDBO kaj RINGDAL
Kambio?
LUNDESTAD
Je la elekto por elektuloj?
LA CXAMBELANO
Nu! Kaj sekve?
DANIEL HEJRE
Nu, mi ne scias ion pli. Estis kambio, mi auxdis, -- de 2000 taleroj.
Tiel alte oni taksas altrangulojn. Ho, estas hontinda jeno!
LA CXAMBELANO
Kambio de 2000 taleroj?
RINGDAL
Kaj gxin havas Monsen?
DANIEL HEJRE
Ne, li transdonis gxin al advokato Stensg[*a]rd.
LUNDESTAD
Nu tiel.
LA CXAMBELANO
Cxu vi estas certa pri tio?
DANIEL HEJRE
Je Dio ke mi estas certa pri tio. Vi povas uzi gxin, kiel vi plej
bone scias kaj volas, li diris. Sed mi ne komprenas --
LUNDESTAD
Auxskultu nun, sinjoro Hejre; -- kaj ankaux vi, Ringdal --
(Cxiuj tri parolas mallauxte kune en la fono.)
FJELDBO
Sinjoro cxambelano!
LA CXAMBELANO
Jes.
FJELDBO
La kambio de via filo kompreneble estas auxtentika --
LA CXAMBELANO
Oni kredus tion.
FJELDBO
Kompreneble. Sed se la falsa kambio aperos --?
LA CXAMBELANO
Mi ne faros iun denuncon al la vokto.
FJELDBO
Kompreneble; -- sed vi devas fari ion pli.
LA CXAMBELANO
(ekstaras) Mi ne povas fari ion pli.
FJELDBO
Jes, jes, pro Dio; vi povas kaj vi devas. Vi devas savi la
malfelicxulon --
LA CXAMBELANO
Kiamaniere?
FJELDBO
Simple; rekonu vian subskribon.
LA CXAMBELANO
Vi opinias, sinjoro ferfareja doktoro, ke en nia familio oni povas
fari kion ajn?
FJELDBO
Mi opinias la plej bonan, sinjoro cxambelano.
LA CXAMBELANO
Kaj vi solan momenton povis kredi min kapabla por mensogo? Por ludi
sub mantelo kun frauxduloj?
FJELDBO
Kaj cxu vi scias kion tio cxi tiras post si?
LA CXAMBELANO
Tio farigxos afero inter la krimulo kaj la punlegxo.
(Li eliras maldekstre.)
Kurteno
KVARA AKTO
(Gastigcxambro cxe _sinjorino Rundholmen_. Enirpordo en la fono; pli
malgrandaj pordoj ambauxflanke. Dekstre estas fenestro; antaux tiu
estas tablo kun skribiloj; alia tablo, iom retirita, meze en la
cxambro.)
SINJORINO RUNDHOLMEN
(lauxtvocxe interne maldekstre) Jes, tion mi tute ne atentas! Vi
povas diri, ke ili estas venintaj cxi tien por vocxdoni, ne por
trinki. Se ili ne volas atendi, ili faru laux propra volo.
STENSG[*A]RD
(venas de la fono) Bonan matenon! Hm; hm! Sinjorino Rundholmen!
(iras al la pordo maldekstre kaj frapas) Bonan matenon, sinjorino
Rundholmen!
SINJORINO RUNDHOLMEN
(de interne) Usx, kiu estas?
STENSG[*A]RD
Estas mi, -- Stensg[*a]rd! Cxu mi povas enveni?
SINJORINO RUNDHOLMEN
Ne, je Dio; Vi ne devas! Mi ne estas metinta la vestajxojn.
STENSG[*A]RD
Ho kio? Cxu vi ellitigxis tiel malfrue hodiaux?
SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho, mi efektive estis piede antaux ol la diablo sursxuigis sin; sed
tamen oni devas aspekti kiel homo, mi scias. (Kun tuko jxetita sur
la kapon; sxi elrigardas.) Nu, kio do estas? Ne, vere vi ne devas
rigardi min, sinjoro Stensg[*a]rd. -- Usx, -- jen iu denove!
(jxetfermas la pordon)
PRESISTO ASLAKSEN
(kun pako da gazetoj; de la fono) Bonan matenon, sinjoro Stensg[*a]rd!
STENSG[*A]RD
Nu, tie enprenita?
ASLAKSEN
Jes, tie gxi estas. Jen vidu: "La Solenado de la Eidsvolltago", --
"de nia speciala korespondanto". Jen, sur la dua pagxo, staras pri la
fondigo de la asocio; jen supre via parolado; mi kompostis cxion
krudan interspacigite.
STENSG[*A]RD
Sxajnas al mi, ke cxio estas interspacigita.
ASLAKSEN
Nu jes, farigxis preskaux cxio.
STENSG[*A]RD
Kaj la kroma numero kompreneble distribuigxis hieraux.
ASLAKSEN
Kompreneble; al la tuta parohxo, kaj al abonantoj kaj al la aliuloj.
Cxu vi volas vidi? (donas al li ekzempleron)
STENSG[*A]RD
(trakuras la gazeton) -- -- "La honestulo Anders Lundestad intencas
rezigni pri la parlamenta elekto" -- "longa kaj fidela servo" --
"kiel la verkisto diras: nun ripozu, civitano; estas merite!" Hm; --
"tiu dum la nacia tago starigita asocio: La asocio de la junuloj" --
"advokato Stensg[*a]rd, la gvidanta ideo de la asocio" --
"lauxtempaj reformoj, pli facila akiro de prunto" -- Nu ja, estas
efektive bone verkita. Cxu la elektado komencigxis?
ASLAKSEN
Gxi estas diligente funkcianta. Nia tuta asocio kunvenis; kaj tiuj
kun rajto vocxdoni kaj la aliuloj.
STENSG[*A]RD
Ho, je diablo pri la aliuloj, -- jes, inter ni dirite do. Nu, eliru
nun kaj parolu kun tiuj, kiujn vi tenas por dubindaj --
ASLAKSEN
Nu jes; jes bone!
STENSG[*A]RD
Vi povas diri al ili, ke mi kaj Lundestad estas preskaux samopiniaj --
ASLAKSEN
Fidu min; mi konas la lokajn rilatojn.
STENSG[*A]RD
Kaj jen io kroma. Bonvolu, Aslaksen; ne trinku hodiaux --
ASLAKSEN
Ho, kiel tio --!
STENSG[*A]RD
Poste ni havu gajan vesperon; sed memoru kiom estas ankaux por vi
mem; via gazeto --; jes, kara, ke mi nun vidu, ke vi tenos vin --
ASLAKSEN
Ho, je dicxjo mi ne volas pli auxdi; mi opinias, ke cxiu ajn gardu
sin mem. (eliras dekstre)
SINJORINO RUNDHOLMEN
(bele vestita; venas de maldekstre) Nun vidu, sinjoro Stensg[*a]rd; jen
vi havas min. Cxu estus io grava --?
STENSG[*A]RD
Ne, nenio alia ol tio ke vi atentigu min, kiam proprietulo Monsen
venas.
SINJORINO RUNDHOLMEN
Efektive li ne venos cxi tien hodiaux.
STENSG[*A]RD
Cxu li ne venos?
SINJORINO RUNDHOLMEN