drauma stōra ok hættliga um līf sitt. En er hann sagði
āsunum draumana, þā bāru þeir saman rāð sīn, ok var þat
gǫ̈rt at beiða griða Baldri fyrir alls konar hāska; ok Frigg
tōk svardaga til þess, at eira skyldu Baldri eldr ok vatn, jārn
ok alls konar mālmr, steinar, jǫrðin, viðirnir, sōttirnar, dȳrin,
fuglarnir, eitr, ormar. En er þetta var gǫ̈rt ok vitat, þā var
þat skęmtun Baldrs ok āsanna at hann skyldi standa upp ā
þingum, en allir aðrir skyldu sumir skjōta ā hann, sumir
hǫggva til, sumir bęrja grjōti. En hvat sem at var gǫ̈rt,
sakaði hann ekki, ok þōtti þetta ǫllum mikill frami. En er [*]
þetta sā Loki Laufeyjar-son, þā līkaði honum illa er Baldr
sakaði ekki. Hann gekk til Fęn-salar til Friggjar, ok brā
sēr ī konu līki; þā spyrr Frigg ef sū kona vissi hvat æsir
hǫfðusk at ā þinginu. Hon sagði at allir skutu at Baldri,
ok þat, at hann sakaði ekki. Þā mælti Frigg: 'eigi munu
vāpn eða viðir granda Baldri; eiða hęfi ek þęgit af ǫllum
þeim.' Þā spyrr konan: 'hafa allir hlutir eiða unnit at eira
Baldri?' Þā svarar Frigg: 'vęx viðar-teinungr einn fyrir
vestan Val-hǫll; sā er Mistilteinn kallaðr; sā þōtti mēr ungr [*]
at kręfja eiðsins.' Þvī næst hvarf konan ā braut; en Loki
tōk Mistiltein ok sleit upp, ok gekk til þings. En Hǫðr stōð
utarliga ī mannhringinum, þvī at hann var blindr. Þā mælti
Loki við hann: 'hvī skȳtr þū ekki at Baldri?' Hann svarar:
'þvī at ek sē eigi, hvar Baldr er, ok þat annat, at ek em
vapnlauss.' Þā mælti Loki: 'gǫ̈r-ðu þō ī līking annarra,
manna, ok veit Baldri sœmð sem aðrir męnn; ek mun vīsa
þēr til, hvar hann stęndr; skjōt at honum vęndi þessum.'
Hǫðr tōk Mistiltein, ok skaut at Baldri at tilvīsun Loka;
flaug skotit ī gęgnum hann, ok fell hann dauðr til jarðar; ok
hęfir þat mest ū-happ verit unnit með goðum ok mǫnnum. [*]
Þā er Baldr var fallinn, þā fellusk ǫllum āsum orð-tǫk, ok
svā hęndr at taka til hans; ok sā hvęrr til annars, ok vāru [*]
allir með einum hug til þess er unnit hafði verkit; en engi
mātti hęfna: þar var svā mikill griða-staðr. En þā er
æsirnir freistuðu at mæla, þā var hitt þō fyrr, at grātrinn [*]
kom upp, svā at engi mātti ǫðrum sęgja með orðunum frā
sīnum harmi. En Ōðinn bar þeim mun vęrst þenna skaða,
sem hann kunni mesta skyn, hvęrsu mikil af-taka ok missa
āsunum var ī frā-falli Baldrs. En er goðin vitkuðusk, þā
mælti Frigg ok spurði, hvęrr sā væri með āsum, er eignask
vildi allar āstir hennar ok hylli, ok vili hann rīða ā hęl-veg [*]
ok freista ef hann fāi fundit Baldr, ok bjōða Hęlju ūt-lausn,
ef hon vill lāta fara Baldr heim ī Ās-garð. En sā er nęfndr
Hęrmōðr inn hvati, sonr Ōðins, er til þeirar farar varð. Þā
var tękinn Sleipnir, hestr Ōðins, ok leiddr fram, ok steig
Hęrmōðr ā þann hest, ok hleypði braut.
En æsirnir tōku līk Baldrs ok fluttu til sævar. Hring-
horni hēt skip Baldrs, hann var allra skipa mestr; hann
vildu goðin fram sętja, ok gǫ̈ra þar ā bāl-fǫr Baldrs; en
skipit gekk hvęrgi fram. Þā var sęnt ī Jǫtunheima ęptir
gȳgi þeiri er Hyrrokin hēt; en er hon kom, ok reið vargi,
ok hafði hǫgg-orm at taumum, þā hljōp hon af hestinum,
en Ōðinn kallaði til ber-sęrki fjōra at gæta hestsins, ok fengu
þeir eigi haldit, nema þeir fęldi hann. Þā gekk Hyrrokin ā [*]
fram-stafn nǫkkvans, ok hratt fram ī fyrsta við-bragði, svā
at eldr hraut ōr hlunnunum, ok lǫnd ǫll skulfu. Þā varð
Þōrr reiðr, ok greip hamarinn, ok mundi þā brjōta hǫfuð
hęnnar, āðr en goðin ǫll bāðu hęnni friðar. Þā var borit
ūt ā skipit līk Baldrs; ok er þat sā kona hans, Nanna, Neps
dōttir, þā sprakk hon af harmi, ok dō; var hon borin ā
bālit, ok slęgit ī eldi. Þā stōð Þōrr at, ok vīgði bālit með
Mjǫllni; en fyrir fōtum hans rann dvergr nakkvarr, sā er
Litr nęfndr; en Þōrr spyrndi fœti sīnum ā hann, ok hratt
honum ī eldinn, ok brann hann. En at þessi bręnnu sōtti
margs konar þjōð: fyrst at sęgja frā Ōðni, at með honum
fōr Frigg ok valkyrjur ok hrafnar hans; en Freyr ōk ī kęrru
með gęlti þeim er Gullin-bursti heitir eða Slīðrug-tanni; en
Heimdallr reið hesti þeim er Gull-toppr heitir; en Freyja
kǫttum sīnum. Þar kömr ok mikit fōlk hrīmþursa, ok berg-
risar. Ōðinn lagði ā bālit gullhring þann er Draupnir
heitir; honum fylgði sīðan sū nāttūra, at hina nīundu hvęrja
nātt drupu af honum ātta gullhringar jafn-hǫfgir. Hestr
Baldrs var leiddr ā bālit með ǫllu reiði.
En þat er at sęgja frā Hęrmōði, at hann reið nīu nætr
dökkva dala ok djūpa, svā at hann sā ekki, fyrr en hann
kom til ārinnar Gjallar, ok reið ā Gjallar-brūna; hon er
þǫkð lȳsi-gulli. Mōðguðr er nęfnd mær sū er gætir brūar-
innar; hon spurði hann at nafni eða ætt, ok sagði at hinn
fyrra dag riðu um brūna fimm fylki dauðra manna; 'en eigi
dynr brūin minnr undir einum þēr, ok eigi hęfir þū lit dauðra
manna; hvī rīðr þū hēr ā hęlveg?' Hann svarar at 'ek
skal rīða til hęljar at leita Baldrs, eða hvārt hęfir þū nakkvat
sēt Baldr ā hęlvegi?' En hon sagði at Baldr hafði þar
riðit um Gjallarbrū; 'en niðr ok norðr liggr hęlvegr.' Þā
reið Hęrmōðr þar til er hann kom at hęl-grindum; þā steig
hann af hestinum, ok gyrði hann fast, steig upp, ok keyrði
hann sporum, en hestrinn hljōp svā hart, ok yfir grindina, at
hann kom hvęrgi nær. Þā reið Hęrmōðr heim til hallar- [*]
innar, ok steig af hesti, gekk inn ī hǫllina, sā þar sitja ī
ǫndvegi Baldr, brōður sinn; ok dvalðisk Hęrmōðr þar um
nāttina. En at morgni þā beiddisk Hęrmōðr af Hęlju at
Baldr skyldi rīða heim með honum, ok sagði hvęrsu mikill
grātr var með āsum. En Hęl sagði at þat skyldi svā reyna, [*]
hvārt Baldr var svā āst-sæll sem sagt er; 'ok ef allir hlutir ī
heiminum, kykvir ok dauðir, grāta hann, þā skal hann fara
til āsa aptr, en haldask með Hęlju, ef nakkvarr mællr við,
eða vill eigi grāta.' Þā stōð Hęrmōðr upp, en Baldr leiðir
hann ūt ōr hǫllinni, ok tōk hringinn Draupni, ok sęndi Ōðni
til minja, en Nanna sęndi Frigg ripti ok ęnn fleiri gjafar,
Fullu fingr-gull. Þā reið Hęrmōðr aptr leið sīna, ok kom ī
Āsgarð, ok sagði ǫll tīðindi þau er hann hafði sēt ok heyrt.
Þvī næst sęndu æsir um allan heim örind-reka, at biðja
at Baldr væri grātinn ōr hęlju; en allir gǫ̈rðu þat, męnninir,
ok kykvendin, ok jǫrðin, ok steinarnir, ok trē, ok allr mālmr;
svā sem þū munt sēt hafa, at þessir hlutir grāta, þā er þeir
koma ōr frosti ok ī hita. Þā er sęndi-męnn fōru heim, ok
hǫfðu vel rekit sīn örindi, finna þeir ī hęlli nǫkkurum hvar [*]
gȳgr sat; hon nęfndisk Þǫkk. Þeir biðja hana grāta Baldr
ōr hęlju. Hon svarar:
'Þǫkk mun grāta þurrum tārum
Baldrs bālfarar;
kyks nē dauðs naut-k-a-k karls sonar; [*]
haldi Hęl þvī es hęfir!'
En þess geta męnn, at þar hafi verit Loki Laufeyjar-son,
er flest hęfir ilt gǫ̈rt með āsum.
V. HEÐINN AND HǪGNI
Konungr sā er Hǫgni er nęfndr ātti dōttur, er Hildr hēt.
Hana tōk at hęr-fangi konungr sā er Hēðinn hēt, Hjarranda-
son. Þā var Hǫgni konungr farinn ī konunga-stęfnu; en er
hann spurði at hęrjat var ī rīki hans, ok dōttir hans var ī
braut tękin, þā fōr hann með sīnu liði at leita Hēðins, ok
spurði til hans at Hēðinn hafði siglt norðr með landi. Þā [*]
er Hǫgni konungr kom ī Noreg, spurði hann at Hēðinn
hafði siglt vestr um haf. Þā siglir Hǫgni ęptir honum allt
til Orkn-eyja; ok er hann kom þar sem heitir Hā-ey, þā [*]
var þar fyrir Hēðinn með lið sitt. Þā fōr Hildr ā fund fǫður
sīns, ok bauð honum męn at sætt af hęndi Hēðins, en ī ǫðru
orði sagði hon at Hēðinn væri būinn at bęrjask, ok ætti
Hǫgni af honum engrar vægðar vān. Hǫgni svārar stirt
dōttur sinni; en er hon hitti Hēðin, sagði hon honum, at
Hǫgni vildi enga sætt, ok bað hann būask til orrostu, ok
svā gǫ̈ra þeir hvārir-tvęggju, ganga upp ā eyna, ok fylkja
liðinu. Þā kallar Hēðinn ā Hǫgna, māg sinn, ok bauð
honum sætt ok mikit gull at bōtum. Þā svarar Hǫgni:
'of sīð bauzt-u þetta, ef þū vill sættask, þvī at nū hęfi ek
dręgit Dāins-leif, er dvergarnir gǫ̈rðu, er manns bani skal
verða, hvęrt sinn er bęrt er, ok aldri bilar ī hǫggvi, ok ekki
sār grœr, ef þar skeinisk af.' Þā svarar Hēðinn: 'sverði
hœlir þū þar, en eigi sigri; þat kalla ek gott hvęrt er drōttin-
holt er.' Þā hōfu þeir orrostu þā er Hjaðninga-vīg er kallat,
ok bǫrðusk þann dag allan, ok at kveldi fōru konungar til
skipa. En Hildr gekk of nāttina til valsins, ok vakði upp
með fjǫlkyngi alla þā er dauðir vāru; ok annan dag gengu
konungarnir ā vīg-vǫllinn ok bǫrðusk, ok svā allir þeir er
fellu hinn fyrra daginn. Fōr svā sū orrosta hvęrn dag ęptir
annan, at allir þeir er fellu, ok ǫll vāpn þau er lāgu ā vīgvęlli,
ok svā hlīfar, urðu at grjōti. En er dagaði, stōðu upp allir
dauðir męnn, ok bǫrðusk, ok ǫll vāpn vāru þā nȳ. Svā er
sagt ī kvæðum, at Hjaðningar skulu svā bīða ragna-rökrs.
VI. THE DEATH OF OLAF TRYGGVASON
Sveinn konungr tjūgu-skęgg ātti Sigrīði hina stōr-rāðu.
Sigrīðr var hinn mesti ū-vinr Ōlāfs konungs Tryggva-sonar;
ok fann þat til saka at Ōlāfr konungr hafði slitit einka-mālum
við hana, ok lostit hana ī and-lit. Hon ęggjaði mjǫk Svein
konung til at halda orrostu við Ōlāf konung Tryggvason, ok
kom hon svā sīnum for-tǫlum at Sveinn konungr var full-
kominn at gǫ̈ra þetta rāð. Ok snimma um vārit sęndi
Sveinn konungr męnn austr til Svī-þjōðar ā fund Ōlāfs
konungs Svīa-konungs, māgs sīns, ok Eirīks jarls; ok lēt sęgja
þeim at Ōlāfr, Noregs konungr, hafði leiðangr ūti, ok ætlaði
at fara um sumarit til Vind-lands. Fylgði þat orð-sęnding
Dana-konungs, at þeir Svīakonungr ok Eirīkr jarl skyldi
hęr ūti hafa, ok fara til mōts við Svein konung, skyldu
þeir þā allir samt lęggja til orrostu við Ōlāf konung Tryggva-
son. En Ōlāfr Svīakonungr ok Eirīkr jarl vāru þessar
fęrðar al-būnir, ok drōgu þā saman skipa-hęr mikinn af Svīa-
vęldi, fǫru þvī liði suðr til Dan-markar ok kvāmu þar svā, [*]
at Ōlāfr konungr Tryggvason hafði āðr austr siglt. Þeir
Svīakonungr ok Eirīkr jarl heldu til fundar við Danakonung,
ok hǫfðu þā allir saman ū-grynni hęrs.
Sveinn konungr, þā er hann hafði sęnt ęptir hęrinum,
þā sęndi hann Sigvalda jarl til Vindlands at njōsna um fęrð
Ōlāfs konungs Tryggvasonar, ok gildra svā til, at fundr
þeira Sveins konungs mætti verða. Fęrr þā Sigvaldi jarl
leið sīna, ok kom fram ā Vindlandi, fōr til Jōmsborgar, ok
sīðan ā fund Ōlāfs konungs Tryggvasonar. Vāru þar mikil
vināttu-māl þeira ā meðal, kom jarl sēr ī hinn mesta kærleik
við Ōlāf konung. Āstrīðr kona jarls, dōttir Burizleifs konungs,
var vinr mikill Ōlāfs konungs, ok var þat mjǫk af hinum
fyrrum tęngðum, er Ōlafr konungr hafði ātt Geiru, systur [*]
hęnnar. Sigvaldi jarl var maðr vitr ok rāðugr; en er hann
kom sēr ī rāða-gęrð við Ōlāf konung, þā dvalði hann mjǫk
fęrðina hans austan at sigla, ok fann til þess mjǫk ȳmsa hluti. [*]
En lið Ōlāfs konungs lēt geysi illa, ok vāru męnn mjǫk
heim-fūsir, er þeir lāgu albūnir, en veðr byr-væn. Sigvaldi
jarl fekk njōsn leyniliga af Danmǫrk, at þā var austan kominn
hęrr Svīakonungs, ok Eirīkr jarl hafði þā ok būinn sinn hęr,
ok þeir hǫfðingjarnir mundu þā koma austr undir Vindland,
ok þeir hǫfðu ā kveðit, at þeir mundu bīða Ōlāfs konungs
við ey þā er Svǫlðr heitir, svā þat, at jarl skyldi svā til stilla [*]
at þeir mætti þar finna Ōlāf konung.
Þā kom pati nakkvarr til Vindlands, at Sveinn Dana-
konungr hęfði hęr ūti, ok gǫ̈rðisk brātt sā kurr, at Sveinn
Danakonungr mundi vilja finna Ōlāf konung. En Sigvaldi
jarl sęgir konungi: 'ekki er þat rāð Sveins konungs at
lęggja til bardaga við þik með Dana-hęr einn saman, svā
mikinn hęr sem þēr hafið. En ef yðr er nakkvarr grunr ā
þvī, at ū-friðr muni fyrir, þā skal ek fylgja yðr með mīnu [*]
liði, ok þōtti þat styrkr vera fyrr, hvar sem Jōms-vīkingar
fylgðu hǫfðingjum; mun ek fā þēr ellifu skip vel skipuð.'
Konungr jātti þessu. Var þā lītit veðr ok hag-stœtt; lēt
konungr þā leysa flotann, ok blāsa til brott-lǫgu. Drōgu
męnn þā segl sīn, ok gengu meira smā-skipin ǫll, ok sigldu [*]
þau undan ā haf ūt. En jarl sigldi nær konungs-skipinu,
ok kallaði til þeira, bað konung sigla ęptir sēr: 'mēr er
kunnast,' sęgir hann, 'hvar djūpast er um eyja-sundin, en
þēr munuð þess þurfa með þau in stōru skipin.' Sigldi
þā jarl fyrir með sīnum skipum. Hann hafði ellifu skip,
en konungr sigldi ęptir honum með sinum stōr-skipum,
hafði hann þar ok ellifu skip, en allr annarr hęrrinn sigldi
ūt ā hafit. En er Sigvaldi jarl sigldi utan at Svǫlðr, þā
röri ā mōti þeim skūta ein. Þeir sęgja jarli at hęrr Dana-
konungs lā þar ī hǫfninni fyrir þeim. Þā lēt jarl hlaða
seglunum, ok rōa þeir inn undir eyna.
Sveinn Danakonungr ok Ōlāfr Svīakonungr ok Eirīkr
jarl vāru þar þā með allan hęr sinn; þā var fagrt veðr
ok bjart sōl-skin. Gengu þeir nū upp ā hōlminn allir
hǫfðingjar með miklar sveitir manna, ok sā er skipin sigldu
ūt ā hafit mjǫk mǫrg saman. Ok nū sjā þeir hvar siglir
eitt mikit skip ok glæsiligt; þā mæltu bāðir konungarnir:
'þetta er mikit skip ok ākafliga fagrt, þetta mun vera Ormrinn
langi.' Eirīkr jarl svarar ok sęgir: 'ekki er þetta Ormr hinn
langi.' Ok svā var sem hann sagði; þetta skip ātti Eindriði
af Gimsum. Lītlu sīðar sā þeir hvar annat skip sigldi miklu
meira en hit fyrra. Þā mælti Sveinn konungr: 'hræddr er
Ōlāfr Tryggvason nū, eigi þorir hann at sigla með hǫfuðin
ā skipi sīnu.' Þā sęgir Eirīkr jarl: 'ekki er þetta konungs
skip, kęnni ek þetta skip ok seglit, þvī at stafat er seglit, þat
ā Erlingr Skjālgsson; lātum sigla þā, bętra er oss skarð ok
missa ī flota Ōlāfs konungs en þetta skip þar svā būit.' En
stundu sīðar sā þeir ok kęndu skip Sigvalda jarls, ok viku
þan þannig at hōlmanum. Þā sā þeir hvar sigldu þrjū skip,
ok var eitt mikit skip. Mælti þā Sveinn konungr, biðr þā
ganga til skipa sinna, sęgir at þar fęrr Ormrinn langi. Eirīkr
jarl mælti: 'mǫrg hafa þeir ǫnnur stōr skip ok glæsilig en
Orm hinn langa, bīðum ęnn.' Þā mæltu mjǫk margir męnn:
'eigi vill Eirīkr jarl nū bęrjask, ok hęfna fǫður sīns; þetta
er skǫmm mikil, svā at spyrjask mun um ǫll lǫnd, ef vēr
liggjum hēr með jafn-miklu liði, en Ōlāfr konungr sigli ā
hafit ūt hēr hjā oss sjālfum.' En er þeir hǫfðu þetta talat
um hrīð, þā sā þeir hvar sigldu fjogur skip, ok eitt af
þeim var dręki all-mikill ok mjǫk gull-būinn. Þā stōð upp
Sveinn konungr, ok mælti: 'hātt mun Ormrinn bera mik ī
kveld, honum skal ek stȳra.' Þā mæltu margir, at Ormrinn
var furðu mikit skip ok frītt, ok rausn mikil at lāta gǫ̈ra
slīkt skip. Þā mælti Eirīkr jarl, svā at nakkvarir męnn
heyrðu: 'þōtt Ōlāfr konungr hęfði ekki meira skip en þetta,
þā mundi Sveinn konungr þat aldri fā af honum með einn
saman Danahęr.' Dreif þā fōlkit til skipanna, ok rāku af
tjǫldin, ok ætluðu at būask skjōtliga. En er hǫfðingjar rœddu
þetta milli sīn, sem nū er sagt, þā sā þeir, hvar sigldu þrjū
skip all-mikil, ok fjōrða sīðast, ok var þat Ormrinn langi.
En þau hin stōru skip, er āðr hǫfðu siglt, ok þeir hugðu
at Ormrinn væri, þat var hit fyrra Traninn, en hit sīðara
Ormrinn skammi. En þā er þeir sā Orminn langa, kęndu
allir, ok mælti þā engi ī mōt, at þar mundi sigla Ōlāfr
Tryggvason; gengu þā til skipanna, ok skipuðu til at-
lǫgunnar. Vāru þat einkamāl þeira hǫfðingja, Sveins konungs,
Ōlāfs konungs, Eirīks jarls, at sinn þriðjung Noregs skyldi
eignask hvęrr þeira, ef þeir fęldi Ōlāf konung Tryggvason;
en sā þeira hǫfðingja er fyrst gengi ā Orminn, skyldi eignask
alt þat hlut-skipti er þar fengisk, ok hvęrr þeira þau skip
er sjālfr hryði. Eirīkr jarl hafði barða einn geysi mikinn,
er hann var vanr at hafa ī viking; þar var skęgg ā ofan-
verðu barðinu hvārutvęggja, en niðr frā jārn-spǫng þykk ok
svā breið sem barðit, ok tōk alt ī sæ ofan.
Þā er þeir Sigvaldi jarl röru inn undir hōlminn, þā sā
þat þeir Þorkęll dyðrill af Trananum ok aðrir skip-stjōrn-
ar-męnn, þeir er með honum fōru, at jarl snöri skipum
undir hōlmann; þā hlōðu þeir ok seglum, ok röru ęptir
honum, ok kǫlluðu til þeira, spurðu, hvī þeir fōru svā. Jarl
sęgir, at hann vill bīða Ōlāfs konungs: 'ok er meiri vān at
ūfriðr sē fyrir oss.' Lētu þeir þā fljōta skipin, þar til er
Þorkęll nęfja kom með Orminn skamma, ok þau þrjū skip
er honum fylgðu. Ok vāru þeim sǫgð hin sǫmu tīðindi;
hlōðu þeir þā ok sīnum seglum, ok lētu fljōta, ok biðu
Ōlāfs konungs. En þā er konungrinn sigldi innan at hōl-
manum, þā röri allr hęrrinn ūt ā sundit fyrir þā. En er
þeir sā þat, þa bāðu þeir konunginn sigla leið sīna, en
lęggja eigi til orrostu við svā mikinn hęr. Konungr svarar
hātt, ok stōð upp ī lyptingunni: 'lāti ofan seglit, ekki skulu
mīnir męnn hyggja ā flōtta, ek hęfi aldri flȳit ī orrostu, rāði
Guð fyrir līfi mīnu, en aldri mun ek ā flōtta lęggja.' Var svā
gǫ̈rt sem konungr mælti.
Ōlāfr konungr lēt blāsa til sam-lǫgu ǫllum skipum sīnum.
Var konungs skip ī miðju liði, en þar ā annat borð Ormrinn
skammi, en ā annat borð Traninn. En þā er þeir tōku
at tęngja stafna ā Orminum langa ok Orminum skamma,
ok er konungr sā þat, kallaði hann hātt, bað þā lęggja
fram bętr hit mikla skipit, ok lāta þat eigi aptast vera allra
skipa ī hęrinum. Þā svarar Ūlfr hinn rauði: 'ef Orminn
skal þvī lęngra fram lęggja, sem hann er lęngri en ǫnnur
skip, þā mun ā-vint verða um sǫxin ī dag.' Konungr sęgir:
'eigi vissa ek at ek ætta stafnbūann bæði rauðan ok ragan.'
Ūlfr mælti: 'vęr þū eigi meir baki lyptingina en ek mun
stafninn.' Konungr helt ā boga, ok lagði ǫr ā stręng, ok
snöri at Ūlfi. Ūlfr mælti: 'skjōt annan veg, konungr ī þannig
sem meiri er þǫrfin; þēr vinn ek þat er ek vinn.'
Ōlāfr konungr stōð ī lyptingu ā Orminum, bar hann hātt [*]
mjǫk; hann hafði gyltan skjǫld ok gull-roðinn hjālm; var
hann auð-kęndr frā ǫðrum mǫnnum: hann hafði rauðan
kyrtil stuttan utan yfir brynju. En er Ōlāfr konungr sā at
riðluðusk flotarnir, ok upp vāru sętt męrki fyrir hǫfðingjum,
þā spyrr hann: 'hvęrr er hǫfðingi fyrir liði þvī er gęgnt
oss er?' Honum var sagt at þar var Sveinn konungr
tjūguskęgg með Danahęr. Konungr svarar: 'ekki hræðumk
vēr bleyður þær, engi er hugr ī Dǫnum. En hvęrr hǫfðingi
fylgir þeim męrkjum er þar eru ūt īfrā ā hœgra veg?' Honum
var sagt at þar var Ōlāfr konungr með Svīa-hęr. Ōlāfr
konungr sęgir: 'bętra væri Svīum heima at sleikja um blōt-
bolla sīna en ganga ā Orminn undir vāpn yður. En hvęrir
eigu þau hin stōru skip, er þar liggja ūt ā bak-borða Dǫnum?'
'Þar er,' sęgja þeir 'Eirīkr jarl Hākonar-son.' Þā svaraði
Ōlāfr konungr: 'hann mun þykkjask eiga við oss skapligan
fund, ok oss er vān snarpligrar orrostu af þvī liði; þeir eru
Norð-męnn, sem vēr erum.'
Sīðan greiða konungar at-rōðr. Lagði Sveinn konungr
sitt skip mōti Orminum langa, en Ōlāfr konungr Sœnski
lagði ūt frā, ok stakk stǫfnum at yzta skipi Ōlāfs konungs
Tryggvasonar, en ǫðrum megin Eirīkr jarl. Tōksk þar þā
hǫrð orrosta. Sigvaldi jarl lēt skotta við sīn skip, ok lagði
ekki til orrostu.
Þessi orrosta var hin snarpasta ok all-mann-skœð. Fram-
byggjar ā Orminum langa ok Orminum skamma ok Trananum
fœrðu akkeri ok stafn-ljā ī skip Sveins konungs, en āttu
vāpnin at bera niðr undir fœtr sēr; hruðu þeir ǫll þau skip
er þeir fengu haldit. En konungrinn Sveinn ok þat lið er
undan komsk flȳði ā ǫnnur skip, ok þar næst lǫgðu þeir
frā ōr skot-māli. Ok fōr þessi hęrr svā sem gat Ōlāfr
konungr Tryggvason. Þā lagði þar at ī staðinn Ōlāfr
Svīakonungr; ok þegar er þeir koma nær stōrskipum, þā
fōr þeim sem hinum, at þeir lētu lið mikit ok sum skip sīn,
ok lǫgðu frā við svā būit. En Eirīkr jarl sī-byrði Barðanum
við hit yzta skip Ōlāfs konungs, ok hrauð hann þat, ok hjō
þegar þat ōr tęngslum, en lagði þā at þvī, er þar var næst,
ok barðisk til þess er þat var hroðit. Tōk þā liðit at hlaupa
af hinum smærum skipunum, ok upp ā stōrskipin. En Eirīkr
jarl hjō hvęrt ōr tęngslunum, svā sem hroðit var. En Danir
ok Svīar lǫgðu þā ī skotmāl ok ǫllum megin at skipum Ōlāfs
konungs, en Eirīkr jarl lā āvalt sībyrt við skipin, ok ātti
hǫgg-orrostu. En svā sem męnn fellu ā skipum hans, þā
gengu aðrir upp ī staðinn, Svīar ok Danir. Þā var orrosta
hin snarpasta, ok fell þā mjǫk liðit, ok kom svā at lykðum,
at ǫll vāru hroðin skip Ōlāfs konungs Tryggvasonar nema
Ormrinn langi; var þar þā alt lið ā komit, þat er vīgt var
hans manna. Þā lagði Eirīkr jarl Barðanum at Orminum
langa sībyrt, ok var þar hǫggorrosta.
Eirlīkr jarl var ī fyrir-rūmi ā skipi sīnu, ok var þar fylkt
með skjald-borg. Var þā bæði hǫggorrosta, ok spjōtum lagit,
ok kastat ǫllu þvī er til vāpna var, en sumir skutu boga-skoti
eða hand-skoti. Var þa svā mikill vāpnaburðr ā Orminn, at
varla mātti hlīfum við koma, er svā þykt flugu spjōt ok ǫrvar;
þvī at ǫllum megin lǫgðu hęrskip at Orminum. En męnn
Ōlāfs konungs vāru þā svā ōðir, at þeir hljōpu upp ā borðin,
til þess at nā með sverðs-hǫggum at drepa fōlkit. En margir
lǫgðu eigi svā undir Orminn, at þeir vildi ī hǫggorrostu vera.
En Ōlāfs męnn gengu flestir ūt af borðunum, ok gāðu eigi
annars en þeir bęrðisk ā slēttum vęlli, ok sukku niðr með
vāpnum sīnum.
Einarr þambar-skęlfir var ā Orminum aptr ī krappa-rūmi;
hann skaut af boga, ok var allra manna harð-skeytastr.
Einarr skaut at Eirīki jarli, ok laust ī stȳris-hnakkann fyrir
ofan hǫfuð jarli, ok gekk alt upp ā reyr-bǫndin. Jarl leit til,
ok spurði ef þeir vissi, hvęrr skaut. En jafn-skjōtt kom
ǫnnur ǫr svā nær jarli, at flaug milli sīðunna ok handarinnar,
ok svā aptr ī hǫfða-fjǫlina, at langt stōð ūt broddrinn. Þā
mælti jarl við mann þann er sumir nęfna Finn, en sumir
sęgja at hann væri Finskr, sā var hinn mesti bog-maðr:
'skjōt-tu mann þann hinn mikla ī krapparūminu!' Finnr
skaut, ok kom ǫrin ā boga Einars miðjan, ī þvī bili er Einarr
drō it þriðja sinn bogann. Brast þā boginn ī tvā hluti. Þā
mælti Ōlāfr konungr: 'hvat brast þar svā hātt?' Einarr
svarar: 'Noregr ōr hęndi þēr, konungr!' 'Eigi mun svā
mikill brestr at orðinn,' sęgir konungr, 'tak boga minn, ok
skjōt af,' ok kastaði boganum til hans. Einarr tōk bogann,
ok drō þegar fyrir odd ǫrvarinnar, ok mælti: 'ofveikr,
ofveikr allvalds boginn!' ok kastaði aptr boganum; tōk þā
skjǫld sinn ok sverð, ok barðisk.
Ōlāfr konungr Tryggvason stōð ī lypting ā Orminum, ok
skaut optast um daginn, stundum bogaskoti, en stundum
gaflǫkum, ok jafnan tveim sęnn. Hann sā fram ā skipit, ok
sā sīna męnn reiða sverðin ok hǫggva tītt, ok sā at illa bitu;
mælti þā hātt: 'hvārt reiði þēr svā slæliga sverðin, er ek sē
at ekki bīta yðr?' Maðr svarar: 'sverð vār eru slæ ok
brotin mjǫk.' Þā gekk konungr ofan ī fyrirrūmit ok lauk
upp hāsætis-kistuna, tōk þar ōr mǫrg sverð hvǫss, ok fekk
mǫnnum. En er hann tōk niðr hinni hœgri hęndi, þā sā
męnn at blōð rann ofan undan bryn-stūkunni; en engi vissi
hvar hann var sārr.
Mest var vǫrnin ā Orminum ok mannskœðust af fyrirrūms-
mǫnnum ok stafnbūum; þar var hvārttvęggja, valit mest
mann-fōlkit ok hæst borðin. En lið fell fyrst um mitt skipit.
Ok þā er fātt stōð manna upp um siglu-skeið, þā rēð Eirīkr
jarl til upp-gǫngunnar, ok kom upp ā Orminn við fimtānda [*]
mann. Þā kom ī mōt honum Hyrningr, māgr Ōlāfs konungs,
með sveit manna, ok varð þar inn harðasti bardagi, ok lauk
svā, at jarl hrǫkk ofan aptr ā Barðann; en þeir męnn er
honum hǫfðu fylgt fellu sumir, en sumir vāru særðir. Þar
varð ęnn in snarpasta orrosta, ok fellu þā margir męnn ā
Orminum. En er þyntisk skipan ā Orminum til varnarinnar,
þā rēð Eirīkr jarl annat sinn til uppgǫngu ā Orminn. Varð
þā ęnn hǫrð við-taka. En er þetta sā stafnbūar ā Orminum,
þā gengu þeir aptr ā skipit, ok snūask til varnar mōti jarli, ok
veita harða viðtǫku. En fyrir þvī at þā var svā mjǫk fallit
lið ā Orminum, at vīða vāru auð borðin, tōku þā jarls męnn
vīða upp at ganga. En alt þat lið er þā stōð upp til varnar
ā Orminum sōtti aptr ā skipit, þar sem konungr var.
Kolbjǫrn stallari gekk upp ī lypting til konungs; þeir
hǫfðu mjǫk līkan klæða-būnað ok vāpna, Kolbjǫrn var ok [*]
allra manna mestr ok frīðastr. Varð nū ęnn ī fyrirrūminu
in snarpasta orrosta. En fyrir þā sǫk at þā var svā mikit
fōlk komit upp ā Orminn af liði jarls sem vera mātti ā skipinu,
en skip hans lǫgðu at ǫllum megin utan at Orminum, en
lītit fjǫl-męnni til varnar mōti svā miklum hęr, nū þōtt þeir
męnn væri bæði stęrkir ok frœknir, þā fellu nū flestir ā lītilli
stundu. En Ōlāfr konungr sjālfr ok þeir Kolbjǫrn bāðir
hljōpu þā fyrir borð, ok ā sitt borð hvārr. En jarls męnn
hǫfðu lagt utan at smā-skūtur, ok drāpu þā er ā kaf hljōpu.
Ok þā er konungr sjālfr hafði ā kaf hlaupit, vildu þeir taka
hann hǫndum, ok fœra Eirīki jarli. En Ōlāfr konungr brā
yfir sik skildinum, ok steypðisk ī kaf; en Kolbjǫrn stallari
skaut undir sik skildinum, ok hlīfði sēr svā við vāpnum er
lagt var af skipum þeim er undir lāgu, ok fell hann svā
ā sæinn at skjǫldrinn varð undir honum, ok komsk hann þvī
eigi ī kaf svā skjōtt, ok varð hann hand-tękinn ok dręginn
upp ī skūtuna, ok hugðu þeir at þar væri konungrinn. Var
hann þā leiddr fyrir jarl. En er þess varð jarl varr at þar
var Kolbjǫrn, en eigi Ōlāfr konungr, þā vāru Kolbirni grið
gefin. En ī þessi svipan hljōpu allir fyrir borð af Orminum,
þeir er þā vāru ā līfi, Ōlāfs konungs męnn; ok sęgir Hall-
freðr vandræða-skāld, at Þorkęll nęfja, konungs brōðir, hljōp
sīðast allra manna fyrir borð.
Svā var fyrr ritat, at Sigvaldi jarl kom til fǫruneytis við
Ōlāf konung ī Vindlandi, ok hafði tīu skip, en þat hit ellifta,
er ā vāru męnn Āstrīðar konungs-dōttur, konu jarls. En
þā er Ōlāfr konungr hafði fyrir borð hlaupit, þā œpði
hęrrinn allr sigr-ōp, ok þā lustu þeir ārum ī sæ Sigvaldi
jarl ok hans męnn, ok röru til bardaga. En sū Vinda-
snękkjan, er Āstrīðar męnn vāru ā, röri brott ok aptr undir
Vindland; ok var þat margra manna māl þegar, at Ōlāfr
konungr mundi hafa steypt af sēr brynjunni ī kafi, ok kafat
svā ūt undan langskipunum, lagizk sīðan til Vindasnękkj-
unnar, ok hęfði męnn Āstrīðar flutt hann til lands. Ok
eru þar margar frā-sagnir um fęrðir Ōlāfs konungs gǫ̈rvar
sīðan af sumum mǫnnum. En hvęrn veg sem þat hęfir
verit, þā kom Ōlāfr konungr Tryggvason aldri sīðan til rīkis
ī Noregi.
VII. AUÐUN