Jen marshas Lena kun la bovino por serchi laulonge de la rivereto
la forgesitan herbon. Shi kondukas la beston per la shnuro kaj
promenas malrapide antau ghi sur la vojeto. Alveninte che loko, kie
la erikejo limtushas la malaltajn marchterojn, kaj estas samtempe
ombrita de alnarbetoj kaj movighantaj juniperoj, Lena deflankighas
kelkajn pashojn de la vojeto. Tie chi staras fago, kiu eble estis
semita de birdo; char kiel ajn malproksimen oni povas vidi, oni ne
plu renkontas foliajhon similan al ghia. Che la piedo de la alta
fago, Lena eksidas teren; shi profunde klinas la kapon, senmove
rigardas malsupren, ellasas la shnuron kaj refalas en sian kutiman
revadon.
Nun, en la libera aero, sub la nemezurebla chielo, shi desharghas
sian koron de l' entenita malghojo; shia busho ne plendas, neniu
sopiro eliras el shia brusto; sed mallauta fluo de brilantaj
akvoperloj rulighas sur shiajn genuojn. Longe, tre longe dauras
shia doloro; tamen, shiaj larmoj iom post iom malpliighas, kaj fine
shi relevas la kapon. Shi direktas sian malsekan pupilon chielen kaj
kantas, kvazau shi sendus preghon al Dio:
Rikke-tikke-tak, Rikke-tikke-tu!
Fero varmighas,
Brako levighas.
Frapu vi, nu!
Rikke-tikke-tu.
Kion do povis en la busho de Lena signifi tiu mistera kaj stranga
kanto? Vane oni pri tio demandus al shi klarigon; char shi mem estis
nekonscia kial shiaj lipoj, sen shia scio, konstante ripetis la
saltetantajn vortojn de la kanto. Shi ankau ne memoris ke iu estus
iam antau shi kantinta la kanton, kaj ech kredis ke ghi, sen
antaua kauzo, kun rimo kaj ritmo estis formighinta en la fundo de
shia koro. Ghi nun estis parto de shia mistera estajho, kiel dua,
nur por shi komprenebla vocho; kvankam la kanto nenion klaran
esprimis al shia spirito, shi tamen amis ghin kiel richan fonton de
konsolo kaj plidolchigo de sia sufero, kaj shi kutimis, en chiuj
momentoj de ghojo au malghojo, ghin uzi kiel esprimon de siaj plej
profundaj emocioj.
Tiel potenca estis la kanto sur shian propran animstaton, ke shi,
post kiam shi estis ghin diversfoje kaj kun pli kaj pli gaja tono
ripetinta, shajnis tute forgesi ke shi estis destinita por perei kaj
morti sub kruelaj agadoj. La sorcha Rikke-tikke-tak lumigis shian
vizaghon per ripozo kaj paco; shi tiam malrapide levighis, kondukis
la bovinon iom antauen al pli tauga vojrando, kaj trakuris la
erikejon ghis sabla monteto, kiu iom pli malproksime altighis super
la nemezurebla ebenajho.
Sur la supro de tiu nuda sablomonto, estis enpremita la formo de
sidanta homa korpo. Sendube Lena tre ofte vizitis tiun lokon; char
shi nun ankau sidighis sur la teron kiu portis la premsignon de
shia korpo. Kun antauenklinita kapo, kun la malstrechitaj brakoj
sur la genuoj, shi direktis sian nigran pupilon al bluighanta punkto
che la senlima horizonto.
De tiu punkto, eble malproksima urbo, shajnis eliri vojo, kiu kun
chiuspecaj kapricaj kurbighoj trazigzagis la erikejon kaj, flanke de
la farmejo, perdighis en la marchherbejoj. Al la apenau videbla
komenco de tiu vojo la okuloj de Lena estis senmove direktitaj; shi
tie sidis kiel la orfino de l' fishkaptisto, kiu de la supro de la
dunoj superrigardas la kvietan maretendajhon kaj kun timeganta koro
atendas barkon kiu neniam plu revenos! Sed ne estis tute same por
Lena; shi ankau atendis ion, sed ne sciis kiun nek kion shia koro
deziras. Shi, vere, chiam rigardadis sur la vojon, kaj eble kushis
en shi la sekreta espero, ke lau tiu vojo alvenos savonto; sed shi
konis neniun en la mondo; centoj da vojaghantoj povus preterpasi, ne
vekante shian atenton. Chu shi do estis freneza? Ho, tute
ne,--kvankam la filinoj de la farmmastrino shin nomis la
frenezulino.
Pro senchesa doloro kaj sub la premegado de l' malbona akcepto, Lena
estis al si kreinta vivmanieron por si mem. Shiaj nekomprenitaj agoj
shajnis ja ofte porti la stampon de l' frenezeco; kaj tamen, pro tiu
senchesa pripensado, shia spirito estis delikatighinta, kaj shia
imago estis akirinta mirindan potencon. La sekretaj emocioj, kiuj
suprenighis el shia brusto, neniel estis detruintaj shian jughadon;
shi pripensis kaj meditis chion kio al shi okazis, sed la rezulto de
shia pensado chiam en shi restis enfermita. Por kio utilis al shi
inteligenteco kaj prudento? Chu shi ne estis destinita al certa
konsumigho?
La suno jam lumigis la okcidentan deklivon de l' sablomonteto; jam
estis de longe posttagmezo, kaj Lena sidis ankorau tie, direktante
sian fiksan rigardon al la bluighanta punkto. Shi malsatis kaj tion
ja sentis; shiaj intestoj certe dolore sin sentigis... Sed shi
restis sidanta.
Je tiu momento juna kamparano penetris singarde tra la alnarbetaro,
laulonge de l' rivereto; kelkfoje li deturnis la kapon al la
farmejo, kvazau li timis ke oni vidos lin, kaj fine alvenis che la
fago, kie la junulino estis vershinta siajn larmojn.
Tiam, sin turnante al la sabloduno, li metis ambau siajn manojn al
la busho, por doni al sia vocho difinitan kaj limigitan direkton,
kaj kriis:
«Lena! Lena!»
La knabino levighis kaj alproksimighis kun malrapidaj pashoj al la
juna kamparano, kiu per la fingro montris al shi, ke shi sidighu
apud li. Tiam li prenis de sub sia kitelo tranchajhon da nigra pano
kaj pecon da lardo, distranchis tiun chi lastan per sia tranchilo en
pecetojn sur la panon, kaj, ghin prezentante al la junulino, li
diris mallaute, dum li metis krucheton da biero kontrau
juniperarbeton:
«Lena, jen manghajho kaj trinkajho.»
La junulino lin rigardis kun profunda dankeco kaj komencis efektive
manghi la nutrajhon, dirante per mallauta vocho:
«Jan, Dio vin rekompencos, char vi protektas min en mia mizera vivo.
Dankon pro via dolcha amikeco.»
Intertempe la brusto de la juna kamparano estis premita de doloro;
li nenion diris, kaj rapida larmo fluis el liaj bluaj okuloj, ghis
kiam Lena, finmanghinte, metis sian manon sur lian shultron kaj
komencis kun li la jenan interparoladon:
«Jan, mia bona amiko, ne chagrenighu pro mi. Viaj larmoj pli doloras
min ol la frapoj de via patrino.»
«Pardonu shin pro mi. Char se vi mortus ne preghinte por shi, ho,
tiam post chi tiu vivo ne estus por shi chielo... Shi estas tamen
mia patrino, Lena. Pardonu do al shi.»
«Estas nenio por al shi pardoni, Jan; en mi ne estas malamo, ech ne
memoro pri la sufero. Mi jam chion forgesis.»
«Ne trompu min, Lena. Kiu povas forgesi tiajn malbonajn agadojn?»
«Mi jam pli ol unu fojon diris tion al vi, kaj vi ne komprenas min,
char mi mem ne komprenas kiamaniere mi vivas. Dum oni man- kaj
piedfrapas min, mia korpo sentas ja doloron, sed mia spirito restas
libera, kaj ghi daurigas revadi pri io duba kaj nekonata, kio
preterflugas antau miaj okuloj, kaj karesas min. Tiuj revoj estas
la nutrajho de mia animo;--per ili mi chion forgesas: ili parolas al
mi pri alia, pli bona vivo kaj kredigas al mi, ke mi ne chiam restos
orfino. Chu Dio en la chielo farighos mia patro, au chu mi revidos
mian patrinon, antau ol morti? Mi ne scias!»
«Viaj gepatroj estas mortintaj, Lena. Mia patrino ofte diris tion
al mi. Sed pro tio ne estu malgaja: vidu miajn brakojn, kiel fortaj
ili jam estas! Ankorau kelkajn jarojn, kaj mi estos viro. Ho, vivu
ghis tiu tempo, Lena! Mi laboros por vi de l' mateno ghis la
vespero, ech se mi eterne devus esti via servisto.»
«Mia servisto, vi!... Tio ne okazos, Jan. Rigardu mian vizaghon, kaj
diru, kion vi vidas en miaj travideblaj vangoj?»
La juna kamparano metis ambau manojn antau sian kapon, kaj diris
enbushe kun dolora ekghemo:
«La morton, la morton!»
Longa silento regis nun sub la tremetantaj juniperoj, ghis kiam Jan,
prenante la manon de Lena, shin jene alparolis:
«Lena, vi neniam konis viajn mortintajn gepatrojn; de via infaneco
vi estis edukata de mia patrino, kaj vi travivis pli da sufero kaj
doloro, ol dek homoj povus elporti. Se tio daurus, vi mortus, mi
tion konfesas kun plorantaj okuloj; sed se de nun oni lasus vin
trankvila kaj bone agus al vi, chu vi ne daurigus vivi?»
«Daurigi vivi?» ripetis Lena, «kiu konas la horon de sia morto? Mi
komprenas kion vi volas fari.--Kial pro mi eksciti vian patrinon kaj
altiri sur vin shian malamon?»
«Kial!» kriis Jan kun duonkolera esprimo. «Kial? Ho, mi nescias;
sed, kredu min: se vi havas fiksan ideon, revon, kiu tute plenigas
vin, mi ankau havas ideon, kiu chiam akompanas min, che la plej
peniga laboro same kiel dum la plej profunda dormado. Tiu ideo,
estas ke mi devas kompensi por vi la malbonajhojn kiujn faris al vi
mia patrino. Ho, Lena, mi ne parolas tiel bele kaj konvinke kiel vi;
sed, pro Dio, ne dubu pri tio: de post la tago de via morto Jan ne
plu laboros, kaj baldau, en la tombejo, li kushos sub la tero apud
vi! Kaj se vi demandus min kial, mi ne povus doni al vi klarigon.
Sub mia kitelo batas koro kiu sentas chi tion: vi estas malfelicha
orfino,--tio al mi sufichas. Daurigu do vivi, Lena, ghis kiam mi
estos plenkreska kaj plenagha; tiam mia laboro...»
«Hejmen kun la bovino!» subite kriis de malproksime minacanta vocho.
Jan levighis, rigardis petegante en la okulojn de Lena kaj malaperis
inter la alnarbetaro, dum li dolche diris:
«Mi tuj venos al la farmejo. Iru kviete, shi ne frapos vin!»
Lena prenis la bovinshnuron en la manon kaj enpashis malrapide la
vojeton al la farmejo.