Tarquinius Superbus regnum sceleste occupavit. Tamen bello strenuus
Latinos Sabinosque domuit. Urbem Gabios in potestatem redegit fraude
Sexti filii. Is cum indigne ferret eam urbem a patre expugnari non
posse, ad Gabinos se contulit, patris saevitiam in se conquerens.
Benigne a Gabinis exceptus paulatim eorum benevolentiam consequitur,
fictis blanditiis ita eos adliciens, ut apud omnes plurimum posset, et
ad postremum dux belli eligeretur. Tum e suis unum ad patrem mittit
sciscitatum quidnam se facere vellet. Pater nuntio filii nihil
respondit, sed velut deliberabundus in hortum transiit ibique inambulans
sequente nuntio altissima papaverum capita baculo decussit. Nuntius,
fessus exspectando, rediit Gabios. Sextus, cognito silentio patris et
facto, intellexit quid vellet pater. Primores civitatis interemit
patrique urbem sine ulla dimicatione tradidit.
Postea rex Ardeam urbem obsidebat. Ibi cum in castris essent, Tarquinius
Collatinus, sorore regis natus, forte cenabat apud Sextum Tarquinium cum
iuvenibus regiis. Incidit de uxoribus mentio; cum suam unusquisque
laudaret, placuit experiri. Itaque citatis equis Romam avolant; regias
nurus in convivio et luxu deprehendunt. Pergunt inde Collatiam;
Lucretiam, Collatini uxorem, inter ancillas lanae deditam inveniunt. Ea
ergo ceteris praestare iudicatur. Paucis interiectis diebus Sextus
Collatiam rediit et Lucretiae vim attulit. Illa postero die,
advocatispatre et coniuge, rem exposuit et se cultro, quem sub veste
abditum habebat, occidit. Conclamat vir paterque et in exitium regum
coniurant. Tarquinio Romam redeunti clausae sunt urbis portae et
exsilium indictum.
In antiquis annalibus memoriae haec sunt prodita. Anus hospita atque
incognita ad Tarquinium quondam Superbum regem adiit, novem libros
ferens, quos esse dicebat divina oracula: eos se velle venumdare.
Tarquinius pretium percontatus est: mulier nimium atque immensum
poposcit. Rex, quasi anus aetate desiperet, derisit. Tum illa foculum
cum igni apponit et tres libros ex novem deurit; et, ecquid reliquos sex
eodem pretio emere vellet, regem interrogavit. Sed Tarquinius id multo
risit magis, dixitque anum iam procul dubio delirare. Mulier ibidem
statim tres alios libros exussit; atque id ipsum denuo placide rogat, ut
tres reliquos eodem illo pretio emat. Tarquinius ore iam serio atque
attentiore animo fit; eam constantiam confidentiamque non neglegendam
intellegit: libros tres reliquos mercatur nihilo minore pretio quam quod
erat petitum pro omnibus. Sed eam mulierem tunc a Tarquinio digressam
postea nusquam loci visam constitit. Libri tres in sacrario conditi
Sibyllinique appellati. Ad eos, quasi ad oraculum, Quindecemviri adeunt,
cum dii immortales publice consulendi sunt.
#VIII. Tarquinius Superbus, Rômânôrum rêx septimus et ûltimus#
[[as printed]]