[Footnote 7: Men heeft berekend dat de Rijn jaarlijks 5200 M3 slib en
gerolde steenen aan den Oceaan levert, en kalk genoeg om 33200 millioen
oesterschalen te vormen. Deze scheikundig opgeloste stof is niet zichtbaar
en ontneemt niets aan de kleur van het water. De Mississippi stort meer dan
450 millioen M3 en de Ganges meer dan 600 millioen M3 slib jaarlijks in
zee.]
[Footnote 8: _Diluvium_ = het ten gevolge van overstrooming, door bezinking
ontstane land, bestaande uit zand, grint en leem.]
[Footnote 9: _Alluvium_ = de bovenste en jongste lagen der vaste aardkorst:
zij bestaan uit van elders aangevoerde stoffen, geleverd door planten, door
zee en stroomen of door den wind. Waar bepaalde plantensoorten werkzaam
waren, daar ontstonden bij nagenoeg geheele afsluiting der lucht, waardoor
verrotting werd tegengegaan, VENEN.]
[Footnote 10: Die hooge venen, in het Waalsch «Hautes Fagnes» genoemd,
hebben gewis hun ontstaan te danken aan de ophoopingen van plantenlagen in
het dichte woud, dat de kruinen der Ardennen bedekte. Deze plantenlagen
deden den grond verzuren, waardoor het woud zelf moest sterven, en
langzamerhand verkoolden zij met de andere planten, die in dien zuren bodem
nog konden groeien.]
[Footnote 11: Het is in die krijtlagen dat men in 1878 te Bernissart bij
Doornik, verscheidene geraamten van het reusachtig _iguanodon_, een
monsterachtig kruipdier, dat de diep ingesloten valleien in de
steenkolengronden bewoonde, heeft ontdekt. Deze kolossale geraamten
bevinden zich in het Museum van natuurlijke historie te Brussel.]
[Footnote 12: Volgens sommige geologen dankt die brandstof haar ontstaan
aan een weelderigen plantengroei, die ter plaatse uit poel en moeras
oprees, en die later door overstrooming neergesmakt en na tal van eeuwen
met slijklagen bedekt werd. De planten, van de lucht afgesloten,
verkoolden. Die afwisseling van droog en vochtig herhaalde zich en zoo
ontstonden na duizenden jaren onderscheidene lagen boven elkander van
planten en dan weer van klei. -- Volgens andere zouden de bestanddeelen,
die tot de vorming der steenkoollagen meewerkten en voornamelijk bestaan
uit ontzettende massa's van plantenafval, als takken, stengels van
rietgewassen, schors, bladeren, palmvarens, ringplanten, enz. van elders
aangevoerd zijn door rivier en overstrooming, en evenals bij de vorming van
turf in venen, door afsluiting van lucht, na duizenden jaren verkoold zijn
(Zie: Jules Cornet, _Premières notions de Géologie_).]
[Footnote 13: Zie _De Landbouwkunst in de Nederlanden: I. België_, door
Emile De Laveleye.]
[Footnote 14: Die strook gronds, rijk aan zink- of galmeimijnen
_(calamine)_ heeft den vorm van een gelijkbeenigen driehoek, waarvan het
toppunt ligt aan den zuid-oosthoek van Ned. Limburg. Zij is niet meer dan
350 Ha. groot. Bij de vaststelling der grenslijn in 1815 kon men het niet
eens worden tusschen Pruisen en Nederland, en dus bleef het landje
voorloopig onzijdig gebied tusschen België en Pruisen.]
[Footnote 15: Zie De _Landbouwkunst in de Nederlanden: I. België_.]
[Footnote 16: Antonius Sanderus of Sanders, geb. te Antwerpen, † in 1664 in
de abdij van Affligem, bijna 90 jaar oud, schrijver van de _Flandria
Illustrata_ (1641).]
[Footnote 17: Luigi Guicciardini, geb. te Florence in 1533, † te Antwerpen
in 1589. Zie zijn _Descrizione de tutti i Paesi-Bassi_ (1567).]
[Footnote 18: Cornelius Tacitus, beroemd Romeinsch geschiedschrijver,
geboren 61 jaren na Chr. en waarschijnlijk overleden in 117. Onder zijn
werken behoort het boek _De origine, vitu, moribus ac populis Germanorum
liber_, een beschrijving der Germaansche volkeren.]
[Footnote 19: _Studies in Volkskracht_. -- 1e Serie, Nr VIII. _Opmerkingen
over het Nederlandsch Volkskarakter_ door Prof. H. Kern. Haarlem. De Erven
F. Bohn, 1904.]
[Footnote 20: Zie _Het Land van Rubens_ door Cd Busken Huet. Amsterdam, J.
C. Loman Jr. 1881.]
[Footnote 21: Die vermaarde schoorsteen, een der parels van de kunstkroon
van Brugge, is een geschenk aan Karel V na zijn overwinning op Frans I,
koning van Frankrijk, in den veldslag van Pavia (1525).]
[Footnote 22: Het _Vrije Brugsche Ambacht_ was een district van het land,
dat nimmer aan de staat van leenroerigheid tegenover de drie groote steden
van het graafschap onderworpen was.]
[Footnote 23: _Hanze_ of _Hansa_ = een handelsverbond van Duitsche steden
(Hamburg, Lubek, Bremen, Keulen, Dantzig), in 1241 gesticht, om hun handel
te beschutten en uit te breiden, en de van de vorsten verkregen rechten en
vrijheden te handhaven. Ook Nederlandsche en een enkele Vlaamsche stad
behoorden er toe.]
[Footnote 24: Judocus Damhouder, beroemd rechtsgeleerde († 1581) wijdt een
geheel hoofdstuk aan haar pracht. Sanderus _(Flandria illustrata)_ noemt
haar «de ster van België». Cassander vergelijkt haar met Athenen. Men
raadplege verder Marchantius, Aeneas Sylvius, Guicciardini, Chastellein en
meer andere.]
[Footnote 25: Lees K. L. Ledeganck, _De Drie Zustersteden: Aan Brugge_.]