Beatorum scientia. De trina visione, corporali, spiritali,
intellectuali.
Incomparabiliter ergo totius mundi regnum, ut supra diximus, et si
æternum esset, præcellit, societati angelorum et sanctorum, et
præsenti ipsius Dei adesse visioni. In cujus visione trina scientia
nascitur: id est, homo qui cernit, et Deus qui cernitur, et cæteri
omnes omnia videbunt et intelligent. Sicut enim per speculum vitreum
trina nobis visio administratur, quia nos ipsos, et ipsum speculum, et
quidquid præsens adest videmus; sic per speculum divinæ claritatis, et
ipsum Deum, ut est, videbimus, quantum possibile erit creaturæ, et nos
ipsos, et cæteros vera et certa scientia cognoscemus. Tunc abdita
creaturarum, et ipsius inferni, videndo Deum videbimus. Tunc justis
manifestum erit quomodo Deus est invisibilis incomparabilis, sine
initio et sine fine, ante omnia et post omnia: quidquid interest inter
nasci, quod ad Filium pertinet; et procedere, quod ad Spiritum
sanctum, excepto quod unus ex uno natus sit, alter ex duobus
processit; et quomodo Pater non præcessit Filium tempore, sed origine,
nec Spiritum sanctum; et quomodo omnia Dei unum sunt in Deo, excepto
quod ad relationem pertinet; nam sapientia Dei et veritas et æternitas
non diversa sunt inter se, sed unum sunt cætera omnia: sapientia enim
Dei non magis sapientia quam veritas est, et non magis veritas est
quam sapientia, quam æternitas, quam cætera Dei omnia; unum enim sunt
in Deo, et non solum hæc inter se eadem sunt in Deo, sed non aliud
sunt quam ipse Deus; et quomodo mundus erat in Deo, antequam in seipso
esset, non mundus, sed Deus; et quomodo ubique totus sine loco, magnus
sine quantitate, bonus sine qualitate; et quomodo omnia penetrat munda
et immunda sine sui pollutione. Si enim lux ista visibilis omnia loca
illustrat, et sterquilinia etiam penetrat sine fetore, et sine sui
pollutione, quanto magis Deus, qui est invisibilis et incommutabilis
lux, omnia penetrat, regit, sustinet, circumdat, illustrat, sine ulla
mutatione vel pollutione, non solum cœlestia et terrestria, sed etiam
infernalia?
Tunc erit electis Dei trina visio, id est, corporalis, qua corpora
cernentur; quorumdam splendentia ut sol, quorumdam ut luna, aliorum ut
stellæ. Et spiritalis, qua similitudines corporum in spiritu et non
fallaci phantasia inspicient: qua visione etiam hodie fruuntur
spiritus justorum post corporum claustra: et visio intellectualis, qua
puro mentis oculo in spiritu Deum videbunt, et suas animas, et
virtutes intimas, et spiritus angelicos. Tunc duplices Deo acturi sunt
gratias, videlicet pro sua liberatione a perpetua damnatione, et pro
bonorum ineffabili retributione. Tunc communis omnium reus et hostis
diabolus in conspectu electorum Dei damnabitur: cujus damnatio et
intolerabilis pœna delectabile spectaculum præstabit electis. Tunc
ardentissimo amore liberatorem suum et omnium bonorum datorem amabunt,
et sine fine et sine fastidio clamore cordis laudabunt Deum
omnipotentem, benignum et misericordem: cui honor et gloria et nunc et
per omnia sæcula sæculorum. Amen.
DE DUODECIM ABUSIONIBUS SÆCULI.
TRACTATUS,
PERPERAM CYPRIANO ET AUGUSTINO ADSCRIPTUS.