Deo omnia præsentia sunt, sine libertatis humanæ præjudicio. Dei
locutio et laus. Existentia ante tempus. Malum verum pejus falso. Dei
visio quid beatis conferat. Dei æternitas; Dei scientia.
Unde non diem judicii videbit, et primum diem sæculi non vidit; sed
utrumque videt. Cujus præscientia neminem cogit ad peccandum, ut multi
errantes dicunt. Si enim, inquiunt, præscivit Deus Adam peccaturum
esse, non peccare non potuit. Ex quo errore nascitur Deum causam esse
peccati, quod nefas est dicere. Et illi tamen etiam suis verbis
alligantur. Si enim quod præscientia Dei habet necesse est fieri, ideo
voluntate propria homo peccavit, et non aliqua necessitate, quia in
præscientia Dei fuit ut voluntate et libero arbitrio, et non
necessitate cogente, peccaret. Si ergo præscientia Dei non potest
vitari, non potuit homo aliter peccare nisi voluntate, nulla alia vi
cogente, quia ita Deus præscivit ilium peccaturum. Si ergo voluntarie,
non coactus est. Si enim non coactus est ad peccandum, potuit sine
dubio non peccare si vellet; ideoque pœnam meruit, quia non invitus
peccavit; alioquin a Deo pœnam mortis non susciperet. Cujus locutio
est occulta inspiratio, qua mentibus suam voluntatem et suam caritatem
invisibiliter ostendit; quam videndo Angeli per omnia Deo obediunt.
Cujus laus est qua electos laudabit, manifestatio qua suorum electorum
bona omnibus monstrabit; assidua autem laus qua electi eum laudabunt,
est admiratio ejus perennis. Qui miro modo non tempore præcessit
mundum et tempus (nullius enim horæ spatio fuit ante mundum); et tamen
semper erat sine initio. Non enim erat tempus ante tempus, tempus
autem cum mundo concreatum est. Si igitur tempus ab initio mundi cœpit
currere, ante mundum factum non erat. Ideoque nullo tempore, ut
prædiximus, præcessit Deus tempora et mundum eis coævum, imo paulo eis
priorem; ejus enim motu cœperunt currere. Quidquid movetur, suum motum
præcedit. Ineffabili enim æternitate præcessit Deus mundum, non
tempore. Cujus tempus ante mundum non erat. Cujus lux tenebras
depellit ignorantiæ; cujus aliqua particula hæc omnia quæ diximus,
vera et certa esse cognoscimus. Eadem luce melius esse verum quam
falsum videmus; et tamen pejus esse verum malum vel verum peccatum,
quam falsum malum vel falsum peccatum: non quia verum est, sed quia
malum vel peccatum est [sed ideo malum vel peccatum est, quia verum
malum vel peccatum est]. Aliter enim non posset esse malum vel
peccatum, nisi verum esset malum vel peccatum; falsum enim malum non
est malum, ut falsum argentum non argentum est. Potest aliquis a
veritate dicere malum vel peccatum exortum esse vel factum, et quodam
modo opus esse veritatis malum, quod omnino falsum est. Omne enim
verum a veritate est, et omne verum in quantum verum, bonum est: a
veritate igitur est verum esse, ut sit malum vel peccatum, non ipsum
malum vel peccatum; aliud namque est ipsum malum, aliud verum esse
illud. Quamvis igitur ipsum malum bonum non est, bonum est tamen verum
esse ut sit illud. Nisi enim bonum esset esse malum, nullo modo
sineret Deus illud fieri. Multa quippe bona de malis Omnipotens facit,
ut de adulterio hominum bonos format et facit homines. Si autem et
quadam illius lucis particula quasi per angustas rimas infusa, hæc et
alia omnia quæ novimus, vera esse cognovimus; quali et quanta luce
scientiæ et sapientiæ illic illustrabimur, ubi ipsum solem veritatis
facie ad faciem videbimus, id est, certa et vera sapientia
cognoscemus? cujus præsentia similes ei facit præsentes. Qui enim veræ
sapientiæ, veræ pulchritudini, veræ æternitati adhærebit, sapiens
utique et pulcher et æternus erit. Sic enim absentia ejus dissimiles
ei omni modo facit. Cujus æternitas sine initio et sine fine est (si
enim esset tempus quando non esset, quis eum faceret?); quia ipse est
solus Deus, et ante ipsum Deus alius non erat, nec est, nec erit. Non
forte seipsum creavit, cum nihil seipsum creat; qua enim potentia qui
omnino non esset seipsum faceret? Restat igitur quod omnino factus non
est Deus. Cum ergo nullo modo Deus factus est, sine initio ante omnia
erat. Quidquid enim factum est, initium habet; et quidquid initium
habet, sine dubio factum est, non ab alio nisi a Deo non facto, sed
omnia faciente. Cujus scientia sine ulla varietate cognitionis, et
sine ullo cursu huc et illuc innumerabilem veritatem omnium
creaturarum; angelorum, hominum, stellarum, arenarum, capillorum,
verborum, cogitationum, momentorum omnium, simul et semel comprehendit
et intelligit. Fons igitur et origo omnis scientiæ Deus est: quem
quanto plus quis bibet, tanto plus sitiet.