De Vrouwen ende de Wijn, bedrieghen de looste dieder zijn.
Een Ridder van een vande voonaemſte Familien van Portugael, dien wy
alhier ſullen noemen Don Oenofilo, hadde menichmael ſijne verſchillen
met het Rappier inde Handt gedecideert. Maer alſoo yder een blindt is
in zijn eygen paſſie, moſte hy eenighe merckelijcke fauten begaen
hebben: Want niet teghenſtaende zijne groote qualiteyt, was hy tweemael
ter doot verweſen, ende door interceſſie vanden wel ſpreeckenden
Avocaer Argent, die de Wetten doet uytleggen, ende de rigeur van het
recht verſoeten ſoo als het hem belieft, ende door aſſiſtentie van
zijne Vrienden, hadde Don Oenofilo tot twee mael toe pardon verkreghen.
In het Iaer 1637. wierde hy noch eenmael beſchuldight van een
Doodt-ſlagh begaen te hebben, ende om de rigeur van Juſtitie te
ontgaen, gingh hy op ſeeckere nacht Scheep met zijn Vrouw, om na Indien
te gaen, zijnde een toevlucht van alle quaet-doenders van Portugael. Na
dat hy eenige dagen in Zee geweeſt was, wierde het Schip genomen vande
Turckſe Zee-Roovers. Don Oenofilo met zijn Vrouw wierden verkocht aen
een Moor Parino ghenaemt om Slaven te zijn. Deſen nieuwen Slaef maeckte
zijn accoort van rantſoen voor zijn Vrouwe, met conditie dat hy aldaer
ſoude blijven tot borge, ende dat ſijn Vrouw in vryheydt ſoude wederom
keeren om het rantſoen te ſenden. Sijn Vrouw wierde wegh geſonden ende
vervvachte het Gelt van zijn rantſoen met goede devotie, ende alſoo hy
niet en moſte vvercken gelijck andere ſlaven, liet de ledigheydt niet
af hem vverck te gheven: Want hy vvierde verlieft op zijn Patroneſſe,
ende alſoo hy het terſtont niet dorſte openbaren, vervvachte hy de
tijdt ende uyre daer toe. Het ghebeurde dat hy kenniſſe maeckte met
tvvee Ridders van Maltha, ſijnde Franſen, ende oock ſlaven, de vvelcke
Don Oenofilo hielen voor een Man van goede verſtandt, vvel opghebrocht,
ende naturelijck vvelſprekende. Deſe goede qualiteyt vermeerderden haer
Vrientſchap, ſoo dat de tvvee Franſe Ridders Don Oenofilo noodighden,
ende na de maniere vande ſlaven obligeerden ſy hem beſcheyt te doen
vvanneerſe hem toe droncken, het vvelcke Don Oenofilo in Portugael niet
ghevvoon vvas. Met de Wijn in ’t Hooft, ende de liefde in ſijn Herte,
gingh hy na Huys, ende begon zijne Patroneſſe te careſſeren. De Patroon
quam op ’t ſlagh, die het ſelfde ſiende, viel terſtont op hem, ende gaf
hem tvvee ofte drie luſtighe Vuyſt-ſlagen: Don Oenofilo die niet
vvijſer vvas in zijn ſlavernye als hy in zijn vryheydt gevveeſt vvas,
ende verſet zijnde vande liefde ende de Wijn, betaelde de vuyſt-ſlagen
met de ſelfde Munt, ſonder den intereſt te vergeten. Zijn Patroon
vergramt ſijnde ſoo vveghen de ſlagen die hy ontfangen hadde, als
vvegen het gene met zijn Vrouvv ghepaſſeert vvas, dol zijnde om die
tvvee affronten te regeneren, liep recht na het Paleys vande Baſſa,
ende dede zijne klachten, verſoeckende datmen hem volghens de Turckſe
Wetten ſoude levendigh verbranden. Men commandeerde de Sauſen (zynde
Officiers vande Juſtitie) den miſdadigen voor de Vierſchare te brengen
om zijn ſaecke te verantvvoorden. De ordre vvierde gheexecuteert, ende
Oenofilo voor de Baſſa ghebracht, die hem ſeyde: Gy wordt beſchuldigt
dat ghy een Turck geſlagen hebt, ende dat arger is, uwen Patroon, ende
volgens de wetten van dit Landt, moet ghy ofte het Chriſten Geloof
verſaecken, ofte levendigh verbrandt worden. Don Oenofilo ontkende de
feyt, ſeggende, dat hy ſich alleen ghedefendeert hadde tegens de
ſlaghen, ende brocht een Turck tot ghetuyghe, die in zijn faveur
ſprack: Maer de Baſſa wilde deſe excuſen niet aennemen, achtende de
beſchuldinghe vande Patroon voor ghenoeghſaem bewijs. Hy gaf vonniſſe
ſonder andere ſolemniteyt, dat Oenofilo ſoude kieſen ofte ſijn Geloof
te verſaecken, ofte verbrandt te worden. Deſen ongeluckighen vindende
ſijn ſelven dus aengeperſt, antwoorde als een goede Chriſten, ende een
wel gereſolveerde Ridder, dat hy ſijn Geloof niet wilde verſaecken:
Waer op ſententie uyt-geſproocken wierde, dat Don Oenofilo levendigh
verbrandt ſoude worden: Men maeckte preparatien, ende de Sauſen
brachten den miſdadigen tot de ſtraffe: Maer de Baſſa commandeerde
datmen de executie ſoude uytſtellen tot nader ordre. De Baſſa gierigh
zijnde, ende ten hooghſten gaeuw, vondt middel om met deſe miſdaet ſijn
profijt te doen, ende proponeerde deſe reden aen die vanden Raet welcke
haer ſtemme tot de ſententie ghegheven hadden. Indien deſen
miſdadighen, ſeyde hy, een andere Slaef gedoot hadde, zijn Patroon
ſoude verobligeert zijn geweeſt voor den dooden Slaef te betalen of den
miſdadigen over te geven tot profijt vande Patroon vande doode Slaef.
Deſen miſdadigen heeft een Turck geſlagen, ’t welck een grooter
miſdaedt is als een Chriſten gedoodt te hebben. Ende op het verſoeck
van de Patroon ſelfs, hebben wy hem ter doode verweſen, door welcke
verwijſinge heeft ſijn Patroon verloren de eygenſchap die hy over hem
hadde, ende ick hebſe verkregen, als repreſenterende de perſoon van den
Grooten Heere. Daerom hebbende de macht om pardon te gheven aende
gecondemneerden, geve ick het leven aan deſe Slaef, waer door volght
dat hy my toe-komt. Deſe reden wierde geapprobeert van alle de Agas de
welcke het Officie van Raets-Heeren doen. Men verklaerde Don Oenofilo
Slaef vande Baſſa door den raedt vande Agas: Ende de Patroon hebbende
verloren de eygenſchap van zijn Slaef ende Vuyſt-ſlaghen ontfangen,
wierde daerenboven verklaert een Hoorendrager van zijn Slaef. Men ſonde
Don Oenofilo by de Slaven vande Baſſa, maer men dede hem een Yſere
Keten van 80. Ponden aen ſijne Beenen. Wanneer ick tot Argiers quam,
woonde hy inde Stal van de Baſſa, alwaer ick particuliere kenniſſe met
hem ghehadt hadde; Ende hem gevonden te zijn een Man vol van morale
deughden: Ende in deſe miſerable Gevangeniſſe wiſte hy yeder een door
zijne Wijſheyt ende opvoedinge ſoo te obligeeren, dat hy geſtadigh
viſiten kreegh, ende zijne Lants-Luyden hem verſagen van alles dat hy
van doen hadde. Wanneer ick van Argiers vertrock in ’t Iaer 1642. liet
ick hem inde ſelfde ſtaet, geladen met Yſer ſonder te weten wat van hem
’t ſedert bekomen is.