Van twee ongheluckighe Slaven, die inde Mamore van Tituan geſtelt
wierden.
Wanneer ick inde Mamore van Tituan ghevanghen was, brochtmen aldaer
twee nieuwe Slaven: Eenige curieuſe perſoonen om te weten vvaerom,
vraeghden haer van vvaer ſy quamen, ende op een oogenblick hoorde ick
de examinateurs deſe tvvee ongheluckighe injurieren, haer noemende
Honden, Lutherianen, &c. Ick vraegde een Slaef zijnde een Spaignaert
van mijn kenniſſe, vvaerom de Spaignaerts deſe tvvee miſerable
Perſoonen hare Landts-luyden injurieerden: Hy antvvoorde my, datmenſe
met ſtocken behoorde doodt te ſlaen, vveghen de oneere dieſe haer Natie
aen deden: Dat ſy Soldaten tot Perion de Veles vvaren, ’t vvelcke een
Fort is eenige Mijlen van Tituan op de Middellandtſe Zee gelegen, onder
de gehoorſaemheydt vanden Koningh van Spaignen: Die in dit Fort ſijn,
uytgenomen de Officiers, ſijn meeſt alle gecondemneerde Perſoonen over
hare miſdaden: Ende dat het menighmael ghebeurt aende voornaemſte
Perſoonen die eenige miſdaet begaen hebben, datſe op de voorſz plaetſen
op hare koſten met ſoo veel Peerden te dienen gecondemneert worden.
Deſe plaets moet alle haer vivres van Spaignen krijgen, ende alſoo het
menighmael geſchiet door de onghelegentheydt van de Zee, ofte door
verſuym van den ghenen die de ſorge daer over hebben, dat de Schepen op
haer behoorlijcke tijdt niet en komen, is de oorſaecke datter altoos
yets gebreeckt. Deſe twee Soldaten ſijnde deſperaet ſoo wegen armoede,
als om datſe nimmermeer in haer Vaderlandt mochten komen (want ſy waren
gecondemneert alle haer leven langh in dit miſerable banniſſement te
blijven) hebben liever haer ſelven willen over geven op de genade van
hare Vyanden de Mooren, haer Chriſtelijck Geloof te verſaecken, ende
altoos Slaven te ſijn, als langer in dit Fort te lijden. Uyt het welcke
ſy met een practijcke vertrocken ſijn, ende haer ſelven hare Vyanden
over gegeven, ſeggende datſe van de Mahometanſe Religie wilden ſijn,
ende Slaven weſen: Maer ſy hebben tot haer voornemen niet konnen komen:
Want de Mooren haer in haer ghewelt hebbende, hebben haer niet willen
toelaten de Religie te veranderen, want een Chriſten Slaef wordt hoger
geeſtimeert als een gerenegeerde. De reden daer van is, om datmen de
Chriſtenen op de Galeyen ſet om in Barbarien te roeyen. Men heeft deſe
twee Guyten inde Mamore gebracht, om de Somer te verwachten, ende de
ſelfde te verkoopen op de Galeyen van Argiers. Ick hadde groot
medelijden met deſe twee arme Menſchen, want het meeſtendeel van de
ſlaven die inde Mamore waren, waren Spaignaerts, die haer gedurigh
verweten datſe uyt haer eygen vrye wille inde ſlavernye gekomen waren.
Ende gelijck ick in ’t breet beſchreven hebbe in het diſcours van mijn
Reyſe, men ſliep op de vloer, d’ een dicht aen den anderen, om dat de
plaets ſeer naeu was, ende niemandt woude die twee Guyten aen ſijn
zijde hebben, ende het voorſz Gevangen-Huys hadde geen ſecreet, twee
ofte drie hadden een Pot op de Spaenſe maniere, ende wanneer deſe twee
miſerable Perſoonen ghenootſaeckt waren haer ghevoeg te doen, waren ſy
inde meeſte becommerniſſe vande Werelt, want haer dingen op de vloer te
doen, was niet toegelaten, om dat de vloer diende voor het Bedde, ende
niemant wilde haer ſijn Pot leenen, ſoo datſe daerom moſten bedelen,
ende genootſaeckt duyſent ongelijcken te verdragen ſoo menighmael als
ſy die Pot van doen hadden. Haer Meeſter wierp haer ſomwijlen by dagh
door de Tralien om hoog een weynig Broot ſonder yets anders: Want deſe
Gevangeniſſe was onder de Aerde. Zy moſten oock voor aelmoes vande
andere Slaven water eyſſchen dat ſy droncken.
Ick kan niet ghelooven dat de miſerie der Menſchen yemant ter Werelt in
meerder armoede ende ongeluckiger ſtaet kan brengen, als deſe maniere
van leven, ende de menſchen ſouden het niet konnen verdraghen, indien
de barmhertigheyt Gods hare krachten niet vermeerderde, haer doende
bedencken dat yeder een met ghedult moet lijden de rechtveerdige
ſtraffe die ſijne rechtveerdigheyt haer toeſent.
Op de ſelfde propoos, wanneer ick tot Argiert was, waſſer een
Venetiaenſe Slaef, die my eens vertelde, dat hy in ſijnen tijdt geweeſt
ſijnde Notaris Publijck, een valſche Atteſtatie hadde ghegheven, om een
ſtuck Gelts te winnen, ende dat die valſheydt ontdeckt wierde, ende hy
eenighe jaren gecondemneert op de Galeyen, alwaer hy gebracht wierde,
maer dat na eenighe Maenden daer na voor een Goude Keten diemen de
Capiteyn van de Galeye vereerde, hy in vryheydt geſtelt wierde. De
geruchte liep dat hy ſich ſelven gheſalveert hadde. Zijnde op deſe
wijſe ge-echapeert, mochte hy tot Venetien niet wederom komen, alwaer
hy al te wel bekent was. Hy reſolveerde voor een tijdt langh in het
Eylandt van Corſega te gaen woonen. Zijnde op de Wegh, wierde hy vande
Turcken ghenomen, ende tot Argiers verkoſt aen Alli Pegelin Generael
van de Galeyen: De voorſz Slaef ſeyde my, ick hebbe gemeent de Galeyen
van Venetien te echaperen, op de welcke ick voor weynigh jaren
gecondemneert was door een rechtveerdige Sententie: Ende ben nu in een
arger quaet gevallen, te weten op ſoodanigen plaetſe, van waer ick
miſſchien nimmermeer ſal vry komen. De Oordelen Godts zijn
rechtveerdigh. Ick gheloove dat de twee voor verhaelde Soldaten haer op
deſe wijſe vertrooſten. Deſe twee Verhalingen ſullen dienen tot exempel
om met gedult te lijden de ſwarigheden ende tribulatien die ons van de
Handt Godts over komen, ſonder murmureren, het vvelcke doet dat
vvanneer vvy een ongheluck vvillen vermijden, vvy ons ſelven ingageren
in grooter onghelucken.