Hermano, _retenante ŝin_. -- Ne! Restu! Pro Dio! Pro la eterna
Dio! Vi devas ĉion scii!
Amalio. -- Eĉ ne unu sonon plu! Mi vin pardonas, -- iru hejmen en
paco. (_Ŝi volas forrapidi._)
Hermano. -- Aŭdu do nur unu solan vorton, -- ĝi redonos al vi vian
tutan trankvilecon.
Amalio, _revenas kaj rigardas lin kun miro_. -- Kiel, amiko? Kiu en
la ĉielo aŭ sur la tero povas redoni al mi mian trankvilecon?
Hermano. -- Tion ĉi povas fari unu sola vorto de miaj lipoj.
Aŭskultu min!
Amalio, _prenante lian manon kun kompato_. -- Bona homo, ĉu unu vorto
de viaj lipoj povas disrompi la riglilojn de la eterneco?
Hermano, _leviĝas_. -- Karolo ankoraŭ vivas!
Amalio, _kriante_. -- Malfeliĉa!
Hermano. -- Tiel estas.... Ankoraŭ unu vorton, -- via onklo....
Amalio, _kun minaca mieno_. -- Vi mensogas!
Hermano. -- Via onklo....
Amalio. -- Karolo ankoraŭ vivas!
Hermano. -- Kaj via onklo....
Amalio. -- Karolo ankoraŭ vivas?
Hermano. -- Ankaŭ via onklo.... Ne elperfidu min. (_Rapide
forkuras._)
Amalio, _staras longan tempon kvazaŭ ŝtonigita. Poste ŝi sovaĝe
ekkrias kaj elkuras post Hermano_. -- Karolo ankoraŭ vivas!
Sceno dua.
Loko sur la bordo de Danubo.
La RABISTOJ _kuŝas sur altaĵo sub arboj, la ĉevaloj paŝtiĝas sur
la deklivaĵo_.
Moor. -- Ĉi tie mi devas resti kaj kuŝi. (_Ĵetiĝas sur la teron._)
Miaj membroj estas kvazaŭ dehakitaj. Mia lango estas seka kiel briko.
(_Schweizer malaperas nerimarkate._) Mi volus vin peti alporti al mi
ĉerpeton da akvo el tiu ĉi rivero, sed vi ĉiuj estas morte lacaj.
Schwarz. -- Ankaŭ de la vino en niaj felsakoj restis nenio.
Moor. -- Rigardu, kiel bele staras la greno! La arboj preskaŭ
rompiĝas sub sia multego da fruktoj. La vinbertrunkoj donas la plej
bonan esperon.
Grimm. -- Estos fruktoriĉa jaro.
Moor. -- Tiel vi opinias? En tia okazo almenaŭ _unu_ ŝvito en la
mondo estus pagita. _Unu?..._ Sed ankoraŭ hodiaŭ en la nokto povas ja
fali hajlo kaj ĉion forbati.
Schwarz. -- Ĝi facile povas okazi. Ĉio povas perei kelkajn horojn
antaŭ la rikolto.
Moor. -- Tion ĉi mi ja diras. Ĉio pereos. Kial la homo sukcesus en
tio, kion li havas de la formiko, se li malsukcesas en tio, kio
egaligas lin al la dioj? Aŭ eble ĉi tie estas la limo de lia destino?
Schwarz. -- Mi ĝin ne konas.
Moor. -- Vi bone diris kaj ankoraŭ pli bone faris, se vi neniam
deziris ĝin koni! Frato, mi vidis la homojn, iliajn abelajn klopodojn
kaj iliajn gigantajn projektojn, iliajn diajn planojn kaj iliajn
musajn farojn, la mirinde strangan konkurkuradon al la feliĉo; unu
fidas la krurojn de sia ĉevalo, alia la nazon de sia azeno, tria
siajn proprajn krurojn; diverskolora loterio de la vivo, en kiu
multaj metas en la ludon sian senkulpecon kaj... sian ĉielon, por
kapti gajnon, kaj... nuloj estas la rezultato, -- estis neniu gajna
numero. Ĝi estas dramo, miaj fratoj, kiu eligas larmojn el viaj
okuloj, dum ĝi tiklas vian diafragmon al rido.
Schwarz. -- Kiel belege la suno tie subiras!
Moor, _longe rigardante_. -- Tiel mortas heroo! Adorinde!
Grimm. -- Ŝajnas, ke vi estas tre kortuŝita.
Moor. -- Kiam mi estis ankoraŭ knabo, mia amata revo estis vivi kiel
_ĝi_, morti kiel _ĝi_.... (_Kun pene kaŝata doloro._) Ĝi estis
knaba revo!
Grimm. -- Certe.
Moor, _surŝovas la ĉapelon sur la vizaĝon_. -- Estis tempo.... Lasu
min sola, kamaradoj.
Schwarz. -- Moor! Moor! Kio al la diablo? Kiel li ŝanĝis sian
koloron!
Grimm. -- Morto kaj infero! kio estas al li? al li fariĝas malbone?
Moor. -- Estis tempo, kiam mi ne povis dormi, se mi forgesis fari
mian noktan preĝon....
Grimm. -- Ĉu vi estas freneza? ĉu vi volas preni instruon de viaj
knabaj jaroj?
Moor, _metas sian kapon sur la bruston de Grimm_. -- Frato! Frato!
Grimm. -- Kiel? Ne estu do infano, mi vin petas.
Moor. -- Ho, se mi tio estus! se mi tio estus denove!
Grimm. -- Fi! Fi!
Schwarz. -- Gajiĝu! Rigardu tiun ĉi pentrindan pejzaĝon, la ĉarman
vesperon.
Moor. -- Jes, amikoj! tiu ĉi mondo estas tiel bela.
Schwarz. -- Nu, tio ĉi estis bone dirita.
Moor. -- Tiu ĉi tero estas tiel belega.
Grimm. -- Bone, bone, tiel vi al mi plaĉas.
Moor, _forklininte la kapon_. -- Kaj mi estas tiel malbela en tiu ĉi
bela mondo... kaj mi estas monstro sur tiu ĉi belega tero.
Grimm. -- Ho ve! ho ve!
Moor. -- Mia senkulpeco! mia senkulpeco! Rigardu! ĉio eliris, por ĝui
la pacajn radiojn de la printempa suno, -- kial mi sola devas suĉi
inferon el la ĝojoj de la ĉielo? Kiel ĉio estas feliĉa, ĉio fratigita
per la spirito de la paco! La tuta mondo estas _unu_ familio kaj unu
patro estas tie supre, -- sed _mia_ patro li ne estas, mi sola estas
forpelita, mi sola estas elĵetita el la vicoj de la puruloj, por mi
ne ekzistas la dolĉa nomo «infano», neniam ekzistos por mi la
sopira rigardo de amatino, neniam, neniam la ĉirkaŭpreno de kora
amiko. (_Kun sovaĝa moviĝo._) Ĉirkaŭita de rabistoj, ĉirkaŭsiblata
de aspidoj, alforĝita al la malvirto per feraj ligiloj, pendanta
super la tombo de anima pereo sur la balanciĝanta kano de la
malvirto... meze inter la floroj de la feliĉa mondo mi staras kiel
krieganta Abadono!
Schwarz, _al la aliaj_. -- Nekompreneble! Neniam mi vidis lin tia.
Moor, _malgaje_. -- Ho, se mi povus reveni en la ventron de mia
patrino! Se mi povus naskiĝi almozulo! Ne! nur tion mi volus, ho
ĉielo, ke estu permesite al mi fariĝi kiel unu el tiuj taglaboristoj!
Ho, mi volus laboregi tiel, ke la sango fluus el miaj tempioj, -- por
aĉeti al mi la volupton de unu sola tagmeza dormo, la feliĉegon de
unu sola larmo.
Grimm, _al la aliaj_. -- Nur paciencon, la paroksismo komencas jam
fali.
Moor. -- Estis tempo, kiam larmoj fluis al mi tiel facile, -- ho vi,
tagoj de la paco! Vi, kastelo de mia patro, vi verdaj revigaj valoj!
Ho, vi ĉiuj Elizeaj scenoj de mia infaneco! ĉu vi neniam revenos,
neniam malvarmetigos mian brulantan bruston per via ĉarma
murmuretado? Funebru kun mi, ho Naturo! Ili neniam revenos, ili
neniam malvarmetigos per sia ĉarma murmuretado mian brulantan
bruston. Forflugis, forflugis! forflugis, nerevenigeble!
(_Schweizer kun akvo en la ĉapelo._)
Schweizer. -- Drinku, hetmano, jen estas sufiĉe da akvo kaj freŝa
kiel glacio.
Schwarz. -- Vi sangas ja, -- kion vi faris?
Schweizer. -- Malsaĝulo, mi faris nur ŝercon, kiu facile povis kosti
al mi du krurojn kaj unu kolon. Dum mi tiel vagadis sur la sabla
monteto super la rivero, huŝ! jen la abomena ŝtonetaĵo sub mi
deglitiĝas, kaj mi flugas dek futojn malsupren, -- jen mi kuŝas, kaj
apenaŭ mi iom rekonsciiĝis, mi trovas la plej klaran akvon en la
pirito. Tiun ĉi fojon ĝi sufiĉos por la danco, mi diris al mi mem, la
hetmano trinkos ĝin kun plezuro.
Moor, _redonas al li la ĉapelon kaj viŝas al li la vizaĝon_. -- Alie
oni ja ne vidos la cikatrojn, kiujn la bohemaj rajdistoj signis sur
via frunto, -- la akvo estis bona, Schweizer, -- ĉi tiuj bone vin
ornamas.
Schweizer. -- He! estas ankoraŭ loko por trideko da ili.
Moor. -- Jes, kamaradoj, ĝi estis varmega posttagmezo, -- kaj nur unu
homon ni perdis, -- mia Roller mortis per bela morto. Oni metus
marmoron super liaj ostoj, se li mortus ne por mi. Ni devas
kontentiĝi per nemulto. (_Li viŝas al si la okulojn._) Kiom estis da
malamikoj, kiuj restis sur la loko?
Schweizer. -- Cent sesdek husaroj, naŭdek tri dragonoj, ĉirkaŭ
kvardek ĉasistoj, -- kune ĉirkaŭ tricent.
Moor. -- Tricent por unu! (_Li deprenas sian ĉapelon._) Jen mi levas
mian ponardon. Mi ĵuras per mia animo! Mi neniam vin forlasos!
Schweizer. -- Ne ĵuru! Vi ne scias, ĉu vi eble ne fariĝos ankoraŭ
feliĉa kaj ne bedaŭros.
Moor. -- Mi ĵuras per la ostoj de mia Roller! Mi neniam vin
forlasos!
(_Kosinsky eniras._)
Kosinsky, _al si mem_. -- En tiu ĉi regiono, ili diris, mi lin
trovos.... He! hola! Kiaj vizaĝoj tio ĉi estas? eble? eble ili? ĝi
estas ili! mi ekparolos al ili.
Schwarz. -- Atendu! kiu tie venas?
Kosinsky. -- Sinjoroj! pardonu! Mi ne scias, ĉu mi iras ĝuste aŭ
malĝuste?
Moor. -- Kaj kiuj ni devas esti, se vi iras ĝuste?
Kosinsky. -- Viroj!
Schweizer. -- Ĉu ni tion ĉi pruvis, hetmano?
Kosinsky. -- Virojn mi serĉas, kiuj rigardas al la morto en la
vizaĝon kaj lasas la danĝeron ludi ĉirkaŭ ili, kiel dresita serpento,
kiuj ŝatas la liberecon pli ol honoron kaj vivon, kies sola nomo,
aŭdata plezure de malriĉuloj kaj prematoj, la kuraĝulojn timigas kaj
la tiranojn paligas.
Schweizer, _al la hetmano_. -- La knabego plaĉas al mi. -- Aŭdu, bona
amiko! vi trovis viajn homojn.
Kosinsky. -- Mi kredas kaj mi esperas, ke baldaŭ ankaŭ miajn
fratojn. Sekve vi povas konduki min al mia ĝusta homo, ĉar mi serĉas
vian hetmanon, la grandan grafon de Moor.
Schweizer, _donas al li la manon kun varmeco_. -- Kara junulo, ni
estu amikoj.
Moor, _alproksimiĝante_. -- Ĉu vi konas la hetmanon?
Kosinsky. -- Ĝi estas _vi_! Kun tiu ĉi mieno, -- kiu povus ekvidi
vin kaj serĉi alian? (_Longe rigardas lin fikse._) Mi ĉiam deziris al
mi vidi la homon kun la frakasanta rigardo, sidantan sur la ruinoj de
Kartago, -- nun mi tion ĉi jam plu ne deziras.
Schweizer. -- Fulma knabego!
Moor. -- Kaj kio kondukas vin al mi?
Kosinsky. -- Ho hetmano! mia pli ol kruela sorto. Mi spertis
ŝiprompiĝon sur la malkvietega maro de tiu ĉi mondo, la esperojn de
mia vivo mi devis vidi forfali en la abismon, kaj restis al mi nenio,
krom la turmenta rememoro pri ilia perdo, kiu min frenezigus, se mi
ne penus sufoki tiun rememoron per aliloka agado.
Moor. -- Jam denove unu plendanto kontraŭ la Dia forto! Nu, pluen!
Kosinsky. -- Mi fariĝis soldato. La malfeliĉo persekutis min ankaŭ
tie, -- mi partoprenis en ekspedicio al Hindujo, mia ŝipo rompiĝis
sur rifoj, -- nenio krom malsukcesintaj planoj! Fine mi aŭdis tre
multajn rakontojn pri viaj agoj, pri viaj bruligmortigoj, kiel ili
tion nomis, kaj mi alveturis ĉi tien de malproksimeco de tridek
mejloj, kun la firma decido servi sub vi, se vi volas akcepti mian
servadon. Mi petas vin, eminenta hetmano, ne rifuzu tion ĉi al mi!
Schweizer, _kun eksalto_. -- Hura! hura! Tiam nia Roller estos ja
miloble kompensita! Perfekta kamarado-rabisto por nia bando!
Moor. -- Kiel estas via nomo?
Kosinsky. -- Kosinsky.
Moor. -- Kiel? Kosinsky! Ĉu vi scias, ke vi estas facilanima knabo,
kiu transpetolas la grandan paŝon de sia vivo, kiel nepripensema
knabino? Ĉi tie vi ne ĵetados pilkojn nek rulados keglajn globojn,
kiel vi imagas al vi.
Kosinsky. -- Mi scias, kion vi volas diri. Mi havas la aĝon de
dudek kvar jaroj, sed mi vidis jam glavojn, kiuj brilis, kaj mi aŭdis
kuglojn, kiuj siblis ĉirkaŭ mi.
Moor. -- Efektive, juna sinjoro? Kaj ĉu vian skermadon vi lernis nur
por tio, ke vi mortigu malriĉajn vojaĝantojn pro unu talero, aŭ ke vi
de malantaŭe trapiku al virinoj la ventron? Iru, iru! vi forkuris de
via vartistino, ĉar ŝi minacis al vi per la vergo.
Schweizer. -- Kio al la diablo, hetmano! kion vi pensas? ĉu vi volas
forsendi tiun ĉi Herkuleson? Ĉu li ne havas tian mienon, kvazaŭ li
estus kapabla per kuireja kulero forpeli la marŝalon de Saksujo
trans la Gangeson?
Moor. -- Ĉar viaj bagateloj ne prosperas al vi, tial vi venas kaj
volas fariĝi kanajlo, mortigisto? Knabo, ĉu vi komprenas bone la
vorton mortigo? Certe vi trankvile iris dormi, kiam vi debatis la
kapojn al papavoj, sed porti sur la animo mortigon...
Kosinsky. -- Por ĉiu mortigo, kiun vi ordonos al mi plenumi, mi
prenos sur min la respondecon.
Moor. -- Kio? ĉu vi estas tiel saĝa? Vi arogas al vi esperi, ke vi
kaptos viron per flatoj? De kie vi scias, ke mi ne havas malbonajn
sonĝojn aŭ ke sur la lito de la morto mi ne paliĝos? Kiom multe da
faroj vi jam plenumis, ĉe kiuj vi pensis pri respondeco?
Kosinsky. -- Efektive! ankoraŭ tre malmulte; tamen tiu ĉi vojaĝo al
vi, nobla grafo!
Moor. -- Ĉu via edukinto faligis en viajn manojn la historion de
Robin -- tiajn nesingardajn kanajlojn oni devus alforĝi al la galeroj
-- kaj ĝi flamigis vian infanan fantazion kaj infektis vin per la
manio fariĝi granda homo? Ĉu vin tiklas gloro kaj honoro? ĉu vi
volas aĉeti senmortecon per bruligmortigoj? Notu ĝin al vi, glorama
junulo! por mortigistoj ne kreskas laŭroj! Por venkoj de banditoj ne
ekzistas triumfoj, sed nur malbeno, danĝero, morto, malhonoro. -- Ĉu
vi vidas la ekzekutejon tie sur la monteto?
Spiegelberg, _malkontente irante tien kaj reen_. -- He, kiel malsaĝe!
kiel abomene, kiel nepardoneble malsaĝe! Ne tio ĉi estas la ĝusta
maniero! Mi faradis alie.
Kosinsky. -- Kion devas timi tiu, kiu la morton ne timas?
Moor. -- Brave! senkompare! Vi bone tenis vin en la lernejo, vi
majstre lernis parkere vian Seneka'n. Sed, kara amiko, per tiaspecaj
sentencoj vi ne babiltrompos la suferantan naturon, per tio ĉi vi
neniam malakrigos la sagojn de la doloro. -- Pripensu bone, mia filo!
(_Li prenas lian manon._) Memoru, mi konsilas al vi kiel patro,
ekkonu antaŭe la profundecon de la abismo, antaŭ ol vi ensaltas en
ĝin! Se vi povas kapti en la mondo ankoraŭ eĉ unu solan ĝojon...
povus veni momentoj, kiam vi... vekiĝos, kaj tiam... estus tro
malfrue. Ĉi tie vi kvazaŭ eliras el la rondo de la homaro, -- aŭ vi
devas esti homo pli alta, aŭ vi estas diablo. Ankoraŭ unu fojon, mia
filo! se eĉ unu fajrero da espero ie aliloke bruletas por vi, tiam
forlasu tiun ĉi teruran ligon, en kiun eniras nur malespero, se ne
pli alta saĝeco ĝin fondis. Oni povas trompiĝi, -- kredu al mi, oni
povas rigardi kiel fortecon de la spirito tion, kio fine estas ja nur
malespero. Kredu _al mi_, _al mi_, kaj rapide forkuru.
Kosinsky. -- Ne! mi nun plu ne forkuros. Se vin ne tuŝas miaj
petoj, tiam aŭskultu la historion de mia malfeliĉo. Tiam vi mem
perforte enmetos la ponardon en mian manon, tiam vi.... Kuŝiĝu ĉi
tie sur la teron kaj aŭskultu min atente!
Moor. -- Mi aŭskultos.
Kosinsky. -- Sciu do, mi estas bohema nobelo, kaj per la frua morto
de mia patro mi fariĝis posedanto de sufiĉe granda kavalira bieno. La
regiono estis paradiza, ĉar ĝi enhavis anĝelon -- knabinon,
ornamitan per ĉiuj ĉarmoj de la floranta juneco, kaj ĉastan, kiel la
lumo de la ĉielo. Sed al kiu mi tion ĉi diras? ĝi forsonas preter
viaj oreloj, -- _vi_ neniam amis, neniam estis amata....
Schweizer. -- Kviete! kviete! nia hetmano fariĝas ruĝa kiel fajro.
Moor. -- Ĉesu! mi aŭskultos ĝin alian fojon, -- morgaŭ, post kelka
tempo, aŭ... kiam mi estos vidinta sangon.
Kosinsky. -- Sangon, sangon... aŭskultu do plue! Sango, mi diras al
vi, plenigos vian tutan animon. Ŝi estis naskita burĝulino
germanino, -- sed ŝia rigardo forfandadis la antaŭjuĝojn de la
nobelaro. Kun la plej timema modesteco ŝi prenis la edzigan ringon
el mia mano, kaj postmorgaŭ mi devis konduki mian Amalion al la
altaro.
(_Moor rapide leviĝas._)
Kosinsky. -- Meze en la ebrieco de la min atendanta feliĉego, inter
la prepariĝoj al la edziĝo -- oni vokas min per ekspreso al la
kortego. Mi venas, oni montras al mi leterojn, kiuj estas kvazaŭ
skribitaj de mi kaj kiuj estas plenaj de plej perfida enhavo. Mi
ruĝiĝis pri la senkonscienca kulpigo. Oni forprenis de mi la spadon,
oni ĵetis min en malliberejon, mi preskaŭ freneziĝis.
Schweizer. -- Kaj dume, -- nu pluen! mi flaras jam la rostaĵon.
Kosinsky. -- Tie mi kuŝis tutan monaton, kaj mi ne sciis, kio
okazis al mi. Mi timis pro mia Amalio, kiu pro mia sorto ĉiuminute
kredeble havis suferojn de morto. Fine aperis la unua ministro de la
kortego, gratulis min per sukerdolĉaj vortoj pro la eltrovo de mia
senkulpeco, legis al mi la leteron pri liberigo kaj redonis al mi
mian spadon. Nun mi triumfe rapidas al mia kastelo, por flugi en la
brakojn de mia Amalio, -- sed ŝi malaperis. En noktomezo, oni diris
al mi, oni ŝin forkondukis, neniu scias kien; kaj de tiam neniu
okulo ŝin vidis. Hu! eklumis en mia kapo kiel fulmo, mi flugas al
la urbo, mi sondas ĉe la kortego, -- ĉiuj okuloj fiksiĝis sur min,
neniu volis min informi.... Fine mi ŝin eltrovis tra kaŝita krado
en la palaco, -- ŝi ĵetis al mi karteton.
Schweizer. -- Ĉu mi tion ne diris?
Kosinsky. -- Ho, morto, infero kaj ĉiuj diabloj! Tie ĉio estis
dirita! oni proponis al ŝi la elekton, ĉu ŝi preferas vidi min
morti aŭ fariĝi amaĵistino de la princo. En la batalo inter honoro
kaj amo ŝi decidis por la dua, kaj... (_ridante_) mi estis savita.
Schweizer. -- Kion vi tiam faris?
Kosinsky. -- Tiam mi staris kiel trafita de mil tondroj! Sango
estis mia unua penso, sango estis mia lasta. Kun ŝaŭmo sur la buŝo
mi kuras hejmen, mi elektas al mi triakraĵan spadon kaj mi kuras kun
ĝi rapidege al la domo de la ministro, ĉar nur li, nur li estis la
infera parigisto. Kredeble oni rimarkis min jam sur la strato, ĉar
kiam mi venis supren, ĉiuj ĉambroj estis ŝlositaj. Mi serĉas, mi
demandas; li forveturis al la princo, estis la respondo. Mi iras
rekte tien, -- oni diras, ke oni nenion scias pri li. Mi iras
returne, enrompas la pordojn, mi lin trovas, mi volis jam... sed tiam
elsaltis kvin aŭ ses servistoj el la embusko kaj elŝiris al mi la
spadon.
Schweizer, _ekbatas per la piedo la teron_. -- Kaj li ricevis nenion,
kaj vi foriris kun malplenaj manoj?
Kosinsky. -- Oni min kaptis; juĝe kulpigis min, faris al mi
turmentan proceson, kaj malhonore -- rimarku ĝin bone! -- per aparta
favoro oni elpelis min malhonore el la limoj de la lando; miaj bienoj
estis donitaj, kiel donaco al la ministro, mia Amalio restas en la
ungegoj de la tigro, forĝemas kaj forploras sian tutan vivon, dum mia
venĝo devas fasti kaj kurbiĝi sub la jugon de la despotismo.
Schweizer, _leviĝante kaj akrigante sian spadon_. -- Tio ĉi estas
akvo al nia muelilo, hetmano! Estas io por ekbruligi!
Moor, _kiu ĝis nun iradis malkviete tien kaj reen, rapide rektiĝas
al la rabistoj_. -- Mi devas ŝin vidi.... Al la vojo! rapide pretiĝu
-- vi restas, Kosinsky -- rapide ĉion paku!
La rabistoj. -- Kien? kio?
Moor. -- Kien? Kiu demandas kien? (_Minace al Schweizer._) Perfidulo,
vi volas min reteni? Sed per la espero de la ĉielo!...
Schweizer. -- Mi perfidulo? Iru en la inferon, mi vin sekvos!
Moor, _ĵetas sin sur lian kolon_. -- Frata koro! vi min sekvos...
Ŝi ploras, ŝi forfunebras sian vivon. Al la vojo! rapide! Ĉiuj! Al
Frankujo! Post ok tagoj ni devas tie esti. (_Ili foriras._)