Francisko. -- Vi deturnas de mi vian rigardon, Amalio? Ĉu mi meritas
malpli ol tiu, kiun la patro malbenis?
Amalio. -- For! Ha, la amoplena, kompatema patro, kiu sian filon
fordonas al la lupoj kaj monstroj! Hejme li regalas sin per dolĉaj
bonegaj vinoj kaj dorlotas siajn kadukajn membrojn en kusenoj el
lanugo de molanasoj, dum lia granda, admirinda filo suferas mizeron.
Hontu vi, malhomoj! Hontu, vi drakaj animoj, vi, malhonoro de la
homaro! Sian solan filon!
Francisko. -- Ŝajnus al mi, ke li havas du filojn.
Amalio. -- Jes, li meritas havi tiajn filojn, kiel vi estas. Sur sia
lito de morto li vane etendos siajn velkajn manojn, por voki sian
Karolon, kaj tremege li retiriĝos, kiam li eksentos la glacie
malvarman manon de sia Francisko. Ho, ĝi estas dolĉa, ĝi estas
dolĉega, esti malbenita de via patro! Diru, Francisko, kara frata
animo, kion oni devas fari, se oni volas esti malbenita de li?
Francisko. -- Vi fantazias, mia kara, vi estas bedaŭrinda.
Amalio. -- Ho, mi vin petas, ĉu vi bedaŭras vian fraton? Ne vi,
monstro, vi lin malamas! Vi ja min ankaŭ malamas?
Francisko. -- Mi vin amas, kiel min mem, Amalio!
Amalio. -- Se vi min amas, ĉu vi povas rifuzi al mi peton?
Francisko. -- Nenian, nenian, se ĝi ne estas pli, ol mia vivo.
Amalio. -- Ho, se estas tiel! Peton, kiun vi plenumos tiel facile,
tiel volonte, -- (_Fiere._) malamu min! Mi devas fariĝi fajroruĝa de
honto, kiam mi pensas pri Karolo kaj rimarkas, ke vi min ne malamas.
Vi ja promesas ĉi tion al mi? Nun iru kaj lasu min, mi tiel forte
volas esti sola!
Francisko. -- Plej aminda revistino! Kiel forte mi admiras vian
bonan, amoplenan koron! (_Frapetas ŝin sur la bruston._) Ĉi tie, ĉi
tie regis Karolo kiel ia Dio en sia templo; Karolo staris antaŭ vi en
via maldormado, Karolo regis en viaj sonĝoj, la tuta universo
fandiĝis por vi nur en lin solan, lin solan ĝi spegulis, pri li sola
ĝi sonis al vi.
Amalio, _ekscitite_. -- Jes, efektive, mi ĝin konfesas. Spite al vi,
barbaroj, mi ĝin konfesos antaŭ la tuta mondo, -- mi lin amas!
Francisko. -- Barbarege, kruele! Tiun ĉi amon tiel rekompenci!
Forgesi ŝin, kiu....
Amalio, _suprensaltante_. -- Kiel, min forgesi?
Francisko. -- Ĉu vi ne metis al li ringon sur la fingron? diamantan
ringon, kiel garantiaĵon de via fideleco! Nu, estas vero, kiele
junulo povus kontraŭstari al la ĉarmoj de malĉastulino? Kiu ankaŭ
povus koleri lin, se nenio pli al li restis por fordoni... kaj ĉu ŝi
ne pagis por ĝi sufiĉege per siaj karesoj, siaj ĉirkaŭprenoj?...
Amalio, _indigne_. -- Mian ringon al malĉastulino?
Francisko. -- Fi, fi! tio ĉi estas malnobla. Bone almenaŭ, se nur tio
estus! Ringon, kiel ajn multekosta ĝi estus, oni fine povas ricevi
denove ĉe ĉiu hebreo. Eble, ĝia prilaboro ne plaĉis al li, eble li
ricevis anstataŭ ĝi pli belan.
Amalio, _ekscitite_. -- Sed _mian_ ringon, mi diras, _mian_ ringon?
Francisko. -- Nenian alian, Amalio. Ha! tian juvelon, kaj sur mia
fingro, kaj de Amalio! De tiu ĉi loko eĉ la morto ĝin ne deŝirus, --
ne vere, Amalio? Ne la kosto de la diamanto, ne la arto de la
prilaboro, la amo faras ĝian valoron.... Kara infano, vi ploras? Ve
al tiu, kiu tiujn ĉi karegajn larmojn elpremas el tiaj ĉielaj okuloj!
Ha, kaj se vi ĉion scius, se vi lin mem vidus, se vi lin vidus en lia
_nuna_ formo....
Amalio. -- Monstro! kiel? en kia formo?
Francisko. -- Silentu, silentu, bona animo, ne faru al mi detalajn
demandojn! (_Kvazaŭ al si mem, tamen laŭte._) Se ĝi almenaŭ havus
vualon, tiu abomeninda malvirto, por ke ĝi kaŝu sin antaŭ la okuloj
de la mondo! Sed ĝi elrigardas terure tra la flava plumbokolora okula
rondo; ĝi malkaŝas sin per la mortpala enfalinta vizaĝo, ĝi elturnas
abomene la ostojn; ĝi balbutas per la duona kripligita voĉo, ĝi
predikas terure laŭte per la tremanta kaduka korpo, ĝi trafosas la
plej internan cerbon de la ostoj kaj ĝi rompas la viran forton de la
juneco; ĝi ŝprucigas la pusan ruinigan ŝaŭmon el la frunto kaj
vangoj kaj buŝo kaj el la tuta supraĵo de la korpo en formo de
terura lepro, kaj ĝi sidas abomene en la kavoj de la bruta honta
parto.... Fi, fi! ĝi min naŭzas.... Nazo, okuloj, oreloj
ŝanceliĝas.... Vi vidis tiun mizerulon, Amalio, kiu en nia
kadukulejo malfacile elspiris sian animon, la honto fermetis antaŭ li
sian timeman okulon, -- vi ekkriis «ve al li!» Revoku tiun bildon
ankoraŭ unu fojon en vian animon, kaj vi havos antaŭ vi Karolon! Liaj
kisoj estas pesto, liaj lipoj venenus viajn!
Amalio, _batas lin_. -- Senhonta blasfemisto!
Francisko. -- Ĉu vi sentas teruron antaŭ tiu Karolo? ĉu vi sentas
abomenon jam antaŭ la pala pentraĵo? Iru, rigardu lin mem, vian
belan, anĝelan, dian Karolon! Iru, enkaptu lian balzaman spiron kaj
lasu vin mortigi per la ambroziaj odoroj, kiuj vaporas el lia faŭko!
La sola ekspiro de lia buŝo metos vin en tiun nigran mortosimilan
kapturniĝon, kiun donas la odoro de fendiĝanta kadavraĵo kaj la vido
de kadavroplena loko de batalo.
Amalio, _deturnas sian vizaĝon_.
Francisko. -- Kia eksplodo de la amo! Kia volupteco en la
ĉirkaŭprenado! Sed ĉu ne estas maljuste kondamni homon pro lia kaduka
eksteraĵo? Eĉ en la plej mizera kriplaĵo de Ezopo povas brili
granda, aminda animo, kiel rubeno en ŝlimo. (_Malice ridetante._) Eĉ
el pustulaj lipoj la amo ja povas.... Kompreneble, se la malvirto
disskuas ankaŭ la fortikecon de la karaktero, se kune kun la ĉasteco
forflugas ankaŭ la virto, kiel la odoro malaperas el velkinta rozo,
-- se kune kun la korpo ankaŭ la spirito kripliĝas....
Amalio, _ĝoje suprensaltante_. -- Ha! Karolo! Nun mi vin denove
rekonas! Vi estas ankoraŭ tuta, sendifekta! Ĉio estis mensogo! Ĉu
vi ne scias, abomenulo, ke Karolo neniel povas fariĝi tia?
(_Francisko staras kelkan tempon meditante, poste li subite sin
turnas, por foriri._) Kien vi tiel rapidas? Ĉu vi forkuras de via
propra malhonoro?
Francisko, _kun kovrita vizaĝo_. -- Lasu min, lasu min!... lasu
liberan kuron al miaj larmoj.... Tirana patro! la plej bonan el viaj
filoj tiel fordoni al la mizero, al la ĉirkaŭanta malhonoro.... Lasu
min, Amalio, mi ĵetos min al liaj piedoj, genufleksinte mi lin
petegos, ke la eldiritan malbenon li ŝarĝu sur min, ke li min
senheredigu... min... mian sangon... mian vivon... ĉion....
Amalio, _ĵetas sin sur lian kolon_. -- Frato de mia Karolo! bonega,
karega Francisko!
Francisko. -- Ho, Amalio! kiel mi vin amas por tiu ĉi neŝancelebla
fideleco al mia frato? Pardonu min, ke mi kuraĝis elmeti vian amon al
tiu kruela provo! Kiel bele vi pravigis miajn esperojn! Kun tiuj
larmoj, tiuj ĝemoj, tiu ĉiela indigno... ankaŭ por mi, por mi... niaj
animoj tiel harmoniis....
Amalio. -- Ho, ne! tion ĉi ili neniam faris!
Francisko. -- Ha, ili tiel harmoniis, mi ĉiam pensis, ke ni kredeble
estas dunaskitoj! kaj ke se ne estus la ĉagrena diferenco ekstera,
kiu bedaŭrinde donas malprofiton al Karolo, -- oni konstante nin
interŝanĝadus. Vi estas, mi ofte diradis al mi mem, vi estas ja la
tuta Karolo, lia eĥo, lia plena portreto!
Amalio, _skuas la kapon_. -- Ne, ne, per la ĉasta lumo de la ĉielo!
eĉ ne unu vejneto de li, eĉ ne unu fajrero de liaj sentoj....
Francisko. -- Tiel tute egalaj en niaj inklinoj.... La rozo estis lia
plej amata floro, -- kaj kiun floron mi amis pli ol rozon? Li amis
pasie la muzikon, kaj vi estas atestantoj, vi, steloj, vi ja tiel
ofte vidadis min en la morta silento de la nokto, sidanta ĉe la
fortepiano, dum ĉio ĉirkaŭ mi kuŝis senmove en ombro kaj dormo; kaj
kiel vi povas ankoraŭ dubi, Amalio, se nia amo estis perfekte identa,
-- kaj se la amo estas la sama, kiel do povas diferenci la amantoj?
Amalio, _rigardas lin kun miro_.
Francisko. -- Estis trankvila, serena vespero, la lasta, antaŭ ol li
forveturis Lepsikon; li prenis min kun si en tiun laŭbon, kie vi tiel
ofte sidadis kune en revoj de amo; longe ni sidis silente, fine li
prenis mian manon kaj diris mallaŭte kun larmoj: mi forlasas Amalion,
mi ne scias... mi antaŭsentas, kvazaŭ ĝi estas por ĉiam... ne forlasu
ŝin, frato! estu amiko por ŝi, estu ŝia Karolo... se Karolo...
neniam revenos.... (_Ĵetas sin genue antaŭ ŝi kaj kisas al ŝi
pasie la manon._) Neniam, neniam, neniam li revenos, kaj mi tion ĉi
promesis al li kun sankta ĵuro!
Amalio, _resaltante_. -- Perfidulo! Kiel mi vin kaptas! Ĝuste en tiu
laŭbo li ĵurigis min, ke nenia alia amo, se li mortus... vi vidas,
kiel malpie, kiel abomenege vi.... For de miaj okuloj!
Francisko. -- Vi min ne konas, Amalio, vi min tute ne konas!
Amalio. -- Ho, mi vin konas, de nun mi vin konas! Kaj vi pretendis,
ke vi estas simila al li! Antaŭ vi li plorus pro mi! Antaŭ vi! Pli
volonte li skribus mian nomon sur la kolonon de malhonoro! Tuj iru
for!
Francisko. -- Vi min ofendas!
Amalio. -- Iru, mi diras! Vi ŝtelis de mi karan horon, ĝi estu
dekalkulita al vi de via vivo!
Francisko. -- Vi min malamas.
Amalio. -- Mi vin malestimegas, iru!
Francisko, _piedobatante la plankon_. -- Atendu! vi tremos do antaŭ
mi! Forĵeti min pro almozulo? (_Li kolere foriras._)
Amalio. -- Iru, kanajlo, nun mi denove estas ĉe Karolo. Almozulo, li
diras? Renversiĝis do la mondo! Almozuloj estas reĝoj, kaj reĝoj
estas almozuloj! La ĉifonojn, kiujn li portas sur si, mi ne ŝanĝus
kontraŭ la purpuro de reĝoj. La rigardo, per kiu li petas almozojn
estas certe granda, reĝa rigardo, -- rigardo, kiu frakasas la lukson,
la paradon, la triumfojn de la granduloj kaj riĉuloj! For en la
polvon, vi, brilanta ornamo! (_Ŝi deŝiras la perlojn de sia kolo._)
Estu malbenitaj, ke vi portas oron kaj arĝenton kaj juvelojn, vi,
grandaj kaj riĉaj! Estu malbenitaj, ke vi festenas ĉe luksaj tabloj!
Estu malbenitaj, ke vi dorlotas viajn membrojn sur molaj kusenoj de
volupto! Karolo! Karolo! Tiele mi vin valoras.... (_Foriras._)