XXI. Militia haec est strenuior, quia undique virum virtuosum requirit.

XXII. Nostra militia est justior. Nam omnes aliae militiae habent

aliquas injustitias annexas et improbitates, haec autem divinae et

humanae justitiae innititur et legibus imperialibus et papalibus

regulatur.

XXIII. Est militia nostra magis approbata et roborata. Saepe enim

contingit, quod milites in uno loco facti non tenentur ab aliis pro

militibus, sed deridentur, et milites muliebres vel milites cattarum

nuncupantur, nec adversa pars pro militibus tenet contra se factos.

Quod totum non est in hac militia, sed omnes pro militibus tenentur.

XXIV. Nostra militia est antiquior. Semper enim a passione Christi

transmeantes propter loca sacra pro militibus habiti sunt.

XXV. Haec militia est magis desiderabilis. Quod ex hoc patet, quia

illi, qui alibi facti sunt milites, non stant contenti, sed ultra

acceptam militiam desiderant nostram. Insuper tanto desiderio miles

sancti sepulchri accenditur, quod ad locum, ubi acceperit militiam,

regredi desiderat. Communiter enim illi, qui in terra sancta fuerunt,

iterum redire vellent, etiam nullis obstantibus periculis. Sic non de

aliis.

XXVI. Est nostra militia ordinatior. Nam antiquus ritus illius militiae

fuit, quod nullus ad eam acciperetur, nisi ingenuus a quatuor

progenitoribus et spectabilis genere esset in tota parentela (#B#).

Quamvis ritus ille non exacte servetur jam, quia etiam ignobiles in

milites percutiuntur, sicut et in alia militia.

XXVII. Militia nostra est humilior et patientior. Alii milites

dedignantur cum aliis simplicibus, qui non sunt nobiles, habere

consortium, et invident fortunae minorum se. Sed non sic milites sancti

sepulchri, qui nullum spernunt, omnes secum patiuntur proficisci et

neminem abjiciunt. Transfretant enim in Jerusalem cum monachis,

presbyteris, mercatoribus, mechanicis, mendicis pauperibus, imo

transeunt cum mulieribus et vetulis, cum Beginis et monialibus, nec

curant fatuas oblocutiones derisorum, qui dicunt, militiam sancti

sepulchri esse muliebrem propter vetularum concomitantiam. De quarum

societate non solum non verecundantur, imo gaudent, et inde quaerunt

sibi laudem, quod militiam suam temporalem in tali loco accipiunt, in

quo moniales Beginae et vetulae, et monachi et sacerdotes, et quique

devoti fideles quaerunt confortationem in sua militia spirituali, et

gratiae Dei augmentationem.

XXVIII. Nostra militia est difficilior. Nam apud reges et principes et

in proeliis confertur militia cum quodam triumpho et gaudio et cum

solatiis, haec autem est tota seriosa et poenalis, nulla gaudia et

solatia habens, sed plurimas miserias.

XXIX. Militia haec est majoris audaciae. Ille enim, qui mare transit

audacter, vitam suam morti exponit magis quam ille, qui ad bellandum

vadit, vadit enim armis munitus, et cavere potest pericula, et omnino

fugere praesidium quaerens. Sed haec omnia non prosunt militi sancti

sepulchri contra sua pericula tam in mari quam in terra sibi

imminentia, oportet enim eum sic esse inter paganos, ac si esset

insensibilis, et percutienti non resistere, ut vere illud possit dicere

Prov. 4. 23: percusserunt me, et non sensi, vulneraverunt me, et non

dolui. Sicut patet fol. 77. B.

XXX. Militia illa est remotior, in medio mundi. Et illi milites, qui

vadunt ad sanctam Catharinam, attingunt tres principales partes mundi:

Europam, de qua exeunt; Asiam, quam pertranseunt; Africam, quam circa

Alexandriam attingunt. Alii milites prope manent pro sua militia.

XXXI. Nostra militia similior est et uniformior. Nam milites alii,

etiam in eodem bello percussi, jactant se, et unus alteri se praefert,

et ab aliis quidam aliis praeferuntur, meliores esse milites, et

militiae gloriam melius meruisse, et nonnumquam in curiis regum graves

inimicitias contra se ob id habent: his frascis omnibus et sordidis

laudibus caret nostra hierosolymitana militia, quia omnes aequaliter

eam merentur, et nobilis miles factus non minus est miles, quam rex ibi

percussus.

XXXII. Illa nostra militia est communis, sic, quod omnes nobiles ibi

percutiuntur de oriente et occidente, senes et juvenes.

XXXIII. Haec nostra militia est securior, quia omnia, quae ibi aguntur,

sunt virtuosa et divina, quod longe abest aliis.

XXXIV. Est honorabilis omnibus hominibus. Nam hos milites Imperator

honorat, reges, principes, comites et barones, similiter Papa,

cardinales, episcopi, et omnis clerus et religiosi, plebeji et

vulgares, senes et juvenes.

XXXV. Militia nostra pretiosior est, quia majori pretio et pluribus

expensis acquiritur, praesertim si miles peregrinatur ad sanctam

Catharinam. Etsi in alia militia major expenditur pecunia, hoc fit vel

inutiliter, vel ad saecularem pompam, vel ex prodigalitate, quod totum

non habet locum in nostra militia.

XXXVI. Nostra militia est magis disciplinativa. Videmus enim

communiter, quod milites sancti sepulchri sunt magis modesti et

disciplinati, seriosi et melius morigerati, quam illi milites bellorum.

XXXVII. Est nostra militia fructuosior multis viis et modis. In militia

enim nostra miles absque libris studet multa veteris et novi testamenti

facta, cum per loca sancta circumducitur. Inde est, quod milites illi

ut communiter plus et clarius et certius sciunt loqui de historiis

Bibliae, de passione Domini, et de aliis, quam multi sacerdotes. Ut

patet fol. 9. A. Ibi miles multis experientiis prudens efficitur, ut

patet in 27 articulo. Et praeter haec ibi conteritur, confitetur,

indulgentias copiosissimas consequitur, ex quibus omnibus multus

fructus crescit in omnia. Vide fol. 8. A.

XXXVIII. Militia nostra est fidelior, quia valde firmi et boni

catholici sunt communiter milites sancti sepulchri, vident enim ad

oculum, quod nostra fides est ratiocinabilior et virtuosior quam

quorumcunque aliorum, de qua fide nulla habetur cura in alia militia.

XXXIX. Patet ex omnibus praefatis, quod nostra militia est magis

meritoria vitae aeternae, quam vitam alii milites non solum non

merentur, sed demerentur, cum communiter vitiosi actus ad eam

requirantur.

XL et ultimo. Militia nostra hierosolymitana est felix militia. Miles

enim sancti sepulchri in peregrinatione existens felix profecto est,

quia, si in via moritur, statim evolat, nec purgatorium intrabit. Vide

de hoc sanctum Thomam in Qu. V. Qu. VII. 7. ar. 2. Insuper, sicut felix

est, qui in superna coelesti Jerusalem Deum contemplatur, sic suo modo

felix est, qui in terrestri Jerusalem mysteria coelestia imitatur. Et

sicut felix est, qui Christum in gloria videt, et beatissimam Virginem

Mariam, patriarchas, prophetas et apostolos: sic felix est, qui Christi

vestigia et beatae Virginis, prophetarum et apostolorum imitatur et

deosculatur. Insuper, sicut felix dicitur, qui felicitatem certa spe

habet: sic qui Jerusalem terrestrem vidit, felix est, quia dicitur,

quod illi, qui civitatem sanctam Jerusalem ad Dei laudem adierunt et

viderunt, indubitanter etiam et pro certo[TR5] in coelestem Jerusalem

intrabunt, et ibi regem in suo decore videbunt, quem in terrestri

Jerusalem in praesepi, in cruce et in sepulchro quaesiverunt. Quid hoc

dictum veritatis habeat, nescio, sed spero. Ex his patet praeeminentia

militum sancti sepulchri supra alios milites. Ad hos milites

hierosolymitanos scribit S. Bernhardus sermonem longum, in quo eorum

conversationem et vitam militarem describit et vitia reprehendit

militum carnalium in IV capitulis.

De divino Officio illius noctis in S. sepulchro peracto.

Militum creatio sive percussio in dominico sepulchro fit modo dicto,

fol. 184 B. Longam autem accepit moram, antequam omnes percuterentur,

nec potueramus Missas celebrare ante finem percussionis. Vigilavimus

tamen omnes et loca sancta cum luminibus perlustravimus. Porro vigiliam

illius noctis et peregrinationis per loca sancta templi et jejunium et

orationes meas ac devotiones, quae, pro dolor! tepidae, taediosae et

paene inutiles erant, ordinavi pro his, quibus promiseram, quod in

locis sanctis memoriam eorum habere vellem, et pro meis dilectissimis

fratribus, et benefactoribus, qui mihi manum adjutricem porrexerant,

contribuentes impensas ad illa sanctissima loca. Medio enim tempore,

quo milites percutiebantur, ascendi ad sanctum montem Calvariae, et

accenso lumine et atramento posito ante me, sedi juxta rupem

sanctissimam, in qua sancta crux cum Crucifixo steterat, et omnium

conscripsi nomina, pro quibus orare in singulari promiseram,[TR6] et

pro quibus tenebar. Et nominibus signatis, sicut in litaniis, accessi

cum charta ad ipsam rupem sanctam, et ibi genu flexo ipsam chartam

super rupem sanctam posui, et pro quolibet signato et pro aliis, qui

memoriae occurrebant, orationem singularem fudi cum devotione tantilla,

quantam Deus sua benignitate mihi miserrimo dignatus est dare,

supplicans Deo, ut in virtute efficacissimae orationis, ibi in cruce

factae, hanc meam exilem orationem acceptare dignaretur, et si non

propter mea merita, tamen propter merita eorum, pro quibus orationem

fundere decreveram vivorum et defunctorum. Deinde ad alia loca sancta

descendi cum charta, et eam super sanctissima loca expandi, commendans

inscriptos generaliter et singulariter.

Iam autem medium noctis transerat, et militibus expeditis Missas legere

incepimus in quatuor locis signatis fol. 110 in 6 art. Et habui locum

in loco unctionis corporis Domini illo mane, et in Missa habui chartam

cum nominibus carorum meorum ante me, et ipsam Missam pro eis ordinavi.

Die autem facto cantavimus summam Missam in dominico sepulchro de

resurrectione Domini, ut patet infra fol. 180 B. Et ita finitum fuit

Officium.

Postquam autem omnia completa fuissent, et dominos Mauros

exspectaremus, ut nos emitterent, ecce, subito orta est concertatio et

corrixatio inter nobiles milites novellos, et tumultus gravis, ex eo,

quod quidam de peregrinis se ingesserat, et miles factus fuerat, qui

tamen multis rationibus (in-)habilis erat. Erat quidem bonus et

jocundus socius, sed dignitati militiae disproportionatus. Hunc

peregrini milites, comites et barones, pro temeritate increpabant, alii

vero milites sibi consocii eum defensabant, et ita contra se in sancta

ecclesia stabant et conclamabant. Cum autem ad Fratrem Johannem

memoratum fol. 183 B caussa devoluta fuisset, convocavit omnes milites

in ecclesiam golgathanam ante altare majus, et illum, propter quem

litigium ortum fuerat, per nomen Dei adjuravit, et omnes suos socios,

ut dicerent conditiones illius viri. Quibus auditis, declaravit dictus

Frater Johannes, illum nullo modo esse militem, nec pro tali habendum.

Et ita res illa fuit (#188 A#) quietata et pacificata. Et ille bonus

socius a militia fuit absolutus. Statim autem adhuc nobis de hac re

loquentibus venerunt Mauri et nos de templo ejecerunt, et ad loca

nostra transivimus ad manducandum et quiescendum. Illa vice non ascendi

cum fratribus ad montem Syon, sed rogatus a dominis meis novellis

militibus, ut cum eis illo die in hospitali manerem et aliquem sermonem

pro commendatione militiae[TR7] sacrae eis facerem, quod et feci in

hunc modum, licet vulgari et teutonico sermone, cum latino sermone

ignari fuerint, dum illi saeculares.

Exhortatio militum, ut exsequantur ea, ad quae se

obligaverunt in susceptione militiae in S.

sepulchro.

Zelus devotionis et Dei magni amoris, milites optimi, in vobis spiritum

excitavit, quo tamquam viri magnanimi sic allecti estis ad obsequia

Redemtoris, ut vobis delectabile putaretis, velle rem propriam exponere

derelicto solo natalis regionis, quaerentes has peregrinas et sanctas,

pio quidem moti proposito, ut scilicet loca haec sanctissima venerantes

deoscularemini et indulgentias consecuti militiae sacramentis

informaremini, in qua sacra militia usque ad mortem fideli certamine

contra hostes fidei et crucis aemulos et ecclesiae Dei inimicos

luctaremini, In hac itaque pia vestra intentione, precor et hortor,

perseverate, et animas vestras, quas pro militiae consecutione in

multiplici periculo posuistis, nunc ad exsecutionem ejus viriliter

extendite et singula, quae spopondistis[TR8] in militiae susceptione,

totis viribus adimplere conamini, et hoc spiritu mentis vestrae

renovemini de die in diem, ut semper induti novo homine, qui secundum

Deum creatus est, protecti sitis armatura Dei, qua possitis stare

adversus insidias diaboli. Accendantur, oro, ut ignis, corda vestra ad

zelandum ea, quae Dei sunt, praecipue tamen ad dominici sepulchri et

terrae hujus sanctae necessitatibus succurrendum, et affectus auctis

piae considerationis ardoribus inflammetur, et sub spe coelestis

auxilii proelium Domini proeliate. Accendatur unus quisque gladio suo

potentissimo super femur suum ad ulciscendas Dei injurias. En, vident

in praesentiarum oculi vestri, quod praeclara nostri Salvatoris

haereditas, proh dolor! versa est in alienos; et locus ille

sanctissimus, ubi coeli regem Virgo puerpera genuit, locus Redemtoris

nostri pretiosissimo cruore perfusus, locus, ubi poni meruit dominici

sepulchri fundamentum, et locus, quem resurgens Christus a mortuis suae

resurrectionis gloria multipliciter illustravit, alienarum subvertitur

imperio nationum. Quis igitur, nisi ferreum pectus habens, vel

adamantis durissimi cor gerens, terrae illi non aperiat viscera

pietatis? Quis non provocetur ex intimis, quis non accendatur ad iram,

et animetur audacter ad actum debitae ultionis? Absit, ut miles sancti

sepulchri relinquat arma rubigini. Absit, (#B#) ut animum neget

victoriae, cum non desit victoribus corona gloriae. Milites enim

Christi, qui contra infideles arma sumunt, quam secure, quam sancte

proelia Domini sui et sponsae ejus ecclesiae proeliantur, quibus

metuendum nequaquam sit aut de hostium caede peccatum aut de sua nece

periculum, quando quidem mors pro Christo ferenda sit vel inferenda.

Miles inquam talis et securus interimit, aut interit securior, quia et

sibi praestat obsequium cum interit, et Christo cum interimit, neque

dum occidit malefactorem homicida, sed ut ita dixerim malicida, et

plane vindex et defensor reputatur Christianorum. In morte enim pagani

Christianus merito gloriatur, quia Christus glorificatur.

Expergiscimini ergo, milites strenuissimi, et ad ulciscendam Dei nostri

injuriam et populi christiani opprobrium consurgite ad instar quondam

robustissimorum Machabaeorum, et occisis aut profligatis perfidis in

christianae reipublicae haereditatem Domini reducere studete. Et quidem

illatis quisque suis subditis injurias ulciscitur, et Dei sui non

vindicabit injurias tam atroces? Ad haereditatem quilibet suorum manus

invasorum extendi non sustinet, et patienter haereditatis dominicae

tanto tempore detentores sustinebit? Ne igitur, qui crucem adorant, in

Crucifixo dissimulent, quod juste non tolerarent in homine. Pungat ergo

mentes et animas vestras contumelia Redemtoris, et zelus fidei ejus

corda accendat, et nequaquam formido retrahat ab hac[TR9] gloriosa

pugna, in qua semper est victoria et perpetuae gloriae corona.

Orationis finis. Oratione hac finita regratiabantur mihi milites

plurimum, et se ad terrae sanctae redemtionem paratissimos esse

dicebant, dummodo reges, principes et duces christiani populi eodem

zelo accensi praecederent, sine quorum motu nemo ad proposita utiliter

movetur, cum res haec grandis non nisi per populos totius occidentis

agi valeat, sicut anno Domini octingentesimo secundo Carolus Magnus

Imperator vocatus a patriarcha hierosolymino Zacharia et ab Imperatore

Constantinopolitano cum toto occidentali populo orientem ingressus

civitatem sanctam et totam terram de manibus infidelium Sarracenorum

eripuit. Quibus iterum amissis et per Sarracenos possessis expulsis

Christianis exules fuerunt a terra sancta ultra CC annos. Post quos

surrexit infatigabilis et illustrissimus dux Lotharingiae, Gottfredus

do Bullion, anno Domini 1099, et collectis electis bellatoribus totius

occidentis intrepide terra marique transgresso post plurimam infidelium

stragem, usque Jerosolymam devenit, in qua erant XL millia Sarracenorum

armatorum, demto communi populo, et urbem nostri milites 39 diebus

obsederunt, et capta civitate in templo, quod nominant Salomonis, et in

ejus atriis Christiani cum paganis bello conserto tanta in eos

caede[TR10] debachati sunt, ut in sanguine occisorum equitarent usque

ad genua equorum, et ita iterum (#189 A#) dominicum sepulchrum per

illos illustrissimos milites ad suos possessores devenit, et mansit

apud eos nonaginta octo annos, et deficientibus tandem auxiliis

occidentalium regionum et Deo populo christiano irato propter eorum

peccata, ut fol. 189 B. [dictum est], Jerusalem iterum capta est ab

infidelibus, et tenta manet usque in hodiernum diem, jam per trecentos

annos usque ad infelix hoc tempus nostrum. Et bene infelix tempus

nostrum dixerim, in quo fidei vespera mundo advenit, nocturnumque[TR11]

chaos fraudis abundat. Languet justitiae lucifer, hujus vix umbrae

remanet umbra superstes. Nam lex recessit a sacerdotibus, a principibus

justitia, consilium a senioribus, a populo fides, amor a parentibus, a

subditis reverentia, charitas a praelatis, religio a monachis, a

juvenibus honestas, disciplina a clericis, a magistris doctrina,

studium a saecularibus, a judicibus aequitas, protectio a militibus, a

civibus concordia, timor a servitoribus, a rusticis communitas, veritas

a mercatoribus, a nobilibus virtus, castitas a virginibus, a viduis

humilitas, dilectio a conjugatis, a mulieribus verecundia, patientia a

pauperibus etc. Ita agmine praecipites per antra criminum et mundi

aream tetra caligine coeci aberramus. O infidus rerum mortalium status,

et sine te, Deus bone, calamitosum omne quod vivimus! O tempora et

mores! Tempora turbatissima! Tempora calamitosa! Mores reprobi! Mores

perditi et cleri et populi! Tempus, de quo tandem dicitur: venit summa

dies et ineluctabile tempus. Tempus, in quo juxta vetustum prophetae

vaticinium omne caput languidum, et omne cor moerens, a planta pedis

usque ad verticem non est in eo ulla sanitas. Propter peccata ergo

nostra et iniquitates parentum nostrorum Jerusalem et terra illa et

sancta loca in opprobrium nostrum subjecta gentibus dehonestantur et

conculcantur a canibus, atque a perfidis jam ecce CCC annis

profanantur, et in sanctissimi nominis Christi dedecus maledictis illis

Sarracenis et blasphemis manet subjecta, neglecta adeo a [TR12] nostris

et inculta, tantisque repleta haeresibus et malis, nostrorum haud dubio

culpis et negligentiis. Nec modo lugendum devoto cuique Christiano

hisce pensatis aerumnis, sed et recurrendum assiduis ad Deum precibus,

clamandumque ad Deum in fortitudine, incessanterque orandum, quatenus

vel reliquae parti sortis suae misereatur, illuminet vultum suum super

nos, et misereatur nostri, gentemque auferat perfidam credentium de

finibus, ut sibi laudes debitas persolvamus alacriter, Amen.

Si cui placet legere luctuosam orationem super desolationem terrae

sanctae et civitatis Jerusalem, et lamentabilem deplorationem ecclesiae

orientalis, et miserabilem planctum ecclesiae occidentalis super ejus

vitioso et miserrimo statu, et fidelem exhortationem regum, principum

et nobilium occidentalium, videat peregrinatorium domini Bernhardi de

Braitenbach, decani ecclesiae Moguntinensis, compositum ornate per

egregium sacrae theologiae magistrum Martinum Roth, studii

Heidelbergensis regentem, Ordinis[TR13] Praedicatorum; et ibi videbitur

clare de omnibus antedictis, videbit etiam brevibus verba alia, quae

ego multis expressi, et concordantiam ipsius peregrinatorii et mei

evagatorii inveniet, demto, quod ego ex industria, coactus ratione,

quandoque mutavi dies, dicens: hoc factum tali die, quod ipse alia die

factum dicit, in quo nulla vis aut discordantia, cum etiam apud

evengelistas hoc factum fuisse constet legenti scripturas.

De Officio divino et expulsione peregrinorum ab

ecclesia dominici sepulchri.

(#B#) Interim militibus creatis incepimus celebrare et peragere Officia

divina, et in loco inunctionis[TR14] Domini habui, ibique de S. Alexio,

cujus instabat festivitas, celebravi, quia verus peregrinus fuerat, et

clara jam facta die laetissimum cantavimus Officium in dominico

sepulchro de resurrectione Domini, sicut cantatur in die paschae. Post

quod venerunt Sarraceni, nosque ejecerunt modo dicto fol. 121 B. Et

unusquisque contulit se ad locum suum, et noctem sequentem egimus in

monte Oliveti, occulte tamen, orantes et quiescentes in specu agoniae

Mariae, ante autem lucem claram in montem Syon reascendimus ad Missas.

De transitu peregrinorum a Jerusalem in montana

Judaeae ad domum Zachariae, ubi Maria salutavit

cognatam Elisabeth.

Decima octava die mane venerunt ductores nostri cum asinariis et asinis

in montem, et convocatis peregrinis omnibus sedimus super bestias

nostras et de Jerusalem egressi sumus ad australem plagam cum magna

festinatione, et in montana Judaeae processimus per vias asperas. Sunt

enim montana illa aspera quidem et petrosa, sed fructuosa, fructibus et

ficibus et olivis plena. In his pervenimus ad domum quandam, in alto

situatam, magnam et altam, destructam, quam tamen dicunt fuisse domum

sancti senis Simeonis, qui Christum in ulnis suscepit in templo Domini,

Luc. 2. Haec domus multa habet testudinata habitacula, et in ejus

summitate est respectus ad Jerusalem et ad Bethlehem. Juxta hanc domum

hymnum Simeonis decantavimus: Nunc dimittis etc., et indulgentias

recepimus (†). Et inde progressi in vallem valde fertilem descendimus

et ad locum declivem inter macerias processimus. In illo monte

aedificaverunt Macchabaei fortissimi fortalitium valde munitum contra

incursum gentium, dictum Bethsura, id est, domus acerba, sive domus

fortitudinis. De quo habetur 1 Maccab. 4 et 6 cap. Hoc fortalitium dolo

cepit Antiochus junior et multas molestias ex eo intulit Judaeis, ut

dicitur 2 Maccab. 11 et 13.

Ab alia parte montis est fons ille, in quo Philippus baptizavit

eunuchum, ut suo loco patebit.

De Bethsura est respectus usque in Jerusalem, et poterant hi, qui in

Bethsura habitabant, dare signa his, qui in arce Syon erant, et e

converso, tempore bellorum. Consequenter autem Bethsuram posttergavimus

et per vallem descendimus.

De fonte beatissimae Virginis Mariae.

Post descensum satis longum venimus inter duos monticulos ad unum

fontem in medio monticulorum emanantem, rigidas, claras et sanas aquas

habentem, qui effluens vallem pertransit ipsamque irrigat et foecundat,

et perutilis est illi patriae. Hunc fontem dicunt meritis beatissimae

Mariae Virginis primitus ad ejus praesentiam emanasse, quando de

Nazareth ascendit et Elisabeth tribus mensibus servivit. Volebat enim

beata Virgo aquam recipere, et puerperae Elisabeth portare tam ad domum

inferiorem quam ad superiorem; siquidem Zacharias dives erat sacerdos,

et in eodem loco villam habuit, hortos olivarum, ficeta et vineta, et

in utroque monticulo habuit domum, et familiam pro se, et pro bestiis

alendis, et alternatis vicibus mansit nunc in (#190 A#) illa, nunc in

ista, secundum temporis qualitatem, et fons in medio stabat et utrique

domui deserviebat. Illo vero tempore, quando beata Virgo venit ad

salutandum et serviendum Elisabeth, habitabant in domo, quae humiliori

loco stat, sed quum tempus pariendi Johannem baptistam appropinquabat,

in superiorem domum ascendebat ipsa Elisabeth cum beata Maria Virgine,

et obstetricibus et famulabus. Zacharias vero cum viris et servis

inferius manebat. Olim enim non manserunt viri in domibus puerperarum,

quamdiu[TR15] tempus puerperii durabat.

De loco, in quo Elisabeth a beata Virgine salutata fuit.

Cum ergo de fonte beatae Virginis bibissemus, etiam jejuno[TR16]

stomacho processimus ad latus sinistrum contra primam domum Zachariae,

inferiorem, et cum ad eam venissemus, firmiter clausam reperimus, ad

quam lapidibus et fustibus et baculis pulsavimus, sed nemo respondit

nobis. Circuibant autem juvenes Sarraceni domum, quaerentes locum, per

quem muro ascenso intrarent, et nobis aperirent. Erat autem in ea

Sarracenus quidam, homo bestia, qui dissimulavit nos se audire, sed cum

videret juvenes Sarracenorum, qui currebant nobiscum, ut alium

quaererent locum intrandi, descendit ad ostium et eo patefacto stabat

cum fuste in ostio, et uxor ejus cum titione, et observabant, ne quis

intraret, quousque sibi aliqua pecunia daretur; quae cum sibi data

fuisset, remisit furorem, et ingressum indulsit. Statim autem ut

ingredi incepimus, inchoavit cantor alta voce canticum beatissimae

Virginis Mariae: Magnificat anima mea etc. Et cum illo cantu ad locum

venimus, in quo Maria Virgo Elisabeth salutavit, Johannes in utero

exultavit, Elisabeth resalutavit et prophetavit, Maria carmen

dulcissimum decantavit maximo mysterio repletum, cujus quodlibet verbum

aliquo magno sensu est impraegnatum. In illo ergo loco in orationem

procidimus et indulgentias plenariae remissionis accepimus (††).

Singularem namque laetitiam in hoc loco habuimus cum beatissima Virgine

Maria, quae hoc ineffabile gaudium, quod per angeli salutationem in

secreto cordis sui reclusum et absconditum gerebat, hic in publicum

amicabili salutatione et dulci cantico promebat. Sed et pueri ambo in

maternis uteris ad matrum conventionem resultabant et gaudebant, sicut

et ambae matres insolita laetitia affectae erant. In beatissima Virgine

Maria omne gaudium, quod in angelica salutatione receperat, hic

renovatum fuit, et quodammodo completum. Et si fas est dicere, majus

gaudium hic videtur habuisse. Angelus enim in Nazareth ipsam salutans

dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus.

Sed Elisabeth voce magna clamavit: Benedicta tu inter mulieres, et

benedictus fructus ventris tui. Notum (#B#) est autem, quod beatissima

Virgo Maria plus dilexit incomparabiliter fructum ventris sui, quam se

ipsam; et ad ejus honorem plus gaudebat, quam ad proprium. Angelus

autem solum benedictam dixit, sed Elisabeth eam benedictam proclamat et

fructum ventris sui, et in hoc gaudium Virginis augmentat. Unde ad

angeli salutationem non legimus beatam Virginem laetitiae canticum

depromsisse, sed ad salutationem Elisabeth jocundissime dixit:

Magnificat anima mea Dominum, et exultavit spiritus meus etc. In hoc

ergo loco angelica salutatio fuit completa et perfecta. Ideo omne

gaudium, quod nos peregrini habuissemus in Nazareth, ad quam venire non

potuimus, hic nobis accepimus, et tam cum angelo, quam cum Elisabeth

repetitis vicibus: Ave Maria diximus, oscula dantes Virgini, sicut

Elisabeth et salutavit et osculum dedit. Dicit enim devotus Bernhardus:

Est tibi, o Maria, quasi osculum, audire hunc versiculum angelicum: Ave

Maria. Et totiens oscularis, quotiens per Ave salutaris. Ad hanc enim

salutationem coeli melliflui sunt, stellae rident, angeli jubilant,

mundus exultat, daemones contremiscunt, inferna tabescunt, justi

gaudent, peccatores sperant. Quapropter apud plurimos consuetudo

inolevit, quod ad quamlibet orationem dominicam addunt semper Ave

Maria, etiam in horis canonicis; quod tamen nonnulli dicunt non debere

fieri, cum in ordinariis et notulis et rubricis de horis dicendis nulla

fiat mentio de Ave Maria, cum Pater noster dicere praescribitur.

De hac re orta fuit disceptatio, ut a quodam accepi, inter praepositos

et canonicos ecclesiae Bataviensis. Praepositus volebat, quod ad Pater

noster adderent semper Ave Maria; canonici vero et clerus nolebant,

dicentes, sibi non esse praescriptum in rubricis. Tandem autem pro pace

et concordia facienda causa fuit ad Papam devoluta, qui ad partem

affirmativam pro praeposito diffinivit, et bulla confirmavit, dicendum

esse Ave Maria post Pater noster.

Denique nostris temporibus innovata est antiqua Sanctorum consuetudo,

qui solebant cum quinque Pater noster Deum orare, et cum quinquaginta

Ave Maria beatissimam Mariam Virginem salutare frequentius in gratiarum

actionem pro operibus redemtionis nostrae. Hanc salubrem consuetudinem

paene abolitam in nostris partibus renovavit magnis laboribus egregius

sacrae theologiae professor M. Jacobus Sprenger, Ordinis

Praedicatorum,[TR17] Conventus Coloniensis. Hic Magister et ego fuimus,

ut ita dicam, collactanei, ambo in Conventu Basileensi induti eodem

anno, et anno revoluto professi in eisdem scholis, sub eisdem magistris

disciplinati, et hodie familiaritate sumus juncti. Hoc pro tanto

recitare volui, quia magistrum illum venerabilem a juventute novi

devotum Virgini Mariae, et a juventute usque nunc non desistit laudes

gloriosissimae Virginis Mariae promovere et augmentare (#191 A#).

Laboravit enim apud sedem apostolicam pro bulla indulgentiarum eamque

obtinuit, in qua S. D. Papa Sixtus IV. magnas indulgentias concedit

omnibus praefatum numerum Pater noster et Ave Maria ter in septimana

dicentibus. Quam orationem rosarium beatae Virginis nuncupant. Hanc

bullam ego vidi, perlegi et rescripsi. Quidam autem praefatam orationem

omni die ter dicunt, et nominant eam psalterium beatae Mariae, et pro

illis sunt impetratae plurimae indulgentiae, semel in vita, et semel in

morte. Dicitur autem psalterium, quia sicut psalterium davidicum habet

tres quinquagenas, ita et illud. Et primam quinquagenam ordinant in

gratiarum actionem pro incarnatione et pueritia Christi. Secundam ad

ejus passionem. Tertiam ad ejus glorificationem. Alii adhuc unam

quinquagenam addunt, et XX Pater noster et CC Ave Maria dicunt singulis

diebus, dicentes, quod liber psalmorum imperfectus est, nisi post[TR18]

Laudate dominum de coelis, apponantur cantica veteris et novi

testamenti, et hymni, et ideo quartam quinquagenam dicunt pro canticis

et hymnis, ut sit psalterium perfectum. Aliam rationem, quare quatuor

quinquagenas dicunt, assignant, quia non minus decens est, beatam

Virginem et fructum ventris ejus benedicere pro virtuosissima et

perfectissima vita Christi, quam pro incarnatione et pro ejus morte et

glorificatione. Et ideo in prima quinquagena contemplantur

incarnationem et Christi pueritiam. In II. actionem ejus et vitam. In

III. passionem ejus et mortem. In IV. resurrectionem ejus, et suam,

matris et nostram glorificationem. Et ut oratio illa magis esset

ordinata, et minus taediosa, ordinaverunt unumquodque Pater noster cum

annexis X Ave Maria ad gratiarum actionem pro aliquo singulari

beneficio, quod contemplantur. Ut puta, primum Pater noster cum suis X

Ave Maria dicunt pro gratiarum actione pro beneficio incarnationis. II.

Pater noster cum suis X Ave Maria pro beneficio nativitatis. III. pro

beneficio circumcisionis et nominis Jesu honore. IV. pro regum

oblatione. V. pro beneficio exinanitionis, quia oblatus in templo

tamquam peccator, et mater purificata tamquam immunda. Et de fuga ac

reversione de Aegypto, et de humili in schola residentia, et obedientia

parentum. Et haec est prima quinquagena. Secundam sic ordinant: primum

Pater noster cum suis decem Ave Maria dicunt pro beneficio baptismatis;

secundum pro sustinentia tentationis in deserto, tertium pro electione

et vocatione discipulorum; quartum pro virtuosa vita, doctrina clara et

miraculis; quintum pro institutione sacramentorum et praecipue pro

beneficio eucharistiae etc. Tertiam sic ordinant: primum pro omnibus

intrinsecis Christi passionibus, fletibus et agonia in monte Oliveti;

secundum pro captatione et castigatione per totam noctem; tertium pro

accusatione, circumductione, flagellatione et coronatione, quartum pro

sermocinatione, eductione, et crucifixione et omnibus, quae Christus

vivens egit in cruce; quintum pro exspiratione, lateris apertione et

sepelitione. Quartam quinquagenam sic (#B#) ordinant: primum Pater

noster cum suis decem Ave Maria dicunt pro gloria resurrectionis; 2m

pro excellentia ascensionis; 3m pro gratiosa Spiritus S. missione; 4m

pro honore beatae Virginis assumtionis; 5m pro potestate judiciaria et

pro pio judicio. Et est oratio illa devota et solatiosa, dum homo

assuescit.

Insuper praefatus magister Jacobus contra aemulos beatissimae Virginis

Mariae, qui detrahebant orationibus praefatis, ordinavit, quod materia

illa de rosario et indulgentiis fuit disputata publice in universitate

Coloniensi in quodlibetis, et inventum est, eam esse puram et utilem,

et beatissimae Virgini acceptissimam. Et tantum pro hoc sufficiat

evagatum me fuisse.

De loco, ubi Zacharias hymnum: Benedictus dictavit.

Post moram in loco praedicto habitam ascendimus de inferiori ecclesia

per gradus lapideos supra testudinem, ubi quondam fuit pulchra capella,

et in ascensu cantavimus hymnum: Benedictus Dominus, Deus Israel, quia

etc. Quam fecit Zacharias repletus Spiritu S. in circumcisione pueri,

ut habetur Lucae 1. Cum illo ergo cantu ad superiora venimus, ubi erat

habitaculum, in quo mutus Zacharias sedit, ibique postulato pugillari

scripsit: Johannes est nomem ejus. Ibi etiam apertum est illico os

ejus, et prophetavit dicens et cantans: Benedictus Dominus etc. Ibi

ergo in oratione nos prostravimus et indulgentias recepimus (†). Demum,

cum surrexissemus ab oratione, convertimus nos ad loci considerationem,

et in sinistro pariete vidimus magnam ecclesiam afenestram [?],[TR19]

factam pro reservaculo. In hoc reservaculum intrusit Elisabeth suum

infantulum, sanctum Johannem Baptistam, et abscondit, quando servi

Herodis discurrerunt per fines illos ad quaerendum et occidendum

infantes. Creditur enim, quod etiam in illam domum ascenderunt ad

quaerendum infantes. Sed cum viderent duos senes homines, Zachariam et

Elisabeth, non suspicabantur apud eos infantem aliquem et citius

recesserunt, et puer Johannes mansit. Albertus tamen scribit super Luc.

c. 1., Zachariam ibi ab Herodianis occisum, quia noluit prodere puerum,

ut infra patebit. In illa capella sunt altaria diruta, et testudines

ruinosae, et in parietibus antiquae picturae, et crescunt tam superius

quam inferius arbusta et gramina super testudines, Quaedam autem grana

blavei coloris ibi crescunt, sicut fabae, quae nullibi, nisi ibi,

reperiuntur. Olim fuit ibi pulchra et gratiosa ecclesia, et habitabant

juxta eam in cellulis monachi, sed jam, heu! facta est habitatio

deserta unius miserrimi Sarraceni.

De loco, in quo Johannes fuit natus in hunc mundum.

Ab hoc loco consequenter descendimus et exeuntes ad fontem praedictum

regressi sumus, et de fonte in collem per clivum ascendimus, et cum in

sublimi essemus, ad ecclesiam unam magnam venimus, et in ea hymnum ut

quantum laxis altis vocibus cantavimus. Est enim ecclesia illa in eo

loco instructa, in quo natus est Johannes B. praecursor Domini. Porro

proprius (#192 A#) locus nativitatis praecursoris est ad sinistram

partem in chori capella, cujus ostium propter murorum ruinas est

obturatum. Per murum ergo ascendimus, et unus peregrinus se alteri

subjecit, ut per eum scanderet super murum, et ab alia parte super

caput vel collum alterius peregrini descenderet, et omnes murum

transgressi sumus, et in unam obscuram capellam venimus, in qua nihil

videre potuimus, nisi cum luminibus. In capite capellae est unus specus

sub rupe, in qua creditur sanctissimus Baptista natus fuisse. Ad hanc

erga specum inclinavimus nos, et deosculato loco indulgentias (††)

plenariae remissionis accepimus, et non modicum consolati et recreati

et quodammodo in fide consolidati fuimus. Ex illa enim desolata specu

ob merita praecursoris suavis et bonus odor spirat, quo sanctus

praecursor terram osculatam suae nativitatis reosculatur et resalutat

quodammodo, et nisi hoc remedio Deus nos consolatus fuisset, cum non

modica tristitia in illo loco fuissemus propter sancti loci magnum

despectum. Ecclesia enim, licet alta sit, et testudinata, et adhuc

depicta, tamen stabat plena bestiis, asinis et camelis, et non erat ibi

nisi fimus et stercus, et magnus foetor, ita, quod ex ecclesia sancta

factum est stabulum bestiarum. Per circuitum ecclesiae erant ruinae

multae domorum, in quibus olim clerici et Dei servi residebant, jam

vero est una misera rusticalis habitatio in loco.

Desertum Johannis Baptistae.

Ultra vallem dicitur esse desertum S. Johannis Baptistae, in quo

habitavit adhuc puer existens, ut dicitur Lucae 1.: Puer autem

crescebat et confortabatur spiritu, et erat in desertis usque ad diem

ostensionis suae ad Israel. Unde Hieronymus Serm.: Illo vero: Ecce ego

mitto angelum meum. Plane angelum, qui post materni ventris hospitium

eremi secreta sectatus, ubi parvulus cum serpentibus lusit. Haec contra

Luciferianum haereticum. Nam anno aetatis suae V. vel VII. corruptelam

mundi fugiens desertum petiit, et vitam eremiticam duxit XXV annis.

Unde canitur de eo: Antra deserti teneris sub annis civium turmas

fugiens petisti, ne levi saltem maculare vitam fama posses. Quia

secundum Bernhardum ratio urget, justitia dictat, ut homo se totum illi

tradat, a quo totum se habet. Et sic Johannes, ut servaret mundas

manus, quibus Christum tangeret, et oculos, quibus Spiritum Sanctum in

specie columbae videret, et aures, quibus Patris vocem audiret, mundum

reliquit, desertum intravit, antra petiit.

Venerabilis Albertus Magnus Serm. Luc. c. 1. circa illum locum: Puer

erat in desertis etc., sic inquit: Beda dicit, quod Johannes decem

annis fuit in deserto, et cum desertum intravit X annos habens, et

exivit habens XXX annos, sicut patet Lucae 3. Dicit tamen evangelium

Nazaraeorum, quod Herode quaerente pueros ad perdendum pater quidem

Zacharias eo, quod noluit prodere puerum, interfectus est, mater autem

accepto puero paene de abdito praedicto fugit in desertum, et cum a

prosequentibus angustiaretur de puero abscondendo, aperuit se lapis

montis scissus, et eam in se cum puero conclusit, et sic evacuata est

sollicitudo quaerentium. Et ex tunc mater post alios paulos annos

mortua, puer in solitudine remansit, et ex usu puerilis aetatis

locustas comedere didicit, et mel silvestre, quod sicut formica in

desertis invenit. Dicitur etiam, quod sanguis patris in vasis a

sacerdotibus receptus, et in templo servatus, continuo bullivit,

quotiens aliquis de familia Herodis in templo apparuit. Haec Albertus.

Duo autem deserta habuit S. Johannes Baptista, primum non longe a domo

paterna, in quo adhuc monstrantur antra, in quibus juvenis habitabat;

secundum juxta Jordanem, in quo populo praedicabat et baptizabat. De

primo habetur Luc. 1. de secundo Luc. 3.

De loco, in quo stips ligni crucis crevit, ut dicitur.

Recessimus ergo a loco nativitatis S. Johannis et dimissa valle, per

quam in locum venimus, in alta conscendimus contra Jerusalem, inde in

vallem deliciosam et fertilem descendimus, in qua quondam stetit

civitas Nobe sacerdotalis, ubi David panes propositionis comedit, et

gladium Goliathi (#B#) accepit, ut habetur 1. Reg. 21. et Matth. 12.

Hanc civitatem Saul, rex, subvertit et omnem hominem ex ea occidit, et

pueros lactentes, et 85 sacerdotes ex ea interfecit in ore gladii, quia

civitas sacerdotum erat, ut habetur 1. Reg. 22. Et hoc fecit ex eo,

quia dederant David panem et gladium. Inde autem venimus ad quandam

ecclesiam pulchram, cui monasterium parvum est annexum, in quo habitant

Georgici monachi cum uxoribus suis. Ingressi autem ecclesiam ducti

fuimus ad altare majus, quod altare dicitur in eo loco situm, in quo

stips sanctae crucis crevit. Ideo etiam ecclesia in honorem sanctae

crucis est consecrata et dicitur ad sanctam crucem. Porro sub altari

est fovea, in quam nos inclinavimus, et terram deosculati sumus et

indulgentias (††) plenariae remissionis accepimus.

De ipsa autem fovea recreavimus, [nam ex ea] respirat odor, quo allecti

diutius in loci deosculatione mansimus. Apportaverunt etiam nobis

brachium S. Barbarae, quod deosculati sumus. Hic est locus ille

benedictus, ex quo crevit illud dulce lignum, honore divinitatis

dignum, quod nescientes veteres idololatrae figurate praefigurarunt.

Nam cum apud eos decretum esset Deo facere simulacrum, accurate ratione

hoc simulacrum debere fieri non ex auro, nec argento, nec de lapide,

sed ex ligno, tamquam ex convenientissima materia, ut habet Eusebius de

Evangel. Praeparat. l. 3. c. 3.

Post orationem in atrio ecclesiae consedimus ad pausandum paululum,

eramus enim adhuc jejuni, et calor incepit fervescere, aliqui autem de

peregrinis ingressi tuguria illorum monachorum petebant, si haberent

aliquid coctum? Sed nec coquinas nec ollas vidimus in istis domunculis,

sunt enim pauperrimi homines. Interea venit quidam Sarracenus, sportam

portans cum botris, de quibus emimus et manducavimus cum pane, quem in

sacculis nobiscum portavimus, et de cisterna monachorum aquas hausimus.

Juxta hunc locum stant multae olivae, et est quasi silva olivarum et

ficorum. Dicunt autem, quod etiam in hoc loco Salomon viridarium

habuerit, ad quod quandoque de Jerusalem vectus aureo curru pro solatio

venerit. Cum ergo respirassemus, ascensis asinis per clivum in altum

ascendimus, viam saxosam et asperam, et in superioribus vidimus

civitatem sanctam a nobis distantem, et domum Simeonis pertransivimus

per vias inter hortorum macerias. In progressu vero appropinquantibus

nobis Jerusalem intravimus vicum quendam inter macerias, latum

praebentem iter, nescio autem, qua de causa quidam Sarracenus niger et

seminudus in media via se posuit, et lapides in cumulum congessit, et

elevatis lapidibus in peregrinorum agmen jactare minabatur, si aliquis

per viam illam processerit. Ad suos autem clamores et minas totus

exercitus substitit quasi ad dimidiam horam, ductores vero nostri cum

eo contendebant, et contra eum clamabant, sed eos minime advertit, et

contra eos, qui progredi contendebant, fortiter lapides mittebat cum

magna furia. O, cogitavi, si in nostris partibus uni de minimis

nobilibus istis te sic nudum in via opponeres, quam cito gladium vel

sagittam in latere haberes! Sed non ita est in orientalibus illis

partibus. Sunt enim orientales alterius conditionis, quam nos, vel,

alia sunt apud nos regimina, aliae in eis passiones, (#193 A#) alii

respectus rationis, alii conceptus, corpora eorum aliter sunt

complexionata, et sunt ibi alii influxus siderum et alia climata, ideo

pauper, inermis et nudus homo ille coegit totum exercitum redire, et

reversi sumus ad longum spatium, dorsum vertentes monti Syon, quousque

ad aliam viam venimus, et tunc conversi ex opposito Jerusalem venimus,

habentes vallem inter nos et civitatem sanctam. Gyravimus tamen vallem,

per agrum fullonis ingressi sumus in Jerusalem, et ad officium Missae

venimus in montem Syon. Protraxerant autem Fratres Officium propter

nos, ut et nos interessemus divinis hoc die. Officio autem finito

quilibet ad suum locum se contulit ad sumendum cibum.

Tractatus de descensu peregrinorum ad Jordanem.

Prandio peracto auditum fuit a peregrinis, quod patroni galearum

disponerent se ad reducendum peregrinos ad mare in galeis, quasi

peregrinatio jam esset finita. Statim autem intellexi mysterium, quia

practica patronorum esset, ne nos ad Jordanem ducerent. Semper enim

difficultatem et multa media excogitant, quibus peregrinos ab ista

peregrinatione Jordanis avertant. Congregatis autem omnibus peregrinis

in monte Syon convenimus ad patronos, rogantes, ut nos ad Jordanem

ducere non recusarent, praecipue, cum contractus conventionis nostrae

hoc expresse contineat in articulo X quod sine contradictione nos ad

Jordanem ducere teneantur, ut patet fol. 34. A. Ad hoc patroni

dicebant, se non negare posse conventionem factam Venetiis. Sed si ista

pericula imminentia Venetiis agnovissent, nequaquam illum articulum

acceptassent. Inceperunt autem referre pericula tria. I. quia de hoc

certi essent, quod Arabes nos in via contra Jordanem exspectarent, et

in solitudinibus Jordanis latitarent ad invadendum nos. II. dicebant,

quod in locis illis nulla esset ecclesia, nulla devotio, nullae

indulgentiae. III. dicebant, quod per illam viam non inveniremus nec

aquam, nec panem, nec locum quieti aptum, et esset tempus calidissimum,

et labor in tantis caloribus esset periculosus, et vitae humanae

gravis. IV. difficultabant pro eo, quod expensae crescerent eis ex hoc

magnae, quia oportet, ut patroni solvant pretium cottidianum ductoribus

et asinariis, quamdiu sumus in terra sancta, et praecipue expensas

multas pro laboribus petunt, quando ad Jordanem nobiscum

proficiscuntur. Hanc tamen quartam caussam non allegabant, sed nos

suspicabamur, quod propter eam alias excogitarent. Primum impedimentum

et secundum, et quartum, parum curavimus, sed tertium impedimentum

rationabile et verum est. Est enim peregrinatio gravis propter defectus

necessariorum et immensitatem calorum, et teneri milites nobiles

debilitantur, et debiles Jerosolymam reducuntur, et inde in galeam

infirmi redeunt (#B#), et dum ad mare veniunt, moriuntur, nec

debilitati istis laboribus possunt maris agitationes sustinere. Hoc

enim certum est, quod peregrinatio Jordanis plures peregrinos

interimit, qui quidem non moriuntur circa Jordanem, sed reversi debiles

in galea deficiunt, qui numquam defecissent, si in Jerusalem

mansissent. Numquam suaderem alicui peregrino, quantumcumque forti, in

cujus oculis vita sua pretiosa est, ut Jordanem visitaret, quia vidi

plures in utraque peregrinatione deficere et mori, nobiles et fortes.

In prima mea peregrinatione deduximus unum integrum diem litigando cum

patrono et Trutschelmanno, pro eo, quod nolebant nos ad Jordanem

ducere, et adeo dure contra se stabant invicem, peregrini et patronus,

quod dentibus in se fremebant, et verbis pessimis se lacerabant, et

opprobria et objectiones turpium et contumelias invicem jaculabant,

astantibus Sarracenis etiam audientibus cum ingenti scandalo. Fuerunt

ibi quidam de Francia, viri passionatissimi, qui minabantur patrono

interfectionem, et quod regem Franciae vellent contra Venetos

concitare. Victus ergo patronus importunitatibus peregrinorum dimisit

eos, nec nobiscum descendere voluit, sed nos solos cum Sarracenis abire

permisit. In quo facto infidelissime egit, non sicut protector, sed

sicut proditor. Tamen Deo nos custodiente integro numero reversi sumus

in Jerusalem, quamvis multi infirmi facti fuerint, quorum major numerus

in mari obiit. Sic in secunda mea peregrinatione rem per duas horas

difficultabant, sed cum viderent nos pertinaces et eorum suasionibus

non acquiescentes, condescenderunt, dicentes: quod provideremus nobis

de cibo et potu, et in crastinum proficisci vellemus nobis paratis.

Itaque omnes pecuniam reposuimus ad cellam Fratris Johannis de Prussia,

et paravimus nos ad iter.

De recessu peregrinorum a Jerusalem contra

Jordanem fluvium sanctum.

Decima nona die mane ante lucem surreximus, et ad ecclesiam beatae

Virginis vallis Josaphat transivimus, et ibi, quia sabbathina dies

erat, de beata Virgine officiavimus, et post hoc in montem Syon

ascendimus ad Officium Conventus. Post prandium et post meridiem

acceptis sacculis nostris in atrio ecclesiae Syon exspectavimus

ductores nostros et asinarios cum asinis. Tandem autem post taediosam

exspectationem, cum jam hora vesperarum adesset, venerunt cum bestiis,

ut ducerent nos ad Jordanem. Cumque venissent, accurrerunt peregrini ad

bestias ad providendum sibi. Orta autem fuit contentio inter quendam

militem et quendam religiosum sacerdotem, litigantes pro asino uno,

quem quilibet dicebat se prius habuisse. Et percussit miles religiosum

multis ictibus pugno, et si gladium habuisset vulnerasset eum, et eum

ab asino repulisset, et miles excommunicationem incurrit, quem tamen

statim ante nostrum recessum Pater (#194 A#) Gardianus absolvit.

Cunctis ergo peractis descendimus de monte Syon in vallem Josaphat et

transito torrente ab alia parte per crepidinem ascendimus, qui dividit

montem Oliveti a monte offensionis. In via autem monstraverunt nobis

unam antiquam domum arcuato opere factam, desolatam, quam dicebant

fuisse domum Judae Iscariotis proditoris. Domum hanc quidem respeximus

et despeximus, tamquam domum discalceati, qui despectus fuit in Israel.

Nam Deut. 25. praecipitur: si frater fratris defuncti sine liberis

noluerit suscitare semen, debet uxor defuncti eum discalceare, et

spuere in faciem ejus, et illo facto domus ejus dicebatur domus

discalceati. Hoc impletum est in apostolis, quia quilibet eorum

insolitum accepit officium generandi filios in ecclesia, non sibi sed

Christo, ex ejus nomine nominandos. Hoc autem fecerunt apostoli Christo

mortuo, Judas vero, quia noluit suscitare semen fratris sui, privatus

est omni bono, et ecclesia, uxor Christi, spuit sibi in faciem, eum

abjiciens et Matthiam eligens. Unde nihil reliquit, nisi domum

discalceati confusam et ignominiosam. Unde benedicitur Proverb. 17:

Conturbat domum suam, qui sectatur avaritiam. Cum displicentia autem

domum hanc maledictam pertransivimus, quia domus exasperans est, Ezech.

9.

De loco, ubi Dominus maledixit ficum arborem pro

eo, quod non invenit in ea fructus.

Relicta post nos domo praefata in crepidine processimus inter macerias

hortorum et viridariorum, in imo autem crepidinis, a quo ulterius est

ascensus, venimus ad unum voluptuosum viridarium, in quo multitudo

ficorum stabat, ex quo arbores ficuum dependebant super maceriam in

viam. Hic est hortus, in quo vidit Jesus ficum a longe, cum hic per

viam a Bethania iret in Jerusalem, et esuriret. Et ingressus hortum

venit, quaerens fructum, sed dum non inveniret nisi folia, maledixit

arbori, et continuo aruit, ut habetur[TR20] Math. 21. De quo dum

discipuli mirarentur, dixit eis: Amen dico vobis, si habueritis fidem,

non solum de ficu illa facietis, sed et huic monti dicetis, tolle te,

et jacta te in mare, ita fiat. Haec autem Dominus dicens, digito

demonstravit montem Oliveti, ad cujus radices haec fiebant. In hoc ergo

loco ad orationem genufleximus et adorato Domino indulgentias recepimus

et spirituali disciplina instructi sumus, pensantes, quam periculosum

sit, nomen Christiani vel religionis habere sine fructu, in quos utique

maledictio divina desaeviet, qua arescentes aeternis ignibus parentur

cremandi. Inde progressi ascendimus in Bethaniam, castellum Mariae,

Marthae et Lazari, per quod concitato gradu transivimus. De quo habetur

fol. 213 A. Et de castello descendimus in desertum Monstat per vias

asperas et per clivos periculosos. Incepit autem fieri nox, quia sol

occubuerat, et optavimus in aliquo (#B#) loco manere propter viae

asperitatem usque ad ortum lunae, et cum profundius descendissemus,

factae sunt tenebrae, et venimus ad unam grandem domum testudinatam,

per circuitum habentem (in) internis ambitum sicut monasterium, et erat

desolata et vacua, et juxta illam domum de asinis descendimus, ut ibi

paululum quiesceremus. Et accensis luminibus domum ingressi sumus ad

quaerendum locum quietis, sed minime invenimus, quia domus erat ruinosa

et immunditiis ac vermibus repleta, et exeuntes ante domum nos

locavimus in terram divisi per societates. Sarraceni autem ductores

nostri seorsum etiam simul manebant supra nos altius. Porro ductoribus

adhaerebant quidam mali juvenes nobis infesti, ut patebit. Cum ergo

collationem simul fecissemus, lumina exstinximus, et capita super

sacculos nostros ponentes dormire coepimus. Interea quidam juvenis

Sarracenus occulte et furtive descendit in tenebris in agmen

peregrinorum et saccum unius peregrini, quem putabat dormire ,

arripuit, et cum eo ad suos cucurrit; post quem peregrinus ille cum

suis sociis sequebatur clamans et saccum rehabuit. Modico intervallo

facto alius occulte descendit et furatum saccum cum pane, caseo et

fumigatis carnibus et duris ovis ad suos confugit, quod ut

peregrino[TR21] innotuit, clamare coepit et peregrinos in sui

adjutorium invocavit. Ad hoc peregrini surrexerunt, et multi cum impetu

contra Sarracenos cucurrerunt, et fuit factus tantus tumultus et

insultus, quod Sarraceni cum gladiis et baculis peregrinos a se

repellere coacti sunt, et lapides contra se levabant, nullus tamen

adhuc jacere inceperat, quia, si unus lapis missus fuisset, absque

dubio periculosissimum[TR22] bellum factum fuisset, quia infiniti ibi

lapides erant, limpidissimi, ad jaciendum apti. Ita ergo stabant illi

contra istos et conclamabant. Patroni et Trutschelmannus multis

laboribus pacem fecerunt, et nunc hic nunc ibi tumultum sedabant, quia

multos vexare coeperant. Cum autem tumultus sedatus esset et cuncti

silerent, quidam Sarracenus occulte jactare coepit cum lapidibus in

exercitum peregrinorum. Ad hoc resuscitati omnes ad lapides cucurrimus

et cum magnis clamoribus Trutschelmannum invocavimus et patronos, ut

protegerent nos ab istis latronibus. Et quidam de nostris in Sarracenos

lapides miserunt, propter quod irati cum exemtis gladiis descenderunt,

cogentes nos, lapides levatos deponere. Videns autem Trutschelmannus

Sabathytanco,[TR23] Calinus major, quod ambo partes (#195 A#)

exardescerent in invicem et dentibus fremerent, desperatus de pace

jussit surgere totum exercitum ad recessum. Et ita asinos ascendimus et

de loco illo maledicto recessimus. Hujus loci insecuritatem Dominus

Jesus memorat Lucae X. de eo, qui descendit de Jerusalem in Jericho,

qui incidit in latrones. De quo patebit fol. 211 A. Et quodammodo in

majori periculo nos fuimus, quia latrones nobiscum in nostris expensis

duximus. Tolerabiles fuissent latrones ignoti, quia dicitur: inimici

domestici pessimi. Porro domus illa, juxta quam manere volebamus,

fuerat quondam hospitium, more orientalium. Aedificant enim in viis

publicis magnas domus cum multis stabulis inferius et cellulis

superius, pro quiete bestiarum et hominum, et stat domus sine

inhabitatore et sine supellectili cum porta aperta, et dum alieni ibi

transeunt, intrare possunt et in umbra quiescere, et ea, quae

important, possunt manducare; ibi nec cocus nec coca est. Habent enim

cameli onerarii suos certos terminos, quos non transgrediuntur, sed ibi

quiescunt, et communiter in illis terminis stant talia hospitia pro

quiete bestiarum et hominum. Nec reperiuntur in oriente alia hospitia,

nisi talia diversoria vacua, in quibus nihil est, nisi quod homo

importat. Et videtur, quod semper talia diversoria fuerint hospitia

orientalium. Unde dicitur Genes. 42. de fratribus Joseph, quod in

diversorio existentes unus aperuit saccum, ut daret bestiae pabulum. Et

Exodi IV.: volebat Dominus occidere Moysen in diversorio manentem. Et

Dominus natus est in diversorio tali, Lucae II. Igitur a diversorio

illo recessimus et laeti fuimus, quod a loco moti fuimus, quia

habuissemus noctem insecuram propter offensionem Sarracenorum. Interea

luna orta est, et cum magna festinantia descendimus per viam

periculosam per saltus et per abruptas petras, in quibus viis aselli

secure et sine casu transire sciunt, et se submittere de petris cum

anterioribus pedibus mira industria, quod equo facere esset

impossibile. Viae enim illius deserti sunt petrosae, plerumque altae et

strictae, et ex utraque parte valles profundae, et si bestia ocyus

cecidisset per abrupta petrarum, in aliquam profundam voraginem

incidisset, et [homo] simul cum bestia perditus fuisset. Mirabar de

mulieribus, sociabus nostris, cum tamen mulieres naturaliter sint

timidae, quod ita audacter incedebant. Quaedam autem mulier Sarracena

equitavit nobiscum usque in Jericho, juvenis et ornata suo modo, cujus

tamen vultum nullus videre potuit, quia erat panno nigro perspicuo

tecta, ipsa tamen nos inspicere potuit. Tandem autem ad finem descensus

venimus in campestria Jericho, quae incipiunt in pede montium Israel,

et cursim per Jericho transivimus, et per locum Galgalae descendimus

per planitiem quasi tribus horis (#B#) et in solitudinem Jordanis

venimus per quam descendentes usque ad Jordanis alveum pervenimus. Ibi

ergo[TR24] asinos asinariis resignavimus et a Sarracenis recessimus,

qui se inter arbusta ad quiescendum locabant, nos vero in ipsum alveum

sancti fluminis descendimus usque ad aquam, et refrigeratis manibus in

sabulo nos ad quiescendum posuimus, et ibi cum pace quievimus paululum,

quia non longe aberat dies.

De Officio divino juxta sanctum flumen peracto in ejus littore.

Vicesima die, quae fuit dominica octava post festum sanctae Trinitatis,

cum iam clara lux esset, surreximus nos sacerdotes primo et Officium

nostrum sic in littore sacri fluminis legimus. Et cum matutinas et

primas legissemus, descendimus nos clerici usque ad aquam sanctam, et

incepit cantor alta voce versum illum: Lavacra puri gurgitis coelestis

agnus attigit etc. Deinde cantavimus: Christum hodie in Jordane

baptizatum etc. Sic tamen ad verbum: hodie non cantavimus, sed loco

ejus cantavimus: hoc loco in Jordane baptizato Domino etc. Creditur

enim, hoc in loco Dominum baptizatum fuisse a Johanne. Ad cantum autem

nostrum omnes peregrini, qui dormiebant in arundinibus, excitati

fuerunt et accurrerunt ad nos. Sed et Sarraceni excitati stabant supra

et deorsum [et] ad nos respiciebant. Postquam autem cantavimus ea, quae

in processionali praescripta erant, in terram cecidimus et sacram

humidam humum deosculati sumus et indulgentias plenariae remissionis

accepimus (††). Et aliquamdiu in oratione permansimus, quia dominica

dies erat, nec Missam audituri eramus, non ex negligentia, sed ex

impossibilitate, quae etiam excusat a peccato transgressionis.

De balneatione peregrinorum in Jordane, et de

tribus prohibitionibus eis datis.

Finitis orationibus deposuimus vestimenta nostra, ut in sacro flumine

lavaremur. Hoc cum vidissent nostri ductores, admiserunt quidem

lotionem, sed tria prohibuerunt nobis: I. quod nullus deberet

transnatare ad aliud littus; II. quod nullus sub aquis deberet se

immergere; III. quod nullus deberet sumere de aqua illa in vasculo ad

portandum secum per mare in terram suam. Ratio primae prohibitionis

fuit, quia communiter transnatantes vel aliquis de ipsis periclitatur

et nunquam omnes transnatantes redeunt sine aliqua perturbatione. Ratio

secundae est, quia fundus Jordanis est limosus, et submittens se posset

infigi limo et necari. Et cum hoc venenosae bestiae in fundo serpunt, a

quibus homo posset retineri vel laedi vel veneno infici. Ratio tertiae

prohibitionis est, quia navigatio illarum navium improspera est, in

quibus aqua Jordanis transducitur, ut marinarii saepe experti sunt.

Quid veritatis jam dicta habeant (#196 A#) in processu patebit. Igitur

cum nudati essemus, flumen sanctum ingressi sumus, et in nomine Domini

sacrae undae nos immersimus. Aliqui autem milites nihil de omnibus suis

vestimentis deposuerunt, sed sicut in asinis sedebant, ita in aquam se

immergebant, dicentes, se semper in illis vestimentis magis fortunatos

futuros. Unde postquam domi revertuntur, eadem vestimenta tamquam

thesauros conservant et ad proelia euntes eis induuntur, credentes se

nihil mali passuros. Aliqui pannos, tam de lino quam de lana emerunt,

quos in aquam illam intingebant, ut in domum reportantes vestimenta ad

placitum sibi ex eis fieri facerent, quibus induti fortuna clementius

eos arrideret. Aliqui emerant Venetiis parvas campanas, quas ad

Jordanem secum duxerunt, et in nomine Trinitatis eas in flumine

baptizaverunt, easque in patriam suam duxerunt. Dicunt enim, quod

instanti tempestate, tempore fulgurum, corruscationum et tonitruum, si

campana in Jordane baptizata pulsata fuerit, nec fulmina nec grando

nocere potest per totum spatium, in quo sonus ille audiri potest. Sed

quid haec tam de campanis quam de vestimentis in Jordane baptizatis

veritatis habeant, et an vulgi opinio, quae haec, quae dicta sunt,

affirmat, vera sit vel superstitiosa, videat vir prudens.

Stabamus ergo in aqua cum jucunditate magna, et unus alterum baptizabat

joco. Quamvis autem adhuc mane fuerit, aqua tamen frigida non erat, sed

tepida, balneationi apta, de qua etiam ex devotione jejuni bibimus,

licet non multum delectabilis esset, quia erat tepida et turbida, sicut

palus.

Porro primam prohibitionem Sarracenorum transgressi sunt peregrini et

transnataverunt ad aliam partem fluminis multi. In prima mea

peregrinatione transnatavi etiam, sed in secunda mansi et sedi in

tunicilla et scapulari in sabulo in aqua usque ad collum. Nolui enim in

secunda peregrinatione transnatare, quia in prima magno timore fui in

alia parte fluminis existens perterritus propter illum casum. Cum ergo

cum multis aliis militibus transnatassemus, et in alia parte jocunde in

aqua luderemus, ecce subito ingens clamor et grandis ac gravis tumultus

ortus est, et lamentabiles voces dabant illi, qui in opposito littore

erant. Sed et Sarraceni, ductores nostri et alii, currebant super

alveum, et horribilibus ac iracundis gestibus contra nos clamabant et

nobis minabantur et maledicebant. Stabamus ad haec attoniti, et prae

multitudine clamantium quid accidisset, non poteramus discernere, donec

quidam peregrinus de alia parte ad nos transnatabat, et cum jam prope

nos esset, clamavit, heu, heu, inquit, unus peregrinus de fratribus

nostris in medio fluminis submersus non comparet. Statim ut hoc

audivimus, natavimus ad locum, ubi immersus fuerat, et ita

circumnatantes praestolabamur eum prodire. Tandem post moram satis

longam prodiit, quem statim per capillos sursum traximus et ad littus

aliud eduximus eum, ad quod transnataveramus, quia propinquius erat.

Erat autem quasi mortuus, gravis, nec poterat nobis [loqui] (#B#),

quousque aquam, quae eum intraverat, evomitando ejiceret. Qua ejecta

increpavimus[TR25] eum, qua stultitia sine arte natandi aquam

intrasset? Qui respondit: a juventute mea semper artem illam scivi,

utpote juxta aquas nutritus. Sed postquam in medium Jordanis veni,

aliquid sub aqua existens me tetigit, quo tactu adeo territus fui, quod

omne robur membrorum perdidi, nec brachiis nec cruribus me juvare

valui. Haec autem loquens per tremorem stare non potuit. Porro

Sarraceni ex opposito stabant, et clamabant, ut finem faceremus et

transnataremus, Confortavimus ergo illum peregrinum, et secum aquam

ingressi sumus, sed dum paululum natando processisset, iterum mergi

coepit, quem per capillos tenentes foras eduximus cum difficultate, et

inter haec stabant Sarraceni contra nos impatientissimi et clamabant.

Duo autem fortes peregrini bene natare scientes eo assumto in medium

eorum, ut utroque brachio utrumque stringeret et ad colla eorum

penderet, et ipsi natando sic eum reducerent. Sed cum natare

inciperent, omnes tres immersi sunt, et illi duo sub aquis vix se ab eo

evellere potuerunt, et avulsi ab eo prodierunt. Ille autem diutius

mansit, et iterum prodiit, quem sicut prius ad littus reduximus paene

mortuum et omnibus viribus destitutum. Porro, ductores nostri[TR26]

mandaverunt nobis, quod omnes transnataremus ad vestimenta nostra et

peregrinum illum stare permitteremus, et ipsi videre vellent de ejus

reductione, et transnataverunt. Cumque et ego transnatare vellem, ex

periculo viso invasit me timor, et tremere coepi et sic cogitavi: ecce,

ex levitate transnatavi et elongatus sum ab habitu ordinis mei, et

contra prohibitionem dominorum ductorum huc veni. Si absorptus fuero a

profundo illius aquae absorbebit me profundum inferni propter

dissolutam levitatem et irreligiosam nuditatem, propter quam etiam

forte excommunicationem incidi et mandati transgressionem. O, quam bene

est illis peregrinis, qui in alio littore sunt, quam secure stant? O

Domine Deus, non me quaeso demergat tempestas aquae, neque absorbeat me

profundum, neque urgeat super me puteus os suum. Et hoc dicto crucis

signo me munivi et in aquam resilii fortissime, manibus et pedibus

trahens per medium fluminis, et sine impedimento ad aliud littus

perveni. Et statim assumto scapulari habitu ordinis mei, singulare

votum feci, quod numquam amplius, quamdiu in humanis ero, volo me

elongare ad tantum spatium ab habitu ordinis mei, quia ista elongatio

fuit mihi molestissima, et ipsa submersio intolerabilis mihi videbatur

sine habitu, in habitu vero multo minus curassem. Si ante

transnatationem deliberassem et factum considerassem, pro nulla re

mundi transnatassem. Scio bene, quod doctores, tam theologi quam

juristae, dicunt, quod religiosus debet tenere habitum suae religionis,

sive in lecto quiescens, sivi alibi consistens, nisi sit adeo urgens

necessitas, vel gravis infirmitas, quae habitum non pateretur. XX. q.

1.; alias peccat mortaliter. Et si religiosus temere sine habitu

appareat in conspectu (#197 A#) saecularium, ipso facto

excommunicationem incurrit, ut in cap. Periculosa. et ne de. vel mo.

lib. VI. In hoc grande periculum incidi indeliberate. Porro praefatus

peregrinus solus jam stabat, nudus, timore plenus, turbatus, facie

pallida; quidam autem Sarracenus in equo forti ascendit longe sursum ad

vadum Jordanis, et reduxit illum ad nos, cui aurum non modicum dedit

pro pretio. Ante casum illum fuit peregrinus ille pulcher facie,

robustus, et praesumtiosus, et litigiosus, et multis odiosus; sed

reductus fuit nobis totaliter alteratus, facie pallida, tremulus,

humilis, obsequiosus, et mansit semper deinceps tristis, et quasi

dejectus; vix credo eum multos annos vixisse.

Alium casum referam, cui quidem non interfui, sed a fide dignis audivi.

In anno intermedio inter meam primam peregrinationem et secundam

navigaverunt ad terram sanctam multi nobiles de Alemannia; quidam autem

de majoribus coquum secum duxit, qui nescius praesensit suum periculum,

per totum enim iter solebat dicere, quod nihil in illa peregrinatione

timeret, nisi Jordanem. Cumque ad Jordanem venisset cum aliis, noluit

transnatare aliis transnatantibus, exuit tamen se vestibus et aquam

intravit, ut se refrigeraret et lavaret, et ingressus vix usque ad

umbilicum mergi coepit, et subtractus in aquam nusquam comparuit.

Insuper in illa mea secunda peregrinatione, quam nunc describo,

transnataverunt multi, nec curaverunt prohibitionem Sarracenorum, qui

prohibent, et periculum aliquod futurum praedicunt et transnatantes

inclamant. Inter illos fuit unus sacerdos, qui etiam, sicut ego

feceram, transnatavit, qui in alia parte exsistens omnes vires corporis

amisit et nequaquam amplius natare aut potuit aut scivit, et stabat

tremens, quem cum magnis laboribus socii reduxerunt sui, infirmum et

fractum, cum tamen ante fuisset robustissimus, et mihi singulariter

familiaris. Saepe eum interrogavi, quid sibi acciderit? Qui dixit, se

subito privatum viribus. Interrogavi peregrinos, qui ante me et post me

circa Jordanem fuerant, et semper inveni, quod aliqua turbatio accidit

alicui.

Ex jam dictis surgit quaestio, unde hoc accidit, quod frequenter

periculum et turbatio in illa balneatione contingit, cum tamen fluvius

non sit latus, nec rapidum cursum habeat, sed satis lentum? Ad hoc

primum dicunt, quod quaedam belluae insidiosae in illa aqua latitant,

quae, dum motum sentiunt natantis, ascendunt et natantem conantur

rapere. Alii dicunt, quod quia locus ille est prope faucibus, per quas

Jordanes in mare mortuum illabitur, ideo fit ibi quaedam commixtio

aquarum de mari mortuo, et propter malitiam illarum aquarum

debilitentur vires transnatantium. Alii dicunt, quod in mari mortuo

nihil vivit, nisi quaedam inhumanae et infernales bestiae, quae

ascendunt de mari sursum ad hominum necem. Alii dicunt, quod periculum

contingit ex forti imaginatione, audiunt enim peregrini de istis

periculis (#B#), et quilibet timet et cavet, ne sibi aliquid contingat,

et in illo timore omnes transnatant, quorum quidam ex forti

imaginatione putant se tangi, vel subtus trahi. Caeteri dicunt, et

forte rationabilius, quod, quia transnatatio est signum petulantiae et

dissolutionis, quae non expedit in tam sancto loco fieri, ideo

permittit Deus tribulationem alicui evenire, ut caeteri seriosi, maturi

et timorati fiant. Locus enim ille propter mira ibi gesta est locus

serii, et non gaudii, fletus et non risus, orationis et non clamoris,

prostrationis et non luctationis, poenitentiae et non petulantiae. Sed

peregrini stilum vertunt, et in loco tam terribili timore deposito

frena debitae maturitatis laxant, et ideo puniuntur aliqui in exemplum

aliorum. Nihil autem molestum accidere solet mature et devote se

baptizantibus, sicut patet in mulieribus peregrinis, quae supra nos in

arundinibus etiam balneantur cum pudore, silentio, devotione et cum

maturitate, multo magis quam nos. Optassem pro illis vetulis, vulgi

famam sortiri in eis effectum. Refert enim vulgus, quod qui in Jordane

balneatur, ulterius non senescit, et cum hoc, quamdiu in flumine manet,

tam diu juvenescit, ut pote, si una hora balneatur, una hora junior

efficitur, si duabus duabus, si tribus tribus, si annum annum. Indiguae

fuissent nostrae sociae hoc balneo LX annis ad recuperandam juventutem,

quia fuerunt octogenariae et ultra. Si balneantes in Jordane non

senescerent, profecto malum balneum esset, cum Dominus per prophetam

Esaiam Cap. 65. dicat: puer centum annorum morietur, et maledictus

erit. Optabile per omnia balneum esset, si invaletudinem, deformitatem

et senectutem corporis tolleret, et mentis canitiem afferret.

Porro hanc fatuitatem vel simplicitatem multi saeculares habent, quod

credunt, si in Jordane baptizentur, quod post hoc non senescant, et

ideo tanto conamine laborant, ut ad Jordanem perveniant, et se invicem

baptizant, scilicet qui in profundum immergunt contra secundam

prohibitionem Sarracenorum.

Cum autem finis balneationis advenisset, quidam peregrini in amphoris,

in flasconibus, in vitris hauserunt aquam de Jordane, ut secum ad

patriam ferrent, contra tertiam prohibitionem Sarracenorum, qui ad

instinctum patronorum hoc prohibuerunt, non enim sustinent navium

gubernatores aquam hanc in navibus, quia credunt firmiter, quod naves

illae, in quibus aliquid de aqua Jordanis est, sint infortunatae, nec

habeant expeditam navigationem et stent in periculo, quam diu aqua

Jordanis etiam in minima quantitate habeatur in navi. Nam hoc saepe

vidi, quod instante periculo in mari propter contrarios ventos, vel

propter ventorum (#198 A#) absentiam, gubernatores currebant per

galeam, et omnia reservacula peregrinorum perquirebant, et singulos

angulos lustrabant, quaerentes aquam Jordanis, cui omne diffortunium

adscribebant, et si non invenerunt una vice, alia vice, durante

impedimento navigationis, curiosius perquirebant et minabantur, quod

apud quemcunque de hac aqua repertum fuerit, ipsum eum suis rebus in

mare mittere vellent.

In mea prima peregrinatione sustinuimus multa et saepe ignominiose

visitati fuimus per marinarios propter aquam illam. Quid ergo veritatis

habeat, non immerito venit in dubium, utrum aqua Jordanis reservata in

vasculo, et illata navi maritimae valida sit ipsam navigationem

impedire et maris inquietudinem concitare, vel ventos secundos a suo

flatu cohibere, vel aliquam immutationem aeris aut maris causare, sicut

inculpant eam rectores navium? Pro quo sciendum, quod audivi a veridico

et docto viro, qui vidit Romae bullam Papae sub plumbo, in qua sub

anathemate Papa prohibet, ne quis de aqua Jordanis ad partes

transmarinas portet. Dicunt etiam, quod domini Veneti habeant

prohibitionem, ne aliquem transducant ad nostram partem maris cum aqua

praedicta, et quod frequenter venientes visitent in navibus et repertam

aquam effundant. Si quis ergo dicere vult, quod propter censuras Papae

fiat impeditio navigationis, ille non aquam, sed censuras impedire

navigationem [asserit]. Et si censurae Papae navigationem impediunt,

miraculose fit propter excommunicatos, et non propter aquam, sicut

saepe legimus excommunicatos pluribus infortuniis expositos, ut quod

talium corpora sepulta extra ecclesiam sunt nocte projecta et bestiis

devoranda tradita. Sic etiam propheta Jonas inobediens. Tempestas fuit

valida excitata, et eo ejecto cessavit tempestas, ut habetur Jonae

primo. Hoc tamen non omnibus excommunicatis contingit, sed illis

duntaxat, quos Deus miraculo prodere vult. Quod non omnibus contingit,

patet de illis peregrinis, qui sine licentia Papae naves ascendunt, et

in excommunicatione usque in Jerusalem pacifice veniunt. Ex his nunc

dubium novum oritur: cur Papa prohibeat aquae Jordanis transductionem?

Videtur dicendum, quod hoc fecit ad tollendum superstitiones, quae

ortae fuerunt occasione illius aquae.

Quidam enim simplices sacerdotes non aestimabant se verum baptisma

habere, nisi aliquid de aqua Jordanis apponerent, vel putabant baptisma

majoris sanctitatis et efficaciae esse cum illa aqua quam sine illa.

fed et mulieres superstitiosae nolebant parvulos suos baptizari, nisi

baptismo, cui admixta esset aqua de Jordane, et etiamsi credebant aliam

aquam sufficere, tamen illam, cui admixtum erat aliquid de aqua

Jordanis, aestimabant sanctiorem. Quae omnia sunt erronea.

Insuper incantatores et incantatrices hac aqua singulariter utebantur,

et hodie ea utuntur, quando possunt habere, ad suas superstitiones

exercendas. Et ut illa tollerentur, prohibuit Papa ejus (#B#)

transductionem. Si autem ideo navigatio impeditur, miraculum novum Deus

operatur. Alii dicunt, quod aqua Jordanis, licet in suo fluxu sit aqua

viva, tamen vasculo recepta moritur et putrescit. Et quia mare non

potest sustinere mortuum et putredinem, ut dicunt, ideo impeditur

navigatio. Sed hoc nihil est, quia vidi magna vasa, in quibus

computruerant aquae, quae ductae fuerant per magna maris spatia, ut

esset in navi dulcis aqua, licet foetida. Vidi etiam corpus hominis,

recenter defuncti, deferri in navi ab insulis Cycladum usque ad

Venetias, ut dicetur folio 165. Part. 2.

Alii aliam rationem assignant et dicunt, quod mare mortuum est

mirabilibus qualitatibus infectum, et quia hujus maris aquae sunt aquis

Jordanis commixtae in hoc loco, ideo mare magnum non potest eas

sustinere propter contrarietatem, quam habent illa duo maria ad

invicem. Sed nec hoc credo, quia de aqua Jordanis bibimus, et in ea

nullam sensimus amaritudinem, aqua autem maris mortui est amarissima;

ideo dicitur in scriptura mare salsissimum. Non ergo est commixtio

unius ad alteram ibi. Alii verius dicunt et melius, quod superstitiosum

sit credere, quod aqua Jordanis habeat [vim] navigationem impedire, vel

ventos aut aerem aut maris motum immutare. Tamen propter infidelitatem

hominum christianorum Deo permittente ita fit. Et si aqua Jordanis in

navi non esset, non fieret; non quidem propter ipsam aquam, sed propter

malam fidem. Sicut videmus, quod propter malam fidem aliqua ad

sanitatem alicujus languoris faciunt, quae nulla naturali ratione nec

aliqua arte ad sanandum languores apta sunt: sicut,[TR27] si equus meus

claudicat in dextro[TR28] pede, statim cum ligaturis dextrum pedem

vaccae meae non claudicantis involvo, et sanatur equus; non propter

ligaturam vaccae, sed propter perfidiam meam, qua haec credo. Sic est

in proposito. Ex quo gubernator navis credit, quod aqua Jordanis

paucula totum aerem et mare magnum immutet et ventos arceat, ideo in

poenam peccati sui permittit Deus navigationis impedimentum, ut

perfidia sua incrementum capiat. Quod autem sit superstitiosum, patet

etiam ex eo, quod multi inveniuntur aquam hanc transduxisse, licet

minus bene fecerint, quia Papa prohibuit etc. Et tantum me evagatum

fuisse sufficiat a Jordanis balneatione usque ad maris magni

navigationem. Igitur ad vocationem Sarracenorum egressi sumus de sancto

Jordane, et induti vestibus de alveo sursum ascendimus, et stantes

locum consideravimus. Consedimus tum ibi inter arbusta, et panem et

alia, quae de Jerusalem portavimus, manducavimus, et non curavimus

Sarracenos, qui stabant et continue nos ad recessum vocabant.

De Jordanis descriptione, et primo de ejus origine.

Jordanem fluvium descripturus tria de eo dicam. 1) Ejus originem. 2)

Ejus qualitatem. 3) Ejus commendationem.

In descriptione Jordanis necesse habeo facere mentionem locorum, quae

oculis meis non vidi, quia peregrinatio se extendit usque ad Jordanem,

sed non usque ad ejus principium. De ortu igitur Jordanis communiter

dicitur, et verum est, quod oritur sub monte Libanon a duobus fontibus

confluentibus, Jor scilicet et Dan, et ab utroque nomen sortitur, et

Jordan vocatur. Altius tamen quidam ejus originem indagarunt; dicunt

enim, quod Euphrates, fluvius (#199 A#) paradisi, emittat per occultum

subterraneum meatum rivulum, qui congregatur in fontem profundum et

semper plenum, sed non effluentem, quem nominant Phyala. Sarraceni

nominant eum Maydan, et Matth. 15. dicitur Megedan, et Marci 8.

nominatur Dalmanucha. Hic fons, ut dixi, non effluit supernis, sed per

occultum terrae meatum Draconitidem regionem pertransit et in pede

Libani montis fontem emanantem facit, qui fons dicitur Dan. Et quod de

fonte Megedan oriatur Dan, probant per paleas, quas in fontem Megedan

effundunt, quae effluunt per fontem Dan. Et sunt illi duo fontes a se

distantes sex millibus stadiorum. Fontem vero Jor dicunt originaliter

per gurgitem subterraneum habere aquas ex fluvio alio paradisi, qui

dicitur Tygris. Hi duo fontes, Jor et Dan, procul ab invicem emanant in

pede montis Libani, et confluunt in unum ante portam civitatis, quae

antiquo nomine dicebatur Lachis, et fit unus fluvius Jordan. De

hac[TR29] civitate Lachis habemus Joh. 10. et Judicum 18., quod filii

Dan invenientes quietam et opulentam ceperunt eam et combusserunt, et

post haec eam reaedificaverunt, dantes ei nomen patris sui Dan. Et erat

civitas ultima terrae sanctae ad aquilonem. Ad hanc civitatem fuit

positum idolum Micheae, ut habetur Judicum 18. per totum. Sed et

Jeroboam, rex Israel, posuit in eam unum de vitulis aureis, et jussit,

ut populus eum adoraret, ut habetur 3. Reg. 12. Post multum temporis

Philippus Ituraeae et Draconiticae tetrarcha, nominavit eam Caesarea,

ob reverentiam Caesaris. Et ideo Matth. 16. dicitur Caesarea Philippi.

Hanc postea Graeci nominabant Paneas. Sed hodie nec Lachis, nec Dan,

nec Caesarea, nec Paneas dicitur, sed Balenas appellatur.

Jor igitur cum Dan ante portam hujus civitatis coeuntes fluvium

Jordanem faciunt, qui consequenter recedens per longum et obliquum

circuitum dividit Ituream et Draconitidem regiones, et deinde quandam

vallem incidit, in qua stagnum colligitur, quod stagnum dicitur ad

aquas Merom, ubi Josua prostravit XIV reges, ut habetur Josuae XL. Hoc

stagnum tempore hiemali fit magnum, sed tempore aestivo exsiccatur

aqua, et crescunt ibi arbusta et frutices densae, in quibus latitant

leones et ursi et aliae silvestres bestiae.

Demum ulterius decurrens inter duas civitates Capharnaum et Chorazim

facit lacum ingentem, mare Galilaeae vel mare Tyberiadis, sicut Rhenus

facit lacum Constantiensem. In extremitate autem maris exit ab eo et

inter montes Israel et montes Arabiae minoris pertransit, in campum

Jericho pervenit et ibi faucibus maris mortui illabitur et ab eo

excipitur. Sunt autem ab eo loco, quo de mari Galilaeae egreditur, ad

locum usque, ubi mare mortuum ingreditur, VIII dietae. Ipsum autem mare

mortuum habet in longitudine quinque dietas, et conjungitur hoc mare

cum aquis, quae Exodi XV vocantur aquae Marath, et aquae Marath mari

rubro copulantur. Mare vero rubrum continuatur cum mari Indico, quod

affluit de oceano. Et hic est decursus Jordanis et suo principio usque

ad finem longus valde.

De qualitatibus Jordanis.

Jordanis qualis sit videre jam oportet. Fluvius ille sanctus non est

multum latus, vix enim habet LX passus in latum, et licet sit parvus

latitudine, est tamen profundus valde, signanter tamen in loco nostrae

balneationis, fundum habet arenosum et littora lutosa, pro tempore

crescit et decrescit, praecipue tamen tempore messis tritici

intumescit, hoc est, vernali tempore, quia in Palaestinae partibus illo

tempore triticum maturescere solet, ut habetur Josuae 3. Quamquam adeo

redundat, quod extra alveum suum per campos se diffundat, quia multa et

flumina et torrentes in eum labuntur, ut est Jaboth, fluvius, ultra

quem luctabatur Jacob cum angelo. Habet ergo alveum satis profundum, et

alta littora. Aquae ejus dulces sunt et ad potandum habiles, potissime

in hieme tempore frigido, in aestate sunt nimis tepidae, turbidas habet

aquas, nescio si semper sic sint, piscibus bonis et dulcibus abundat.

Cursum non habet impetuosum, sed cum silentio venit. Veruntamen

transnatans sentit in medio ejus impetum contravenientis aquae.

Ab ortu suo hoc a Caesarea Philippi usque ad finem maris mortui fere

per centum milliaria habet ab utraque parte latos campos, qui altis

montibus terminantur. Solitudines sunt juxta Jordanem, ut habetur

etiam Esaiae 12., in quibus erant olim multa monasteria et religiosorum

habitacula,[TR30] quorum hodie cernuntur ruinae. In solitudinibus et

campestribus Jordanis currunt multae silvestres ferae, et tempore

serotino quasi greges ovium procedunt ad aquam pro potu, in aestu enim

diei habitant in cavernis petrarum. Ibi sunt leones, ursi, vulpes,

caprioli, cervi, lepores, onagri, et hujusmodi, quae ibi incedunt sicut

animalia domestica, nec homines fugiunt, nisi quando eis nimis

appropinquare contendunt. Ante aliquot annos leo ingens ibi morabatur,

et nec hominibus nec bestiis molestus erat, sed ad hominem ibi

transeuntem aspiciebat, et motu caudae suae mansuetudinem ostendebat:

quidam autem Christianus cum arcu iter agens contra leonem sagittam

misit, leo vero ad sagittam cucurrit, et eam odorabat; iterum ille

aliam sagittam contra eum misit, ad ejus cursum se leo erexit, quasi

eam petiturus, et post hoc factum in loco suo consueto non est amplius

visus, sed evagabatur per campestria et per solitudines Jordanis, et

cum rugitu circuit, quaerens quem devoraret, et tam hominibus quam

jumentis multa intulit deinceps damna.

Dignitas et commendatio sancti Jordanis.

Dignitas sancti Jordanis est inaestimabilis, separat enim regionem

fidelium a regione infidelium: nam ultra Jordanem erant Ammonitae,

Moabitae et Edom et Arabes; in hac autem parte habitabant filii Israel.

Filiis Israel iter praebuit, seque mirabiliter in altum elevavit, ut

habetur Josuae 3. Lepram Naaman, principis militiae Assyriorum sanavit,

3 Reg. 5. Helyae ac Helisaei praeceptis paruit, et viam per medium eis

praebuit, 4 Reg. 2. Ferrum securis in illa aqua supernatavit

mirabiliter, 4 Reg. VI. (#200 A#) Sanctissimus Johannes Baptista

populum in hoc flumine baptizavit, ut habetur Lucae 3. et Joh. 1. et

Marci 1. Sed quod omnibus his eminentius est, Christus Jesus, filius

Dei, in hoc flumine baptizari voluit, ut tactu suae mundissimae carnis

vim regenerativam conferret aquis. Unde haec aqua est mater omnium in

Christo regeneratorum. Ideo dicit Bernhardus: laeto sinu recipit

Jordanes Christianos, qui Christi se gloriantur consecratos baptismate.

Idem: Quid in fluminibus isto eminentius, quod ipsa sacra Trinitas sibi

quadam evidenti praesentia dedicavit? Pater auditus, visus Spiritus

Sanctus, Filius baptizatus. De quibus habetur Matth. 3., Johannis 1.,

Lucae 3. Ex omnibus plane intelligimus, inquit Bernhardus, quod

mentitus est Syrus ille leprosus, qui nescio quas Damasci aquas aquis

praetulit Israelis, cum Jordanis noster devote Deo famulatus totiens

probatus exstiterit.

Sed hic oritur dubium, cum tanto sit sanctitas et dignitas Jordanis,

quare aqua illa benedicta, munda, sancta, dulcis, salubris, influit in

aquam maledictam, immundam, diabolicam, salsissimam et pestiferam,

scilicet in mare mortuum, in lacum Sodomiticum? Ad hoc quidam dicunt,

quod Jordanes quidem suum cursum habeat contra mare mortuum, sed quando

ad litus ejus pervenit, terram penetrat et intrat, antequam ad mare

perveniat. Sed hoc non est verum, quia longo tramite in mare incidens

discernitur ab aqua maris, quae crassa est et quodammodo nigra, illa

autem alba et tenuis. Alii dicunt, quod hoc ideo fit, ut maledictio

illius temperetur per benedictionem istius. Alii vero sublimius

sentiunt, dicentes, quod in hoc facto latet mysterium magnum: quamvis

enim Jordanes sanctus sit, quia tamen se non erigit, sed deorsum currit

contra mare mortuum, sanctitas ejus nihil ei prodest, quin absorbeatur

a mari mortuo et maledictionibus ejus involvatur; sic homo, Christi

baptismate consecratus si non erigit se sursum, sed per viam lubricae

carnis festinat deorsum, tandem non obstante sanctitate damnationem

incidit et maledictionibus inferni involvitur, sicut alii homines non

baptizati. Sicut enim mari mortuo alia flumina et torrentes non

benedicta incidunt et ejus maledictionem participant; sic et homo

baptizatus peccator et non benedictus similis etc.

In loco, ubi balneati sumus, creduntur filii Israel sicco pede

transivisse, et Helyas et Helisaeus et Christus ibi fuit baptizatus:

unde in vetustissimo quodam peregrinali legi, quod in loco Jordanis,

ubi Dominus in aqua stetit, stabat longa crux, ad quam peregrini se

exuentes intrabant, et in littore, ubi Dominus vestimenta sua deposuit,

aedificata erat magna ecclesia testudinata, novem marmoreis columnis

sustentata. Haec omnia dudum per Jordanis redundantiam sunt abducta et

consumta, ita, quod hodie non[TR31] patet horum vestigium. De Jordane

loquitur beatus Bernhardus in sermone ad milites templi cap. 9

commendabilia.

De recessu peregrinorum a Jordane contra S. Johannis capellam.

De solitudine Jordanis et de deserto S. Johannis Baptistae.

Balneatione peracta mox asinos reascendimus et a sancto flumine

recessimus per viam, qua veneramus. Cum magno ergo gaudio revertebantur

illi peregrini, qui montem Sinai non intendebant visitare, quia jam

peregrinationis suae terminum attigerant; Jordanis enim ultimus

terminus est peregrinationis hierosolymitanae. Ascendimus ergo per

solitudinem Jordanis cum festinantia in desertum Johannis Baptistae,

qui in illis desertis locis supra Jordanem habitare coepit, postquam

factum est verbum Domini super eum in deserto prope domum patris sui.

Ideo dicitur Luc. 3., quod venit in regionem Jordanis praedicans et

baptizans. Habitavit etiam ad tempus in Bethania, quae est trans

Jordanem, ut habetur Joh. 1., et pertransivit regiones Jordanis de loco

ad locum propter praedicationem. In hoc vero deserto, per quod

ascendimus, quondam Dominus Jesus ad eum venit petens baptismum. Sunt

autem supra Jordanem solitudines asperae, in quibus deguit beatissimus

Baptista et post eum multi sancti patres, qui ad instar Baptistae zonis

pelliceis contenti edebant locustas et mel silvestre, sicut Matth. 3.

de Johanne legitur. Sed videamus, quid sit locusta illa et mel

silvestre? Quidam dicunt, quod locustae sint minuta animalia volitantia

per modum saltus, et habeant serras inter crura, unde etiam serratae

dicuntur, habent autem corpus ad modum digiti manus exile et breve, et

faciliter inter herbas capiuntur et capite amputato frixantur in oleo

et manducantur, et est cibus pauperum, unde hodie in deserto Judaeae

reperiuntur illae locustae. De his dicunt S. Johannem pastum fuisse.

Alii vero sublimius de S. Johanne sentientes dicunt: non esse

verisimile, quod beatissimus Baptista locustarum carnes manducaverit in

deserto, qui etiam panem manducare renuit in prima domo. Et illi

dicunt, quod quaedam herba crescit in illo deserto, quae vocatur

longusta, quam vulgares latini corrupte nominant locustam. De hac herba

colligunt pauperes eamque manducant; et sanctus Johannes de ea pastus

fuit. Unde antiqui monachi juxta Jordanem habitantes cottidie in

refectoriis suis eo utebantur. Mel autem silvestre quidam dicunt illud

esse, quod reperitur in truncis arborum per apes comportatum. Alii

dicunt, quod sint quaedam arundines, in quibus dulcis succus nascitur,

quae crescunt juxta Jordanem, quas nos nominamus cannas mellis, de

quibus non mel, sed pretiosior liquor, zucharum, exprimitur. De his

mellis dicunt Johannem manducasse. Sed alii pensantes verbum Domini,

dicentis Matth.[TR32] XI: venit Johannes, inquit, non manducans, neque

bibens etc., ibi dicunt doctores, ille dicitur non manducare neque

bibere, qui non communi cibo et potu hominum utitur, et hoc, quod

sumit, parcissime sumit, et in solitudine solus existens. Mella autem

praedicta tam de truncis collecta, quam de cannis aut arundinibus

expressa, veniunt in cibum non communem hominum, sed nobilium et (#201

A#) delicatorum et crapulosorum, et cibi alii, ut sint delicabiles et

saporosi, condiuntur et melle et zucharo, de quibus S. Johannem

manducasse dicere fas non est, si enim in domo paterna noluit comedere

cibum coctum, fructus, legumina, quomodo in deserto manducaret

expressum zucharum, favos et mella? Dicunt ergo, quod sint certae

quaedam radices herbarum, quae nominantur mel silvestre. Alii dicunt,

quod mel silvestre sint quaedam folia quarundam arbustarum, alba,

tenera et rotunda, quae manibus contrita habent quendam mellis saporem.

Alii vero dicunt, quod ibi crescunt in quibusdam arbusculis folliculi,

in quibus grana sunt sicut fabae, de quibus dicitur S. Johannes

manducasse. De his campus totus fuit repletus, quando ego fui in illo

deserto, sed fabae in illis folliculis erant durae, ut lapides, nec

poteram dentibus aliquam dividere. Alii dicunt, quod in illo deserto

sint arbores, quarum fructum carrobi nominant, sicut patet superius

fol. 66 B, et sunt oblongi folliculi, nigri, qui excorticati boni sunt

ad manducandum, et hos fructus ubique nominant panem S. Johannis, et

mercatores specierum in suis pategis vendunt, et in oriente nullius

pretii sunt, et pauperes homines colligunt, et dentibus corticem

deponunt, et dulcem succum cum materia inter se parant et manducant. De

his pro deductione temporis saepe manducavi, nec saturatus fui. Et

possibile est, etiam S. Johannem de his succum suxisse.

Per hoc ergo sancti Johannis desertum cum festinantia ascendimus, et

cum quasi per unum milliare venissemus, ecce clamor et ululatus oritur

inter mulieres socias nostras peregrinas, et totus exercitus turbatur.

Solitae enim erant valde quiete et devote ac silenter procedere cum

patientia magna, et tumultus earum erat omnibus stupori. Omnes ergo ad

plorantes festinavimus, inquirentes de causa lamenti earum. Dicebant

autem, quod una de sociabus earum, quaesita in exercitu, inveniri non

posset, cujus perditionem lamentarentur, et deprecabantur nos, ut

subsisteremus et procedentes Sarracenos, qui valde festinabant, non

sequeremur, quousque socia inventa esset. Sic ergo mansimus cum

dominabus illis, nec progredi volebamus, quamvis Sarraceni multis

clamoribus et minis nos vocarent ad progressum. Cum ergo vidissent,

quod eos sequi non vellemus, redierunt ad nos; et auditis quaerimoniis

multis statim miserunt aliquos de suis velocissimis equis et cum eis

aliquos peregrinos robustos, ut vetulam quaererent. Qui rapido cursu

per viam solitudinis descenderunt ad Jordanem; timuimus enim, quod

forte in Jordane submersa fuisset, aut ex inedia deficiens in

solitudine jaceret, vel forte luto juxta flumen infixa exire non

posset, aut forte ab aliquo Sarraceno oppressa esset aut spoliata aut

(#B#) rapta, et commota sunt viscera peregrinorum super sorore eorum,

quamvis aliqui milites rudes et crudeles murmurarent, quod propter unam

vetulam totus exercitus inquietaretur, et si quis secutus fuisset eorum

consilium, vetulam illam omnino dimisissemus in perditione. Et in hoc

crudeliores Sarracenis fuerunt, qui anxii de perditione mulieris

timebant eam ab aliquo Arabe aut Madianita pastore sublatam, vel a

leone vel ab alia bestia devoratam et patienter nobiscum exspectabant

in ferventissimo calore solis. Verum actor illorum murmuratorum, qui

parvum aestimabat damnum perditionem vetulae et forte optabat, in manus

incidit vetularum, et quas ante spreverat, cum lacrimis exorabat. De

his vide fol. 12 B. et fol. 16 A. et fol. 58 B. et fol. 211. Fuit enim

miserabilior omnium miserorum factus. Igitur qui missi fuerant ad

quaerendum nostram sociam et devotam matronam, vagabantur cum

clamoribus per viam deserti, et usque ad Jordanis alveum descenderunt

ad locum, ubi foeminae balneatae fuerant, et ibi eam in arundineto

invenerunt jacentem et dormientem. Quam excitatam susceperunt equo

imponentes, et cum laetis clamoribus ad nos ascenderunt, ac si feram

silvestrem cepissent.

De eo, quod in ecclesiam S. Johannis peregrini venerunt.

Accepta autem cum gaudio est matrona, et congratulabantur ei boni viri,

tamquam ovi perditae, ut contingit Lucae XV., et ulterius progressi

sumus, et extra arbusta et spineta in decalvatam terram venimus, in qua

nec herbae nec arbusta stabant, sed colles arenosi et tumores eam

inaequalem reddebant. In processu ergo venimus ad unam ecclesiam satis

magnam, quae est ecclesia S. Johannis Baptistae, et ibi prosiluimus de

asinis, et ingressi ecclesiam et in terram ad orationem nos

prostravimus et Officium signatum in peregrinali processionali

persolvimus, et indulgentias plenariae remissionis accepimus, et in

umbra paululum respiravimus et consedimus (††). Dixi autem peregrinis

vexationem, quam passi circa hunc locum fuimus in mea prima

peregrinatione, quam et hic inserere curavi. Cum enim de solitudine

ascendissemus, antequam ad ecclesiam veniremus, truserunt nos ductores

nostri de asinis cogentes nos ducere asinos ad manus, et obstiterunt,

ne quis ad ecclesiam ascenderet, quae supra viam stat, sed cum

festinatione et cum silentio pertransire ecclesiam mandabant. Durus

autem nobis fuit transitus ille, quia invite ecclesiam dimisimus, et

non libenter indulgentias negleximus, et cum hoc arenosa fuit via, et

quolibet passu profundae arenae incidimus quasi usque ad genua, et erat

adhuc calidissima [dies,] et solis fervor intensissimus, et valde

cruciati et debilitati fuimus per istum durum transitum. Caussa autem

erat ista (#202 A#): quidam maledictus Arabs et saevus filius Belial

accepit illam ecclesiam et domicilium suum eam sibi constituit, et ex

ea rapinas exercebat et pertranseuntes spoliabat, singulariter tamen

omnibus Christianis speciales inimicitias addixerat. Est autem in

oriente consuetudo, quando duo in campo sibi obviant, et unus alterum

timet, ille, qui desperat se posse alterum vincere, cadit de bestia, et

pedes contra obviantem venit, in signum reverentiae, ut sic reverentiam

ei faciat. Sic etiam quando exercitus exercitui deferre vult, omnes de

bestiis descendunt. Sic quando rex vel princeps et Sarraceni aut

Mamalucci nobiles procedunt, eis obviam venientes de asinis prosiliunt,

et stant, quousque pertranseunt. Quod si de bestiis[TR33] non

descenderint in praedictis casibus, vi ab aliis dejiciuntur de jumentis

cum magna contumelia et molestia. Timebant ergo ductores nostri Arabem

illum, ne forte cum complicibus suis in ecclesia latitaret, et

erumpentes nos invaderent, praecipue si sine reverentia domum suam

pertransivissemus, et ob hanc causam praeceperunt nobis de asinis

descendere, et domum istam cum humilitate pertransire, quod et fecimus,

licet milites impatientissimi fuerint et cani illi pessimis

maledictionibus maledixerint. Ita tamen transivimus, quod neminem in

loco vidimus, et hoc pro nobis fuit, quia tam ductores nostri quam nos

valde illum Arabem timuimus, ne forte insequeretur nos.

De praedicta ecclesia S. Johannis et loci illius sanctitate.

Ecclesia praedicta S. Johannis est satis magna, sed jam profanata per

inhabitationem Arabum, qui in praedatione existentes in ea tamquam in

loco munito manent. Altaria ejus sunt diruta, et quodammodo forma

ecclesiae ablata. In hoc loco dicunt S. Johannem Baptistam populis

praedicasse, et cunctis regulas vivendi tradidisse, ut habetur Lucae

3., et ibi Domino Jesu testimonium perhibuisse dicitur, ut dicitur

Matth. 1. Insuper in hoc loco stabat Johannes, quando Dominus Jesus

venit ad eum, et videns eum digito monstrabat dicens: ecce, agnus Dei,

qui tollit peccata mundi, Joh. 1. Aliqui dicunt, quod de hoc loco Elias

in curru igneo raptus sit in coelum; sed hoc non bene concordat 4. Reg.

2. Raptus enim fuit trans Jordanem. Huic ecclesiae fuit quondam annexum

monasterium, in quo S. Zozima abbas praeerat multis monachis, et juxta

monasterium erat hospitale pro peregrinis, in quo mansit prima nocte

Maria Egyptiaca, quando de Jerusalem descendit, ut in desertum trans

Jordanem pergeret. In hanc ecclesiam venit S. Maria Egyptiaca quinta

feria in epiphan. Domini de deserto, et in ea eucharistiae sacramentum

a beato Zozima accepit, et tam veniendo (#B#) de deserto, quam redeundo

in desertum transivit Jordanem sicco pede. Olim fiebat magnum festum in

hac ecclesia in die epiphaniae, quando adhuc erant aurea tempora. Nam

patriarcha hierosolymitanus et episcopus bethlehemitanus cum abbatibus,

monachis, clero et populo descendebant huc, et Officio hic celebrato

omnes simul cum vexillis [et] crucibus descendebant ad Jordanem, et

juxta flumen sanctum psallebant. Abbas vero monasterii S. Johannis

crucem, quam portabat, in aquam intinxit, qua intincta omnes infirmi,

qui aderant, in flumen se ipsos injiciebant et sanabantur. Sani vero se

devote baptizabant et robustiores reddebantur. Haec autem miracula

creduntur ibi facta, non tam propter sanctitatem fluminis, quam propter

observantiam religionis, tam in communibus Christianis, quam in

monachis et religiosis. Officiis finitis singuli redierunt ad propria.

Adhaeret huic deserto beati Jeronymi vasta solitudo, et postea mare

mortuum, et supra id montes Engaddi, de quibus omnibus venit dicendum

sub die XI. Augusti, fol. 242.

De sancto loco Galgalae et de ejus dignitate.

Cum ergo bene fuissemus refrigerati in ecclesia S. Johannis, iterum

asinos adscendimus et cum festinantia processimus et in locum collibus

arenosis elevatum venimus, per medium autem duorum monticulorum via

regia erat. De quibus monticulis quidam mihi dixit, quod unus esset

Garizim, alter Hebal, montes benedictionis et maledictionis, de quibus

habetur Deuteron. 27., sed non est ita. Ubi autem duo isti montes sint,

patebit fol. 205. B. In processu autem venimus ad campestria Jericho

adusta solis ardoribus, in locum Galgala, de quo loco multoties sacra

Scriptura facit mentionem. In hoc loco filii Israel castra metati sunt

transito Jordane et primam mansionem ibi acceperunt terrae sanctae et

circumcisi ibi secundario fuerunt et celebraverunt ibi pascha et de

fructibus terrae sanctae manducare coeperunt, nec amplius manna de

coelo eis pluit gustatis fructibus terrae sanctae, ut habetur Josuae 4.

et 5. Aestimo autem, quod illo in tempore, quo Josua cum filiis Israel

in Galgalas venit, nullum ibi fuerit aedificium, nec villa, nec

civitas, sed super nudam humum exercitus se diffudit in campestribus

Jericho. Sed postquam filii Israel tentoria ibi fixerunt, aedificia

aliqua ibi exstruxerunt pro tabernaculo Domini et arca testamenti, quae

multis temporibus ibi mansit, et pro XII lapidibus, quos Josua jusserat

filios Israel de Jordane tollere, quando per medium alvei transiverunt

sicco pede, quos etiam posuit in Galgalis, ut dicitur Josuae 4.

Legi in uno vetustissimo peregrinali, quod in Galgalis in eo loco, ubi

arca Domini steterat et in quo illi XII lapides jacebant, Christiani

quondam solennem ecclesiam aedificaverunt, in qua repositi erant

praedicti lapides, et erant impoliti, et tam magni, ut duo viri non

poterant faciliter unum de terra levare. De quibus unus aliquo casu in

duas partes confractus est, et iterum ferro artificialiter junctus. De

ista tamen ecclesia nos ruinas non poteramus considerare, locum tamen

libentissime vidimus, et procidentes humum sanctum deosculati (#203 A#)

sumus, qui profecto sanctus est, in quo Josua jussus est calceamenta

pedum exuere. Nam cum vir sanctus et fortis, Josua, ibi esset in agro,

vidit virum stantem cum evaginato gladio ante se, ad quem accedens

intrepide Josua dixit: noster es, an adversariorum? Respondit:

nequaquam, sed sum scilicet Michael princeps exercitus Domini, et nunc

venio tibi in adjutorium, Josuae V. Locus ille ab antiquo sanctus fuit

reputatus, et propter sanctitatem ejus cuneus prophetarum hic

habitavit, tamquam conventus religiosorum, ut habetur 4 Reg. 4. Et fuit

primus locus, in quo devoti homines simul cohabitare coeperunt sicut

religiosi in conventibus, propter loci sanctitatem, quem archangelus

Michael sua apparitione singulariter sanctificavit, sicut sanctificavit

montem Garganum, de quo dicetur fol. 186 Part. 2., ad quem homines de

longinquis partibus currunt. Sed sanctificatio hujus loci per angelum

multo solennior est, cum canonicae Scripturae testimonio approbetur et

verissima et indubitata Michaelis apparitio in hoc loco est facta.

Currunt homines et peregrinantur in partes occidentales, usque in mare

Britannicum ad quendam S. Michaelis montem, ad videndum quasdam S.

Michaelis, ut pueriliter loquar, reliquias et arma, dicentes, sanctum

Michaelem arma sua, quibus draconem debellavit, et quibus Josuae in

agro Jericho praesidium praestitit, ad eundem montem deposuisse. Et hoc

ludibrio non solum pueri, qui in maxima multitudine de omnibus partibus

Alemanniae anno 1457 ad eum locum peregrinabantur, decipiuntur, sed

etiam senes et sine literis prudentes. De hoc placet mihi quandam

experientiam recitare. Quadam vice Ulmam cum socio exivi ad

praedicandum in oppido Güntzburg, et in itinere venimus ad quendam

peregrinum, qui eadem via descendit, ad quem cum industria me adjunxi

et eum, unde peregrinaretur, interrogavi addens, me ipsum fuisse

peregrinum in terris alienis, ideo peregrinis magis affectum. Erat enim

peregrinus ille vir personatus et industrius, et eloquens de Wienna,

sed saecularis indoctus. Respondit mihi: venio, inquit, de longinquis

partibus ab oceano, de monte S. Michaelis. Et ego: et quid quaeso ibi

quaesivistis et vidistis? Mihi dixit: quae quaesivi, inveni et oculis

contemplatus sum, vidi enim in loco gloriosi archangeli Michaelis

scutum et gladium, quibus cum dracone Satana in coelo bellum gessit,

quibus Luciferum et omnes ejus complices e coelo pepulit, quibus

armatus ante Jesum, filium Nave, in agro Jericho apparuit. Ad quem ego:

o Frater, illa sunt magna. Quis vobis haec ostendit? Respondit:

monachi, albis induti, viri religiosi, haec cunctis ostendunt cum

solemnitate, et inde: emolumenta pinguia habent. Cui dixi: quis tantas

reliquias ad locum illum posuit? Respondit: Sanctus, inquit, Michael,

postquam diabolum devicit et bellare cessavit, per se ad hunc montem

descendit et armamentarium ibi esse constituit, et tempore Antichristi

descendet et arma ista reassumet (#B#) et cum iis Antichristum

expugnabit et daemones effugabit. Post haec interrogavi eum de

quantitate et qualitate istorum armorum. Qui ad singula eleganter

respondit, et multa mihi dixit, quae monachi ibi publice praedicant

satis errorem implicantia. Ego autem multis verbis virum informavi,

quod S. Michael in expugnatione draconis nec scuto nec gladio corporali

indiguit, et quod avaritia monachorum illorum mendose illa confinxit,

et arma, quibus S. Michael pugnavit, numquam deposuit, nec pugnare

aliquando cessavit. Sicut enim in coelo contra malos angelos proelium

gessit, sic in veteri testamento princeps populi Israel fuit et pro eis

pugnavit, ut patet Josuae V. In novo etiam Testamento semper pro

Christianis pugnat, ut patet Dan. X. Ideo arma sua non deponit, cum non

sint corporalia. His saecularis ille instructus regratiabatur mihi.