De his armis solebat saepe loqui frater _Fratris Felicis Fabri Evagatorium in Terrae Sanctae, Arabiae et Egypti peregrinationem. Volumen Secundum

Ulmensis, vir simplex et bonus, qui etiam ea viderat, quia cum pueris

anno supra dicto locum visitaverat ut arma videret. Sed illa sunt

puerilia conficta. Apparitio autem hic in Gilgal facta est verissima et

sancta, ideo hic[TR34] esset S. Michael quaerendus: certissimum est

enim, quod S. angelus hic Josuae apparuit armatus cum gladio evaginato,

non quod habuerit gladium artificialem, sicut nec corpus, in quo

apparuit, sibi connaturale fuit, sed tam corpus quam arma fuerunt aërea

nec usibus humanis apta, et post apparitionem in pristinum statum

resoluta. Qui ergo desiderat videre loca in quibus angeli veraciter

apparuerunt, hanc peregrinationem assumat, et haec et majora videbit.

De valle Achor furis, ubi fuit lapidatus.

A Galgalis autem consequenter processimus contra Jericho et juxta

vallem Achor venimus, in qua ipse cum omni sua supellectili et domo

lapidibus fuit obrutus propter furtum, quod commiserat in subversione

Jericho, ut patet Josuae 7. Juxta hanc vallem admirati divinae

justitiae severitatem, quae pro delicto unius totam communitatem punit,

et peccatum unius omnibus improperat, sicut dicit textus cap. 7., quod

filii Israel praevaricati sunt, et nemo, nisi Achor, peccaverat, qui

regulam auream et vestem et argentum furatus fuerat. Achor ille

exemplum mali religiosi praefert, qui furatur auream regulam S.

Augustini, quae idcirco aurea dicitur, quia pretiosa, splendida et

ponderosa, caritate est plena. Hanc furatur transgressor. Vestem etiam

injuste accipit, dum ad superfluos usus eleemosyna abutitur. Et

argentum humo operitur, dum gratias sibi datas ad quaestum humanae

laudis convertit. Pro ejus negligentia non solum ipse, sed et tota

communitas turbatur.

Ab hoc loco non longe ante civitatem venimus in eum locum, ubi coecus

sedebat secus viam mendicans, quando Dominus de Galilaea ascendit in

Jerusalem, et ibi eum Dominus illuminavit, ut habetur Luc. 18. In hoc

loco legenda de processionali solvimus et procidentes (#204 A#) in

terram vestigia Salvatoris nostri deosculati sumus et indulgentias

recepimus (†).

De domo Raab meretricis et de domo Zachaei et

tribulatione peregrinorum.

Post hoc ad Jericho venimus civitatem, et juxta civitatis ingressum

stat una domus testudinata, vetustissima, quam dicunt fuisse domum Raab

meretricis, de qua habetur Josuae 2. pulchra historia, et ponitur etiam

meretrix haec in evangelio Matth. 1. in Domini Jesu genealogia, Salmon

enim, princeps de tribu Juda, eam accepit in uxorem, et genuit ex ea

Boos. Et ita assumta est haec mulier de ignominioso prostibulo et

posita in glorioso evangelio. Et licet civitas haec sape fuerit

destructa, tamen, mirum dictu, sola domus Raab meretricis semper

remansit et hodie monstratur.

Ulterius domum Raab posttergantes venimus ad quandam magnam domum in

medio villae, cujus muri adhuc sunt alti et spissi, ac si fuisset

castrum. Et haec dicitur fuisse domus Zachaei, quam Dominus Jesus per

se sanctificare et consecrare dignatus est, cum dixit: hodie salus huic

domui facta est. In qua comedit et multos peccatores cum Zachaeo

convertit. Libenter ingressi fuissemus, sed non sumus permissi.

Stetimus tamen juxta murum, et quidam de peregrinis optabat Zachaeum

adhuc esse domus illius hospitem, ut nobis provisionem faceret, eramus

enim esurientes et sitientes, et ea, quae de Jerusalem in sacculis

nostris tuleramus, iam consumta paene erant. Speravimus tamen, quod in

Jericho panem et aquam reperiremus pro refectione nostra, his enim

optime contenti fuissemus. Sed alius cibus parabatur nobis, panis

angustiae et aqua tribulationis.

Nam nobis stantibus et conferentibus inceperunt ductores nostri

celeriter et cum horribili clamore nos propellere et stimulare ad

exitum de Jericho. Viri namque Jericho conglobati nos praeoccupare

nitebantur ad extorquendam pecuniam. Hoc considerantes nostri citius

exire nos impulerunt, et ipsi nostri armati in eorum cumulum cum equis

irruerunt eosque diviserunt, viam nobis per medium eorum parantes. Ad

hoc pueri et mulieres accurrerunt et cum lapidibus in exercitum

jactaverunt; inter haec multi fuerunt de asinis tracti, et pileis

spoliati, et aliqui lapidibus laesi. Et fuit tantus tumultus factus,

quod propter cursum bestiarum et hominum fuit terrae pulvis excitatus

in tantum, ac si tenebrosa nebula Jericho operuisset. Cum autem viri

Jericho vidissent, quod nihil in nos haberent, et quod paulatim manus

eorum evaderemus, converterunt se ad lapides, et nos cum ductoribus

nostris cum periculo magno a se ejecerunt, et omnes fugimus, ac si

gladiis nos persequerentur. Exivimus ergo non solum inanes de Jericho,

sed etiam castigati et confusi, de quo multi milites fuerunt turbati,

et optabant ignem de coelo descendere ad consumtionem Jericho (#B#) et

habitatorum ejus, moti eodem spiritu, quo Jacobus et Johannes Lucae

IX., quando in civitate quadam Samaritanorum Dominum Jesum et

discipulos ejus recipere nolebant, quam igne coelesti consumere

volebant. Sed reprehensi de hoc fuerunt, ut patet ibidem.

De civitate Jericho, qualis fuerit, et qualis nunc sit?

Jericho civitas alio nomine vocatur civitas palmarum, 2. Paral. 28., in

sorte tribus Benjamin sita. Fuit autem ab antiquo civitas abundans et

in bono loco, nisi quod aquis dulcibus caruit usque ad tempora Helizaei

prophetae, qui fontem satis amarum dulcoravit, ut patebit fol. 7 A.

Haec civitas prima fuit, quam filii Israel transito Jordane ceperunt,

et multa mirabilia in ejus captione contigerunt, ut patet Josuae VI.

Hanc Josua funditus evertit et maledictionem imprecatus est super

primogenitum filium et super novissimum eam reaedificantis. Unde post

multa annorum curricula quidam, dictus Aiel de Bethel, cum eam

reaedificaret et fundamenta jaceret, mortuus est Abyram, primogenitus

ejus, et cum portas muniret, mortuus fuit Segub, novissimus filius

ejus, juxta imprecationem Josuae, ibidem C. 6, et 3. Reg. 16. Haec

civitas fuit primo per Josuam destructa; secundo per Romanos; tertio

per Tataros. Et demum per alios, ita quod hodie est villa sine muris,

sine fossatis, et paucarum habitationum. Homines illius villae sunt

fusci et fortes, et mulieres sunt ibi robustae ut rustici, ita, quod

vix potest discerni inter virum et foeminam.

De hortis amoenissimis Jericho et de rosis ejus.

De Jericho autem egressi sumus et male ductores nostros respeximus

propter vexationem nobis factam, quia suspicabamur, quod ex practica

eorum nobis contigisset, et impatientes eramus pro jejunio, quia

dominica dies erat, et nihil manducandum habebamus, et in labore et

calore eramus. Promiserunt enim nobis, quod in Jericho panem et aquam

reperturi essemus et quietem habituri. Cum vidissent autem nos

turbatos, blandis verbis nos consolabantur, nos, dicentes, statim

venturi essemus ad fontem bonum, et pistores de Jericho nos sequerentur

cum panibus. Itaque de Jericho egressi contra montana Quarentanae

processimus et per macerias hortorum Jericho euntes pulcherrima

viridaria vidimus, quae irrigantur aquis venientibus de fonte Helizaei,

de quo suo loco dicam. In his hortis vidimus multas sicomoros, arbores

proceras, in quarum aspectu recordati sumus illius sicomori, in quam

ascendit Zachaeus, ut videret Jesum, Lucae XIX. Crescunt etiam ibi

aliae arbores fructiferae et aromaticae vites, et fici multae cum

dulcissimis fructibus, insuper diversorum florum et variarum rosarum

ibi vidimus species, et delectabiles et fragrantes sensimus odores,

virgulta etiam et arbusta spinosa singulares rosas et grana suavia

ferunt. Herbae etiam et olera videntur ibi esse magis delectabilia, et

quaequae plantae, et quidquid gignit humus in hoc loco est singulare.

Propter quod ipsa divina sapientia se comparat rosae, non cuilibet, sed

tantum rosae in Jericho, quae sunt pulcherrimae. Eccles. 24.: sum,

inquit, quasi (#205 A#) plantatio in planta rosae Iericho. Et beata

Virgo singulis diebus ex ore ecclesiae dicit se quasi rosam Iericho.

Sunt enim rosae illae venustissimae, et suo decore visum pascunt, odore

olfactum reficiunt, levitate tactum delectant, virtuositate aegrotos

sanant, colore tristes laetificant, specie mirabili prudentes in

admirationem vertunt, et sua pulchritudine paradysi amoenitatem devotis

praeostendunt. Habet namque una rosa plus quam centum folia. Iosephus

de his hortis loquens libr. V. de bello judaico cap. 8. dicit: quod

illa regio olim ferebat opobalsamum, qui omnium carissimus fructus est,

et cyprum, qui myrobalsamum gignit; palmarum etiam grana, tam sapore

quam nominibus varia, quae pressae calcibus plurimum mellis emittunt,

non multum alio melle deterius. Sed nec in aliis fructibus aliqua

facile toto orbe regio certaverit, adeo multiplicatum, quod satum

fuerit, reddit. Tantam autem fertilitatem mirabamur eo, quod regio

supra et infra sterilis est. Sed de fonte Helizaei advenit loco illa

fertilitas.

De montibus Garizim et Hebal, benedictionum et maledictionum.

Aquae decursum, quae hortos illos irrigat, ascendimus contra montana, a

quibus emanat, quae montana alta sunt. Porro duos montes se invicem

respicientes vidimus, e quibus unus Garizim, alter Gebal vel Hebal

nominatur. Samaritani autem dicunt, hos duos montes juxta Neapolim, i.

e. Sichem, esse, et hoc etiam quidam catholici dicunt, et in multis

descriptionibus terrae sanctae reperi. Sed beatus Ieronymus de

distantiis locorum dicit, quod illi vehementer errant, qui alios montes

assignant pro montibus Garizim et Hebal, quam prope Iericho, cum

Scriptura testetur, esse eos juxta Galgalas, et illi montes juxta

Sichem, quos dicunt esse Garizim et Hebal, sunt inter se distantes,

nec possunt invicem benedicentium aut maledicentium audiri voces. Alii

vero monticulos supra capellam S. Johannis et infra Galgalam volunt

dicere hos duos esse. Sed nec hoc mihi videtur, quia monticuli illi non

sunt nisi arenosi, comportati per ventos, nec possent capere tantum

populum et tot principes, et altaria de lapidibus impolitis non posset

arena portare, sicut praeceptum fuit 17.

Teneamus ergo cum beato Hieronymo, quod montes illi, quos ad latus

dextrum habuimus, Garizim et Hebal, in quibus poterant principes XII

tribuum stare et altaria aedificare et ad se invicem maledictiones et

benedictiones clamando pronuntiare, et populus in campo stans eos

poterat audire.

Ad illorum montium aspectum obstupuimus propter horribiles

maledictiones ibi in praevaricatores legis latas, quae habentur Deut.

27. et 28. Nec dicat Christianus, quod Judaeorum fuerint duntaxat hae

maledictiones et benedictiones. Sunt et Christianorum, unde Matth. V.:

nisi abundaverit justitia vestra, plus quam scribarum etc. Ex quibus

patet, quod abundanter nos tangant suo modo in illis, quae post

adventum Domini servanda erant. Contra istos ergo montes genua fleximus

et Dominum montium invocavimus.

(#B#) De loco, in quo pueri deriserunt Helizaeum

calvum[TR35] prophetam.

Avertimus consequenter nos a montibus benedictionum et maledictionum et

ad radices montium Quarentanae venimus, sequentes aquae decursum per

viam, qua itur a Jericho in Bethel, per quam etiam legimus adscendisse

Helizaeum prophetam 4. Reg. 2. Qui dum ibi adscenderet, egressi sunt

pueri parvi de Jericho post virum sanctum, et irridentes illudebant ei,

atque clamabant: adscende calve. Quos ut propheta vidit et audivit,

stetit, oravit et pueris illis maledixit. Et statim egressi sunt duo

ursi de saltu et devoraverunt XLII pueros. Ex quo patet, quod

periculosum sit, senes et calvos deridere, cum senes calvi et cani

potius sint honorandi. Designat enim calvities vitae et aetatis

maturitatem, exstinctionem libidinis et vitiorum puerilium

mortificationem, vitae praesentis et futurae instantis necessariam

novitatem. Est enim signum roboris et fortitudinis, quia dicit

Aristoteles de animalibus, quod inter animalia proprie viri calvi sint,

et non pueri, nec mulieres, nec castrati, sed viri animosi. Designat

enim prudentiam, ut patet in illo versu: Si non vis calvi fuge

consortia calvi. Hunc versum quidam non intelligentes utuntur eo ad

derisionem calvorum, cum tamen in eorum magnam laudem eos prudentes

esse ostendat. Statim enim, ut quis in calvi consortium venit, mox

perpendit calvus, an consortium illius sit honestum, utile aut

delectabile, vel non. Et dum calvus considerat consortium illius non

convenire, abjicit eum, fugit eum, cavet ab eo, et tales sic spreti

judicant calvos esse deceptores et callidos, et versus tales componunt.

Vel si quis est in consortio calvi et inhonesta agit, mox contra eum

calvus consurgit, corripit et carpit, et hoc tales deceptiones

nominant. Vel quia calvus, ut decet, semper sibi proximus esse studet,

et partem suam meliorem facit, quia scilicet hoc proverbium, quo

dicitur maledictus, qui deteriorem facit partem suam, ut ergo sibi

semper proximus sit, et faciat suam partem non deteriorem, conatum

omnem apponit calvus; quod dum improvidi et maledicti vident, qui

semper partes suas deteriores faciunt, invident calvis, et judicant,

eos esse deceptores, cum sint meliorum bonorum prudentes electores.

Calvities pertinet etiam ad ornatum hominis, non quidem per se, sed per

accidens. Multum enim calvi sunt communiter multum barbati, et multo

amplius decorat barba viri faciem, quam calvities dedecorat verticem.

Calvi etiam secundum Aristotelem abundant in omnibus aliis partibus

corporis, in quibus pili crescere consueverunt, pilis, ut in pectore,

barba, pudendis, quae omnia designant virum laboriosum, audacem,

veracem. Sed quantumcumque abundet quis pilis in capite, numquam ideo

judicatur vir audax vel imperterritus, sed potius ex pilorum

longitudine et multitudine judicatur muliebris, effoeminatus, et

pavidus vel puerilis. Solet autem de calvo communiter dici in laudem,

quod calvus numquam fugit de proelio, nec uxor ab eo, in quo a duplici

virtute laudatur miro modo reipublicae necessaria; tanta enim

fortitudine et audacia viget, ut in bellis et periculis mortis

imperterritus maneat; domi autem consistens rempublicam multiplicatione

liberorum sine defectu augmentat, nec invenit uxor, etiam iracunda,

rationem recedendi ab eo, conjuncta tam virtuoso supposito. In

derisionem calvorum recitant de Aeschine oratore calvo, qui die quodam

moenia egressus sedit in horto nudato capite; aquila autem in aere

volitans, praedam testudinem unguibus ferens, terramque respiciens, ut

illam super lapidem quempiam dimissam frangeret, super Aeschinis

caput, quod propter calvitium aquilae lapis videbatur, eam cadere

permisit, et hoc vulnere vitam amisit. Huic autem diffortunio Julius

Caesar obviare volens, vel calvitiae deformitatem arte ornare,

impetravit a senatu, uti perpetua laurea. E contrario nunc dii mundi,

monarcha orbis Papa, et totius [ecclesiae] principes et ministri,

calvitium capitibus suis natura negante, arte rasuram inducunt in

demonstrationem eminentiae, et quanto altior status, tanto latior

calvities. O quantum optasset superbus ille Absolon se de calvatis, dum

palpitaret pendens, coma suspensus in quercu, 2 Reg. 18. Quantum autem

calvi Deo placeant, patet ex dura et (#206 A#) insolita puerorum

Jerichontaeorum calvum deridentium punitione. Ideo in via et in loco

illo, in quo illa derisio contigit, stetimus, et sanctitatem

dignitatemque calvorum accurate considerantes eos consequenter honorare

et nequaquam deridere decrevimus, propter eum, qui non nisi in monte

calvorum vel decalvatorum redimere humanum genus sua morte voluit.

Cujus mortis insignia in vertice et ancipite calvi praeferunt, qui iam

mortui sint mundo et vivant Christo. Caput enim eorum manifeste mortis

speciem, mortis figuram habet, et tamen ratione, circumspectione et

sensu plenum est, ita, ut calvis bonis et honestis dici possit illud

Colossenses 3.: mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum

Christo in gloria. Quasi diceretur eis: mortuis similes estis, et vita

vestra abscondita est cum Christo in gloria. Sed quam separati et

abstinentes a rebus hujus mundi deberent esse calvi, ostendit

Apostolus, Coloss. 2, dicens: si mortui estis cum Christo ab elementis

mundi, quid adhuc tamquam viventes in mundo decernitis, ne attigeritis

neque contrectaveritis omnia, quae sunt in interitum ipso usu? Magis

ergo maturitas, ingens et infatigabilis devotio et gaudiosa mortis

exspectatio debent lucere in calvo, ut dicatur sibi, iam non a malis

pueris sed a beatis angelis: ascende calve, ascende, inquam, calve ad

montem meritorum tuis bonis et jugibus actis comportatum, coagulatum et

impinguatum. Ascende demum, calve, ad montem praemiorum et aeternorum

gaudiorum, et ibi erit tibi pro calvitie crispans crinis, sicut

peccatoribus erit pro crispanti crine calvitium. Esaiae 3.

De transitu peregrinorum ad fontem Helizaei prophetae.

A loco derisionis[TR36] S. calvi consequenter ascendimus per rivum

accurrentis aquae et in quandam paludem profundam incidimus, quam cum

multa difficultate pertransivimus. Aliqui enim cum asellis in luto

infixi manebant et cum deturpatione omnium vestimentorum suorum vix

exibant, et qui laterales vias et singulares quaerebant, profundius

incidebant, et qui juxta arbusta pertransire contendebant, duplici

incommodo laborabant, quia profunde incidebant et in acutissimas spinas

veniebant; omnia enim virgulta sponte nata in istis terris sunt spinosa

acutissimis spinis, quarum tenuis punctio vulnus dolorosum infligit, ac

si spinae essent in aculeis venenatae. In transitu illius paludis veni

ego in spinas cum bestia mea, de quibus exire non poteram cum cappa

integra, sed multis foraminibus laceratus cum labore et anxietate

pertransivi; quia monachus in cappa non bene stat in spina et lappa.

Transgresso palude ascendimus ad latus rivi et ad quoddam molendinum

venimus, ubi aqua rotas impellit, nec erat alia via ulterius

ascendendi, nisi per ipsum molendinum. Ad quod cum venissemus, stabat

molitor cum suis famulis cum fustibus et cuspidibus ante fores contra

nos, et transitum prohibebant. Post multam autem verborum

concertationem ductores nostri vi domum irruperunt et pertranseundi

nobis viam fecerunt. Ex alia autem parte molendinae (#B#) adhuc altius

ascendimus et venimus ad locum umbrosum, arboribus et virgultis plenum,

per quorum medium magno impetu decurrebat aqua. Ibi ergo de asinis

descendimus[TR37] et sub frondibus ad decursum rivi conscendimus divisi

per societates, et ea, quae adhuc supererant in sacculis[TR38] nostris,

produximus et manducavimus et de aqua bibimus, quae inter saxa decidens

erat clara, viva, recens et sana. Ego autem cum producerem reliquias

sacculi mei, inveni omnia contrita in minutas partes et commixta,

panem, ova dura et caseum, quod mihi accidit, cum volutarer in palude

cum asino, ibi enim in agitationem venit saccus sub me, quod super eum

sedi, et ita omnia in minutissimas micas contrivi. Quia tamen famelicus

eram, sedi et ipsas micas commixtas manducavi cum delectatione; nam

animae esurienti etiam amara dulcia esse videntur, Job c. 6.: et ideo

quae prius dedignabatur tangere anima mea, nunc prae angustia cibi mei

facti sunt. Fateor, quae in domo non aspexissem, imo horruissem, nunc

contrectavi et manducavi sine nausea, et non nisi exiguitatem illarum

micarum dolui, et de modicitate querelam habui. Subvenerunt tamen mihi

fratres minores, qui nobiscum peregrinabantur, qui practicas sciunt et

de sufficienti sibi pane et etiam vino provisionem faciunt. Interea

nobis sic sedentibus venerunt ad nos de Jericho viri et mulieres, et

sportas magnas plenas uvis asportaverunt et panes, de quibus emimus, et

bonum prandium fecimus sine coctis cibis.

Refectis nobis pro modulo cibariorum et non desideriorum, locavimus nos

ad quiescendum, unusquisque in loco suae sessionis, et saxa removimus

illa, in quibus jacere non poteramus. Tota enim humus plena saxis erat

acutissimis, inter quae jacuimus, et quamvis lectus durus fuerit, locus

tamen aptus quieti erat, tam ex parte nostri, quam ex parte loci. Nos

enim eramus lassi et sobrii, et praeteritam noctem quasi insomnem

duxeramus laborantes et balneati in Jordane, et cum hoc tempus meridiei

affuit, quo homines somno deprimi solent. Locus vero fuit umbrosus et

ab aestu protectus, et cum hoc aqua impetuose labens per saxa sonitum

faciebat, quo dormitio in lasso provocatur; collidebantur etiam ex

flatu venti folia arborum et virgultorum, quo sono suavis redditur

somnus. Nam inter arbusta virentia et olentes frutices levi murmure

serpit clarissimus rivus, et ventus molli sibilo palmites agitans ad

quietem impulit lassos. Interea quidam peregrini parvo somno habito

surrexerunt et contra rivi decursum transierunt, ut irent ad locum, ubi

emanat de monte. Quibus occurrit quidam Sarracenus et eos cum lapidibus

fugavit et in locum suum ire coegit.

Descriptio fontis Helizaei prophetae, qualis

fuerit et qualis nunc sit?

Fons, ex quo rivus fluit, dicitur fons Helizaei, cujus ortus non longe

erat a loco, in quo quievimus, quamvis ad eum accedere permissi non

fuimus. Eructuat enim de montis (#207 A#) crepidine; cum impetu

copiosas aquas emittit, quae de saltu descendunt [et] campestria circa

Jericho irrigant, a quibus defluens contra mare mortuum in illud

labitur. Porro aquae illius fontis ante tempora Helizaei erant semper

amarissimae, pestiferae, morbidae, steriles et mortiferae, sicut et

aqua maris mortui. Unde multis erat suspicio, quod per occultum

subterraneum gurgitem ascenderet aqua maris mortui usque huc et hic

erumpens iterum in suam originem reflueret. Sunt autem ab origine

illius fontis usque ad mare mortuum tria milliaria alemannica. Ante

Helizaeum nullo modo erat aqua illa potabilis, nec hominibus nec

bestiis, sed qui siti coactus bibere praesumsit, mox os, palatum,

lingua et guttur abominabili amaritudine inficiebatur, et si repente

sorbens imbibit, statim peste aut alio morbo mortifero inficiebatur, ad

quem mors sequebatur; sic et hodie aqua maris mortui facit. Insuper

mulier hac aqua utens sterilis prorsus reddebatur; et quae iam foetum

conceperat, ad gustum hujus aquae exstinguebatur. Sic et bestiis

similiter contigit. Terra aqua hac perfusa nihil virens producere

valuit, sed inutilis reddebatur, unde civitas Jericho multum gravabatur

hujus pessimae aquae decursu. Quodam autem tempore declinavit propheta

Helizaeus ad Jericho, quem viri Jericho cum honore et gaudio

susceperunt, et eo interrogante de statu civitatis dixerunt: ecce

habitatio hujus civitatis optima est, sed aquae ejus pessimae et

steriles. Hoc audiens propheta accepto vasculo pleno sale egressus est

ad fontis originem, et sal ipsum in aquam fudit, justam inde ad coelum

dexteram tendens fontique invergens blanda libamina ipsum quidem

precabatur, ut fluenta leniret ac dulciores aquarum venas aperiret,

Deum vero ut foecundioribus auris flumina temperaret, orabat, tamque

ubertatem fructuum quam successionem prolis daret indigenis. Ad has

preces sanatae sunt aquae et dulciores caeteris aquis et fontibus

factae, et fons, qui ante erat causa orbitatis et famis, jam victus et

foecunditatis actor effectus est. Denique rigationis ejus tanta

potentia est, ut si attigerit modo terram, foecundior sit, quam terra

alia, in qua diu stetit aqua. Deinde qui ea largius abutuntur, exiguum

emolumentum habent, qui vero parcius, plurimum. Amplius etiam, quam

caeteri fontes, rigat, et LXX quidem stadiis in longum et XX in latum

planiciem permeat et amoenissimos hortos facit, quos pertransit, ut

patuit supra. Aestivo tempore frigescit, hieme calescit. Mulieres

steriles et bestiae infoecundae usu hujus aquae pro potu et balneo

foecundantur. Adeo salubris est et frugifer aquae hujus transitus, ut

qui divinum illum dixerit esse tractum, non aberrabit, ubi larga et

optima generantur, quae sunt carissima. Haec Josephus libr. II. de

bello Judaico cap. 8.

Distat autem fons ille ab Hierosolymis centum quinquaginta stadiis, et

a Jordane LX, totumque habet a Jerusalem desertum atque saxosum

spatium; ad Jordanem vero et mare mortuum littus humilius, aeque tamen

incultum et sterile, demtis his, quae fons ille benedictus (#B#)

irrigat, quae ut paradisus virent. De hac aqua bibimus, sicut vaccae

sine modo, quia ad eam ariditate confecti venimus et sitibundi, et nemo

laesus fuit. Hujus aquae et ejus sanationis facit mentionem ecclesia in

aquae benedictae consecratione etc.

De periculoso ascensu in specum jejunii Christi

et de ipsius specus et montis dispositione.

Quievimus igitur juxta fluenta praefati fontis ad horam et ultra et

exspectavimus remissionem fervoris solaris, medio tamen tempore,

fervore non obstante, laborem grandem subivimus, non quidem omnes, sed

qui volebant, et qui poterant; major tamen pars peregrinorum labori et

sequenti periculo se exposuit. Surreximus enim et refrigerativas umbras

dereliquimus et de amoenis virgultis exivimus ad intensissimos solis

fervores et sine via clivum alti montis ascendere conati sumus,

reptando sursum per rupes et saxa. In illo ascensu multi debilitati et

aestu nimio accensi manserunt, nec procedere potuerunt, sed spiritu

resumto descenderunt ad umbras. In processu venimus ad locum, in quo

aliqui peregrini sederunt, et mulieres sociae nostrae peregrinae, quae

hora quietis ascenderant, nec progredi poterant nec audebant. Quas dum

interrogaveramus, cur non procederent, responderunt, quod non pro toto

mundo auderent procedere propter viae periculum. Ibi enim oportebat

procedentem ad latus sinistrum ire super oram altissimi saltus, per

viam adeo arctam, quod per eam nemo ire poterat, nisi eundo

lateraliter, quia transitus ille erat ad latus parietis petrae, ita,

quod ab una parte est profundissima vallis, ab alia vero est erectus et

altus paries rupis, ad quem transiens se vertere necesse est, ne ex

aspectu profunditatis horresceret, et ut ambabus manibus se ad parietem

teneret et reperto tenaculo ad pedes respectum haberet, ut videret, ubi

pedem post pedem et manum post manum locaret. Si enim semel duntaxat

pes positus a loco moveretur vel lubricitaret, non nisi casus et

praecipitatio in vallem sequeretur, quia a tergo vallis est, et ante

faciem paries petrae in altum protensae, et sub pedibus via arcta et

inaequalis, et nonnumquam per medium scissa ex ruptura petrae, per quas

scissuras in profundissimas et tenebrosas voragines est respectus.

Si transiens ad vallem respicit, mox inspecto praecipitio alto

contremiscit; si vero parietem, cui adhaeret, inspicit, superpendentes

moles pavescit. Animo ergo confortato artam illam viam adgressi sumus

eamque non sine timore pertransivimus. Et deinde ad ascensum valde

periculosum venimus, sub quo multi milites timentes stabant, qui

ascendere trepidabant, quia casus in illo ascensu et lubricitatio pedis

parvula mors fuisset; non enim erat alius ascendendi modus, nisi

manibus et pedibus loca quaerere, ubi ea posset figere. Et cum superius

venissemus, ad introitum cujusdam speluncae venimus; ibi stabat unus

paganus Arabs cum fuste (#208 A#) et nullum intromisit, nisi daret sibi

marcetum venetianum, quo soluto ingressi specum sumus, in quo specu

creditur Dominus Jesus XL diebus et noctibus jejunasse, ut tradunt

Evangelistae Matth. c. IV., Marc. c. 1. et Luc. cap. IV. Cantavimus

autem ibi: ductus est Jesus etc. cum aliis signatis in processionali

terrae sanctae. Et his peractis in orationem nos prostravimus et

indulgentias plenariae remissionis accepimus (††), et diutius in hac

sanctissima spelunca contemplationi et sacrae collocutioni institimus.

Sic quidem in ea Salvator noster solitarius manet, jejunat, orat,

vigilat, in terra nuda jacet et dormit, humiliter et pacifice cum

bestiis degit, cum diabolo pugnat, scripturas ruminat, angelorum

ministerio gaudet. O quam sancta solitudo! Ad quam Spiritus Sanctus

filium Dei induxit, quam Dominus Jesus sua inhabitatione sanctificavit,

quam suo dignissimo jejunio nobilitavit et aliis mirificis virtutum

exemplis glorificavit, in qua callidissimi inimici humani generis dolos

detexit, tentatis ab eo modum vincendi tradidit. Unde specus hic potius

dicendus est virtutum schola quam deserti caverna. Contemplatione

peracta ad loci sacri considerationem processimus curiosius

perlustrantes cavernam. Est enim spelunca satis magna in petra, non

arte humana excisa, sed a creatore in principio forata, ab una parte

lumen incidens desuper per aperturam habens, et fuit olim a Christianis

in capellam consecrata, et duo altaria in ea et picturae in parietibus,

quae adhuc videntur. Per foramen autem, per quod lumen immittitur, est

transitus sursum ad montis cacumen per abruptissimas petras, qui

transitus est nimis periculosus. Per hunc transitum duxit diabolus

Dominum Jesum in montis cacumen, et ostendit ei ibi omnia regna mundi,

ut patebit. Ego quidem in ipsam fenestram ascendi, sed procedere ad

ascensum ausus non fui, imo aspiciendo profunditatem voraginis et

altitudinem protensae rupis horrorem habui. Stabant autem alii

peregrini et videbant; si exivissem, multi me secuti fuissent. Cunctis

ergo visis, quae erant in ista spelunca sancta, eadem cautela et timore

exivimus, et alibi per rupes ascendimus in alia antra. Sunt enim

undique per circuitum speluncae in rupibus, et sub petris antra, et in

saxosis parietibus cavernae, partim naturaliter, partim artificialiter

factae, in quibus olim degebant Sancti christiani, totus enim mons

repletus erat viris religiosis, qui cum Domino ibi in poenitentiali

castigatione vivebant. Evagatus sum in utraque mea peregrinatione in

hoc sacro monte et inveni multas cellulas, saxis durissimis incisas, et

in abruptissimis petris speluncas, et in periculosis saltibus cavernas,

in quibus vidi horrenda sanctorum monachorum habitacula et deprehendi

in illis cavernis loca distincta pro oratione, pro dormitione, pro

cibariorum praeparatione, pro rerum necessariarum conservatione, et in

parietibus foramina quadrata pro librorum repositione. In oppositis

saltibus vidi cavernas, ad quas nemo potest venire nisi venatores

caprearum et ferarum, in quibus monachi olim habitavere, et per

occultos meatus (#B#) intrabant et exibant, et viam omnibus celabant,

ut non inquietarentur per frequentias hominum, Sed, heu! omnes hae

cavernae et cellulae sunt jam vacuae et ferarum foveae. Non sunt multi

elapsi anni, quod adhuc conventus monachorum orientalium ibi habitavit,

quos quidam dominus Gazarae, Sarracenus, inde expulit et viam ad specum

destruxit, ita, quod nemo adire potuit. Sed Soldanus per Christianos

interpellatus viam reparavit hoc modo, sicut hodie stat. Ad haec

montana conscenderunt duo exploratores, quos Josua in Jericho miserat,

et in speluncis illis latuerunt juxta consilium Raab meretricis, ut

habetur Josuae 2.

De ascensu alterius montis et difficultatibus ibi habitis.

Perlustratis habitaculis et cavernis Sanctorum optavimus nos esse

consequenter in summitate montis, ad quam longa via sursum erat per

eminentes rupes, et adeo asper et praeceps ascensus ille nobis

videbatur, quod nemo sperabat se posse ascendere. Quidam autem erat

nobiscum, qui alias etiam ascenderat, qui dixit nobis, quod non

possemus in illa parte ad cacumen venire, sed si vellemus ascendere,

oporteret nos quasi totaliter descendere, et in montis radice contra

aquilonem gyrare, et ab eodem latere possemus sine periculo praecipitii

ascendere, sed non sine grandi labore et sudore. Descendimus ergo paene

usque ad locum, in quo exercitum dimiseramus, et ibi stetimus et

deliberavimus, an gyrare montem et ascendere vellemus, non enim

habuimus nobiscum ductorem, qui nobis verum ascendendi locum

ostenderet. Casu autem transivit in clivo montis supra nos

grandiusculus Sarracenus, quem ad nos vocavimus et unum madinum ei

dedimus, ut nos in montis cacumen duceret. Juvenis ergo accepto argento

ad locum ascensionis ire coepit, et nos sequebamur eum, quod ut

viderunt nostri ductores, egressi de umbra magnis vocibus clamarunt

prohibentes nobis ascensum, dicentes, se iam velle a loco recedere. Sed

et peregrini reliqui, qui in umbra remanserant, stabant et nos revocare

conabantur et instare recessum simulabant. Sed nos juvenem secuti sumus

et clamores eorum non advertimus, imo male contenti fuimus de

clamoribus fratrum nostrorum peregrinorum. Audivi ab uno de militibus,

qui nobiscum erant, qui dixit: et, si non vererer Sarracenos, quorum

furorem timeo, ad peregrinos post nos clamantes me verterem eisque mala

verba dicerem; quod si adhuc perseverantes clamarent, nuda posteriora

eis ostenderem. Hoc dicens magnum inter nos risum concitavit. Interea

elongati sumus ab eis, ita, quod clamores eorum audire non poteramus.

Vidimus tamen eos ascendere equos et asinos, ac si recedere vellent

sine nobis, vidimus etiam quosdam peregrinos post nos currere, qui

obdurationem nostram videntes spreto clamore Sarracenorum nobiscum

manserunt. Processimus ergo et ab aspectu exercitus venimus ad locum,

ubi ascensus montis incipiebat, et sequentes exspectavimus, ut omnes

simul essemus. Incepimus ergo ascendere per clivum altum. Porro unus de

peregrinis contra montem genua flexit, et Deo invocato (#209 A#) sic

flexis genibus ascendere incoepit erecto corpore et extensis brachiis

in modum crucis et ita per totum horridum et asperrimum clivum

ascendit, quod nec pedibus nec manibus se juvabat, sed quando

necessitas eum coegit, cubitis innitebatur, ita, quod manus ad sui

supertractationem non apposuit, nisi aliter non esset possibile eum

ultra procedere, sicut quandoque in praecipitiis. Quantum laborem et

cruciatum hic peregrinus habuerit in illo ascensu, testabatur motus

vehemens de uno latere in aliud, dum passus genibus faceret. Si enim

passum sinistro genu fecit, in latus sinistrum totaliter inclinabatur;

si dextro, in dextrum; et inter hoc frequenter vel in latera ruebat vel

pronus in faciem cadebat, et fractis caligis in parte genuum rumpebatur

etiam pellis, et sanguine vestigia sua signabat singula. Manicae circa

cubitos ruptae erant et brachia vulnerata, facies tumefacta, et tota

hominis illius species immutata fuit. Ecce etiam quod nos reptando

manibus et pedibus difficulter ascendimus, ille geniculando et

cubiculando ascendit, viriliter pro nihilo ducens cruciatum; nam

poenitentia sancta amara facit dulcia, difficilia levia, dura mollia.

Quis quaeso non moveretur ad pietatem videns illius boni et probi

peregrini exercitium arduum, difficile, virtuosum? Quem non poeniteret

peccati, videns peccatorum tam duram punitionem? Ascendimus igitur in

altum et vidimus supra nos cacumen longe distans, ad quod altis et

brevibus et crebris respirationibus anhelavimus, putantes ibi finem

esse ascensionis. Sed dum cum labore hoc cacumen attigissemus, tunc

apparuit aliud altum cacumen in altum super omnia montana se tollens,

et quamvis jam altiores essemus cunctis montibus per circuitum, ab illa

tamen altitudine consurgebat alius mons rotundus, qui ab inferiori

latior successive ad superiora acuebatur, et quanto altior, tanto magis

praeceps erat et asperior, utpote acutissimis scopulis undique

vestitus, sed et ipse mons totus quaedam limpidissima petra est, a qua

scopuli et acuta saxa consurgunt. Fortificavimus ergo nos invicem, et

ipsum montem sanctum aggressi sumus et usque in cacumen pervenimus, et

illi, qui primi superius fuerunt, sequentibus manum porrexerunt sursum

eos de scopulis ad se trahentes. Omnes autem simul praefatum peregrinum

exspectavimus, eumque ad nos traximus debilem et paene exanimem. Ad

medium autem cacuminis perreximus, et ibi ad murum capellae nos

locavimus ad umbram pro respiratione, antequam ad orationem

procederemus. Valde enim attenuati et debilitati fueramus per illum

laboriosissimum ascensum, et nimio calore incensi, unde, dum aliqui

peregrini sedentes respirarent, corruerunt in terram aestuantes; aliqui

vix anhelatum habere poterant; caeteri sedebant et cum pileis ac

vestibus auram contra vultus suos concitabant. Porro magnos labores et

anxios habuimus cum quodam peregrino, cujus conditiones et statum

manifestare nolo piis respectibus. Hic peregrinus jacuit in monte quasi

mortuus et nec sensum nec rationis usum habebat et omnino exanimis

inter manus nostras trahebatur. Quidam autem frater Ordinis

Praedicatorum de Florentia eum refovit et refocillavit, quia secum

ferebat hujusmodi confortantia. Et credo omnino, si frater ille non

fuisset, in monte mortuus fuisset peregrinus ille. De illo peregrino

sic deficiente hoc secretum manifestare volo (#B#) pro nostra

aedificatione. Hic peregrinus erat de transmarinis partibus, sacerdos

et religiosus suae regulae observantialis. In exitu autem suo, quando

inchoavit hanc peregrinationem sanctam, vestivit se ad nudam carnem

ferrea lorica, quam per totum iter numquam exuit, et nocte dieque eam

occulte sub vestibus peregrinalibus portavit per mare, per terram, in

calore et frigore, et hoc modis omnibus nitebatur occultare, sed non

potuit. Haec et similia inter peregrinos considerata faciunt ipsam

peregrinationem magis devotam, quam quaecunque loca, exempla enim plus

movent, quam verba, et verba multo plus movent, quam loca. Aestimant

boni et simplices Christiani, quod si essent in locis, ubi Dominus

Jesus opera redemtionis nostrae exercuit, quod velint ibi magnam

devotionem haurire. Quibus pro vero dico, quod cogitatio et locutionis

auditio de illis locis plus afficit, quam ipsa inspectio vel

deosculatio. Et nisi peregrinus habeat aliqua devotionis exempla viva

ante se, locus parum facit ad rem verae devotionis. Illi enim fletus et

singultus, qui fluunt circa loca sancta, ut in plurimum contingunt ex

eo, quod uno flente alter non potest se continere, et ita quandoque

omnes simul lamentantur, vel aliqui artem habent concitandi se ad

fletum, etiam in rebus non divinis. Et tales in illis locis multas

inutiles lacrymas fundunt et ferme in omnibus locis ululatum faciunt,

non quod locus ille efficax sit, quamvis et ipsa loca devota sint, sed

earum facilitas. De hoc habeo nullum dubium, si X boni Christiani

essent mecum in cella nostra Ulmae, qui haberent desiderium[TR39]

videndi terram sanctam et loca Domini Jesu, ego locutionibus meis de

illis locis amplius vellem eos accendere et movere, ac si actu

prostrati in ipsis locis sanctis jacerent etc. Haec ad hoc propositum,

quia in illo monte valde devoti fuimus, quia opus difficile fecimus et

exempla magnarum virtutum vidimus. Postquam ergo refocillati spiritum

resumsimus, omnes pariter surreximus, et Officium in processionali

signatum cantavimus cum collectis et devotissime prostrati Deum

adoravimus et latriam Domino Jesu debitam exhibuimus in contumeliam

illius arrogantissimi sathanae, qui in hoc loco ausus fuit suum et

omnium creatorem tentare, et inducere falsis promissionibus, ut

procidens se adoraret, ostendens ei in momento temporis, ut dicitur

Lucae 4., omnia regna mundi et gloriam eorum dicens: haec omnia mea

sunt, at tibi ea do, si cadens adoraveris me. In hoc indulgentias

plenariae remissionis habuimus (††).

De regionibus, quas vidimus in illo monte.

Orationibus finitis ecce adhuc una turma militum peregrinorum adscendit

ad nos, et dixerunt, si nos non ascendissemus, dudum a loco

recessissent. Fuimus autem ex adventu eorum hilariores effecti, quia,

si sine nobis recessissent, profecto male stetissemus. Elevavimus autem

oculos nostros, et longe lateque per terram circumspeximus, et ad

oculum vidimus, verum esse, quod Matth. IV. dicitur, quod mons ille sit

excelsus valde. Non enim Evangelista valde diceret, nisi mons

excellenter altus esset. Ad omnem autem plagam vidimus loca frequenter

in Scriptura nominata (#210 A#). Nam ad orientem vidimus montana

Arabiae alta valde, quae per longum tractum ab aquilone in meridiem

vergunt. Ex eisdem montanis consurgit mons Nebo, Phasca et Abyrim, in

quo Moyses terram sanctam contemplabatur, quem diserte super omnes

praecellentem vidimus. Montem etiam Galaath et terram Galaath, quae

data est tribui Ruben, Gad et dimidiae tribus Manasse, terram et

campestria Moab et Ammon usque ad petram deserti trans Jordanem, haec

omnia, licet a longe, ante oculos habuimus, et Esebon et Basan. In

parte autem nostra Iordanis vidimus campum magnum Iericho, et alveum

Iordanis cum suis solitudinibus, et mare mortuum. Ad meridiem vidimus

supra mare mortuum vastam solitudinem beati Ieronymi, montes Enggadi,

montem Loth, et desertum Tecuae, et Idumaeae montes.

Ad aquilonem vero vidimus montes Armeniae, Libanon, Antilibanon, montem

Hermon, et montes Galilaeae, Thabor, Carmeli, Gelboae etc.

Ad occidentem autem vidimus montes Israel, in quibus et fuimus. Montes

vero circumstantes Ierusalem videre non poteramus, quia altiores nobis

erant, et in accubitu montis Oliveti sunt montes et desertum

Quarentanae. Omnia ante dicta loca etiam in monte Engadi magis

determinate vidimus, de quo monte et aliis vide fol. 283 B.

Porro sub monte, in quo eramus, est Iericho, a quo ad austrum

declinando est Haji. Ad occidentem vero est Bethel, quaedam nominata

civitas, ubi Iacob scalam in somnis vidit, et hodie monstratur ibi

lapis, quem capiti suo suppositum habuit, quando scalam vidit, eumque

evigilans oleo inunxit. Dicunt Hebraei, quod Iacob dormire volens tres

coacervavit lapides supponens capiti, quia dicit textus, accepit de

lapidibus regionis, et dum evigilaret post visionem scalae, fuit ex

tribus lapidibus unus lapis factus, ideo dicit textus, erexit lapidem

etc. Ibi Ieroboam rex Israel posuit unum de vitulis aureis, ne populus

ascenderet in Ierusalem. De scala Iacob habetur Genes. 28. De vitulo

aureo 3 Reg. 12. Deinde convertimus nos ad ipsius montis

considerationem, qui est valde excelsus; sed quia consurgit a

campestribus montes contra occidentem ei incumbunt et sunt eo altiores.

Et totus mons est saxosus, durus, sterilis, praeceps, in cujus

summitate stetit una capella, quae est modo destructa, cujus muri et

ruinae hodie patent, et videtur ibi fuisse olim monasterium. Et tantum

de illo.

De regressu peregrinorum contra civitatem sanctam Jerusalem.

Igitur cum per horam in sancto monte fuissemus, paravimus nos ad

descensum. Quidam autem juvenes milites nos praecesserunt per saltus et

cursus descendentes, nos vero mature sequebamur per scopulos et rupes,

per saltus et clivos. Cum in descensu supra praecipitium quoddam satis

altum venissemus, audivimus in crepidine montis sub principio clamores

et tumultus contendentium et litigantium et irascentium lingua arabica

et teutonica. Audivimus inter haec quendam inclamantem latrocinium

verbis teutonicis (#B#) Mordjo, Mordjo. His auditis statim intelleximus

, milites illos, qui ante nos descenderant, esse in tribulatione, et

festine per saltum cecidimus et per praecipitium nos submisimus et

usque ad locum certaminis venimus. Stabant autem quinque peregrini

nobiles in una crepidine et montis concavitate, habentes lapides in

manibus, parati ad jactandum, et quatuor Arabes stabant ante crepidinem

etiam cum lapidibus et collitigabant, quia Arabes petebant ab eis

pecuniam pro pedagio, quam illi dare nolebant. Nos autem tamquam

mediatores in medio stetimus, ne lapides contra se mitterent, quia, si

hoc factum fuisset, omnes peregrini tamquam salvi conductus fractores

habiti fuissent, et in tribulationem magnam venissemus. Vix autem

nostros socios induximus, quod lapides deponerent; postulabant etiam a

nobis pecuniam, sed diximus eis, quod ibi nihil vellemus solvere, sed

in exercitu coram ductoribus nostris. Et ita eduximus fratres nostros

de caverna, et eripuimus eos de manibus Arabum. Si autem fortiores

nobis fuissent, nullatenus nos cum pace dimisissent, nam quinque nostri

peregrini devorassent istos quatuor Arabes, si se defendere voluissent.

Cumque sic ab Arabibus illis descenderemus, minabantur nobis quod se

vindicare vellent de nobis, sicut et fecerunt, ut patebit. Venimus ergo

ad exercitum ad umbram et ad aquam, emimus panem et uvas et collationem

fecimus. Arabes autem praefati convocatis ad se complicibus suis cum

lanceis et armis locaverunt se e regione in medium, per quod transituri

eramus. Cum ergo sol occasum peteret, et fervor ejus remissus esset,

consurreximus de loco illo et asinis ascensis in campum processimus.

Occurrerunt autem Arabes nobis et transitum prohibuerunt, quousque

pedagium pro transitu in montem eis solveretur, et pro temerata

resistentia peregrinorum eis etiam satisfieret. Dicunt enim Arabes, se

esse dominos omnium solitudinum et desertorum, et ideo de salvo

conductu non curant, sed pedagia a transeuntibus per eremos exigunt.

Post longam ergo disceptationem coëgerunt Sarraceni ductores nostri

ipsos patronos ad dandum octo ducatos ipsis Arabibus pro pedagio montis

et pro violentia, quia peregrini lapides contra eos levaverant et ab

eis vi recesserant. Hanc pecuniam patroni dabant cum maxima

indignatione et nobis maledicebant, volentes scire, qui fuissent in

isto facto peccantes, sed nullus voluit eis dicere, quia, si scivissent

illos peregrinos, nova exactione pecuniae mulctassent. Expediti ergo et

dimissi per Arabes descendimus contra Jericho, eam tamen ad sinistram

dimisimus, et contra austrum ad radicem montium processimus, ut ad

regiam viam, per quam de Jerusalem descenderamus, veniremus. Supra

Jericho autem ad publicam stratam venimus ad unam testudinatam

domunculam in modum capellae, et ibi est locus, in quo Dominus Jesus

duos coecos illuminavit, ut habetur Matthaei 20. (#211 A#), quorum unus

erat notus multis, et dicebatur Bar Thimaeus, filius Thimaei, quem

solum nominat Marcus cap. X. In hoc loco de asinis cecidimus et Domini

Jesu vestigia deosculati sumus, et indulgentias percepimus (†). Ab illo

loco ad ascensum montanorum venimus, quae sunt montana deserti Adammim.

In eo enim erat quondam villa sita, cujus ruinas vidimus, nomine

Adammim, i. e. ascensus rubentium, propter sanguinem, qui illic crebro

a latronibus fundebatur, et ab illo castello totum desertum illud a

Iericho sursum usque ad Bethaniam dicitur Adammim, et ad auxilium

viatorum hujus sanguinarii et cruenti loci fuit castellum ibi

aedificatum, praedictum Adammim. De hoc loco habetur Josuae 18. Dominus

quoque in parabola hominis descendentis a Jerusalem in Iericho

recordatur hujus insecurissimae viae de homine spoliato et sauciato,

Lucae X. Unde hodie Teutonici castellum praedictum et desertum nominant

Rotbach, quasi rivus sanguinis. Ascendunt enim Arabes miseri et

latitant in illo deserto juxta viam et spoliant transeuntes, nec audent

Sarraceni nisi bene associati descendere vel ascendere. Cum ergo

desertum Adammin ascenderemus, sine intermissione agitabant et

stimulabant nos ductores nostri ad celerem processum, quod quidem in

peregrinatione mea secunda leve fuit omnibus. Sed in prima quantam

sustinentiam habuerimus per illam viam non facile dixerim. Audeo

dicere, quod in me ipso et in aliis sociis meis majores miserias et

defectiones expertus sum in peregrinatione Jordanis tantum in prima mea

pereginatione, quam in omnibus viis secundae peregrinationis. Igitur in

tenebris venimus ad saltus et clivos praecipites et in ascensum

praecipitiorum cogebant nos de asinis descendere, et pedestres ire, et

vix poteramus spirare prae inedia. Vidi multos peregrinos in asinis

sedentes, qui non poterant prae debilitate frenum aselli tenere, unde

aliqui de asinis cadebant et dimissis asinis in terra jacebant, quos

tamen Sarraceni cum indignatione procedere cogebant. Laborem illius

itineris intolerabilem reddebat noctis caligo et periculum

praecipitiorum et debilitas perigrinorum et importuna stimulatio

Sarracenorum; sicut enim aurigae ducentes gravia pondera in curribus

per praecipitia et clivos montium altos continuis clamoribus et

verberibus bestias minantur et stimulant, sic nostri ductores sine

intermissione nos et bestias nostras stimulabant per vias

periculosissimas, in quibus casus bestiae mors et praecipitatio fuisset

hominis. Adeo durus et gravis erat labor ille, quod si quis cum lumine

peregrinorum facies contemplatus fuisset, madentes maxillas prae

lacrimis vidisset et oculos prae fletu rubentes eorum, qui in nostris

partibus auro, argento et gemmis ornantur. Audivi in illa nocte

gementes et flentes et quosdam orantes, nonnullos vero maledicentes

sibi ipsis, viae, terrae, militiae suae et Sarracenis. Alios vero

audivi pro sui excitatione mussitantes in se ipsis. Sed in his omnibus

comperegrinae et sociae nostrae annosae vetulae antecedebant nos,

praeripientes loca militum, et nec gemebant, nec (#B#) conquerebantur

de labore, sed fortiores viris et militibus audaciores primae in acie

procedebant. Magnam verecundiam faciebant nobis istae vetulae sua

infatigabilitate, unde quidam miles dixit mihi: ecce, frater, non credo

has vetulas esse foeminas, sed daemones sunt, mulieres enim, praesertim

annosae, sunt fragiles, tenerae et delicatae, istae autem sunt ferreae,

cunctis militibus fortiores. Optabam Salomonem affuisse in nostro

exercitu, et invenisset non unam, sed plures mulieres fortes. Suo

namque tempore statuit pretium unius mulieris fortis de ultimis finibus

mundi, ut habetur Prov. 21., sed non unam invenit, unde Eccles. VII.

dixit: virum fortem unum ex mille reperi, mulieres ex omnibus non

inveni. Si autem fuisset in nostro exercitu, non invenisset unum virum

fortem, omnes erant fracti laboribus, et extenuati inedia, nulla vero

mulier erat infirma, nulla suspirabat, nulla prae labore gemebat. Sed

unde fragilibus fortitudo, mulieribus robur, nisi ab eo, qui infirma

mundi eligit, ut confundat fortia, qui praetulit eas viris, ne quis

glorietur de sexu, de fortitudine, pulchritudine, juventute et de

nobilitate. Siquidem nec ipsae erant viri, nec fortes, nec pulchrae,

nec nobiles, et tamen omnes labores peregerunt sine defectu, per quos

militia acquiritur. Et in hoc confudit Deus superbiam illorum militum,

qui eas dedignabantur habere socias, et qui perditionem unius illarum

parvi pendit in solitudine Jordanis, ut patet supra fol. 201 A. Et ibi

quaere plura de his. Sed rideas forsan, et muliercularum deliramenta

subsannes! Ad haec Jeronymus contra Vigilantium: non, inquit, erubesco

earum fidem, quae primae viderunt Dominum resurgentem, quae mittuntur

ad Apostolos, quae in matre Domini Salvatoris sanctis Apostolis

commendantur. Ut quid autem praeconio illarum vetularum tantum immoror!

Sufficiat ergo ad praesens.

Igitur circa medium noctis post fatigas multas et altum ascensum

venimus ad fontem de saltu emanantem, qui, ut opinor Josuae 18, fons

solis nominatur, ex eo forte, quod contra solis ortum stat et solis

radiis percussus calescit. Vel forte Spiritu Sancto praeordinante sic

dictus est fons ille, quia sol justitiae, Christus, Deus noster, ex eo

crebrius bibisse creditur, quia multotiens per illam viam descendit et

ascendit. Juxta hunc fontem jusserunt nos ductores nostri descendere,

quo audito prae gaudio non descendimus, sed de bestiis cecidimus. Est

etiam circa fontem domus antiqua et destructa, de qua quatuor muri

tantum manserunt, quae olim diversorium erat sive hospitium, et dicitur

domus Rubea, etiam a deserti nomine Adammim. Hanc domum ingressi sumus

et accensis luminibus locum aptavimus removentes hominum et bestiarum

stercora, quibus erat repleta, et lapides aptavimus pro sessione et

dormitione.

Cumque locum purgavissemus, consedimus et reliquias ultimas de sacculis

produximus et manducavimus. Major tamen pars prae lassitudine statim,

ut de asinis descenderunt, in terram se projecerunt, et nec comedere

nec bibere nec loqui poterant, sed quiescere optabant. Circa fontem

autem erat tumultuosa compressio tam hominum quam bestiarum pro aqua,

pro qua etiam infirmi clamabant, quia omnes eramus sitibundi et fluxus

fontis exiguus, et multa litigia fuerunt ibi exorta inter nos et

Sarracenos, quia ipsi stabant ante cannam et sicut vaccae bibebant, at

nobis dare locum nolebant. Finita autem qualicumque commestione et

potatione lumina exstinximus (#212 A#) omnia et dormire incepimus in

humo super lapides et magno ac gravi sopore oppressi sumus. Sicut enim

esuries dicitur bonus cocus, quia omnem cibum bene sapere facit; sic

labor dicitur esse bonus lectus, quia omnem locum dormitioni et quieti

facit aptum. Fuit enim periculosum dormire in loco isto, primo propter

murum ruinosum, de quo lapides resoluti a caemento dependebant super

capita nostra, ruinam minantes; secundo propter serpentes et

scorpiones, qui in antiquis muris et sub lapidibus latitant, praecipue

in locis, ubi aqua prope est; tertio propter pediculos ovium, asinorum

et aliarum bestiarum, et praecipue propter quosdam vermiculos, quos

nominant pediculos Pharaonis, quorum multitudo in humo deserti

decurrit, ut patebit fol. 247, qui etiam hic in terra serpebant; quarto

propter duritiem stratus; et quinto propter fures Sarracenos, qui

comitabantur nobiscum. His tamen omnibus non obstantibus omnibus curis

remotis fortissime dormivimus. Dixerunt autem nobis ductores nostri,

quod ante diluculum vellent nos excitare; sed aliter accidit, quia et

ipsi fessi erant, sicut nos, quamvis non tantum laboraverint, et tam

ipsi quam nos dormivimus usque ad ascensum solis. Juxta hunc fontem

refocillatus fuit David, cum lassus venisset de Jerusalem cum suis, ut

dicitur 2 Reg. 17.

De progressu peregrinorum et ascensu eorum contra Jerusalem.

Vicesima prima die, quae est Praxedis Virginis, orto sole, qui jam

cacumina et rupium prominentia culmina aureo splendore perfuderat,

inceperunt Sarraceni impatienter magnis clamoribus excitare nos: aliqui

clamabant in eorum lingua[TR40] roy, roy; aliqui trica, trica; aliqui

cabalca, cabalca; aliqui in nostra lingua, cujus aliqua verba

didicerant, clamabant uff, uff, rita, rita, quod etiam praecedentia

signant.[TR41] Surreximus ergo et elevatis oculis solis lumen vidimus

in altis culminibus, eramus enim in profundo et undique montibus

scopulosis cincti fuimus. Bene autem ex quiete confortati fuimus et

refocillati, et aquam hausimus in flascos nostros de fonte Salvatoris,

et a loco recessimus trahentes asinos ad manus, quia declivus praeceps

ibi erat ad longum spatium sursum, nec in bestiis sedentes manere

poteramus et incepimus mane sudare adhuc absente solis fervore. Interea

ad quandam petram venimus, quae stabat ut clibanus ad latus, de qua

dicunt, quod sit thaben Boen, i. e. lapis Boen, filii Ruben, qui facit

terminum terrae filiorum Juda, secundum Hieronymum de distantiis

locorum. De quo lapide habetur Josuae c. 18. Ex quo tamen textu

videtur, quod magis inferius ultra castellum Adammin sit lapis iste.

Sed parum refert, sive sit ille vel alius, nos antiquam rei memoriam

ibi mirati sumus.

De loco annuntiationis beatae Virginis ipsi Joachim[TR42] factae.

Boen lapidem posttergavimus et in ascensu clivi vidimus in dextro

latere domum vetustam inter scopulos et arbusta, quae in eo loco stat,

in quo pastores Joachim, patris beatissimae Mariae Virginis, greges

pascebant, (#B#) ad quos ipse Joachim confugit, quando opprobrium

sterilitatis sibi fuit publice objectum et munera ejus de altari

abjecta in templo, et ibi in tristitia degit, Deum devotis precibus

pulsans, ut sibi misereatur et patientiam ei dare dignaretur. Quodam

autem die, cum devotius et ardentius oraret, ecce angelus Gabriel cum

immenso lumine oranti astitit, quem ille, ut vidit, obstupuit et

turbatus fuit, cui angelus: noli timere, Joachim, quia exaudita oratio

tua, et lacrymae tuae adscenderunt ante Deum, et ecce, Anna uxor tua

pariet tibi filiam, et vocabis nomen ejus Maria, et Spiritu Sancto

replebitur adhuc ex utero matris suae. Haec erit major excelsior

omnibus mulieribus, et virgo in perpetuum manebit, et nihilo minus

filium altissimi concipiet et generabit et mater filii Dei vocabitur.

Et hoc tibi erit signum: dum veneris ad Jerusalem et per auream portam

ingredi volueris, Annam uxorem tuam obviam habebis, quae in tuo aspectu

jucundabitur corde. Et his dictis disparuit angelus. In hoc ergo loco

prostrati adoravimus, et indulgentias recepimus (†). Porro quidam

peregrinus inter collocutiones circa hunc locum hoc problema adduxit:

ecce, inquit, facimus festum de Sancta Anna, et non de S. Joachimo, qui

tamen aeque sanctus fuisse, ut Anna, deprehenditur ex illa legenda. Hoc

problema quidam solvere conati sunt inducentes mirabiles errores de

conceptione beatae Virginis; dicentes, eam ideo fuisse non in originali

peccato conceptam, quia antequam Joachim et Anna[TR43] convenirent sub

aurea porta, inventa est in utero habens de Spiritu S. Alii dicebant,

quod solo osculo Joachim conceperit sine virili semine Anna. Et multae

inconvenientiae fuerunt inductae ab eis, qui caussas assignare

contendebant, quare Annae festum potius quam Joachim celebraretur.

De Bacurim, ubi Semei maledixit David regem.

Ulterius ascendimus et per latus clivi montis Bahurim processimus, in

quo quondam fuit castrum, Baurim nomine, de quo habetur 2 Reg. 16.

Aliqui libri habent Bahurim. Via vero regia sub castro descenderat.

Stetimus ergo ibi et factum memoria dignissimum consideravimus.

Siquidem rex David pulsus de Jerusalem cum omni suo exercitu a suo

filio Absalon cum ad hunc locum venisset, egressus est de castris

quidam Semei dictus et stetit regemque et universos servos ejus

maledixit et lapides contra eos misit et terram in eos deorsum sparsit.

Cum eum quidam interficere vellet, prohibuit David nolens, quod sibi

pro illa injuria quidquam mali fieret hac vice. Mirabamur sancti illius

regis patientiam et miseriam, et nobis ipsis indignabamur, qui ad

unicum et leve verbum movemur contra proximos ad ultionem capiendam.

Ecce enim, hic rex David nudis pedibus transit cooperto capite, flens,

et omnes servi ejus cum eo amaricati, fugati de propriis domibus, et

servus unus, miles, accurrit et maledicit, lapides contra regem mittit,

terram contra eum spargit et maledictiones ingeminat et crimen laesae

majestatis utique puniendum committit. Ad haec tamen omnia rex mitis

non irascitur, non commovetur, humiliter pertransit et commotos

compescit, dicens: dimitte eum, ut maledicat nunc juxta praeceptum

Domini, si forte respiciat Dominus afflictionem meam et reddat mihi

bonum pro maledictione hac hodierna. In tota serie sacrae Scripturae

vix ita lamentabilis textus habetur, sicut ille de emigratione David et

de patientia ejus in sua maledictione (#213 A#). Cum enim homo textum

illum scit et locum hunc pertransit, a lacrimis vix se cohibere valet

recogitans tantam pietatem. O quantum in hoc loco flevisset beatus

Gregorius, cum eum legamus flevisse in foro Trajani imperatoris propter

misericordiam, quam ibi cuidam viduae se petenti praestitam legerat!

Incomparabiliter major misericordia est, misereri injurianti et

maledicenti, quam petenti et benedicenti. Ab hoc loco David usque ad

fontem solis descendit, et lassus juxta eum quievit. Nos vero a loco

ulterius sursum ascendimus, et montem Oliveti a longe vidimus cum

ecclesia ascensionis Domini in ejus cacumine locata, in cujus aspectu

gavisi sumus videntes, nos prope esse Jerusalem.

De planitie ante castellum Bethania.

Rursum consequenter processimus et in planitiem quandam venimus, a qua

consurgit mons Oliveti ab una et mons offensionis ab alia parte, In hac

planitie finitur desertum Adammin, nam ab ea deorsum usque ad Jordanem

est vasta solitudo, demto circulo, quem irrigat fons Helizaei; sed ab

ea contra montem Oliveti, in cujus accubitu est sita, horti et pomaria

et viridaria sunt pulcherrima. In hac planitie est castellum Bethania,

dependens ad montem Oliveti, a quo protenditur usque in planitiem, quae

planities est petrosa latissimis et planis petris, ac si esset

pavimentata arte. In locis vero, ubi non est humus petris obductus,

stant olivae et alia fructifera virgulta. Sunt etiam in ipsa planitie

multae cisternae in profundis per durissima saxa incisae. Processimus

ergo in planitie contra Bethaniam et ante castellum ad unum lapidem

erectum venimus ita positum, quod quis super eum sedere potest; est

tamen lapis immobilis, de profundo terrae consurgens, et est

durissimus. Super hunc lapidem dicitur Dominus Jesus sedisse, quando

mortuo Lazaro ascendit de regione Jordanis, et ante ingressum castelli

consedit, ubi Martha ad eum venit, et fidelissimum dialogum ibi habuit

cum Domino Jesu de fide, de resurrectione, de vita aeterna. Similiter

et Maria Magdalena ad hunc locum Christo occurrit obvia, flens, eum

absentem fuisse in morte Lazari fratris sui; de quibus habetur Johannis

XI. In hoc ergo loco sacro stetimus et Officium signatum in

processionali persolvimus et hoc facto in terram nos prostravimus et

locum deosculati sumus et indulgentias plenariae remissionis accepimus

(††). In hoc sacro loco Dominus lacrimas fudit, se ipsum turbavit ad

fletum duarum sororum, unde cantatur de eis: O felicis soror utraque

meriti, quarum lacrimis est motus fons ipse pietatis. Credo, quod in

hoc loco ante tempora steterit capella vel aliqua ecclesia.

De domo et apotheca S. Mariae Magdalenae.

Ab hoc loco processimus ad dextram partem ad jactum arcus et ad unam

antiquam destructam ecclesiam venimus, quae in loco stat, ubi erat

habitatio sanctae Mariae Magdalenae singulariter. Fuerunt enim divites,

Lazarus, Maria Magdalena et Martha, et habebant plures habitationes, in

castello et extra castellum, et in Jerusalem, et castrum Magdalum in

Galilaea. Haec autem domus erat Mariae Magdalenae, et post conversionem

suam (#B#) in ea fuit apotheca pro Domino comparans species aromaticas,

et ibi ex eis confectiones et unguenta confecit contra sudores et

calores, contra frigora et algores et lassitudinem, et ubicumque

sequebatur Dominum, aromata pretiosa haec confecta secum ferebat et

dominica membra ungebat. Illa enim, quae ante conversionem pro deliciis

sui corporis utebatur, postea convertit ea pro dominici corporis

consolidatione. In hac ergo destructa ecclesia Officium praescriptum

persolvimus, et indulgentias plenariae remissionis accepimus (††).

De domo S. Marthae, quae fuit hospitium Domini.

Inde progressi ad partem sinistram praedicti lapidis venimus ad murorum

antiquorum ruinas cujusdam domus singularis, et dicitur fuisse domus

sanctae Marthae, in quam ipsa saepe Dominum invitavit, sicut dicitur

Lucae X.: et mulier quaedam Martha nomine excepit illum in domum suam.

In hac domo accusabat Martha Mariam sororem suam apud Dominum, et

Dominus sententiam pro Maria protulit, dicens: Unum est necessarium,

Maria optimam partem elegit etc. In hoc loco terram deosculati sumus et

indulgentias accepimus (†) cantatis et lectis orationibus in

processionali praescriptis.

De ecclesia sepulchri S. Lazari, in quo jacuit quatriduanus.

Deinde convertimus nos ad castellum Bethania, et ingressi venimus ad

unam magnam ecclesiam et pulchram, sed clausam. Incolae autem Bethaniae

acceptis paucis denariis a patronis eam aperuerunt nobis, et ingressi

in dextra ecclesiae parte venimus ad sepulchrum Lazari, in quo

quatriduanus mortuus jacuerat, quando eum Dominus suscitavit, ut

habetur Joh. XI. Stetimus ergo ante sepulchrum Lazari, et Officium

signatum persolvimus, et ipsum sepulchrum deosculantes indulgentias

(††) plenariae remissionis accepimus. Et ascendimus de sepulchro ad

altare majus, ubi est locus, in quo Dominus Jesus stetit et clamavit:

Lazare veni foras etc. Haec ecclesia fuit quondam solemnis per sanctam

Helenam super sepulchrum Lazari aedificata, et ultimo tempore

Christianorum erat juxta eam monasterium monialium Ordinis S. Lazari

sub regula S. Benedicti. Vestitus earum fuit tunica alba et pallium

nigrum, sicut Johannitae, cum cruce viridis coloris. In alia Bethania

trans Jordanem, ubi erat Johannes babtizans, ut habetur Joh. 1., erat

simile monasterium ejusdem Ordinis, et erant moniales illae valde

divites et religiosae. Unde monasterium illud fuit septum olivis, ita,

quod non poterat videri a descendentibus de monte Oliveti. Ab hoc

monasterio fuerunt missae sorores etiam ad alias mundi partes ad

aedificandum similia monasteria. Unde in comitatu dominorum de Kyburg

prope Thuregum est hodie unum de illis monasteriis et dicitur ad

sanctum Lazarum Imgfren. Post perditionem terrae sanctae fuerunt

moniales dispersae et monasterium destructum et oppidum, demta ecclesia

cum sepulchro, quod adhuc stat, et est marmorea tumba elevata, et sub

ea est spelunca, quae est obstructa. Sarraceni etiam nobiscum

sepulchrum hoc honorant, quia omnia loca, in (#214 A#) quibus aliquid

gloriosum est per Dominum actum, honorant, sed in quibus aliquam

ignominiam sustinuit, detestantur. Ecclesia illa est exsecrata et

altaria ejus diruta, et quando nos in ea eramus, erat plena manipulis

frumenti, sicut horreum rusticorum.

De domo Simonis leprosi, hospitio Domini.

Ab illa ecclesia consequenter adscendimus in quandam aliam destructam

ecclesiam, cujus ruinae magnae ibidem jacent, et unus murus de ea

remansit, in quo videtur, fuisse ecclesiam pretiosam, et habuit

pavimentum, vario marmore stratum, cujus reliquias deprehendimus. Haec

ecclesia in eo loco fuit constructa, in quo stetit domus Simonis

leprosi. De qua loquuntur Evangelistae Matth. 26. Marcus 14.

In hanc domum venit Dominus Jesus invitatus sabbatho palmarum, et ibi

M. Magdalena effudit unguentum super caput discumbentis, et ibi

murmurabant discipuli de perditione, ut habetur, ubi supra, et Joh. XII.

Et est alia domus Simonis, sed non illius, qui fuit in Jerusalem, in

quam venit Maria Magdalena, quando primum conversa fuit, ut habetur

Luc. 7., de qua dictum est fol. 139. A. Haec autem dicitur domus

Simonis leprosi, non quod fuerit leprosus, quando coenam illam

notabilem ibi fecit, sed prius fuerat leprosus et a Domino mundatus, et

nomen tamen leprosi retinuit In hoc ergo loco orationibus praescriptis,

peractis indulgentias recepimus (†).

De castello Bethaniae, et ejus descriptio.

Bethania castellum quando sit constructum, vel a quo, non inveni, non

etiam in tota veteris testamenti scriptura fit mentio, nisi forte sub

alio nomine, quod tamen non inveni, nisi Bahurim fuerit, de quo

superius fuit mentio habita. Omnes autem Evangelistae non solum de illa

Bethania mentionem, sed etiam de ea, quae est trans Jordanem, faciunt.

Credo, novum castellum fuisse tempore Christi. Ruinae ejus ostendunt

fuisse munitum et gloriosum, sed non magnum. Hodie est villa populosa,

in qua insidiosi Sarraceni sunt; ad montem Oliveti adhaeret in ejus

orientali parte, nec de ea potest videri Jerusalem civitas propter

montem Oliveti obstantem, ad latus tamen montis Oliveti per medium ejus

et montis ascensionis est respectus ad vallum Gehenna et ad montem

Gyon. Erat autem Bethania castellum Mariae, Marthae et Lazari, ut

dicitur Joh. XI., et distat a Jerusalem XV stadiis, quae faciunt IV

milliaria italica, et unum non magnum alemannicum. Et de illo castello

loquitur pulchre Bernhardus in sermone ad milites templi, cap. 13.; cui

placet, videat ibidem.

Recessus peregrinorum a Bethania contra montem Oliveti.

Postquam igitur in Bethania loca sancta vidimus, ad Jerusalem nos

convertimus. Licentiavimus autem asinarios nostros, ut via regia et

propinquiori redirent in Jerusalem, per quam egressi fueramus, ut patet

fol. 193 A. Nos vero redire intendebamus per illam sanctam viam

ambulando cum devotione per pedes, per quam Dominus Jesus in die

palmarum e Bethania venit in Jerusalem, sedendo in asino. Reversi sunt

ergo asinarii in (#B#) Jerusalem descendentes per viam inferiorem, cum

quibus multi peregrini redierunt, qui festinabant ad cibum coctum et ad

loca quietis. Siquidem ab egressu nostro de Jerusalem usque ad reditum

non gustavimus cibum calidum; major tamen pars mansit in Bethania, cum

quibus et ego mansi, et forte nulli remansissent, si ego eos non

induxissem. Cum ergo illi a nobis recessissent, exivimus et nos de

Bethania et ante viculum inscii venimus in unum Sarracenorum

coemeterium, per quod transire necesse erat, vel circuire; transivimus

ergo. Et ecce mulier sarracena a longe stans et videns accurrit ad nos

et cum clamoribus magnis nos inclamavit et cum lapidibus contra nos

jecit, ejiciens nos de coemeterio. Cum festinantia ergo aufugimus, ne

ad clamores alii Sarraceni accurrerent et nos vexarent; non enim

possunt sustinere, quod supra sepulchrum suorum mortuorum calcemus, ut

patet fol. 82 in artic. 3. Venimus ergo ad viam, quae ducit super

montem Oliveti, per quam Dominus Jesus in die palmarum sursum ascendit.

Cum devotione ergo, silentio et oratione[TR44] ascendimus per hortos

ficorum. Ad unum autem hortum venimus, in quo vidimus maturas ficus

magnas, blavii coloris. Duo autem hortum ingressi cum arbores

ascendissent, advenit una vetula eosque cum lapidibus et clamoribus de

horto expulit, portaverunt tamen nobis de fructibus illis, de quibus

jejuni manducavimus, et progressi sumus adscendentes per clivum sursum.

In hac via invenimus multos sparsos lapillos quadratos, de polito

marmore et vario, et quidam frater extra viam modernam nos duxit, et

ibi reperimus pavimentum campi stratum polito marmore et vario.

Siquidem S. Helena omnes vias, per quas noverat Dominum Jesum

transivisse in hebdomade poenosa, marmore stratas decoravit a Bethania

sursum usque ad montem Oliveti, et ab alia parte deorsum usque ad

portam auream, et illius structurae manifesta vestigia multotiens

reperi, et praesertim, quando quis extra viam ad latus ascendit. Est

enim via moderna profunda ex frequentia itinerantium facta, et dum quis

ad latus adscendit, et manibus superius terram ejicit, et foramen

facit, invenit marmore polito antiquam viam stratam. Haec ego ipse

experientia didici ita esse etc.

De regressu peregrinorum in Jerusalem per viculum

Bethphage sacerdotum.

Consequenter ulterius progressi sumus et in locum venimus, ubi quondam

stetit viculus sacerdotum Bethphage, de quo habetur Matthaei 21. Ab hoc

viculo misit Dominus duos discipulos in Jerusalem, ut adducerent asinum

sibi, ibique eos exspectavit. In hoc loco cantavimus cantum: Cum

appropinquaret Dominus etc., et vestigia Redemtoris nostri deosculati

sumus et indulgentias percepimus (†). De Bethphage loquitur beatus

Bernhardus commendabilia in sermone ad milites templi cap. 12. A

Bethphage non potest adhuc videri civitas sancta, progressi ergo

consequenter clivum montis Oliveti adscendimus et ad unum districtum

venimus, per quem est ascensus praeceps ad IX gradus, et ibi est

positus lapis longus ad mensuram ipsius clivi et latus ad latitudinem

(#215 A#) viae, et arte latomorum sunt gradus per incisionem facti in

lapide, per quos possunt homines et bestiae ascendere clivum. Hic lapis

in longum est per medium divisus, ac si esset cultello incisus, et

dicunt, quod Sanctorum antiqua traditio habeat, saxum hoc fuisse

scissum in passione Domini in testimonium omnium ibi transeuntium et in

perpetuam memoriam. Hos gradus deosculati sumus propter miraculum et

propter Domini vestigia, quod non dubitamus, [eum] saepe ibi

transivisse. Cumque ab hoc loco ascendissemus altius, inceperunt

culmina turrium civitatis sanctae apparere, primum autem culmen, quod

vidimus, fuit ipsius campanilis et turris ecclesiae sancti sepulchri,

de quo etiam vide fol. 132 A. Et hoc hodie praeeminet cunctis

aedificiis et statim post vidimus totam civitatem sanctam jocundissime

resplendentem, in cujus aspectu exhilarati et laetificati fuimus, habet

enim haec dulcissima civitas quendam delectabilem aspectum valde, qua

mens intuentis jocundatur. Hoc enim pro certo scio, quod aspectu illius

civitatis numquam potui satiari, quanto enim quis diutius eam aspicit,

tanto magis sibi dulcescit, et quodammodo hominis affectum ad se rapit.

Dominus enim Jesus hac via vadens civitatemque videns flevit super eam,

motus compassione ex corporali ejus inspectione; non enim sine caussa

dicitur Jerusalem Visio pacis. Ab alia ergo parte montis Oliveti

descendimus per viam descriptam fol. 152 B. et transito torrente Cedron

in montem Syon adscendimus et cum gaudio suscepti a fratribus et

comestione peracta ad quiescendum nos locavimus, quia statim ad alios

labores transituri eramus.

[Transcriber's Note: Image designating a nocturnal vigil.]

(#B#) De tertio ingressu peregrinorum in

dominicum sepulchrum, de abusionibus in eo fieri

consuetis.

Die qua supra, videlicet XXI., meridie transacta cum advesperasset,

vocati sunt peregrini in ecclesiam sancti sepulchri, et cum in atrio

essemus, venerunt domini Mauri et eodem modo nos in ecclesiam

intromiserunt per omnia, sicut dictum est fol. 108. A. Et ingressi

fecimus sicut dictum est ibidem, cum majori tamen studio discurrebant

peregrini illi per loca sancta, quae sciebant se amplius non

ingressuros, et clenodia sua ad loca sancta applicabant, sicut prius

saepe fecerant, eodem modo, quo dictum est fol. 36. B. Cum minori autem

serio et majori distractione deduxerunt milites noctem illam, quam duas

alias noctes, quibus vigilias ad sanctum sepulchrum celebraverant. In

prima enim nocte occupati erant ad disponendum se ad sacram

eucharistiae communionem cum confessionibus, et adhuc magis affecti

erant ad loca sancta, ut patet fol. 119. B. In secunda nocte

sollicitabantur pro militia sua, et cum illa nocte eam deduxerunt sic,

ut patet fol. 183. B. Sed per noctem illam , quia nihil singulare prae

manibus habebant, otiosis operibus et vanis vacabant, non quidem omnes,

sed illi duntaxat, qui minus affectuosi erant, quorum, heu! major pars

erat. Videamus ergo, in quibus occupati fuerint illi indevoti, ingrati,

sine affectione et sine disciplina peregrini. Quidam perfunctorie locis

sanctis transcursis sedebant et manducabant ac bibebant de sacculis

suis, quos repletos cibis intulerant, et in longum cavillationes

protrahebant, et mox somno pressi loca solitaria et angulos quietos

petebant, in quibus dormiebant tota nocte, ad VI vel VII horas, ac si

in cameris suis jacerent. Alii magis crapulosi quam pigri provisionem

sibi fecerunt de bono et forti vino, et de allectivis cibis ad

potandum. Et illi post locorum sanctorum cursoriam visitationem

consederunt, ingurgitantes se, ac si illa sanctissima ecclesia esset

taberna, nec finem faciebant, nisi vasa omnium sociorum suorum essent

evacuata.

Alii minus provisi, cum sua vascula evacuassent, sedebant et caussas

mundi inutiles tractabant, de principibus, de litibus, de stipendiis

militiae suae, de comparatione bellatorum, in quibus omnibus

detractiones, litigia, mendacia propriae jactantiae variae fuerunt in

medium sine cura sancti loci deducta.

(#216 A#) Alii saturati diuturnis cavillationibus cum risibus in

ecclesia spatiabantur et capellas locorum sanctorum intrabant, et post

brevem orationem simulatam stabant et colloquebantur sine reverentia

sancti loci, omnia quae incidebant, et loca sancta sine utilitate

inasservabant. Tali modo se habuit ante aliquos annos quidam miles

alemannus, quem aliis in exemplum Deus punivit. Nam dum cum sociis

dissolute circumiret, ingressus est cum eis in dominicum monumentum et

stans ex stolida quadam temeritate dixit: ecce, socii mei, ut non

haesitem me fuisse in sepulchro Domini, et ut vos de hoc possitis

testimonium perhibere, recipiatur hoc, quod facturus sum pro signo

certitudinis. Et hoc dicto ascendit super sanctam tumbam et se super

eam supinus posuit in longum se extendens, et dum sic jaceret ridens,

ecce, manus Domini affuit eumque paralysi percussit et corpus ejus

rigescere coepit, nec se erigere quovis modo valuit, et dum manum

Domini sensisset aggravatam super se, humiliter et cum multis lacrymis

se deportari petiit, sed membrorum suorum naturalem usum et liberum

numquam posthac recuperavit, et claudus et invalidus repatriavit et

paralyticus obiit. Mirum est, quod non in continenti exstinctus fuit.

Alii tota nocte negotiabantur cum mercatoribus. Ad omnia enim loca, ad

quae pergunt peregrini dum sunt in terra sancta, concomitantur eos

mercatores christiani, de genitura orientales, haeretici callidissimi

et avarissimi, nec somnum capiunt interim, quod peregrini in terra

sancta sunt. Et quotiens[TR45] in ecclesiam sancti sepulchri intrant,

illi mercatores cum suis mercibus etiam cum eis intromittuntur, quam

intromissionem pecunia magna comparant, et se directe ante ostiolum

sancti sepulchri locant et expanso panno super pavimentum sua negotia

ibi exponunt. Quidam ergo peregrini, ex quo recessus eorum instabat,

tota nocte illa negotiando vigilabant et diversa emebant. Non enim

solum Pater noster et lapides pretiosos, sed pannos de Damasco, de

Scamolato, et de serico venalia ibi habebant. Et circa hos mercatores

erat magna inquietudo et clamor, sicut in foro. Vidi ibi quosdam

peregrinos nobiles et honorabiles, qui in terris suis negotiationem cum

mercatoribus, etiam in publicis nundinis, tamquam rem inhonestam et suo

statui non convenientem vitabant; hic vero in loco sanctissimo continue

negotiis insistebant, et pannos pretiosos et jocalia comparabant. Et

qui pure propter Deum vel propter militiam de terris suis fuerant

egressi, iam lucri affectu vel cupiditate allecti negotiatores sunt

effecti, insistentes mendaciis, fallaciis, perjuriis, et execrabilibus

juramentis, quae etiam schismatici et haeretici illi, cum quibus

tractabant, facere horrebant, conabantur enim res bono foro emere, ut

(#B#) easdem aliis carius venderent in suis partibus, sicut faciunt

veri mercatores, qui se talibus nutriunt; vel ut jocalibus et clenodiis

amicitias carnales emerent (et) amores multorum, vel ad ostentationem

emtis uterentur. Et in hac mercantia non erat cura de sacro loco nec de

sacro die et festo instante S. Mariae Magdalenae. Nec hoc saeculares

soli faciebant, sed quidam monachi irreligiosi et clerici his

vacabant. Quantum autem scandalum sit apud infideles, quando vident

illos mercatores in ecclesia sedere et vendere, et lucris insistere,

patet ex munditia muschearum suarum, in quibus pro nulla re mundi

aliquid vendere aut emere aut certe de his tractare licet. Nos autem

facimus de domo orationis domum negotiationis et ecclesiam sacram

speluncam latronum constituimus, quod infideles cernentes fidem nostram

rem fatuam et stultam reputant.

Alii non minus praedictis exorbitant et scandalizant tam fideles quam

infideles. Quidam enim nobiles vanitate ducti nomina sua cum signis

progeniei et ingenuitatis suae parietibus templi inscribebant et arma

suae nobilitatis depingebant, vel chartas depictas cum hujusmodi

affigebant in illa et in aliis ecclesiis. Et quidam eorum cum ferreis

instrumentis et malleolis columnis et tabulis marmoreis sua nomina

insculpebant, et omnes inquietabant et scandalizabant. Vidi quosdam

vanos nobiles ad tantam fatuitatem deductos, quod, quando in capellam

montis Calvariae adscendebant et procumbentes supra sanctam rupem, in

qua foramen crucis est, orare se simulabant, et circumpositis brachiis

occulte acutissimis instrumentis insculpebant scuta cum signis, non

dico nobilitatis sed stultitiae suae in perpetuam suae fatuitatis

memoriam. Oportebat autem eos hoc occulte facere, quia, si custos

sanctae rupis, qui est Georicus, vidisset, cum crinibus eos

detraxisset. Eadem insania moti quidam supra tabulam tumbae sanctissimi

sepulchri Domini aculeis sua nomina, scuta et signa infixerunt, Dei

timorem et reverentiam postponentes, ut memoria insaniae et vanitatis

eorum non deleatur, sed jugiter perseveret ad hoc, ut per singulos dies

recipiant maledictionem, tam in monte Calvariae coram cruce dominica,

quam in monumento ante Domini sepulchrum. Quilibet enim devotus et

sincerus peregrinus, qui magnis sumtibus et laboribus et per mille

pericula ad ista sancta loca devenit, dum in praefatis locis se ad

orandum ponit et vanitatem istam inspicit, statim sub oratione fatuo

illi maledicit, qui hanc irreverentiam istis sanctissimis locis facere

praesumsit, et ei mortem aut manus ariditatem, contractionem vel

abscissionem imprecatur, vel Deum exorat, ut suum honorem in illo

vindicet, qui in saxum, positum in titulum divini honoris, praesumsit

insculpere signum sui honoris. Putant enim tales, quod omnes arma eorum

mirentur, et libenter videant: sed hoc dico, quod inter decem mille

peregrinos non unus venit, cui placeant. Si sunt peregrini alieni, qui

ejus signa non agnoscunt, videntes abominantur et praesumtionem

mirantur, (#217 A#) et fatuum eum praedicant, quem numquam viderunt. Si

vero sunt compatriotae, ea detestantur, despiciunt et detrahunt, nisi

forte filius ejus venerit, qui imitator paternae stultitiae factus

complacentiam habebit. Soli nostri teutonici nobiles hac vanitate

utuntur, ac si mundus non haberet nobiles, nisi ipsos. Quantas autem

irrisiones ex hoc sustineant tam a fidelibus quam ab infidelibus, ego

scio et dolens suffusione vultus et verecundia expertus sum aliquoties

inter Christianos et paganos. Longum nimis esset scribere experientias.

Novi quendam, qui habuit semper in bursa sua lapidem rubeum, cum quo ad

omnia loca, ad omnes parietes nomen suum inscribebat, ascendit hic

fatuus nonnumquam altaria et literas nominis sui tabulis altarium vel

lapide rubeo vel pugione aut stilo hoc faciebat, et nomen suum

antiphonariis, gradualibus, missalibus, psalteriis supra in marginibus

vacuis inscribebat, ac si esset auctor libri, cum tamen non unam

latinam propositionem intelligeret, quia purus laicus erat. Studebat

tamen nomen suum et arma in eis locis depingere singulariter, quae

aspectui intrantis vel transeuntis erant patentia. Sed quid accidit

huic? dicere pudet et taedet, nec evagatorio nostro inserere ea digna

judicavi. Hoc tamen dico, quod praedicti peregrini amici et

consanguinei multo auro si possent tollere nomen suum de terra,

facerent; sed et hiimet optarent numquam novisse nomen ejus, qui tanto

studio ubique id depinxit. Tolerabile esset et ad aliquid utile, quod

nobiles nomina sua cum scutis et armis in hospitiis et tabernis, in

praetoriis et in curiis, in turribus, castris, portis et moeniis, in

theatrorum locis, in foris et in torneamentorum et hastiludiorum

plateis et in aliis saecularium locis depingerent et conscriberent, sed

in ecclesiis et in locis sanctis hoc facere est injustum et

irrationabile et criminosum. Tantum enim quidam studium ad hoc

adhibent, et orationem et locorum sanctorum visitationem, imo propriam

dormitionem negligunt. Et exemplo horum aliqui simplices mechanici

acceptis carbonibus sua ignota nomina et suae rusticitatis signa

parietibus apponunt. Sed et clerici et religiosi quidam symea fatuitate

depravati idem faciebant et cum incausto, quod ad sancta loca

consignanda secum tulerunt, parietes deturpabant. De omnibus his miror,

quod non considerarunt vulgare dictum, quod etiam pueri suis

coaequalibus objiciunt, dicentes: _Narrenhend beschisen den liuten die

wend;_ Stultorum manus deturpant latera domus. Si ergo stulti sunt

secundum illud proverbium populare, qui maculant hominum parietes, vere

stultiores aestimandi sunt, qui parietes domus Dei et loca dominica

maculare praesumunt; stultissimi vero dicendi sunt, qui scuta et arma

sua imaginibus Dei et beatae Virginis Mariae, sanctae crucis et

electorum Dei superdepingunt vel affigunt; cum tamen frequenter

nobilium insignia sint figurae aliquarum animalium, vel larvatae

facies, aut monstruosae species, aut inanis colorum aut figurarum ordo,

quae omnia ab antiquis idololatris et gentilium stultissimis diis

plenis daemoniis sunt accepta. Sicut legimus, quod duo filii[TR46]

Osiridis, Anubis et Macedo, peragrantes et vexantes orbem, quorum

primus canem, alter lupum suis armis expressos ferebant, et undique

templis constructis affigebant in caeterorum deorum contumeliam: sic

etiam per nostros nobiles factum est in ecclesia dominici sepulchri,

cujus (#B#) parietes jam confusi stant propter scuta appensa super

picturas. Per circuitum enim rotunditatis erant olim parietes musaico

opere decorati, sed milites et nobiles imaginibus et pretiosis picturis

non parcentes sua scuta appenderunt, quibus Christi et beatae Virginis

imagines velaverunt et clavis perforaverunt. Hujus despectus suscitavit

Dominus ultorem, quadam namque vice venit rex Egypti, Soldanus,

Jerosolymam, adorare in templo suo, quod nominant Salomonis, et

oratione finita ascendit in Anastasim i. e, in ecclesiam dominicae

resurrectionis, ut et ibi oraret; et cum circumspiceret et ecclesiae

magnitudinem et ornatum miraretur, vidit scuta nobilium parietibus

affixa et picturis super inducta, et cum cognovisset, cujus rei gratia

ibi penderent, iratus est valde et cogitavit istam Anastasim totam ad

solum deducere, nisi Deus immutasset mentem ejus. Jussit tamen omnia

scuta dejici et avelli et a parietibus abradi, et in unum congesta

cumulum ignem fecit supponi eaque combussit. Sic ergo iam nec scuta ibi

sunt, nec integrae picturae, sed corrosae et confusae.

Alii per templum circumiverunt cum occultis ferreis instrumentis, et ad

loca sancta accedentes lapides sacros radebant. et rodebant de eis

particulas descindentes et discerpentes, ut ad suas partes deferrent

pro reliquiis. Hoc quamvis speciem pietatis habeat, impietate tamen et

vitiosa curiositate minime caret; privare enim loca sancta suo decore,

et truncare artificiose laboribus et expensis ornata et deformare, quae

ratio dictat nisi errans, vitio obfuscata? Ex hac stulta corrosione

lapidum devenimus in magnas angustias, non semel, sed plus. Quadam

namque vice post peregrinorum recessum cum per noctem in Anastasi

mansissemus, inventum est mane, quod rupes Calvariae corrosa fuit et

tabula monumenti et lapis inunctionis Domini. Quod dum alii Christiani

orientales vidissent, clamaverunt in ecclesia contra nos sicut contra

fures et raptores, et excitata est seditio in nos periculosa, et

comminati sunt nobis, quod vellent conqueri de nobis dominis Mauris et

Sarracenis. Hoc audiens Pater Gardianus expavit, considerans, grande

nobis imminere periculum, et omnes nos ad capellam beatae Virginis

convocavit et auctoritate apostolica excommunicavit corrosores nec de

ecclesia exire permisit, quousque petiae decisae fuerunt sibi

praesentatae. Et ita cum ignominiosa confusione stetimus, et omnes in

nos tamquam in sacrilegos fremebant. Venimus etiam propter similem

causam in magnam tribulationem ad sanctam Catharinam in Arabia, et

profecto horrore et tremore concutior, quando recordor. Fuimus enim

traditi a Calogeris ipsis Arabibus, quousque amara necessitate coacti

fuimus ablata reponere. Has corrosiones non faciunt devotionis causa,

sed aliqui nobiles curiosi, aliquarum ecclesiarum vel altarium patroni

hoc faciunt, ut illis rebus suis ecclesiis concursum hominum excitent

et quaestum habeant, et ita avaritia eos instigat, ut talia (#218 A#)

attentent contra prohibitiones peregrinis factas, fol. 89 B in quinto

et XVI. artic., et fol. 110 B, in IV. et XII. art. Secus autem est de

illis, qui colligunt lapillos de sanctis locis et tollunt reliquias de

eis sine locorum sanctorum decalvatione. Hoc sanctum et devotum est, ut

patet fol. 253 A. His noctem illam quidam deduxerunt, alii divinis

vacabant, et a media nocte usque ad claram diem Missas celebravimus.

De exitu peregrinorum a dominico sepulchro et de

conventu eorum in montem Syon ad tractandum de

recessu eorum a Jerusalem.

Vicesima secunda, quae est festum S. Mariae Magdalenae, cantavimus

Missam in dominico sepulchro de dominica resurrectione, in qua solemnis

mentio fit S. Mariae Magdalenae. Missa autem finita currebant peregrini

recessuri per loca sancta eaque cum lacrimis deosculabantur eis

valedicentes cum moerore propter instantem separationem. Habent enim

pro certo loca sancta vim quandam attractivam, qua in fine magis

attrahebantur peregrini, et in dominicum sepulchrum convolabant,

exibant et intrabant tamquam apes in alvearium. Interea venerunt

Sarraceni nosque de ecclesia ejecerunt, praecipientes nobis, ut omnes

simul ascenderemus in montem Syon, quia ibi aliquid nobiscum tractare

vellent. Exeuntes autem ecclesiam ingressi sumus capellam sanctae

Mariae Magdalenae, quae est in atrio ecclesiae, de qua habetur fol. 122

A, et ejus patrocinia ibi postulavimus, cantantes hymnum: Lauda mater

ecclesia etc. cum antiphona: O mundi lampas etc. Et his peractis

ascendimus in montem Syon et invenimus fratres jam inchoasse Officium

de sancta Maria Magdalena, cui et interfuimus usque ad finem, erat enim

adhuc mane, necdum hora prandii affuit.

De separatione peregrinorum montis Synai ab

aliis, et de conventione eorum.

Post Missam venit dominus praefectus de Jerusalem, Naydan, cum

quibusdam senibus Sarracenis, et dominus Sabathytanco, Calinus major,

id est, magister hospitalis major, Sarracenus Trutschelmannus, et

Elphahallo, Calinus minor, ductor peregrinorum per desertum, et multi

alii de potentioribus. Qui omnes conventum ingressi consederunt in

infirmaria fratrum in magna camera, quam fratres nominant cameram

Venetorum, cum patre Gardiano et fratre Johanne de Prussia et aliis

patribus senioribus, quibus etiam consederunt peregrini notabiliores,

ut dominus Johannes Wernherus de Zimbern, baro, et dominus Johannes

Truchses, et dominus Bernhardus de Braitenbach, camerarius ecclesiae

majoris Moguntinensis, et dominus Fernandus (#B#) de Wernawe, et

dominus Maximus de Roppolstein. Insuper et duo patroni nostri tamquam

principales cum eorum consiliariis ibi praesentes erant, ad quorum

omnium conspectum jussi sunt peregrini ingredi. Et cum omnes praesentes

essemus, intimaverunt nobis per unum eloquentem, quod peregrinatio

hierosolymitana jam esset finita, et nihil amplius restaret, nisi

recessus et repatriatio, ad quam omnes celerrime deberent se disponere.

Si autem aliqui inter peregrinos essent, qui vellent in Jerusalem

manere et ad montem Synai proficisci, illi deberent se modo

manifestare, et in camera manere cum dominis. Alii vero deberent exire

de camera et se ad recessum disponere, quia peracto prandio vellent eos

de Jerusalem educere ad mare. Exierunt ergo omnes peregrini de camera,

demtis duntaxat XVIII, qui remanserunt cum dominis, quorum nomina

ponuntur fol. 221 B. Incepimus ergo tractare de peregrinatione montis

Synai cum dominis, qui quidem tractatus fieri necesse est ante recessum

patronorum et comperegrinorum in praesentia patronorum et aliquorum

expertorum peregrinorum et patris Gardiani, eo, quod post recessum

confratrum pagani remanentes peregrinos pro voto et libitu suo

circumvenientes nimis gravarent et angariarent in pecunia solvenda,

patronis autem adhuc praesentibus discretius procedunt, quia si

indiscretum pretium exposcerent, cum suis confratribus ad mare redirent

et peregrinationi montis Synai resignarent. Reduximus autem formam

contractus super salva guardia nobis praestanda salvoque conductu dando

a Jerusalem Judaeae usque ad Gazaram Palaestinae et a Gazara per

desertum Arabiae usque ad montem Synai, a monte Synai per Madian usque

in Egyptum ad Mathaream, ubi est hortus balsami. Nam usque ad eundem

locum et non ultra durat salvus conductus Trutschelmanni[TR47] de

Jerusalem ad sequentes articulos, quos nos cum ipsis et ipsi nobiscum

confecimus.

Primus articulus. Quod ipse dominus Sabathytanco, Calinus major,

permitteret nobis, quod salvos nos ducere disponeret ab hinc usque in

Egyptum per loca praefata, et quod ipse[TR48] in propria persona suis

expensis et sumtibus nos comitari deberet a Jerusalem usque in Gazaram.

Et hoc fide data promisit.

Secundus. Quod de theloneis sive vectigalibus et exactionibus

praestandis ab Jerusalem usque Gazaram ipse pro nobis de suis

satisfaceret sumtibus et pecuniis. Et hoc exegimus ab eo, quia

scivimus, nos nimis alias per Sarracenos gravari per illam viam.

Tertius. Quod unicuique peregrino pro equitatu asinum disponeret cum

ductoribus eorumdem, qui ductores mucreli nominantur, et quod iidem

asinarii nostri essent Christiani, et ab hinc usque ad Mathaream Egypti

nos ducerent et servirent, et asinis et sibi ipsis in victualibus

provisionem facerent, nisi forte sponte propria peregrini eis quippiam

ministrarent.

(#219 A#) Quarto, quod omnes res nostras, puta vestimenta et cibaria,

suis expensis deferri facerent a Jerusalem, et ad saepe dictam Gazaram,

excepto solo vino, quod ipsi nos nostris sumtibus nobiscum ducebamus.

Quinto, quod in Gazara nobis provideret ipsius expensis de camelis, qui

omnes res nostras portarent usque ad montem Synai et inde in Egyptum ad

Mathaream, et hospitium honestum et competens in Gaza disponeret.

Sexto, quod nobis unum de suis familiaribus deputaret, qui nos loco sui

comitaretur a Gaza usque ad Chayrum Egypti. Et petivimus, ut mitteret

nobiscum Elphahallo,[TR49] qui dicitur Calinus minor, qui saepe numero,

ut patebit, cum peregrinis per desertum profectus [erat], eique

teneremur facere provisionem de cibo ex annona nostra.

Septimo, quod cuilibet peregrinorum utrem unum disponeret pro aqua

devehenda per desertum, nam ad plures saepe dies nusquam aqua in via

illa reperitur.

Octavo, quod concederent nobis licentiam comparandi vina in Jerusalem a

Christianis orientalibus, et quod in camelis vel asinis sine insultibus

Sarracenorum ducere possemus. Nisi enim singularis diligentia

adhibeatur erga emtionem et ductionem vini, cum pace non stabunt

peregrini.

Nono, quod disponat nobis tres papiliones sive tria parva tentoria,

quae per mansiones singulas figere possemus in locis deserti contra

aestum solis.

Decimo, quod quilibet nostrum ipsi Trutschelmanno pro salvo conductu,

teloneis et omnibus atque singulis supra memoratis XXIII persolveret

ducatos, mediam quidem partem ejusdem summae in Jerusalem dans,

reliquam vero in Gazara, postquam ibi de camelis et aliis supra tactis

nobis providisset juxta condictum et tenorem conventionis.

Undecimo, quod totus ille contractus in scriptis redactus sigillis

domini praefecti de Jerusalem et majoris Calini in cancellaria

signaretur et muniretur.

Duodecimo et ultimo, quod, quamdiu mansuri essemus in Jerusalem,

liceret nobis circuire extra urbem et intra ad loca sancta, et quod

intromitterent nos in Anastasim, quando peteremus, et in exitu contra

montem Synai duceret nos in Bethlehem ibique per aliquos dies nos

dimitteret et de Bethlehem in Ebron, ad videndum locum plasmationis

Adae et speluncam duplicem.

Hi sunt articuli conventionis, quos composuimus, et multa litigia et

difficultates habuimus, antequam concordes fieri possemus, et concordia

facta fuit, littera eadem die sigillata, antequam peregrini confratres

nostri recederent, et duos ducatos pro sigillo exposuimus.

De recessu peregrinorum a Jerusalem et repatriatione.

Eodem die, scilicet in festo sanctae Mariae Magdalenae, transacta

meridie, venerunt domini Mauri et Sarraceni cum exercitu non modico, et

omnes asinarii cum asinis in montem Syon, ut inde peregrinos tollerent

et ad mare reducerent. Venerunt autem cum forti et valida manu, ut eos

ab insidiis (#B#) protegerent in via. Sciebant enim insidias esse

paratas peregrinis in via, quia divulgatum jam fuit in patria,

peregrinos multos in Jerusalem esse, ad quorum turbationem omnes

faciliter conspirant et conjurant.

Interea cunctis currentibus et se disponentibus vocaverunt me domini

mei quatuor, cum quibus de patria exivi, scilicet dominus Johannes de

Zimbern, baro, miles, dominus Ursus de Rechberg miles, dn. Heinricus de

Stöffel, baro, miles, dns. Johannes Truchsas, miles, et ultra omnia

bona, quae prius ab eis acceperam, hoc addiderunt, et dederunt mihi

aliquos non paucos ducatos in subsidium expensarum ad montem Synai, et

rogaverunt, ut Deum pro ipsis orarem in locis sanctis existens et quod

loca illa diligenter considerarem et conscriberem. Quibus ego

regratiatus fui et uni eorum litteras tradidi deferendas reverendo

magistro Ludovico Fuchss ad Ulmam, cui scripsi, insinuans ei fortunam

meam per omnia desiderabilem etc. Et his peractis adjuvi servos

dominorum meorum eportare ad asinos res eorum. Porro aliqui milites

recessuri erant valde infirmi, ita, quod non poterant in asinis sedere,

et pro illis fuerunt adducti cameli cum sportis magnis, ab utroque

latere dependentibus, in quibus sportis fuerunt infirmi ad mare ducti,

unus vero juvenis peregrinus adeo infirmus fuit, quod nec in asino nec

in sporta deportari valuit, et illum post se reliquerunt, qui statim

post eorum recessum obiit et in coemeterio fratrum montis Syon sepultus

fuit. Igitur cum cuncti parati asinos adscendissent et recedere

inciperent, multi flebant propter affectum ad loca sancta, a quibus

invite recedebant. Alii vero flebant propter separationem a suis sociis

et fratribus, quos post se relinquebant, inter quos erant domini mei et

aliqui de servis dominorum meorum, qui videntes me flentem se continere

non poterant, sed mecum flebant. Magnam enim cordis amaritudinem habui

in separatione a benignissimis dominis meis, quia non fuerant mihi

domini, sed jocundi socii et fratres. Magis autem flevi calamitatem

eorum, quam suspicabar eis superventuram per mare, quam meam propriam

derelictionem et miseriam, quam passurus eram per vastissimam

solitudinem et per mare in hiemali navigatione, quae semper periculis

plena sunt. Recordabar enim miseriarum et calamitatum, quas in prima

mea peregrinatione in reditu habuerunt peregrini, ut patet fol. 16 per

totum, usque Venetias, et vehementer timui, ne forte et ipsi in has

miserias inciderent.

Recesserunt ergo in nomine Domini a Jerusalem domini patroni ambo cum

dominis peregrinis, cum quibus misimus duos de nostris, ut de galeis

res nostras, quas in ipsis reliquimus, adducerent in Jerusalem.

Venerunt ergo in Ramulam, quae communiter Rama dicitur, et ibi multis

diebus fuerunt detenti et multum vexati. Sunt enim in eadem civitate

pessimi nequam, ut patet fol. 85 B. Semper enim recedentes plus vexant

quam advenientes. Post illos dies descenderunt in Joppen, et in isto

descensu Sarraceni duos peregrinos valde tribulaverunt, et in speluncis

foetidis Joppe etiam aliquos dies jacere permiserunt, de quibus dictum

est fol. 75 A. In illis speluncis fuerunt plures (#220 A#) peregrini

debiles effecti, tum propter loci foetorem, tum propter defectum

necessariorum, tum et maxime propter vexationes et tribulationes

Sarracenorum et juvenum Maurorum, ut patet fol. 77 B. Importunius autem

eos in reditu vexaverunt, unde in tantum exasperati et amaricati

fuerunt peregrini contra paganos juxta mare, quod conspiraverunt et

conjuraverunt, quod in ingressu navis jugulare et interficere vellent,

quotquot ad manus eorum occurrerent Sarraceni, juvenes et senes. Ab hoc

tamen proposito fuerunt revocati propter nos, qui mansimus in

Jerusalem. Nam si unum hominem interfecissent, nos omnes captivassent

et forte aliquos ex nobis occidissent in ultionem effusi sanguinis.

Frequenter enim contingit, quod in recessu peregrinorum a paganis male

se salutant, et quam boni amici fuerint per terram sibi ipsis

antedicunt. Unde non sunt multi anni elapsi, quod peregrini concitati a

Sarraceni et Sarraceni contra ipsos in portu Joppe acies ordinaverunt

ad invicem, et congressionem fecerunt cum eis. In prima mea

peregrinatione quatuor diebus mansimus in portu Joppe, vexati et

tribulati usque ad ultimum. Sic etiam modo peregrinos vexaverunt, et

sicut praemisi, si illorum peregrinorum, qui in Jerusalem remanserunt,

periculum non timuissent, sine sanguinis effusione galeas non

intrassent. Cum pace ergo propter pacem nostram, qui in Jerusalem

fuimus, peregrini barcas ingressi in galeas navigaverunt, quae usque

huc immobiles stabant in locis, ubi eas primo posueramus, et galeis

solutis a tonsillis et levatis ancoris erexerunt nostri vexilla

galearum et cum bombardis contra turres Joppe lapides miserunt et cum

magnis clamoribus contra Sarracenos a portu recesserunt. Venientes

autem in Cyprum multi ibi infirmati fuerunt, et quidam nobiles milites

ibi obierunt. Deinde processerunt a Cypro contra Rhodum, sed tarda erat

eorum navigatio, ita, quod aquae defectum patiebantur magnum; unde

contra Napuliam [Natoliam?], quae proxima regio erat, in qua Turci

degunt, navem direxerunt, ut inde aquam tollerent. Sed dum portum

quendam ingressi fuissent, et auditum fuisset a Turcis, quod essent

galeae peregrinorum Jerosolymitanorum, nequaquam volebant eis dare nec

aquam nec panem, nec salvum conductum ad exeundum praestare volebant,

sed recedere de eorum finibus citius compulerunt. Recesserunt ergo

tristes propter defectum aquarum. Deus tamen quam statim misit eis

ventum bonum, qui eos tulit usque insulas Cycladum, in quibus ad Rhodum

applicuerunt, et ibi refocillationem acceperunt multos dies ibi

agentes. De Rhodo autem navigantes, cum (in) altum maris venissent,

ecce navis piratica armata, ad invadendum galeas parata, eis occurrit,

quod videntes gubernatores verterunt galeas contra Rhodum, quas navis

piratica velocissime sequebatur, et nisi Deus vento (#B#) novo et

singulari eis adjutorium praestitisset, profecto piratarum manus non

evasissent. Cum enim piratae iam prope essent, venit ventus et ambas

galeas repente rejecit in portum Rhodianum. In crastinum ulterius

navigaverunt et prospera navigatione percursis provinciis orientalibus,

Graecia, Achaja et caeteris, usque in Parentiam Histriae Dalmatiae

advecti sunt. Est autem Parentia ultimus portus, a quo incipit mare

Venetum, per quod galeae et naves magnae non possunt transire, nisi sit

singularis quidam ventus, quo non flante oportet in illo portu diu

manere, quam diu non flaverit. Unde semper sunt in portu illo barcarii

cum magnis barcis, et quando aliqui festinant venire Venetias,

conducunt barcam et in ea navigant Venetias. Sic etiam fecerunt multi

peregrini in mea prima peregrinatione. Cum ergo nec jam venti utiles

essent ad navigandum gulfum Veneticum, conduxerunt peregrini barcas, et

contra Venetias navigaverunt. Sed ecce, motus factus est in mari, et

naviculae jactabantur magnis fluctibus, ita, quod nec spes evadendi

mortem esset. In his enim angustiis[TR50] ruptum fuit gubernaculum

barcae, in qua erant domini mei, et in maximo erant periculo, et aquae

vento agitatae incidebant undique. In alia vero barca eis collaterali

fractus fuit malus, et velum cum antenna per ventum ejecta fuerat, et

isti erant in majori periculo, et omnino erant desperati, confitebantur

sibi invicem et vota vovebant, sicut moris est periclitantium, Deo

autem eis in tribulatione assistente evaserunt et integro numero portum

Venetianum ingressi sunt, licet madidi, trementes et miseri. Per

aliquot autem dies manserunt Venetiis, et inde egressi repatriaverunt

et circa festum S. Galli in propriis terris fuerunt. Obierunt multi

nobiles et servi, sed de dominis meis et de servis eorum non remansit

nec unus in via, nisi ego, qui remansi in Jerusalem juxta votum

dominorum meorum, ipsi vero et servi eorum omnes sani et integro numero

in propria venerunt recepti cum ingenti laetitia et gaudio suorum

parentum, uxorum, filiorum et amicorum.

Fratris Felicis Fabri Evagatorium in Terrae Sanctae, Arabiae et Egypti peregrinationem. Volumen Secundum · 第 14 / 44 题

De his armis solebat saepe loqui frater Michael Sicz, cocus Conventus