-- Bone, ni faru tion... Kiam ni ekvojaĝos?
-- Tuj kiam vi deziros.
-- Antaŭe mi tamen montros al vi Scheveningen; nokte vi povos dormi
sur tiu kanapo... Unu promeson vi antaŭ ĉio devas fari al mi.
-- Mi promesos ĉion, kion vi deziras.
-- Dum la tempo, kiam ni estos kune, vi ne trinku brandon, eĉ ne unu
solan glaseton.
-- Mi promesas... Jen mia mano.
Johano premis la manon de la kuiristo, ekstaris kaj almetante la
frakon kaj la ĉapelon, li diris:
-- Ni tuj sciigos al la rusa konsulo, kial estis al vi neeble
forvojaĝi per via ŝipo, por ke la ŝipestro ne povu konsideri vin
kiel forkurinton; poste vi rigardos la vidindaĵojn de Hago kaj
Scheveningen, kaj post du aŭ tri tagoj ni ekpromenos Patersburgon.
-- Sed kie ni restos nokte dum nia promenado?... kaj kiel ni manĝos
sen mono?
-- Mi posedas ankoraŭ kelkan monon, kaj ĉar la vetero estas bona,
ni trovos ĉie taŭgan lokon por pasigi la noktojn, kaj se necese, ni
laboros dumvojaĝe.
-- Labori dumvojaĝe? Sed kiel mi laboros? Mi ne lernis metion.
-- Ni laboros laŭ cirkonstancoj; mi povos ludi en teatro kaj vi
povus fariĝi promenanta reklamilo.
-- Kio estas tio?
-- Mi montros al vi hodiaŭ promenantajn reklamilojn sur la stratoj
en la urbo, tiam vi ekscios, kio estas tio. Ĉiu, kiu povas marŝi,
povas fariĝi promenanta reklamilo, vi ankaŭ.
Ivan ekstaris, ekkaptis sian ĉapelon, kiu estis ruliĝinta
malproksimen, surmetis ĝin kaj la du amikoj malsupreniris la
ŝtuparon, Johano ĉiam babilante pri sia knabo, la insulano, liaj
gepatroj kaj cetere. Ili iris kune al Maŭritshuis, al Panoramo de
Mesdag, kie ili admiris la pentraĵojn, kaj je la tria horo en la
posttagmezo ili iris al Scheveningen, kie okazis granda internacia
ekspozicio pri komerco, fiŝkaptado kaj sporto. Ĝi estis aranĝata
en speciala tentforma konstruaĵo, sude de la Kurhaŭs. La ekspozicio
daŭris jam du monatojn kaj estis finiĝonta post unu monato.
En preskaŭ ĉiuj ekspozicioj la elmetitaj objektoj ne ĉiam
rilatas la celon, por kiu la ekspozicio okazas, kaj same la granda
konstruaĵo por la ekspozicio de komercaĵoj, fiŝkaptaĵoj kaj
sportaj aferoj ne nur enhavis objektojn koncernantajn tiujn tri
aferojn, sed ankaŭ multajn aliajn, kiel ekzemple pentraĵojn,
antikvaĵojn, librojn, kaj tiel plu. Sekve, por ĉiuj homoj sin
troviĝantaj tie, kaj ankaŭ por niaj du amikoj, estis tie multaj
interesaĵoj, tiel ke ili pasigis kune tie longan tempon en agrabla
maniero.
Ivanon interesis plej multe la miniaturaj ŝipoj, ekspoziciitaj de la
Scheveningaj fiŝkaptistoj. Ivan admiris la malbelformajn ŝipojn,
nomitajn „bomoj“ kaj metitajn sur grandaj kuŝantaj speguloj, kiuj
prezentis la maron. Tiuj „bomoj“ montris, kiel la haringoj estas
kaptataj. Retoj etendiĝis de la ŝipa bordo ĝis la akvo, kaj amaso
da haringoj pendis kun la kapo en la maŝoj. La maristoj (pupoj,
vestitaj kiel Scheveningaj fiŝkaptistoj, sed multe tro grandaj en
komparo kun la ŝipo) tiris al si la retojn. Sur la ŝipo sin trovis
ĉio, kion oni bezonas sur la veraj ŝipoj, kaj Ivan kun atento
ekzamenis la kaptadon, tute ne pensante pri Johano, kiu staris je
kelka distanco ĉe ekspoziciitaj libroj, kiuj kuŝis malfermitaj sur du
longaj tabloj. Frapeto sur lia brako altiris la atenton de la ruso,
kaj sin turninte, li staris vizaĝon kontraŭ vizaĝo antaŭ bela
fraŭlino, kiu prezentis al li papereton. Ŝi ridetante montris al
li du vicojn de tiaj blankaj dentoj, kaj rigardis lin tiel afable
per du brilantaj bluaj okuloj, kiuj harmoniis mirinde bele kun la
blondaj haroj, kovritaj de koketa ĉapeleto, ke Ivan, pensante,
ke ŝi deziras vendi la montritan papereton, kiun li konsideris
kiel enirbileton de ia aparta amuzejo en la konstruaĵo, bedaŭris,
ke li ne povas plenumi tiun deziron, kaj kun ĉagreno li memoris
sian perditan monujon. Li turnis la internon de siaj pantalonaj
poŝoj eksteren por montri, ke li estas tute senmona, tiam li grimace
ridetis, altigis la ŝultrojn kaj reordigis la poŝojn; tiam la
fraŭlino foriris. Ivan refoje turnis la atenton sur la ŝipojn.
-- Belaj ŝipoj, kamarado --, li diris al maljuna maristo staranta
apude kun la manoj en la poŝoj.
La „kamarado“, kiu havis dikan tabak-maĉaĵon en la buŝo, tiel ke
lia vango elstaris rondforme, jese kapklinis, ĵetis per la lango la
maĉaĵon al la alia vango kaj diris:
-- Tiel ni kaptas la haringojn. Mi faris tion dum kvindek jaroj...
Ĉu vi estas ankaŭ maristo?
-- Jes, rusa maristo, ... ŝipa kuiristo.
-- Mi estis dum dudek jaroj „Schipper“[14].
-- Skipper?... Mi ne komprenas.
-- Kapitano de fiŝkapt-ŝipo.
-- Ho, kapitano..., kaj nun „pensioniert“[15]?
-- Pensioniert!? -- La grizulo laŭte ekridis, kraĉis sur la teron
kaj diris:
-- Ho ne, oni ne pensiumas la maljunajn fiŝkaptistojn en nia lando.
Se ili ne dronas kaj fariĝas tiel multaĝaj, ke la ŝipmastro jam ne
povas ilin uzi, nu, tiam ili ekhavos lokon en la malriĉulejo.
-- Ĉu la ŝipmastroj estas tro malriĉaj por subteni vin kaj la
aliajn maljunajn kaptistojn?
-- Ĉu ili estas malriĉaj?... Riĉaj ili estas, riĉaj kiel nia
reĝino.
-- Kial do ili ne pensiumas vin?
-- Ĉar ili volas fariĝi ankoraŭ pli riĉaj... Mi vidas, ke vi tute
ne konas la holandajn ŝipo-posedantojn.
-- Ĉu neniu estas pensiumata ĉi tie?
-- Jes, la ministroj kaj aliaj eminentaj sinjoroj. -- La grizulo
lange ĵetis la maĉaĵon kontraŭ la dekstra vango, kraĉis refoje
kaj eksilentis.
-- Ĉu vi havas infanojn? -- demandis Ivan.
-- Mi _havis_..., du filojn...; ambaŭ estas ĉe nia Sinjoro.
-- Ĉu ili mortis?
-- Ambaŭ dronis. -- La maljuna ekskaptisto de fiŝoj emociiĝis,
kaj liaj okuloj malsekiĝis. Ivan kompatis la viron kaj li ekpensis
refoje pri sia perdita monujo, tiam li demandis:
-- Ĉu via edzino vivas?
-- Jes, ni estas kune en la malriĉulejo.
-- Ĉu ŝi jam vidis la ekspozicion?
-- Ŝi!?... Ho ne, ŝi estas duone lama kaj preskaŭ ne povas marŝi.
-- Ĉu ŝi ne povas plu labori?
-- _Mi_ laboras hejme por ŝi, kaj ŝi sidas la tutan tagon ĉe la
fenestro kaj rigardas eksteren.
-- Nenion farante?
-- Ŝi amus legi sian biblion, sed ŝiaj okuloj fariĝis tro
malfortaj.
-- Ŝi uzu okulvitrojn, kamarado.
-- Okulvitrojn!... Ili rompiĝis kaj la okulvitroj, per kiuj ŝi
povus legi, kostas tro multe..., tial ŝi jam ne legas sian biblion,
sed rigardadas eksteren.
Ivan komprenis ĉion, kion diris la grizulo; li pensis: Se mi do
havus mian monujon, tiam mi tuj donus al li por aĉeti okulvitrojn
por lia edzino.
En tiu momento Johano alproksimiĝis, kaj Ivan diris al li:
-- Mi petas, pruntedonu al mi iom da mono.
-- Kiom multe?
-- Kiom kostas tiaj okulvitroj, kamarado? -- demandis Ivan la
maljunan mariston.
Ĉi tiu, pensante, ke la demando estis farita pro scivolemo, kraĉis
sur la plankon kaj respondis indiferente:
-- Kvar guldenojn.
-- Pruntedonu al mi dek --, diris Ivan al Johano.
La filozofo elpoŝigis bankbileton kaj estis enmanigonta ĝin al la
kuiristo, sed ĉi tiu diris:
-- Nur donu al mia nova kamarado, lia lama edzino bezonas
okulvitrojn, sed la mono mankas.
La „nova kamarado“ ridetis, ĉar li kredis, ke la du fremduloj
volas moki lin, sed vidante, ke ili ne ŝercis, li hezite akceptis la
monon, deprenis la ĉapon kaj diris konfuzite:
-- Mi dankas, sinjoroj... Nia kara Sinjoro rekompencu vin ambaŭ --,
kaj jam ne pensante pri la riĉaj ŝipo-posedantoj, sed nur pri la
feliĉo, kiun kaŭzos la novaj okulvitroj, li surmetis la ĉapon,
maĉadis sur sia tabaka maĉaĵo kaj ĝoje eliris la konstruaĵon de
la ekspozicio.
Liaj bonfarintoj promenis plue, rigardis la ekspoziciitajn objektojn,
kaj post du horoj forlasis la ekspozicion por laŭiri la marbordon,
tiel faman pro sia beleco. Ĉe la fino de la larĝa promeneja vojo,
kuŝanta paralele kun la marbordo, staras la lumturo. Ili ĝin
supreniris por ĝui la belan panoramon sin etendiĝantan ĉiuflanke
malproksimen, kaj malsupren irinte la turon, ili ekpromenis tra
la Keizerstrato, unu el la plej malnovaj stratoj de Scheveningen,
kondukanta de la marbordo ĝis la belega Scheveningena vojo. Tiu
fame konata vojo, konsistanta el ses unuopaj vojoj, unu flanke de la
aliaj, kuŝas ĉe la okcidento de la hagaj arbaretoj kaj formas kun
ili unu el la plej ĉarmaj lokoj de la urbo Hago.
Johano, kiel bona promenanto, kiu ne amis sidi en tramvagono,
ekmarŝis sur la plej maldekstra vojo, ĉe kies du flankoj kreskas
altaj arboj, ĉiam protektantaj la promenantojn kontraŭ la brulantaj
radioj de la suno.
-- Ni promenos returnen, ĉu ne? -- li diris al la kuiristo.
Ĉi tiu, pripensante pri la longa promenado al Patersburgo, jese
kapklinis, dirante:
-- Jes, ĉar estos por mi bona antaŭ-ekzercado por nia promenado
al Rusujo --; tamen la esprimo sur lia vizaĝo nerefuteble klare
kontraŭparolis liajn vortojn; prefere li estus enirinta la
tramvagonon, ĉar li jam laciĝis.
Johano ekridetis kaj malsupren rigardis sur sian kamaradon, kiu
kiel pigmeo marŝis ĉe lia flanko. Vole-nevole li rimarkis, ke la
preterpasantoj rigardis lin kaj la „pigmeon“, ĉar li konsciis,
kian strangan kontraston li faris kun la ĝibhava kuiristo.
-- Kuraĝon, mia amiko! -- li diris, -- kuraĝon kaj ĉio finiĝos
bone.
Ivan elspiris profundan spiregon, sed li ne respondis.
-- Kuiru ilin, mia kara, kuiru ilin; agu kiel mi, kaj aranĝu vin
laŭ la cirkonstancoj.
Kiam ili atingis la „Promenejon“, la tiel nomatan restoracion,
starantan duonvoje inter Scheveningen kaj Hago, Johano aŭdis, ke
Ivan komencis spiregadi kiel laca ĉevalo.
-- Ĉu vi laciĝis, kamarado? -- li demandis.
-- Jes.
-- Kaj vi volas marŝi kun mi al Patersburgo?
-- Mi ja kutimiĝos al la marŝado.
-- Mi opinias, ke ne; viro kun tia malforta brusto, kian vi havas, ne
povas alkutimiĝi al tio.
-- Kion do fari? -- melankolie demandis Ivan.
-- Ni kompreneble ne promenos al Patersburgo.
-- Kiel do ni aliros al Jafet?
-- Tio dependas de cirkonstancoj..., eble vagonare.
-- Sed mankas al ni la bezona mono... Ho ve, mia perdita monujo.
-- Ni povos perlabori antaŭe tiun bezonan monon.
-- Perlabori?
-- Jes, kiel promenantaj reklamiloj. Mi jam pripensis tion... Ĉu vi
scias, kiuj estas Don Kiĥoto kaj Sanĉo Panza?
-- Mi ne konas ilin, ... neniam mi aŭdis pri ili.
-- Nu, _mi_ aŭdis kaj legis pri ili. Ni imitos tiujn du hispanajn
virojn. Nur atendu, vi ja ekvidos... Ĉu mi marŝas tro rapide? --
li demandis post momento.
-- Jes, tro rapide, viaj kruroj estas tiel longaj..., mi laciĝis...
-- Ni eniru la tramvagonon, kaj reveninte en mian ĉambron, mi
klarigos al vi miajn planon kaj intencon; ili nepre plaĉos al vi.
Tria Ĉapitro.
Sinjorino Bus estas surprizita, kaj Ivan melankolia -- Promenado
de Johano -- Refoje Spinoza sed ... el bronzo, kaj liaj malamikoj --
Servema sinjorino -- La luotaj apartamentoj -- Johano siavice estas
surprizita -- La nimfo -- Edzo, kiu malkontentiĝis pri la konduto de
sia edzino -- La minacanta revolvero kaj kiel seĝo ŝanĝiĝis en
malliberejon -- Kiel Johano faras al si elirejon el ŝlosita domo --
Pri policanoj, fotografilo kaj teatraj objektoj.
Ivan kaj Johano sidis komforte ĉe la tablo kaj manĝis. Apude, kun
brakoj krucitaj unu sur la alia, sinjorino Bus staris kaj aŭskultis
kun surprizo, kion diris Johano.
-- Kaj tial --, li diris plue, -- kaj tial, sinjorino, ni ne povos
loĝi ĉe vi pli longe. Restas al mi nur tiom da mono por aĉeti
kavaliran vestaron.
-- Kian vestaron?
-- Mi ankoraŭ ne parolis al vi pri tio, sinjorino Bus; vi scias, ke
ni devas perlabori tiom da mono por vagonare vojaĝi al Patersburgo.
Tio estas longa kaj multekosta vojaĝo. Vi scias ankaŭ, ke mi estas
aktoro, sed nuntempe la teatro restos fermita dum du semajnoj, kiel
mi ekaŭdis; mi do ne povas proponi nun miajn teatrajn servojn al iu
ajn direktoro. Sekvas el tio, ke ni alimaniere devos perlabori nian
vojaĝmonon. Ni (mia amiko Ivan kaj mi) tial devas serĉi laboron ĉe
fama komercisto aŭ firmo, kaj tiu laboro konsistos el reklamado,
ĉar eksciu, sinjorino, ke la reklamo estas la plej forta armilo de
komercistoj por superi siajn kolegojn... Ni do fariĝos promenantaj
reklamiloj.
-- Sed sinjoro, vi do ne povas tiel gradmalaltiĝi...! Via rango en
la societo kiel aktoro...
-- Ne parolu pri gradoj aŭ rangoj, sinjorino, ĉar ili ekzistas nur
image; mi jam pruvis al vi, ke ĉiuj rangoj estas egalaj kaj same
altaj.
-- Jes, vi pruvis, sed malgraŭ tio mi ne samopinias.
-- Mi scias tion. Vi prefere servas tiel nomatajn „grandajn
sinjorojn“ ol „promenantajn reklamilojn“, ĉu ne vere?
-- Pardonu al mi, sinjoro, al neniu mi servos kun pli da plezuro ol
al vi, eĉ se vi estus tia „ilo“, sed kion diros la homoj, vidante
vin tia? ... kaj via amiko ja tute ne taŭgos por esti tia „ilo“.
-- Vi eraras, mi pruvos al vi, ke ni kune estos la plej taŭga
reklamilo, kiu iam marŝis tra la urbo; sed mi bezonos la helpon de
du kvarpieduloj.
-- Du kvar...!?
-- Jes, ĉar ni same kiel Don Kiĥoto kaj Sanĉo Panza bezonos
malgrasan ĉevalaĉon kaj azenon.
-- Por kion fari?
-- Por rajdi sur ili same kiel faris tiu Don kaj lia Sanĉo.
Sinjorino Bus altigis ambaŭ manojn pro surprizo; ŝi tamen tuj
rekrucigis ilin sur sia brusto, dirante:
-- Estas feliĉe, ke mi vin konas kiel ŝercemulon, alie mi ja
kredus, ke vi perdis la prudenton.
-- Sinjorino, ni ne interdisputu pri tio, ĉu mi perdis la prudenton
aŭ ne; mi volis nur komuniki al vi, ke ni ŝanĝos la pensionon kiel
eble plej baldaŭ. Post la manĝado mi serĉos tre malmultekostajn
ĉambrojn en alia kvartalo de la urbo kaj tuj post kiam mi estos
trovinta ilin, mi adiaŭdiros vin. Ĝis nun mi elspezis multan monon,
mi povis tion fari, sed la cirkonstancoj aliiĝis; mi devas de nun
esti ŝparema, sekve mi estas devigata lui aliajn apartamentojn.
-- Nu, sinjoro, mi bedaŭras vian foriron; eble vi revenos post kelka
tempo.
-- Tio dependos de cirkonstancoj; tio dependos de cirkonstancoj.
Sinjorino Bus malrapide turnis al li la dorson kaj eliris la
ĉambron.
Ivan, kiu komprenis nur malmulte la holandan lingvon, precipe ĉar
la temo, pri kiu oni parolis, estis iom stranga, ĝis nun kviete
manĝis kaj trinkis. Ŝajnis, ke li ĵus satiĝis, ĉar li formetis
la forkon, ŝovis la teleron kaj la glason flanken kaj diris:
-- Benitan manĝadon, kamarado.
-- Mi dankas, Ivan.
Johano same satiĝis kaj la du viroj ekstaris.
-- Ivan, mi tuj refoje devas eliri, sed mi vidas, kiel laca vi estas
ankoraŭ; do ripozu komforte sur la kanapo, dormu momenton, se tio
plaĉas al vi kaj atendu mian revenon.
-- Mi spertis, ho ve, ke mi neeble povus piediri al Patersburgo --,
diris la kuiristo, kaj li eligis duan ĝemegon. -- Mi bedaŭras, ke
per tio..., ke per tio ... ke mia brusto..., ke..., ho ve... --
Li traserĉis sian tutan germanan konon por trovi la esprimon, kiun
li bezonis por komprenigi, kion li tiel volonte klarigus al sia
kunulo, sed li malsukcesis, grimace ridetis, svingis la brakojn kaj
estis ploronta.
-- Ho, mi komprenas, mia amiko... Ne melankoliiĝu, mi petas; ĉio ja
fariĝos bona. Lasu min nur fari kaj agi, kaj ĉio aranĝiĝos per si
mem. -- -- -- Dormu bone!
Johano surmetis la ĉapelon kaj eliris la ĉambron, dum la kuiristo
kuŝiĝis sur la kanapo por ripozi aŭ dormi.
La vetero estis varma, sed spite al tio Johano marŝis per siaj
regulaj, longaj paŝoj tra multaj stratoj, sed la nova, serĉota
pensiono ne povis sin trovi en la belaj kvartaloj de la urbo. Li
tial trairis ilin tute ne serĉante. Li laŭiris fine la belan
„Wagenstrato“n ĝis la alta ponto, sed opiniante, ke ankaŭ ne
trans la ponto estas troveblaj meble provizitaj ĉambroj je malalta
prezo, li turnis sin dekstren, trairis la „Dunne Bierkade“ kaj
ekhaltis momenteton tie, kie ĝin krucas la „Paviljoensgracht“;
tiam li turnis sin maldekstren, transiris la tie kuŝantan ponton,
ĉar ŝajnis al li, ke en tiu kvartalo eble troviĝas la ĉambroj,
kiujn li bezonas. Li rigardis supren al la fasado de la unua domo
por vidi, kiu nomo staras sur la breteto, indikanta la nomon de la
strato, kaj legis: „Spinozastraat“. -- He! -- li ekkriis --, ĉu
oni nomas tiun ĉi straton laŭ la granda holanda filozofo?
Se li scius, ke Spinoza estis loĝinta kaj mortinta en unu el la
apudaj domoj, tiam li ne mirus, sed li neniam ekaŭdis pri io tia; li
eĉ ne sciis, ke la filozofo estis loĝinta en Hago kaj ke lia tombo
staras tie en unu el la plej grandaj preĝejoj.
Johano laŭiris ambaŭ stratflankojn, refoje transiris la ponton
kaj rigardis esplore la suprojn de la domoj por vidi, ĉu ie post
fenestro staras la sciigo, ke la loĝantoj luigas meble provizitajn
ĉambrojn. Subite liajn okulojn trafis granda kvadrata marmora
ŝtono, masonita sur la fasado de malnova konstruaĵo. Li posteniris
kelkajn paŝojn por legi la skulptitajn vortojn sur tiu ŝtono, kaj
je sia surprizo tiuj vortoj sciigis al li:
Hier woonde
Spinoza
van 1675 tot zyn dood
1677[16].
Dum kelkaj minutoj li rigardis la marmoran ŝtonon, la fasadon kaj
la fenestrojn, post kiuj la verkinto de „Etiko“ verŝajne verkis
sian neforgeseblan filozofiaĵon. Tiam li iris plue kaj jen li staris
flanke de la statuo, prezentanta la sidantan, meditantan scienculon
mem.
-- Jen lia statuo! -- tio estis la vortoj, kiuj vole-nevole eliĝis
el la buŝo de Johano, kaj li aliris al ĝi, ĉirkaŭiris la feran
kradon, en kies mezo sidis sur piedestalo kaj en antikva seĝo la
filozofo, droninta en pensojn kaj kun krajono en la dekstra mano.
Haltante antaŭ la flanko de la krado, al kiu la statuo turnas la
klinitan vizaĝon, li vidis, ke la bronza kapo estis makulita sur
tri lokoj: Grandaj sekiĝintaj tabakmaĉaĵoj estis ĵetitaj sur unu
okulon, sur la frunton kaj sur la vangon; krom tio kuŝis sur la
genuo de la statuo malpura folio de brasiko.
Johano ekmiris: Kiu povus esti la ĵetinto de tiaj malpuraĵoj --,
kiam malrapide alproksimiĝis promenanta maljuna sinjoro.
Johano lin salutis kaj demandis:
-- Kiu do tiamaniere malpurigis tiun statuon!
La grizulo haltigis sian promenadon, rigardis supren al la kapo de
Spinoza kaj respondis:
-- La judoj.
-- La judoj!?
-- Jes, ili ĉiam ĵetas malpuraĵojn sur ĝin.
-- Sed kial do?
-- Ĉar ili malamas Spinozan.
-- Mi petas, sinjoro, pruntedonu al mi dum unu minuto vian bastonon.
La grizulo ridetis surprizite, sed prezentis la bastonon, mirante pri
la stranga peto de la longa fremdulo.
Johano forigis la malpuraĵojn per la bastona pinto kaj redonante la
bastonon, li diris:
-- Mi dankas, sinjoro... Vi vere opinias, ke la judoj malamas tiun
statuon?
-- Ne la statuon, sed lin mem ili malamas.
-- Kial?
-- Spinoza estis mem judo, sed li malfideliĝis..., oni ekskomunikis
lin, ĉar li verkis filozofiaĵojn, kiuj kontraŭdiras la religiajn
principojn de la judoj.
-- Mi scias, ke la judoj de lia tempo malamis kaj ekskomunikis lin,
sed mi ne sciis, ke la nuntempaj judoj estas tiel malsaĝaj, ke ili
ankoraŭ nun sin venĝas, malpurigante la statuon de la filozofo.
La maljunulo skuis la kapon kaj diris:
-- Ĉu vi estonte preteriros pli ofte tiun statuon?
-- Tio dependas de cirkonstancoj.
-- Nu, se jes, tiam mi konsilas al vi aĉeti bastonon, ĉar la statuo
preskaŭ ĉiam portas sur si tiajn signojn de la juda malamo...,
hodiaŭ vi forigis ilin per mia bastono, morgaŭ vi denove povos tion
fari kaj tiel plu... Bonan tagon sinjoro!
Li levis la ĉapelon kaj ekpromenis plue.
La sonorilo de la alta „Sankta Jakobo-preĝejo“ en tiu momento
sonigis la kvinan horon, kaj ĉar Johano deziris trovi siajn
ĉambrojn antaŭ la vespero, li same eklevis la ĉapelon kiel signo
de resaluto kaj daŭrigis sian iradon laŭlonge de la domoj; sed
nenie post la fenestroj li ekvidis la anoncon, ke tie estas haveblaj
meble provizitaj apartamentoj.
-- Ĉu sinjoro serĉas ion? -- Virina voĉo flanke de Johano subite
faris al li tiun demandon.
-- Ĉambrojn.
-- Iru tien! -- La sinjorino fingre montris proksiman domon
duetaĝan, post kies fenestro tamen ne staris anonco.
-- Ĉu vi konas la loĝantojn?
-- Mi loĝas tie.
-- Des pli bone; la serĉado jam tedas min.
-- Ĉu vi deziras vidi mian ĉambron?
-- Volonte... Vi havas nur unu disponeblan ĉambron?
-- Mi havas pli ol unu, sed unu sola eble sufiĉos --, ŝi respondis,
mistere ridetante kaj okulumante per unu okulo.
Johano, kiu ne rigardis ŝin, sed la domon, ne vidis la palpebrumon,
kiun ŝi ĵetis al li, kaj demandis:
-- Kaj la prezo?
-- Ni ja interkonsentos --, ŝi diris, -- nur sekvu min, la cetero ja
aranĝiĝos.
Ili jam atingis la pordon; la sinjorino malŝlosis ĝin, eniris kaj
Johano sekvis.
-- Mi petas, sinjoro: supreniru!
Li supreniris kaj la sinjorino, ferminte post si la pordon, sekvis.
La tapiŝe kovrita ŝtuparo, kondukanta krute supren, estis tiel
mallarĝa, ke du homoj apenaŭ povis supreniri unu flanke de la
alia. Johano sekve unua atingis la supron kaj atendis. La sinjorino
kuratingis lin tuj, kaj ambaŭ staris sur malluma koridoro.
-- Nur antaŭen, sinjoro, mi petas.
Johano trairis la koridoron, kiu estis longa ĉirkaŭ ses metrojn.
Ĉe la fino li ekhaltis antaŭ pordo. La sinjorino malfermis ĝin kaj
ambaŭ eniris ĉambreton, tiam ŝi, ferminte la pordon, montris al
Johano kanapon, invitante lin geste, ke li eksidu.
Li eksidis. La ĉambro estis malgranda kaj havis nur unu fenestron,
kiu sin trovis tiel alte, ke estis neeble rigardi tra ĝi eksteren.
Sur la planko kuŝis diketa tapiŝo multkolora, kaj sur ĝi staris
unu kvadrata tablo, tri seĝoj kaj la kanapo, sur kiu estis sidanta
Johano. Sur la muroj pendis speguleto kaj kelkaj ilustraĵoj post
kadro. En la ĉambro estis, krom la pordo kondukanta al la koridoro,
unu alia kontraŭ ĝi, kiun la sinjorino malfermis, dirante:
-- Mi petas, sinjoro, atendu unu minuton, mi tuj revenos al vi,
intertempe rigardu la ĉambron.
Ŝi eliris, ne fermante post si la pordon, kaj Johano restis sola.
Li ĵetis unu kruron trans la alian, metis antaŭ la pli supran
genuon la interplektitajn manojn, kaj kviete rigardante antaŭ sin,
li atendis la revenon de la sinjorino.
Li pensis pri la strangaj aventuroj de la insula knabo kaj pri
la surprizo, kiun li kaŭzos al li ĉe la neatendita revido en
Patersburgo.
Post kvarono da horo li aŭdis mallaŭtajn paŝojn ekster la ĉambro,
kaj la sinjorino reaperis; sed kiel Johano estis surprizata,
vidante, ke ŝi revenas kun libere sur la dorso ondiĝantaj haroj,
kaj vestita en negliĝo. Anstataŭ la altaj botetoj ŝi surhavis
ruĝajn pantoflojn el veluro, kontrastantaj pentrinde je la blankaj
travideblaj ŝtrumpoj elstarantaj el sub la blanka robo. La tuta
virina aperaĵo aspektis kiel vera nimfo.
Sin ŝajnigante ne rimarki la surprizon de la antaŭ si sidanta viro,
ŝi eksidis senĝene ĉe lia flanko kaj flustris koketvoĉe:
-- Pardonu, ke mi vin atendigis tiel longe.
Strangaj pensoj eniris en la kapon de Johano, sed opiniante, ke la
virino verŝajne ne estus tia, kia li nun nepre devis ŝin konsideri,
li respondis kviete:
-- Ĉu ĉi tiu estas la ĉambro, pri kiu vi parolis al mi?
-- Ni nun ne parolu pri ĉambroj --, ŝi diris, kokete ŝovante sian
manon inter la brakon kaj bruston de Johano. -- Ni prefere parolu pri
aliaj temoj --, kaj kokete ridante per arĝenta rido, ŝi diris plue:
-- Ĉu vi ne memoras min?
Johano rigardis ŝin kaj respondis:
-- Kiom mi scias, ni neniam antaŭe konatiĝis.
-- Tio estas vera --, ŝi diris, elegante forĵetante per la piedo
pantoflon, kiun ŝi antaŭe balancadis momenton sur la piedfingroj,
kaj priskribante poste per la belforma piedo imagajn figurojn sur la
tapiŝo. -- Neniam antaŭe ni faris nian reciprokan konon... Spite
tion mi renkontis vin multfoje.
-- He!... Kie?
-- Ho, eksterdome, sur la strato, dum vi promenadis... Vi loĝas je
la Placo numero dektria, ĉu ne vere?
-- Ĉu tiu virino estas frenezulino? -- ekpensis Johano, kaj li
respondis:
-- Vi ŝercas, sinjorino.
-- Kie do vi loĝas?
Trafe-maltrafe li respondis:
-- Mi loĝas en Scheveningen.
Ŝi ridis denove, kaj ŝoviĝante pli proksimen al li, ŝi diris:
-- Jes, mi memoras..., en vilao, ĉu ne?
-- En „Mia Ripozejo“ --, respondis Johano.
-- Kion do dirus via ĵaluza edzino, se ŝi scius, ke mi sidas
tiel tutproksime ĉe via flanko? -- Refoje la virino ridis per sia
arĝenta voĉo, kaj premante al sia brusto la brakon de Johano, sur
kiu ripozis ŝia mano, ŝi diris plue, svingante la senpantoflan
piedon:
-- Ŝi nature farus skandaleton.