kvazaŭ estante maljuna fraŭlo. Li havis nur unu filinon, kiu en sia
juneco kontraŭ la volo de la patro forkuris el la gepatra domo por
edziniĝi kun servisto de bakisto. Tiu servisto nun loĝis ekster
la urbo en vilaĝo, kie li posedis bakejon. Neniam li vizitis siajn
bogepatrojn, ĉar la doktoro ne konsentis akcepti lin, same kiel sian
filinon, ĉar neniam li volis pardoni al ŝi la mezaliancon, kiu
laŭ lia ideo malhonorigis lian familion. Margoto (tiel sin nomis la
filino de la doktoro) havis kvin infanojn, el kiuj unu de sia tria
jaro estis ĉe la avo, kiu volonte prenis sur sin la edukon de la
knabo. Tiun knabeton, beleta, babilema infano, la doktoro adoris. El
tiu knabo li intencis fari famulon, ĉu advokaton, ĉu kuraciston,
ĉu doktoron, ĉu ion alian, se tio estus nur io fama.
La edzeco de doktoro Stuthejm estis estinta ĉiam malfeliĉa; sian
edzinon li estis elektinta pro la riĉaĵoj, kiun ŝi posedis, tiel
ke oni kun rajto povus diri, ke li prenis ŝin ne pro la persono, sed
pro la mono.
Fakte la doktoredzino estis bonkora kaj kompatema virino, sed ŝi
havis strangajn ecojn, nome ŝi tute ne volis konversacii kun
personoj de sia rango. Oni ne povis diri, ke tio estis kaprico, ĉar
iom post iom tiu eco ŝin kaptis. La doktoro rigardis ĝin kiel
malnormalaĵon de ŝia spirito. En la komenco li estis tre ofendata
pro la konduto de sia edzino, sed rimarkinte, ke ĝi devenis de
animdeflankiĝo, li kutimiĝis al ĝi kaj en la lasta tempo jam ne
tion atentis.
Sinjorino Stuthejm dum jaroj ne eliris plu la domon, sed restis
en la kuirejo, kiun ŝi nur forlasis por iri en la veturilejon,
se ŝi nepre devis direkti sin tien pro balailo aŭ alia necesa
doma purigilo, ĉar purigilojn ŝi bezonis la tutan tagon. De la
mateno ĝis la vespero ŝi laboradis kune kun la servistino, kaj
ĉar ŝi estis ĉiam vestita per vestoj, el kiuj ofte gutis la akvo,
la doktoro estis malpermesinta al ŝi eniri la ĉiutagan ĉambron,
la laborejon kaj la atendejon, unuvorte ĉiujn apartamentojn, kie
pacientoj aŭ aliaj homoj povus renkonti kaj vidi ŝin.
La doktoro, kvankam senĉese laboranta por siaj pacientoj, estis
ĉiam vestita per bela nigra kostumo, sur kiu oni neeble povis
rimarki la plej malgrandan polveton aŭ makuleton. Kiam li eliris,
li ĉiam portis altan silkan ĉapelon, tiel ke li aspektis tre
grava, des pli grava, ĉar li havis neordinare dikan ventron, tiel
dikan, ke, kiam li marŝis, li apenaŭ povis vidi la pintojn de siaj
brilantaj ŝuoj. Kiel multaj aliaj dikventruloj, li havis eksciteman
karakteron kaj koleriĝis pro la plej malgranda kontraŭstaro aŭ
malhelpo, kiun li renkontis; sed li tre baldaŭ forgesis sian
koleron, por refariĝi la plej afabla kaj aminda persono en la mondo.
Tial ne estis strange, ke liaj subitaj ekboloj de kolero tute ne
efikis je tiu, kiu lin konis. La samhejmanoj jam tiel kutimiĝis al
ili, ke neniu ofendiĝis pro ili, kaj eĉ la juna servistino, kiu en
aliaj okazoj estis timema knabino, aŭskultadis la fluon da riproĉoj
de la doktoro, kvazaŭ ŝi estus surda je ambaŭ oreloj; ŝi ja sciis
antaŭe, ke la mastro kvin minutojn poste refoje ridos kaj jam estos
forgesinta pri sia kolero.
La doktoro havis nek barbon nek lipharojn, sed pomforman kapon kun
malmultaj jam tute grizaj haroj, kiuj staris sekte sur la verto.
Lia frunto estis malalta kaj neniam sulkiĝis, kiel ajn kolera li
estis. Li havis rondajn bluajn okuletojn kaj lia duobla dika mentono,
kiu kovris lian tutan gorĝon, tremetadis senĉese, kiam li sin
movis antaŭen per la mallongaj rapidmovaj kruroj. La koloro de lia
vizaĝo estis ĉiam ruĝeta, sed fariĝis ruĝega, kiam io ĝenis aŭ
malhelpis aŭ kontraŭstaris lin.
Estis somero de la jaro 1909a kaj la dua horo en la posttagmezo.
La doktoro sidis en la laborejo kaj estis skribanta leteron. Pro la
dikeco de sia ventro li sidis sur angulo de la seĝo. Spiregante
(li ĉiam spiregis, kiam li devis klini sin) li skribadis kun lipoj
premitaj unu sur la alia, kiel de laboristo, kiu kun peno kaj per
streĉitaj fortoj faras malfacilan laboron. La pinto de lia lango
tamen faris al si la vojon inter ili kaj montriĝis kiel malgranda
peceto da sangruĝa viando, kiu sin movis de unu buŝangulo ĝis
la alia laŭ tio, ke la plumo faris la movadon de maldekstra al la
dekstra flanko de la letero. La langopinto tiamaniere ĉiam montris,
kie sin trovas la plumo sur la papero, kaj la plumo sen eraro ĉiam
diris, kie estas la langopinto.
La doktoro skribis, la plumo marŝetis sur la letero kaj la
langopinto sin ŝovis inter la premitaj lipoj de la skribanto,
kaj jam multfoje tiuj du samvojaĝantoj trairis la saman vojon de
maldekstre dekstren. Pacientoj ne estis venintaj kaj la doktoro
uzis la okazon por sia korespondado. Li ĵus finis paĝon, metis la
plumon sur la tablon flanke de la letero kaj samtempe la langopinto
retiriĝis. La doktoro eligis longan sopiron, rektiĝis sur la seĝo,
tiris la naztukon el la poŝo kaj forviŝis la ŝviton de la frunto,
ĉar li ŝvitis pro streĉeco.
En tiu momento modesta frapo sur la koridora pordo montris, ke
modestulo deziras eniri.
-- Eniru!
Eniris la juna servistino, malgrasa, sed sanaspekta knabino
deksesjara. Ŝi aliris al la doktoro, dirante:
-- Du markojn, mi petas, doktoro.
-- Du markojn?... Por kio?
-- Por aĉeti sapon.
-- Sapon!?... Refoje aĉeti sapon!?... Antaŭhieraŭ mi ankaŭ donis
du markojn por sapo, kial refoje nun?
-- Tiu sapo foruziĝis --, respondis kviete la servistino.
La doktoro ekkoleris kaj spiregante li diris plue, dum lia vizaĝo
fariĝis ruĝa kiel tomato:
-- Ĉu vi ne hontas refoje peti du markojn pro sapo? Vi do ne manĝas
sapon?... Ĉi tiu sapo, sodo kaj cetere malriĉigos min.
-- Sinjorino bezonas sapon por purigi la kahelojn de la kuirejo.
-- Ĉu tiu malbenita purigado estas absolute necesa?
-- La sinjorino diras, ke ies.
La servistino post tiu simpla kaj kvieta demando staras kun etendita
mano antaŭ la doktoro; ŝi scias jam antaŭe, ke li donos la petitan
monon.
-- Nu, jen..., prenu la du markojn por via sapo kaj foriru je la
diablo!
La servistino kvazaŭ ne aŭdis tiun ordonon, ĉar ŝi restis
staranta.
-- Sinjorino bezonas ankaŭ novan balailon, kiu kostas...
-- Mil diabloj, ... iru for, ... ŝi uzu la malnovan!
La servistino ne atentis tiun duan ordonon kaj diris kviete:
-- Ŝi ne povas uzi ĝin, doktoro.
-- Ĉu ŝi ne povas?..., ne povas?... Kial ŝi ne povas?
-- Ĉar Teodoro rajdas sur la malnova balailo en la koridoro, kaj li
ne volas cedi ĝin al sia avino.
La kolera humoro de la doktoro subite foriĝis. Li frapis al si la
genuon per la mano, laŭte ekridegis kaj diris:
-- Ha, ha, ha!... Teodoro rajdas sur ĝi!... Ha, ha, ha!... Jen kio
estas ĝojiga..., Ha, ha, ha!... Nu, lasu lin rajdi --, kaj ŝovante
trian markon en la manon de la servistino, li diris plue:
-- Jen unu marko por nova balailo.
La doktoro refoje ekskribis, aperigante la pinton de la lango, kaj la
servistino kviete eliris kun la mono. En la koridoro ŝi ekridis al
Teodoro, kiu fiermiene rajdis sur balailo, dum li svingis bastoneton.
Li estis dika flavhara knabo kun helebluaj okuloj kaj ruĝaj vangoj.
-- Ŝi ne ekhavos mian ĉevalon --, li diris arogante. -- Mi volas
rajdi; se ŝi volas forpreni ĝin, mi iros plendi ĉe aĉjo.
Aĉjo estis la avo, la doktoro, kiu tiel dorlotadis sian nepon, ke
ĉi tiu estis kvazaŭ la ĉefo en la domo. Spite tio, li estis aminda
knabo, ĉiam gaje ludanta aŭ kantanta kaj neniam malbonhumora,
se oni nur ne malhelpis aŭ ĝenis lian ludadon. Fiere kun supren
turnita nazo li galopis post la servistino, kiun li sekvis en la
kuirejon, kie la sinjorino diligente laboradis.
Starante ĉe plena sitelo, ŝi ĵus eltiris el ĝi grandan viŝtukon,
el kiu longaj strioj da akvo elfluis sur la kahelojn.
Vidante ŝin tie ĉe tiu laboro, neniu supozus, ke tiu virino estas
la edzino de doktoro, tiel malzorgeme ŝi estis vestita. Ŝiaj multe
tro grandaj botetoj estis preskaŭ eluzitaj, escepte la plandoj,
kiuj sufiĉe bone protektis la piedojn kontraŭ la ĉiuloken libere
fluanta akvo. Sur la kapo ŝi portis blankan tufeton ligitan sub la
mentono per du ŝnurforme torditaj rubandoj. Estis preskaŭ neeble
distingi, kiujn ceterajn vestojn ŝi surhavis, ĉar larĝa longa sako
anstataŭanta ordinaran antaŭtukon premkovris preskaŭ ŝian tutan
korpon de la brusto ĝis la botetoj.
La doktoredzino estis kvindekjara negranda virino kun maljunaj
trajtoj. Ĉar ŝi neniam eliris, ŝia vizaĝkoloro tute flaviĝis.
Vidante ŝin laboradi, ĉiu kredus, ke ŝi estas sesdekjara
laboristino el la plej maleminenta popola kvartalo de la urbo. Spite
al ŝiaj strangaj kutimoj ŝi harmoniis kun ĉiuj, kiuj ŝin konis,
ĉar ŝia edzo jam ne kontraŭstaris ŝiajn agmanierojn, sed lasis
ŝin fari. Ili vivis kiel nuraj samhejmanoj; ŝi laboradis sen ĉeso
kaj laŭdezire en la kuirejo, kaj ĉar ŝi neniam sin montris en la
ceteraj apartamentoj de la domo, li ne sin okupis pri ŝi kaj atentis
nur siajn pacientojn.
-- Anjo, mi estas ulano --, diris Teodoro, galopante kun ŝia balailo
en la kuirejon, kie la avino ĵus eltordis la viŝtukon, kiun ŝi
estis tirinta el la sitelo.
-- Jes, karulo, vi estas ulano.
-- Kaj mia ĉevalo neniam laciĝas --, diris plue la knabo, saltante
tien kaj reen, dum la akvo, kiu ĉiuloke fluis per longaj strioj sur
la planko, disŝprucis tiel alte sub liaj piedoj, ke liaj ŝtrumpoj
tute malsekiĝis.
-- Atentu Teo, vi malsekigos viajn ŝtrumpojn.
-- Ili ja resekiĝos, Anjo... Kien eliris Maria? -- li subite
demandis, vidante, ke ĉi tiu ne estas plu en la kuirejo.
-- Maria eliris por aĉeti novan balailon.
-- Ha! ... novan balailon!
-- Jes, ĉar vi ne volas cedi al mi la alian.
-- Ĉu ŝi revenos baldaŭ?
-- Kompreneble, mi ja bezonas la balailon.
-- Ĉu oni povas rajdi sur du ĉevaloj, Anjo?
Sinjorino Stuthejm, antaŭsentante, ke Teo intencas ludi kun la du
balailoj, respondis, altigante la manojn kvazaŭ pro surprizo:
-- Kia malsaĝa demando de tia saĝa knabo!... Ĉu oni iam vidis
ulanon rajdi sur du ĉevaloj!?
-- Sed ĉu ulano _povas_ rajdi sur du?
-- Eble li _povas_, sed rajdante sur du, li ne povus svingi la
lancon, kaj vi, kiel kuraĝa ulano, volas tamen svingi ĝin, ĉu ne
vere --?
Rimarkante, ke ŝia argumento efikis sur la knabon, ŝi diris plue:
-- Vi ja ne volas, ke la homoj mokridu vin.
Teo pripensis momenteton, kaj dum lia avino sin klinis por ekpurigi
la kahelojn per la viŝtuko, li diris:
-- Sed mi povas rajdi sur nova ĉevalo, ĉu ne vere, Anjo?
-- Novaj ĉevaloj aŭ junaj ĉevaloj estas danĝeraj, ili deĵetas la
ulanojn.
-- Mi ne timas novajn ĉevalojn, mi volas rajdi sur la nova balailo --,
kaj ĵetante la malnovan en la sitelon, el kiu disŝprucis la akvo,
li galopis al la veturilejo por rigardi, ĉu Maria baldaŭ revenos.
Li ne bezonis atendi longe; apenaŭ la servistino aperis, li tuj
sin ĵetis sur la novan balailon kaj ŝirante ĝin el ŝiaj manoj,
li ekrajdis sur ĝi kaj galopadis al la koridoro kaj de tie en la
laborejon de la doktoro, kiu ankoraŭ sidis skribanta sur la angulo
de la seĝo.
-- Aĉjo, mi akiris novan ĉevalon, rigardu!
La langopinto de la doktoro, kiu ĵus atingis la dekstran buŝangulon
kaj estis saltonta al la maldekstra, retiriĝis en la buŝon de la
skribanto.
-- Novan ĉevalon!? -- La doktoro metis la plumon post la orelon kaj
rigardis al sia nepo, kiu staris antaŭ li.
-- Ha, la novan balailon!... Kaj kie estas la malnova?
-- Tiun uzas Anjo por balai la kuirejon...; ŝi diris, ke ulanoj ne
rajdas sur du ĉevaloj, ŝi do povas uzi la alian.
La doktoro ridis, kaj starigante la knabon inter siaj genuoj, li
kisis lin sur la dikaj vangoj, tiam li diris:
-- Vi estas brava ulano, Teo, ... brava ulano!
-- Tion diris ankaŭ Anjo.
-- Ĉu vere? -- La doktoro ŝovis la okulvitrojn alten sur la
frunton, kie ili restis kvazaŭ algluitaj. -- Ĉu vere!? -- li
ripetis.
-- Jes, sed ŝi volis kredigi al mi, ke novaj ĉevaloj deĵetas la
ulanojn.
La doktoro ridegis tiel, ke lia malsupra mentono tremetadis same kiel
lia dika ventro.
-- Sed ĝi ne forĵetos min ... la nova ĉevalo.
-- Ho ne ... ha, ha, ha!... Vi estas ja tro brava ulano, kiun neniu
ĉevalo povus deĵeti, ĉu ne vere?
Teodoro estis respondonta, sed laŭta frapo sur la pordo kondukanta
al la atendejo, fermigis la parolontan buŝon.
-- Eniru! -- diris la doktoro, forpuŝante de si la knabon. Eniris
strata bubo; li spiregis pro laceco kaj ĉio montris, ke li estis
kurinta per ĉiuj fortoj.
-- Nu, knabo, kio estas?
-- Doktoro ... ĉu vi ... bonvolus ... veni ... ĉe Majer ... en la
drinkejon?
-- Kiu estas malsana?
-- Fremdulo, li estas eble mortanta.
-- Kio do okazis? -- La doktoro surmetis la altan ĉapelon kaj estis
preta sin direkti al la drinkejo.
-- Mi ne scias --, respondis la bubo. -- Mi preteriris, kiam subite
Majer alkuris kaj petis min tuj kaj rapide kuri al vi pro homo, kiu
danĝere malsaniĝis kaj eble estas mortanta.
-- Mi tuj iros! -- La doktoro metis la okulvitrojn en la ujon, kaj
preninte kofreton kun instrumentoj, kiujn li eble uzos, li trairis la
atendejon, la veturilejon kaj tuj poste liaj rapidmovaj kruroj portis
lin al la „Ora Serpento“ de Majer.
Dua Ĉapitro.
La Ora Serpento -- Pri iu, kiu vidas sovaĝajn bestojn -- Morto de
burleskulo -- Pri cirka veturilo kaj ĝia enhavo.
Malmultajn minutojn malproksime de la doktora loĝejo staris en
flankstrateto la drinkejo „Ora Serpento“ de Majer. Ĝi estis
drinkejo vizitata nur de laboristoj, kiuj povis aĉeti tie grandan
glason da biero aŭ glaseton da brando por ses pfenigoj. Preskaŭ
ĉiuminute en la tago, jam post la sepa en la mateno ĝis malfrue en
la nokto, sin trovadis en tiu „Ora Serpento“ vizitantoj.
En la tempo, pri kiu ni parolas, regis en la „Serpento“ la plej
granda malordo imagebla. Kelkaj seĝoj estis renversitaj same kiel
unu tablo; multaj glasoj, kelkaj el ili rompiĝintaj, kuŝis dise
sur la planko, kaj ĉe la muroj kaj antaŭ la bufedo staris deko
da klientoj, dum ĉiusekunde eniris aliaj, logataj de neordinara
bruo, kiun la preterpasantoj sur la stratoj povis aŭdi en la
„Serpento“. En la mezo de tiu ĥaoso de glaspecetoj, biero,
brando kaj renversitaj mebloj staris du fortaj laboriste vestitaj
viroj, kiuj retenis trian viron, kiu kondutis kiel frenezulo kaj
piedfrapadis ĉiuflanken. Mortepala, kun ŝaŭmkovritaj lipoj, la
okuloj plenaj je sango, li blekis kiel sovaĝa bruto. Per la forto
de la frenezeco li klopodis liberigi sin el la manoj de la viroj,
kiuj tenis lin per unuigitaj fortoj. Liaj malordigitaj haroj disfalis
sur lian frunton, kaj liaj vestoj estis preskaŭ disŝiritaj en
ĉifonojn. Subite li staris kvazaŭ alnajlita al la planko, la okuloj
elstaris el lia kapo kaj seninterrompe li fikse rigardis al angulo de
la drinkejo, dum tremado trakuris lian tutan korpon. Per raŭka voĉo
li kriis:
-- For de tie!... Tiu malbenita besto estas atakonta min... Tordu al
ĝi la kolon, por ke ĝi min ne ataku!... Mortbatu ĝin do!... Ĝi
venas! ĝi venas!...
-- Tenu lin firme! -- kriis unu el la du viroj al sia kunulo,
kiu tute kiel li, nur kun penego povis reteni la brakojn de la
furiozanto.
-- Rekvietiĝu do! -- li diris al la piedbatanto. -- Vi nur imagas
tion, tie ne sidas besto.
-- Jen!... Jen!... Rigardu!... Ĉu vi ĝin ne vidas!?... Jen la bruto
refoje estas saltonta al mi!... Retenu ĝin, la malbenitan bruton,
ĝi estas rabia! -- kaj la viro piedfrapadis kvazaŭ li volus defendi
sin kontraŭ la besto de sia imago. La ĉeestantoj scivolaj parolis
intermikse:
-- Li estas nur ebria --, diris unu.
-- Kio fariĝis? -- demandis virino, kiu, enirinte, ekstaris kun
etendita kolo post la aliaj rigardantoj, klopodante vidi trans iliajn
ŝultrojn.
-- Frenezulo, kiun atakis la nervoj --, grimacridis unu el la aro.
-- Tio lin mortigos --, diris terurite unu el la antaŭe starantoj al
sia malantaŭulo.
-- Oj, ne timu tion, li rekonsciiĝos baldaŭ --, respondis alia.
-- Irigu do iun por venigi kuraciston --, diris unu el la viroj, kiuj
tenis la ebriulon. -- Rigardu do, mi ne povas plu lin reteni.
La malordo ĉiuminute pligrandiĝis. Kelkaj virinoj laŭte timekkriis
kaj tra tio sonis basa voĉo de viro, kiu vokis:
-- Eksilentu do!
-- Mortigo! -- subite ekkriis unu el la du viroj, kiam la furiozulo
kun neatendita ektiro liberigis sian dekstran manon kaj per ĝi
ekpremis al li la gorĝon.
La virinoj volis forkuri, sed ne povis returni sin pro la homamaso,
kiu iom post iom plenigis la drinkejon.
-- Mortigo!... Helpon...! -- stertoris la atakito, al kiu la fera
mano de la ebriulo pli kaj pli fermpremis la gorĝon.
Subite silentiĝis la blekado; la manoj de la furiozulo senfortiĝis,
li ne plu kontraŭstaris, lia kapo kliniĝis antaŭen kaj dum
profunda ĝemego siblante, sed laŭte eliĝis el lia brusto, li falis
kiel sako sur la plankon.
Ankoraŭ kelkajn fojojn tremis lia korpo, la okuloj elstaris sangaj
el la kapo, la lango blue ŝvelinta pendis sur la malsupra lipo, la
naztruoj plilarĝiĝis momenton kaj tuj poste kuntiriĝis, donante al
la nazo la karakterizan pintan formon, kiu estas la antaŭsigno de la
morto. Ĉiuj trajtoj malstreĉiĝis, la okuloj rompiĝis, stertorante
li elspiris la lastan spiron kaj flaveblanka koloro sin etendis sur
lia vizaĝo, dum lia korpo sterniĝis sur la planko kaj poste restis
kuŝanta senmove.
La ĉirkaŭstarantoj pli kaj pli moviĝis antaŭen kun retenita
spiro. Stranga estis la kontrasto de la subita morta silento, kiu
regis en la drinkejo, kontraŭ la ĵusa terura bruego.
La drinkejestro, kiu dum longa tempo faris sian eblon kaj sukcesis
kvietigi la homojn, fine eliris por rigardi, ĉu la kuracisto
venas; li ne bezonis atendi longe, ĉar la marŝetanta dikventrulo
atingis lian domon en la momento, kiam lia nova paciento sterniĝis.
Ĉe la alveno de la doktoro la homoj tuj faris lokon, por ke li
povu ekzameni la mortantan viron. Li sin klinis kun peno super li,
aŭskultis atente, ĉu li spiras ankoraŭ, tuŝis lian bruston kaj
gravmiene diris:
-- Li mortis --, tiam sin turnante al Majer, li demandis:
-- Kio okazis kun tiu viro?... Ĉu vi donis al li tiom da brando? Li
mortis pro deliro.
-- Li eniris mian drinkejon antaŭ unu horo, doktoro, kaj ŝajne
li tiam ne estis ebria. Li trinkis nur du glasojn kaj tiam subite
ekkondutis tiel strange, ke ŝajnis al mi, ke li perdis la prudenton.
Li parolis sensencaĵojn, iris tien kaj reen en la drinkejo kaj
postulis trian glason da brando, kiun mi tamen rifuzis doni al li.
Tiam li ekkoleris kaj tirinte tranĉilon el la poŝo, li jam estis
atakonta min, sed feliĉe tiuj du viroj retenis lin. La atako de
deliro fariĝis pli kaj pli forta, ĝis kiam li falis kaj mortis.
La doktoro aŭskultis tion kun atento, ĉiam rigardante la mortinton.
-- Kiu li estas? -- li demandis post momento.
-- Mi kredas, ke li estas burleskulo aŭ rajdisto de cirko, ĉar li
alvenis en la urbo en cirka veturilo.
-- Kie staras nun tiu veturilo?
-- Sur la strato, proksime de mia domo.
-- Ĉu li ne havas kunvojaĝanton?
-- Mi kredas, ke ne, ĉar li petis al strata bubo gardi dum momento
la ĉevalon.
-- Hm! -- La doktoro eksilentis, pripensis la aferon kaj tiam
demandis plue:
-- Sed kion ni nun devos fari kun la mortinto?
-- Mi ne scias; ĉiuokaze li ne povos resti en la „Serpento“.
-- Kompreneble, li ne povos..., oni devos transporti lin ien..., sed
kien?
-- Neniu konsentos akcepti ĉe si tian malvivulon; sed oni povos
transporti lin al la malsanulejo, kaj...
La doktoro denove ekpripensis. Subite ideo envenis en lian kapon, kaj
li diris:
-- Portu lin en la veturilon kaj veturu lin en mian veturilejon; mi
skribos al la urbestro kaj aranĝos ĉion.
La du viroj, kiuj antaŭe retenis la delirulon, sekvate de ĉiuj
ĉirkaŭstarantoj portis la kadavron al la veturilo.
La pordo estis malfermita; neniu estis interne, oni vidis nur kelkajn
malpurajn meblojn kaj ĉe la posta interna flanko du pordetojn
de fermita ŝranko. Sub la tablo, staranta ĉe unu flanko sub
fenestreto, kuŝis speco de matraco; tie sekve estis la lito de la
mortinta viro.
-- Metu lin tien --, ordonis la doktoro, montrante la matracon, kaj
refermu la pordon de la veturilo.
La viroj obeis.
-- Nun antaŭen al mia domo --, ordonis plue la doktoro.
La bubo, kiu ĝis tiam tenis la bridon de la ĉevalo, ekmarŝis,
tirante la kapon de la besto, kaj dek minutojn poste la veturilo kun
la kadavro staris en la veturilejo de la resanigisto; la homoj, kiuj
scivole sekvis ĝis tie, disiris, ĉiu sian vojon, kaj baldaŭ nenio
sur la strato montris, kia terura dramo ĵus finiĝis en la urbo
Posen.
Tria Ĉapitro.
Mikelo -- En la veturilejo de la doktoro -- La stomako de trinkulo
-- La cirka knabo -- Neatendita kliento -- Transformiĝo de malpura
cigano en belegan knabon.
Vesperiĝis. Teodoro dormis, Maria sidis kun la doktoredzino en la
kuirejo ĉe la tablo, kie ambaŭ flikis ŝtrumpojn, kaj la doktoro
estis en la laborejo. Li sidis sur angulo de sia seĝo ĉe la
skribotablo kaj ekzamenis kelkajn tranĉiletojn kaj ĥirurgiilojn.
Flanke de li staris lia veturigisto Mikelo, vera giganto kun stultega
vizaĝo.
Mikelo estis sesdekjara viro, kiu jam dudek jarojn servis la
doktoron. Li estis en ĉio la malo de sia mastro: Neniam Mikelo
ekkoleris, nek ekkoleretis, neniam li marŝis rapide; ĉiam li estis
kaj restis la sama kvieta Mikelo, kiun nenio ajn povis ŝanĝi,
malkvietigi aŭ kortuŝi; tamen li estis bona kaj honesta viro.
Mikelo vivis sian trankvilan ekzistadon, laborante kviete por servi
sian mastron, kiun li obeadis en ĉio, kaj por prizorgi la ĉevalon
kaj la veturilon.
La doktoro finis la ekzamenon de la tranĉiletoj, metis ilin kun la
ceteraj ĥirurgiiloj en la kofreton kaj ekstarante diris:
-- Mikelo, lumigu al mi.
-- Kien, doktoro?
-- Veturilejon.
Mikelo prenis lampeton (li faris tion tre singardeme, kvazaŭ li
timus, ke lia giganta mano rompos ĝin tuj post la unua ektuŝo) kaj
iris per longaj, sed malrapidaj paŝoj al la nomita loko kaj lin
sekvis kun rapidaj paŝetoj la doktoro, kiu kunportis la kofreton,
sitelon kaj blankan viŝtukon.
-- Malfermu la pordon de la cirka veturilo, Mikelo.
Mikelo obeis.
-- Metu la lampon tien... --. La doktoro montris lokon en la veturilo
apud la pordo, ĉe kiu li staris.
-- Prenu la kadavron ĉe la piedoj kaj tirtrenu ĝin tien ĉi...;
atentu la lampon, ne renversu ĝin!... Bone!
Mikelo posteniris kaj la doktoro, staranta ekster la veturilo,
disigis la du el la veturilo pendantajn krurojn de la kadavro kaj
ekstaris inter ilin, tiam li metis la sitelon kaj la kofreton flanke
de la kadavro, kaj malferminte la kofreton, li elprenis tondilon.
La lampo lumigis flave, sed sufiĉe klare la internon de la veturilo
kaj la kadavron, kies grimacanta buŝo aspektis teruriga.
Mikelo vidis, ke la doktoro sternis la blankan tukon sur la kapon de
la mortinta viro.
-- Kial li faras tion? -- pensis Mikelo; -- tiu kadavro ja ne timigos
min --, kaj indiferente li rigardis kaj atendis pacience tion, kio
estis okazonta; li tamen jam divenis, kion estis faronta lia mastro.
La doktoro debutonumis la veŝton de la mortinto kaj tratranĉis lian
ĉemizon, tiel ke liaj brusto kaj ventro nudiĝis. Li palpetis ilin.
-- Kia viro! -- diris al si la doktoro. -- Kia fortulo!... domaĝe,
ke li tiel ruinigis sian sanon; li povus vivi cent jarojn...,
domaĝe! domaĝe!
Dirante tion, li prenis tranĉileton kaj faris profundan, longan
tranĉaĵon en la ventro de la kadavro.
Mikelo kviete rigardis kaj vidis, ke la dekstra mano de lia mastro
malaperis en la ventron kaj ke li elprenis el ĝi la stomakon.
-- Kia stomako! -- pensis la doktoro. Tiam li ekzamenis ĝin
ĉiuflanke, tenis ĝin super la sitelo kaj farinte tranĉaĵon en la
malsupra flanko de l' stomako, li lasis elflui la enhavon, tiam li
turnis la eksteraĵon internen, metis la sitelon ekster la veturilon
kaj komencis ekzameni la stomakon.
En tiu momento lia atento estis kaptata de obtuza tuso, venanta el la
veturilo. Surprizite li aŭskultis, flustrante al si mem:
-- Kio estas tio?
Mikelo ankaŭ estis aŭdinta la neatenditan tuson, sed li diris
nenion; lin surprizis nenio.
Dua tuso aŭdiĝis.
-- Ĉu vi aŭdis tion, Mikelo?... Kio ĝi estas? -- demandis la
doktoro.
-- Tuso --, kviete respondis Mikelo.
La doktoro metis la stomakon en la sitelon, kovris la nudan parton
de la kadavro kaj refoje aŭskultis. Post la pordetoj en la veturila
fundo io moviĝis. Io knaris, la pordetoj ĵete malfermiĝis, kaj
inter ili en malluma litŝranko ekaperis la kapo de knabo.
-- Tio estas knabo --, kviete diris Mikelo.
La konsternita doktoro staris inter la pendantaj kruroj de la kadavro
kaj rigardis al la knabo, kvazaŭ li vidus fantomon.
-- Ĉielo, kie mi estas? -- demandis la knabo per malforta voĉo.
-- Ĉe doktoro Stuthejm --, kviete respondis Mikelo.
-- Ĉe doktoro? Kio okazis kun patro?
-- Mortis --, same kviete respondis Mikelo.
-- Eksilentu, malsaĝulo! -- ekkriis la doktoro, turnante sin al la
veturigisto.
-- Ĉu li mortis!? -- demandis la knabo. Li faris tiun demandon laŭ
maniero, kiu montris, ke la sciigo lin ne malkvietigis; ŝajnis eĉ,
ke la respondo de Mikelo liberigis la knabon de peza ŝarĝo.
-- Ĉu vi dormis tie? -- informiĝis la doktoro.
-- Jes, sinjoro, feliĉe mi dormis, ĉar mi ne povis dormi dum tri
tagoj.
-- Ĉu vi estas malsana?
-- Mia kruro rompiĝis kaj mi suferis pro febro.
-- Kiam rompiĝis via kruro?
-- Antaŭ kvar tagoj.