Groningen, „farmisto“ signifas ne nur „kamparano“, sed ankaŭ
„aroganta, fiera, preskaŭ ĉiam malsprita homo“, pensanta tamen,
ke li estas tre spritega.
Kie ajn li estas, ĉu en sia farmejo, ĉu en la vilaĝo, ĉu en la
urbo, ĉie li agas kaj kondutas, kvazaŭ li estus hejme, kaj kvazaŭ
li estus ĉefulo kaj eminentulo, kiu rajtas ordonadi kaj komandadi.
Fremduloj tamen havas ĉe li nenion por ordoni kaj komandi, kaj eĉ
ne eniras en lian ĉiutagan ĉambron. Ili restas en la antaŭĉambro,
en la kuirejo aŭ en la grenejo, se ili deziras paroli la farmiston,
ĉar la familia ĉambro estas sanktejo, en kiun eniras nur alia
farmisto aŭ eminentaj personoj, kiel ekzemple la notario, la
predikisto kaj la doktoro de la vilaĝo.
Klomp estas kiel preskaŭ ĉiuj farmistoj en la provinco Groningen;
eble li estas pli riĉa ol multaj el ili, sed ne malpli aroganta
kaj fiera. Klomp opinias, ke li apartenas al ia „nobela“ klaso,
nome al la „farmista klaso“, al la plej eminenta el ĉiuj klasoj.
De la farmistoj (tiel li opinias) devenas ĉio, kio estas utila kaj
necesa, kaj sekve ĉiuj nefarmistoj devas esti dankaj, ke la farmista
klaso ekzistas, ĉar sen farmistoj ja ne estus produktata greno, nek
terpomoj, nek hordeo kaj tiel plu. Kion (laŭ la opinio de Klomp)
farus la vilaĝanoj kaj la urbanoj sen tiuj produktaĵoj? La bakisto
ne povus baki panon, la bierfaristo ne povus fari bieron, la buĉisto
ne povus buĉi kaj la forĝisto perlaborus tro malmulte, se farmistoj
ne ekzistus; sekve: la farmista klaso estas sen kontraŭdiro la ĉefa
el ĉiuj klasoj, kaj ĉe Klomp, ano de tiu klaso, laboradas Rika la
mutulino, kies dometon ni ĵus eniris.
Kvankam Rika ne havas horloĝon, ŝi neniam venis tro malfrue
en la farmejon. Ŝi mem estas kvazaŭ horloĝo, ĉion farante
aŭtomate. Aŭtomate ŝi vekiĝas ĉiam la saman horon en la mateno
kaj aŭtomate ŝi ĉiam alvenas ĉe sia laboro, precize la sesan
horon. Dek minutojn antaŭ la sesa, ŝi ĉiam eliras el sia dometo,
kies solan pordon ŝi fermas nur rigle, ĉar ŝtelistoj neniam
forprenis ion. Ŝi ŝlosas ordinare nur unu el la ŝrankoj, en kiu
ŝi gardas kelkan monon, perlaboritan dum la jaroj post kiam mortis
la patro, kaj de kiam ŝi laboris en la farmejo.
Kiam ŝi laŭiras la sablan vojeton al la farmejo, ŝia korpo
aspektas kiel du blue pentritaj abelujoj, unu sur la alia. Sub la
malsupra aŭtomate moviĝas la piedoj, kiujn ĉiam kovras pezaj
lignoŝuoj; ĉar lignoŝuojn ŝi portas vintre kaj somere. Sur
la supra „abelujo“ staras blanka kufo. Aŭtomate tiu stranga
figuro de la mutulino iras antaŭen. Rika ne rigardas dekstren, nek
maldekstren, nek posten, sed ĉiam antaŭen, kvazaŭ nur rekte antaŭ
ŝi estus la celo, kiun ŝi neniam devas perdi el la okuloj.
Kiam ŝin renkontas sur la vojo konato, ŝi aŭtomate kapklinas unu
fojon, sed tre rapide por kiel eble plej baldaŭ repreni la antaŭan
teniĝon.
Rika ridetas nur malofte, sed kiam ŝi ridetas, ŝi montras du vicojn
de dentoj, pli blankaj ol perloj.
Ŝia vizaĝo estas bruniĝinta de la suno.
En la vilaĝoj oni diras, ke ŝi estas beleta fraŭlino, kaj
rigardante ŝin en la vizaĝon, oni ne povas ne rimarki la bluajn
okulojn, kiuj ĉiam brilas, kaj la plenajn vangojn kun kavetoj.
Ŝia mentono estas belforma, kaj ĉar ŝi havas belan nazon, neniu
povas diri, ke ŝi ne estas beleta. Ŝiaj haroj tamen faras strangan
kontraston kun ŝia vizaĝo; fakte ili estas blondaj, sed ĉar ŝi
tro ofte purigas ilin per akvo, ili iom post iom perdis la naturan
koloron.
Rika neniam pensas pri tio, ĉu ŝi estas bela aŭ melbela, ĉar tio
al ŝi estas tute indiferenta. Kviete ŝi iras jam dum jaroj sian
kutiman vojon, kaj kviete ŝi iros ĝin plue tiel longe kiel ŝi
estos tia sama laborema mutulino, kia ŝin konas ĉiuj vilaĝanoj.
Post kiam la melkado kaj aliaj laboroj okazis, Rika kelkfoje devas
iri al Warfum por aĉeti bezonaĵojn por la farmistedzino.
Ankaŭ ĉi tiun tagon post la melkado ŝi tien iras pro la sama
motivo. Laŭkutime ŝi iras kun korbo pendanta sur ŝia brako, kaj
ni volas sekvi ŝin. Aŭtomate la du „abelujoj“ kun la blanka kufo
iras antaŭen kaj sin movas supren kaj malsupren laŭ tio, kiel
la lignoŝuoj paŝetas antaŭen. La malmultaj preterpasantoj ŝin
salutas ĝentile, kaj per sia kutima rapida kapklino ŝi respondas
la salutojn. Post duona horo da tiu laŭtakta, sed rapida movado de
la liguoŝuoj sur la makadama vojo, la mutulino atingas la vilaĝon
kaj tuj sin direktas al la spicisto Pentman. Li staras post la
butikotablo kaj salutas, kiam ŝi eniras. Laŭkutime ŝi montras dum
sekundo la blankajn dentojn; la kavetoj en la vangoj pliprofundiĝas
dum tiu sama sekundo, kaj post la rapida kapklino ŝi metas la korbon
sur la tablon. La spicisto elprenas papereton kaj legas, kion bezonas
la farmistedzino.
Pli ol milfoje la mutulino venis en ĉi tiun butikon, kaj ĉiam la
spicisto elprenis tian papereton kaj leginte ĝin, enmetis sukeron,
sapon, oleon kaj cetere. La mutulino instinkte konscias, ke tia
papereto kvazaŭ parolas kaj ke la viro komprenas la desegnaĵojn
starantajn sur ĝi, sed ŝi jam ne miras pri tio. Instinkte ŝi
ankaŭ konscias, ke ĉiuj homoj (nur ne ŝi mem) per movadoj de la
buŝo povoscias kompreni sin reciproke, kaj ankaŭ pri tio ŝi jam ne
miras, sed estas io alia, kio naskas ŝian miron multfoje, nome ke
homoj movas la lipojn kaj per tio parolas kun aliaj homoj, kiuj estas
en alia ĉambro. Fine ŝi tamen konsciis, ke tia interkompreniĝado
okazas pere de organo, troviĝanta interne de la oreloj, ĉar ĉiuj
hundoj, katoj kaj ĉevaloj ekmovetas la orelojn, kiam la homoj
parolas al ili. Kelkfoje ŝi bedaŭris, ke al ŝi mankas tiu organo,
sed jam de longe ŝi rezignaciis kaj ŝin kontentigis la penso, ke
ŝi povoscias kompreni multajn movadojn de la buŝo.
La korbo nun estas plena kaj Rika forlasas la butikon por returni sin
al la farmejo de Klomp kaj tuj poste la lignoŝuoj tuŝadas laŭtakte
la straton de la vilaĝo, poste la makadaman vojon kaj fine la sablon
de la flankvojeto kondukanta al la farmejo.
La farmisto Klomp okaze vidas alproksimiĝi la mutan servistinon, kiu
ĉe ĉiu paŝo postlasas sian postsignon, nome nubeton el sablo, kiun
ŝia lignoŝuo ĵetas flanken.
Klomp, kiu rigardas la geservistojn kiel necesan malbonaĵon, kaj
toleras ilin en sia domo kaj sur siaj kampoj nur por laboradi, staras
nun en la mezo de la sabla vojeto, kun la manoj en la poŝoj.
La mutulino preterpasas lin kun rapida kapklino, sed ne montrante
la blankajn dentojn, ĉar ŝi ne amas la farmiston, sentante, ke li
siaflanke tute ne estimas kaj eĉ ne ŝatas ŝin. Klomp resalutas kun
preskaŭ nevidebla mangesto, refoje enpoŝigas la manon kaj ekmarŝas
kelkajn paŝojn sur la vojeto. Tiam li iras trans tabulon, kiu kuŝas
de la vojeto ĝis unu el la kampoj, kaj iras tie plue per longaj
malgraciaj paŝoj por esplori, ĉu ĉio estas en ordo, nome: ĉu la
„necesa malbonaĵo“ diligente laboras sur la kamparo. Intertempe li
kalkulas, kiom li perlaboros tiun someron per siaj fruktoj, tute ne
plu pensante pri la mutulino, kiu eniras lian farmejon por laboradi
ĝis la vespero. --
La liberajn horojn, kiuj restas al Rika, ŝi uzis por kudri siajn
vestojn kaj triki siajn ŝtrumpojn; tiel pasis por ŝi jaro post
jaro. Tiel pasas ankaŭ ĉi tiu somero kaj alproksimiĝas nova sezono
kun novaj monatoj ĝis refoje venos la monato majo.
En tiu monato ĉiuj servistoj kaj servistinoj ĝuas liberan semajnon
kaj ordinare faras nenion krom amuziĝi en la vilaĝaj trinkejoj aŭ
en la urbo, kien ili iras por elspezi tiom da mono, ke post la sepa
tago restas al ili preskaŭ nenio.
Rika neniam partoprenis al tio, ĉar ŝi estas surdmuta; ŝi
pasigas tiujn liberajn tagojn en sia dometo, purigante ĝin de la
subtegmentejo ĝis la kahelplanko, kaj se restas kelkaj tagoj,
ŝi vizitas siajn fratojn kaj fratinojn, loĝantajn en la apudaj
vilaĝoj.
Refoje venis tia libera semajno, kaj puriginte sian dometon, ŝi iris
al Uskvert, al frato, kiu loĝas tie kun sia familio. Ŝi foriris
tien tute ne ŝlosinte la pordon de sia dometo, ĉar tiu pordo estas
senserura; neniam oni forŝtelis ion el la dometo, kaj ŝi tute ne
pensas pri tio, ke ŝtelisto eniros por forpreni la meblojn dum ŝia
malesto.
Du tagojn poste, en la mateno ŝi refoje forlasas sian fraton per
returni sin al sia dometo. Aŭtomate kiel ĉiam ŝi laŭiras la
makadaman vojon de Uskvert al Warfum. En Warfum ŝi aĉetas lanon
ĉe butikisto, kie ŝi kutime ankaŭ aĉetas aliajn bezonaĵojn por
triki kaj kudri, kaj duonan horon poste ŝi staras sur la ŝtona
strateto antaŭ la pordo de sia dometo. Ŝi malfermas ĝin, levante
la riglilon, eniras, trairas la koridoreton ĝis la ĉambra pordo kaj
subite ekhaltas. Tiu pordo estas fermita, kaj ŝi ne fermis ĝin,
kiam antaŭ du tagoj ŝi forlasis la ĉambron.
Ŝi pripensas pri tio laŭ sia maniero, ne per vortoj, sed per
imagoj. Enpense ŝi vidas iun eniri kaj eliri la dometon, sed kiu
eniris kaj eliris?... Kial oni eniris kaj eliris?... Ŝi kaptas
la ringon, pendantan sur la pordo kaj hezitas, ĉu ŝi eniros aŭ
ne. Enpense ŝi vidas personon en la ĉambro kaj ŝi ellasas la
ringon, per kiu ŝi estas levonta la riglilon, pripensas momenton
kaj eliras la koridoreton eksterdomen por rigardi tra la fenestro,
ĉu vere iu estas en la ĉambro. Ŝi klinas sin por enrigardi
trans la vitraĵon, kiu kovras la malsupran parton de la fenestro.
Neniu enestas, sed sur la tablo staras bruna kesteto. Larĝe Rika
malfermas la okulojn kaj stranga sono eliras el ŝia buŝo. Ŝi
ne timas, ĉar kesteto ne povas fari malbonon, sed estas al ŝi
enigmo, kiel la kesteto venis tien ... kaj kio do enestas? ...
Ŝi rigardas ĉirkaŭe por vidi, ĉu eble persono ie staras, kiu
enportis la kesteton, sed la sabla vojeto estas senhoma same kiel
la kamparo. Enpense ŝi vidas la farmistedzinon, kiu enportis la
kesteton por surprizi sian servistinon, kaj vidigante por momento la
blankajn dentojn, la mutulino forlasas la fenestron kaj eniras la
dometon. Ŝi turnas la ringon de la ĉambra pordo, la riglilo sin
levas kaj per du longaj paŝoj, kiuj klaksonas sur la kahelplanko,
ŝi staras antaŭ la stranga surprizaĵo. La kovrilo estas nek
najle-, nek ŝnurefermita, sed staras tiel, ke ŝi povas vidi parton
de la enhavo, nome blankan tolaĵon. Rika ekpensas pri sia lito
kaj image vidas novajn litkovrilojn, kaj singarde ŝi forŝovas
la kestkovrilon. Subite ŝi puŝas ĝin tiel forte, ke ĝi falas
sur la plankon. Ŝi ne aŭdas la bruon, kiun ŝi per tio kaŭzis,
sed rigardas kun larĝe malfermitaj okuloj en la kesteton, ĉar
tie kuŝas, duone kovrita per tola tuko, mirinde bela infaneto.
Ŝi ne kredas al siaj okuloj kaj staras momenton rigardante la
„surprizaĵon“, ne sciante, kion pensi aŭ fari. Ŝi paliĝas kaj
la neatendita surprizo tiel ektuŝas ŝin, ke ŝi devas apogi sin
kontraŭ la tablo, ĉar ŝiaj kruroj ektremas kaj tiu sama stranga
sono, kiun nur mutulo povas aŭdigi, eliras refoje el ŝia gorĝo,
sed baldaŭ ŝi regas sin. La falanta kovrilo vekis la infaneton, kiu
nun per grandaj brunaj okuloj rigardas la mutulinon. Rideto ludas sur
la buŝeto de la infano, kiu kuŝas tie kiel anĝeleto.
Strangaj pensoj kaj imagoj amasiĝas en la kapo de Rika.
-- Kiel venis tien tiu infano?... Kial oni ĝin metis tie sur la
tablon?... Ĉu ĝi estas donaco?... Ĉu oni venos por repreni ĝin?
La infano ridas kaj sen timo rigardas la mutulinon. Ŝi forprenas
la tolaĵon, metas ĝin flanke de la kesteto kaj jen la infaneto
estas simila al la malgranda Moseo en la kesteto sur la akvo de Nilo.
Antaŭ Moseo staras belaj fraŭlinoj, belaj princinoj kun ventumiloj
en la mano, kaj ili estas prenontaj Moseon el la kesteto, naĝanta
sur la akvo inter la altaj kanoj. Antaŭ ĉi tiu bruna kesteto sur la
tablo staras la mutulino, kiu vole-nevole rigardas la bildon sur la
muro, kaj ankaŭ ŝi estas elprenonta sian Moseon.
-- Kiel longe li kuŝis en ĝi?... Ŝi pripensas pri tio, sed subite
alia ekpenso ŝin frapas.
-- Ĉu la infano soifas aŭ malsatas?... Eble ne, ĉar ĝi ne ploras,
sed ridas.
-- Ĉu ĝi estas pura kaj seka?
Rika scias sperte, ke multaj infanoj kelkfoje ne ploras, kiam ili
estas malsekaj, kvankam estas necese, ke ili estu puraj kaj kuŝu en
sekaj vindotukoj.
Ŝi prenas la infaneton sur la brakon kaj ridas al ĝi; la infaneto
malfermas la buŝon kaj movetas la lipojn. Rika scias, ke ĝi
eligas sonojn, sed ŝi ne aŭdas ilin. Ŝi tamen ĝojas, ke la
etulo ridas, kaj ŝi premas ĝin al sia koro, dum larmoj rulas al
ŝi sur la vangoj pro emocio... Ŝi pensas memore al siaj gefratoj,
kiam ili estis tiel malgrandaj kiel ĉi tiu infaneto... Ŝi remetas
la etulon en la kesteton, pretigas varmetan akvon kaj forigas la
vindotukon. Tion saman ŝi faris pli ol milfoje, kiam la gefratoj
estis suĉinfanoj, kaj ŝi estas lertulino en tiu laboro. La infano
(ŝi nun vidas) estas belforma knabeto. Ŝi purigas lin kaj ekpensas
pri vindotukoj, laktobotelo kaj aliaj necesaĵoj kaj pri tio, kion
ŝi devos fari kun la knabeto, kiu estas tiel bela kaj dolĉa. Image
ŝi vidas malriĉajn gepatrojn kun multaj infanoj, tiom multaj, ke
ili ne sufiĉe bone povas nutri ĉiujn. Image ŝi vidas plue, ke la
patro metas ĉi tiun knabeton en la kesteton kaj alportas lin en
ŝian dometon, ĉar ŝi estas lerta vartistino kaj havas sufiĉan
monon kaj tempon por prizorgi la etulon.
-- Ĉu ŝi devas gardi lin?
Kiam ŝi denove rigardis la knabeton, ĉi tiu ridas refoje kaj Rika
sin klinas super li, kisas lin kaj ekpensas:
-- Mi gardos, flegos kaj mi amos lin.
Sed jen alia ekpenso:
-- Ĉu oni forprenos de ŝi la etulon?
Ŝi malkvietiĝas; oni propravole donacis al ŝi la knabeton, ŝi
volas gardi lin sekrete, por ke neniu povu lin forpreni. Ŝi ekstaras
por serĉi lokon, kien ŝi povas plej bone meti la kesteton tiel, ke
neniu de ekstere povus vidi ĝin. Flanke de la kamenkapuĉo estas
sufiĉa loko por starigi seĝon, kaj sur tiun seĝon ŝi povus meti
la kesteton, kiun ŝi uzos kiel lian liteton. Stariginte la seĝon
kun la kesteto tien, ŝi eliras kaj rigardas tra la fenestroj por
esplori, ĉu el tie enrigardanto povas rimarki ŝian etulon. Ŝi tuj
reiras hejmen, turnas la dorson de la seĝo al la fajroloko, pendigas
tukon sur la apogilon, kaj refoje eliras por esplore rigardi. Ŝi
estas kontenta, ĉar ŝi vidas nur la tukon. Enirante la duan fojon,
ŝi estas kaptata de la ekpenso, ke oni povas forŝteli la knabeton
dum ŝia forestado kaj tuj ŝi decidas havigi al si seruron por
ĉiam ŝlosi la pordon, kiam ŝi devas lasi la infanon sola. Sed
tiun seruron ŝi volas posedi kiel eble plej baldaŭ. Ŝi metas
la kesteton sur la liton, fermas la litopordojn kaj eliras por
senprokraste aĉeti la seruron, ĉar jam post kelkaj tagoj ŝi regule
devos esti eksterdome por laboradi ĉe Klomp... Ŝi eliras.
Aŭtomate, sed pli rapide ol alitempe, la lignoŝuoj disĵetas la
sablajn nubetojn kaj scivole la malmultaj homoj, kiujn ŝi renkontas
survoje, rigardas posten al la mutulino kaj ekmiras pro la rapideco,
kun kiu ŝi kontraŭ sia kutimo sin direktas al la vilaĝo.
Veninte tien, ŝi iras al forĝisto kaj fingre montras seruron kun
ŝlosilo kaj du ferajn krampojn. Ŝi aĉetas ilin tuj pagante.
Forlasinte la forĝiston, kiu miras pro la tuja pagado, ĉar Klomp
pagas nur unu fojon ĉiujare, kion li bezonis dum tiu tempo, la
mutulino eniras butikon por aĉeti botelon por suĉinfano kaj aliajn
bezonaĵojn por la etulo. La butikisto komence ne komprenas, kion
ŝi deziras, sed esplorrigardinte, ŝi fingre montras kion ŝi volas
aĉeti, kaj la viro miras, ĉar la farmistedzino ne havas infanojn;
sed Rika ne atentas lian miron kaj post kapklino ŝi forlasas la
butikon.
Reveninte al sia domo, ŝi per la lignoŝuo enbatas unu krampon en la
pordokadron kaj la alian en la pordon tiel, ke la kurbaĵoj preskaŭ
sin tuŝas por trairigi la seruron. Esplorinte poste, ke la krampoj
sidas fortike, ŝi eniras kaj prenas la kesteton de la lito kaj metas
ĝin sur la seĝon ĉe la fajroloko. La knabeto dormas kviete. Rika
eliras, ŝlosas la pordon, kaj aŭtomate, sed rapide la du lignoŝuoj
disĵetas la sablajn nubetojn sur la vojeto, ĝis kiam ŝi malaperas
en la farmejo por preni lakton. Tiun lakton ŝi prenas en la laktejo
kaj enpoŝiginte la plenan botelon, kiun neniu povas vidi, ĉar la
plej malsupra abelujo estas tiel larĝa, ke ŝi povus sen peno kaj
nerimarkite kaŝi sub ĝi dek botelojn.
Reveninte hejmen, ŝi prenas unu alumeton el alumetujo kaj metas ĝin
sur la kamenkapuĉon, ĉar ŝi volas poste pagi la prenitan lakton,
kaj ne povosciante legi aŭ skribi por noti la botelojn, ŝi post
kelkaj tagoj kalkulus per la alumetoj, kion ŝi ŝuldos al Klomp.
Ŝi nun boligas iom da lakto por doni al la knabeto, kiam li
vekiĝos.
Kviete ŝi eksidas ĉe la kesteto, sen interrompo rigardante la
anĝeleton, kiun la sorto tiel subite kaj mistere lokis sur ŝian
vojon.
Ŝiaj vangoj estas pli ruĝaj ol kutime, ŝiaj okuloj brilas pli hele
ol iam antaŭe. Amplene ŝi admiras la belan estaĵon, kies patrino
ŝi volas esti kaj por kiu ŝi volas laboradi ĝis kiam li fariĝos
bela plenkreska junulo. Ho, kiom da pensadoj kaj imagoj atakas la
mutulinon! Inter ili estas nur unu, kiu maltrankviligas ŝin: La
patro povus reveni por repostuli la knabeton, sed se li revenas, ŝi
volas peti, ke li cedu lin al ŝi, ĉar ŝi povas labori por li kaj
prizorgi lin, kaj tion ŝi volas.
Minutoj pasas..., horoj pasas kaj jam ekvesperiĝas, sed la mutulino
sidas kviete kun interplektitaj manoj kaj atendas pacience por
suĉigi sian adoptiton por la unua fojo.
Dua Ĉapitro.
Kian karakteron havas surdmutuloj -- La gefarmistoj Klomp --
Sinjorino Klomp fariĝas scivola -- Malkovraĵo de sinjorino Klomp --
Stranga interparolado de du virinoj -- Kial rompiĝas la pipo de la
pastro -- La farmejo de Klomp -- Stranga interbatalo kaj stranga bano
-- Kiel la farmistedzino rekvietigas Rika.
Preskaŭ ĉiuj surdmutuloj havas la saman karakteron. La plej multaj
estas tre sentemaj por bonaj traktadoj kaj servemaj al ĉiuj, kiuj
siaflanke sin montras indulgaj kaj amikaj al ili. Kontraŭe ili estas
kapricaj kontraŭ personoj, kiuj ilin mokas, turmentetas aŭ malbone
traktas, jen al tiuj mokantoj aŭ malbontraktantoj ili sin montras
malservemaj, jen ili agas kontraŭ ili laŭ indiferenta maniero.
La edzino de Klomp, kiu havas senteman karakteron, sin montras
ĉiam kompatema kaj intima al la muta servistino, precipe ĉar tiu
ĉi estas diligenta, ne perdante sian tempon farante nenion, sed
konstante laboradas, eĉ se aliaj servistinoj de tempo al tempo
trovas okazon senbezone forĵeti sian tempon.
Matene Rika kutime de la dekdua ĝis la unua horo iras al sia dometo;
la farmistedzino lasas ŝin iri, ĉar post kiam ŝi revenis, ŝi uzas
tiel bone kaj diligente sian tempon, ke neniu el ĉiuj servistinoj
ŝin superas. Rika laboris jam tiom da jaroj ĉe Klomp, ke neniu
bezonas montri al ŝi, kion ŝi devas fari. Kiam la melkado estas
okazinta, la mutulino per si mem ĉiam scias, kiun novan laboron
ŝi povas komenci, kaj se kelkfoje ŝi ne tuj scias kion fari, kaj
se ne komisioj estas farotaj, tiam ŝi nur rigardas sian mastrinon.
Tiu bezonas nur unu mangeston por diri, kie ŝi povas trovi alian
laboron. Neniu krom la farmistedzino ordonas al ŝi, ĉar la aliajn
la mutulino tute ne atentas, eĉ ne la farmiston mem. Ŝi obeas
al la farmistedzino volonte, ĉar ĉi tiu ĉiam estas amika. Rika
sentas, ke ŝia mastrino ŝin komprenas kaj ŝi komprenas reciproke
la mastrinon, por kiu, se bezonus, ŝi riskus sian vivon. Reciproka
intimeco kaj amikeco unuigas tiujn du virinojn kaj pro tio la
mutulino (eĉ ne aludante ĝin) restas en la sama farmejo, dum aliaj
servistinoj ĉiujare je fiksita tempo antaŭ la monato majo devas
esti redungataj.
Dum kelkaj tagoj la edzino de Klomp rimarkis, ke Rika kelkfoje
interrompis sian laboron, kaj ke ŝi enpense rigardas sencele antaŭ
sin, dum rideto glitas sur ŝia vizaĝo. Ŝi rimarkis ankaŭ,
ke la mutulino pli rapide ol laŭkutime iras al sia dometo ne
nur la tagmezon, sed ankaŭ vespere post la dumtaga laboro. Io
eksterordinara sen ia dubo devas esti la kaŭzo de tio, kaj ĉar
virinoj estas scivolaj, ankaŭ la mastrino de Rika estas tia, kaj ŝi
decidas spionadi la servistinon.
Pasis nun semajno, de kiam la mutulino adoptis la infaneton, kaj
estas la deka en la mateno. La lignoŝuoj ĵus laŭtakte disĵetas la
sablajn nubetojn sur la vojeto kaj la duobla abelujo kun la blanka
kufo sin direktas rapidmove al la vilaĝa spicisto, ĉar Rika devas
fari komisiojn. La mastrino ŝin sekvas per la okuloj, ĝis kiam la
stranga figuro tute malaperis; tiam laŭirante la vojeton el sablo,
ŝi iras al la dometo, kies pordo (kiel ŝi jam multfoje vidis) estas
ĉiam nefermita. Kiel granda estas ŝia surprizo, kiam ŝi vidas
nun la pezan seruron, kiu al ŝi baras la enirejon de la dometo.
Sinjorino Klomp ekkaptas, levas kaj ellasas la seruron, kiu kun
laŭta bruo refalas sur la pordon.
-- Io mistera sin kaŝas sub tio --, pensas sinjorino Klomp kaj
sin klinante super la vitraĵo de la fenestro flanke de la pordo,
ŝi rigardas internen. Ŝi neniam vizitis la loĝantinon, sekve
ŝi ne povas vidi, ĉu io ŝanĝiĝis en la sola ĉambreto; tamen
ŝi esplore rigardas ĉiuloken, sed vidas nur unu tablon kaj kvar
seĝojn, el kiuj unu estas kovrita per tuko. Nenio suspektinda trafas
ŝiajn okulojn, tamen io sendube ŝanĝiĝis aŭ okazis en tiu
ĉambro, ĉar alie ne estus necese fermi la dompordon per tiu seruro.
La sinjorino ĉirkaŭiras la dometon, rigardas tra ĉiuj fenestroj,
sed rimarkas nenion eksterordinaran. Ŝia virina instinkto tamen
certigas al ŝi, ke la mutulino ne sen kaŭzo almetis tian seruron.
Pripensante momenton, ŝi foriras.
Estas proksimume tagmezo, la sablaj nubetoj sin sekvas rapide sur
la vojeto kaj la mutulino alproksimiĝas sian hejmon. Foriginte la
seruron, ŝi eniras, metas la korbon en la koridoron kaj alpaŝas
al la tuke kovrita seĝo. Ŝiaj brilantaj okuloj sin fiksas sur la
knabeton. Li ridas kiel nur infano povas ridi. La mutulino ne aŭdas
ĝin, ŝi vidas la ridadon kaj feliĉe rigardas la malgrandan Moseon
kun amo kaj emocio. Ŝi balbutas kelkajn raŭkajn kriojn, kiuj tamen
ne timigas la knabeton, ĉar li jam kutimis al ili kaj scias, ke
post tiuj krioj sekvos la dolĉa lakto. Post kiam ŝi sufiĉe longe
ĝuis la ridadon de la knabeto, ŝi elprenas lin el la kesteto,
purigas lin, almetas puran vindotukon, kaj turninte la dorson de sia
seĝo al la pordo, ŝi suĉigas la infanon. Subite ŝajnas al ŝi,
kvazaŭ nigreta ombro sin ŝovas sur la vando antaŭ ŝi. Aliulo
ne rimarkus tion, sed surdmutuloj rimarkas preskaŭ ĉion. Ŝi sin
turnas, sed vidas nenion. Tuj poste la sama ombro reŝoviĝas, sed
tuj malaperas. La mutulino refoje sin turnas, sed neniu staras ĉe la
fenestro ekster la domo.
-- Eble nubo preteriris --, ŝi pensas, kaj denove ŝi rigardas la
suĉantan infanon.
Kiam li suĉtrinkis ĝissate, ŝi remetas lin en la kesteton, premas
kison sur la anĝelan vizaĝan kaj staras en kurba sintenado,
rigardante la etulon, ĝis kiam ŝia dorso doloras. Tiam ŝi turnas
sin por eliri, ĉar estas kvarona horo antaŭ la unua. Sed apenaŭ
la lignoŝuoj klaketis kvarfoje sur la kahelplanko, ŝi kun teruro
ekhaltas, ĉar rekte antaŭ ŝi staras la farmistedzino, kiu kun pala
vizaĝo, kiu esprimas kompaton, surprizon kaj bedaŭron, baras al ŝi
la elirejon de la ĉambro.
Terurekkrio eliras el inter la lipoj de la mutulino kaj mastrino kaj
servistino sin rigardas. Neniu el ambaŭ scias, kion pensi, nek kion
ekfari.
La servistino timas, ke ŝi perdos la infanon, ĉar oni malkovris
lin; la mastrino ekpensas, ke la infano naskiĝis en ĉi tiu dometo
kaj teruraj flankpensoj akompanas tiun konjekton. Ŝi tamen ne
kondamnas la mutulinon, kiun ŝi ja devas konsideri kiel naivan
senkulpan kreitaĵon.
La mastrino kiel unua rompas la mortan silenton, regantan en la
ĉambro kaj ĝemdiras:
-- Ho Dio, knabino, kion vi faris!?
La mutulino ne aŭdas la parolojn, sed ŝi konscias, ke la mastrino
juĝas nejuste pri ŝia konduto. Ŝi volas komprenigi, ke la infano
ne naskiĝis al ŝi, kaj kiel li envenis en ŝian dometon. Ŝi fingre
montras Moseon sur la enkadrigita bildo, prenas la kesteton, starigas
ĝin sur la tablon kaj faras gestojn por montri, ke fremdulo enportis
la kesteton; tiam ŝi frapetas kelkajn fojojn per la montrofingro sur
sian bruston, skuadas la kapon, kvazaŭ por diri:
-- Li ne estas mia, mi trovis lin sur la tablo en tiu ĉi kesteto,
same kiel tiuj virinoj sur la bildo trovas tiun infanon en kesteto
sur la akvo.
La farmistedzino komprenas malbone la gestojn de sia servistino, ŝi
prenas la knabeton sur la brakon kaj admiras lian belan kapeton kun
la brunaj, preskaŭ nigraj okuloj kaj samkoloraj haroj; tiam ŝi
metas lin sur siajn genuojn kaj pripensante la strangegan okazon, ŝi
rigardas antaŭ sin.
Rika staras senmove kaj pensas: