Granda“. Ĝi kuŝis ankrita proksimume cent metrojn de la kajo. Mi
luis boateton kaj kun helpo de lerta remisto baldaŭ staris sur la
ŝipo, kie mi tuj trovis la kuiriston en lia kuirejo. Li jam tute
malebriiĝis kaj kuiradis, kvazaŭ li la pasintan tagon trinkis
nenion krom pura akvo. La „faŭno“ tute reŝanĝiĝis en modestan
pure vestitan kuiriston kun ĉapo pli blanka ol neĝo. Mi salutis
lin, sed li min ne rekonis.
-- Ivan --, mi diris, etendante al li mian manon.
-- Mi estas Ivan, la kuiristo --, li diris, -- sed mi vin ne konas.
-- Rigardu min fikse, kaj vi rekonos min.
-- Mi rekonas --, li diris, -- almenaŭ se min ne trompas miaj
okuloj; vi estas la juna violonisto, kiu ludis hieraŭ vespere en la
teatro.
-- Mi estas; sed ne kiel violonisto mi etendas al vi mian manon, sed
kiel bona konato. Ĉu vi vere ne min rekonas?
-- Ŝajnas al mi, ke mi pli frue vidis tiujn trajtojn kaj okulojn --,
li diris, sulkigante la frunton por pli bone pripensadi, -- sed mi
ne memoras, kie mi vidis ilin pli frue.
Li frapetis al si la frunton per la montra fingro, kvazaŭ tiu
manparto helpus al lia memoro, sed ĝi ne helpis, ĉar post momento
li sensulkigis la frunton kaj diris plue:
-- Mi ne plu memoras.
-- Ĉu vi ankaŭ ne memoras vian junan subkuiriston?
-- Mian sub...!? ... pro la diablo!... Ĉu vi estas...? Nu, tio ja
estas neebla; la juna Jafet ne ludis violonon.
-- Sed estas eble, ke li lernis tion poste.
Ivan kaptis mian manon, kiun mi ankoraŭ etendis al li, kaj li
ekkriis:
-- Dank' al Dio, ĝi estas li mem! ... kaj kiel vi sanas?
-- Ho, tre bone; sed post kiam la policanoj kondukis vin en la
malliberejon, mi travivis terurajn tagojn.
Ivan aspektis subite tre gravmiena kaj diris:
-- Pardonu al mi, mia juna sinjoreto, ke mi tiam tiel malbone zorgis
pri vi; sed tiam mi trinkis tro multe da brando.
-- Same kiel hieraŭ vespere --, mi diris.
-- Vi estas prava, mi trinkis tro multe. Kiam mi estas surŝipe, mi
neniam trinkas brandon, eĉ ne unu solan glaseton; sed kiam mi eliras
kun kamaradoj ... nu, tiam mi ne povas ne trinki. Ĉiam mi tiam diras
al mi: Ivan, trinku nur _unu_ solan glaseton da brando; sed
trinkinte ĝin, mi ĉiam diras plue: ... ankoraŭ unu solan glaseton
mi trinkos, kaj nenion plu; sed ho ve, post la dua glaseto mi jam
ne povas kontraŭstari mian propran volon, kaj mi trinkas la trian,
kaj trinkinte la trian, mi pensas, ke mi povas fortrinki centon da
glasetoj. Sed mi ĵuras, ke mi jam neniam trinkos pli ol unu solan
glaseton; jen mia mano --, li diris.
Mi rakontis per malmultaj vortoj miajn aventurojn kaj poste demandis,
kiel sanas lia patrino.
-- Mirinde bone! -- li diris, -- hieraŭ posttagmeze mi alportis al
ŝi preskaŭ tutan mian monon, ĉar se mi gardus ĝin en mia poŝo,
tiam la policanoj eltirus ĝin, post kiam mi trinkis mian lastan
glaseton, kaj tiam ŝi havus nenion.
-- Kial vi ne donas al ŝi ĉion? -- mi demandis.
-- Ho, kia malsaĝa demando; tiam mi ja ne povus eliri por trinki unu
solan glaseton kun la kamaradoj; kaj unu glaseton mi ja povas trinki,
tia estas mia karaktero.
Mi demandis pri Jafet.
-- Jafet!? sed vi ja estas Jafet mem.
-- Mi aludas mian hundon.
-- Vian hundon!?... Ho, mi memoras, ĝi kuŝis mortinta sub tiu
renversita kesto kaj ni ĵetis ĝin akvon.
-- Ĉu vi scias --, mi demandis plue, -- ĉe kiu insulo vi trovis min
sur la maro?
-- Neniu sciis tion --, li respondis, -- nek la kapitano, nek unu
sola alia maristo sciis tion, eĉ ne la doktoro. Ni kredis, ke via
boato venis el unu el la holandaj aŭ germanaj insuletoj, sed ĉar vi
parolis nek holande nek germane, ni konjektis fine, ke vi falis el la
luno --, kaj la kuiristo laŭte ekridis.
Mi ekvidis, ke mi ne staras sur la ŝipo, kies maristoj trovis min
sur la maro, kaj mi demandis al Ivan novaĵojn pri la kapitano, pri
la doktoro kaj pri la ceteraj maristoj de lia antaŭa ŝipo.
-- Ĉiuj fundiris --, li respondis.
-- Ĉu ili fundiris!? -- mi ekkriis.
-- Jes, mia juna sinjoro, ĉiuj dronis; mi sola estis savita.
-- Kiel okazis tio?
-- Nu, post kiam la buboj ĵetis min tra tiu vitro, mi devis pagi por
nova, sed mi jam fortrinkis tutan mian monon, tiel ke la policanoj
kondukis min malliberejon, kie mi restis plenan monaton. Dum tiu
monato mia kapitano ekvelveturis sen mi, kaj ĉar la ŝipo pereis,
la tuta ŝipanaro fundiris kaj dronis..., nur Ivan la kuiristo ne
fundiris kun ili dank' al liaj glasetoj da brando; sekve: Vivu la
brando!! kaj li svingis siajn longajn brakojn.
Mi nun sciis, ke Ivan ne povas informi min pri mia „Insulo“, kaj
ĉar mi devis foriri, mi diris:
-- Nu Ivan; salutu vian patrinon por mi kaj sanu bone.
Ivan premis mian manon, dirante:
-- Mi ĝojas, ke mi falis tra tiu vitro, ĉar sen tio ni ambaŭ
verŝajne ne plu vivus.
-- Kial? -- mi demandis tute ne pripensante lian diraĵon.
-- Ho! tio ja estas memkomprenebla. Sen miaj glasetoj mi estus
returninta min kun vi al la skuno kaj ni estus dronintaj same kiel la
aliaj; sekve dank' al la glasetoj da brando mi vivas ankoraŭ, kaj
vi fariĝis fama violonisto... Nu, mia juna sinjoro --, kaj li forte
premis mian manon, -- sanu bone; vi faris al mi grandan plezuron,
ĉar vi ne forgesis min, kaj se iam mi povos servi al vi, mi faros
mian eblon.
-- Vi povos servi al mi --, mi diris; -- se iam vi renkontos tre
longan mariston, nomitan Johano, parolu tiam pri mi kaj se li memoros
min, petu lin skribi al mi, kie mi naskiĝis kaj kiel mi nomas min.
La kuiristo suprentiris la brovojn kaj ŝultrojn, ekkriante:
-- Sed kiel mi rekonos vian Johanon?... Estas tiom multe da longaj
maristoj.
-- Nur atentu lian horloĝan ĉenon; se ĝi estas farita el
arĝentaj moneretoj, tiam la portanto, la serĉota longa maristo,
estas mia Johano.
-- Nu, mi petos al ĉiuj longaj maristoj diri al mi, kioma horo
estas...
Mi interrompis la kuiriston kaj diris:
-- Ne faru tion, ĉar kvankam Johano portas belan ĉenon, la
poŝhorloĝo mankas.
-- Nu bone, mi atentos nur la ĉenon --, li diris.
Mi ellasis lian manon, donis mian adreson kaj adiaŭdiris lin.
La vesperon de tiu sama tago Romeskaŭ enmanigis al mi la ĵurnalon
kaj fingre montris artikolon, subskribitan de „H. M.“ Tiu „H.
M.“ estis severa kritikisto, kies artikoloj timigis eĉ la plej
bonajn artistojn, ĉar li indulgis neniun. Mi sciis, ke mi estas
legonta kritikaĵon pri mia solludado, sed la literoj „H. M.“
jam ne timigis min, ĉar la vizaĝo de Romeskaŭ trankviligis min
antaŭe. En tiu artikolo mi sciiĝis, ke mi ĉiurilate estas la plej
lerta violonisto, kiu en la lastaj jaroj partoprenis la koncertojn
en la imperiestra teatro de Patersburgo. Romeskaŭ ne estis ĵaluza;
sincere li gratulis min, certigante, ke mia famo estas fondita.
De tiu tempo mi regule ludis antaŭ la publiko tutan jaron, kaj la
famo de mia talento disvastiĝis ĉiuloken.
Mi nun estis pasiginta kvin jarojn ĉe la familio Romeskaŭ kaj estis
faronta artistan vojaĝon eksterlanden. Romeskaŭ, lia edzino kaj
Aleksandra akampanus min. Provizore mi kaŭze de tio ne povus plu
sekvi la kursojn de Maksimo Bjelski, kaj tion mi sciigis al li. Estis
por mi granda malagrablaĵo paroli pri tio al mia instruisto, unue
ĉar mi ankoraŭ ne lernis sufiĉe la francan lingvon, kiun mi ja
parte devus koni kiel artisto, ĉar mian gepatran lingvon, la rusan,
neniu komprenas en eksteraj landoj; due mi supozis, ke Bjelski, kiu
estis laŭ mia opinio malriĉa, tre bezonus la salajron, kiun li
ordinare ricevis por siaj lecionoj. Mi tamen ĝojis, ke nia vojaĝo
daŭrus nur ses monatojn; post tiu tempo li ja tuj povus rekomenci la
interrompitan kurson, precipe en la franca, kaj se necese, en aliaj
lingvoj.
Semajnon antaŭ nia foriro mi rakontis al li nian intencon. Li
fariĝis tiel nervema, ke mi kore kompatis lin, sed por iom
rekompenci al li, mi elpensis mensogeton, dirante, ke mi deziras
daŭrigadi liajn lecionojn skribe. Mi interkonsentis kun li, ke li
sendu al mi ĉiusemajne francan literaturaĵon kun klarigaj notoj,
kiujn mi regule studadus, kaj lian salajron mi jam antaŭe pagus al
li. Komence li malakceptis tiun monon pro nura modesteco, sed ĉar mi
insistis, li fine cedis, esprimante sian koran dankon. La kompatinda
vireto adiaŭis nin kun pala vizaĝo, kiu tre trafis min. Starante
antaŭ ni por danki gesinjorojn Romeskaŭ pro ĉio, kion ili faris
por li, li tiel terure balbutis kaj tiel nerveme frotadis al si la
manplatojn, ke fine Romeskaŭ ekkriis, frapante lian ŝultron:
-- Sufiĉas, sinjoro Bjelski; ni ĉiuj komprenas, kion vi estas al
ni dironta. Ni dankas vin reciproke pro viaj bonegaj lecionoj al
mia adoptita filo, kaj por esprimi ne nur vorte, sed alimaniere
nian dankon, ni petas vin, ke vi bonvolu akcepti ĉi tiun koverton.
Rigardu la enhavon kiel nuran pruvon de nia estimo kaj danko.
Kiam li estis for, riverencinte kvar fojojn (ni estis kvarope),
Romeskaŭ diris al mi, ke li estis metinta en tiun koverton tiom da
mono, kiom Bjelski regule ricevis kiel salajron en ses monatoj, kaj
mi dankis lin el la fundo de mia koro.
Mia vojaĝo estis, por tiel diri, triumfvojaĝo. Ĉie kie mi ludis,
mi estis aplaŭdata kiel ankoraŭ preskaŭ neniu antaŭ mi.
Jam semajnon post mia forveturo el Patersburgo Maksimo Bjelski sendis
al mi sian unuan skriban lecionon. Mi ĉiam estis admirinta lian
fervorecon, sed pli ol iam mi ĝin admiris, post kiam mi trarigardis
lian unuan senditan literaturaĵon kun la klarigaj notoj. La vireto
sendis al mi la duonon de la romano Romain Kalbri de Hektoro Malot,
kun tiom da skribitaj notoj, ke li bezonis almenaŭ dek horojn por
pretigi tiun lecionon.
Mi tuj skribis al li, ke mi havas malmultan tempon (pro miaj
koncertoj) por funde studadi la lecionon, kaj ke mi atendas la duan
leteron nur post du monatoj. Tiel mi volis ŝparigi al li lian
tempon. Post la dua leciono mi sciigis al li, ke al mi mankas ĉiu
tempo kaj okazo por plue studadi, kaj ke mi ne atendos la trian
leteron. Li sendube ne kuraĝis persisti sian diligentecon kaj
fervoron, ĉar la trian fojon mi ricevis nur lian leteron, en kiu li
esprimis sian dankon, esperante, ke mi baldaŭ revenu la urbon por
denove sekvi liajn buŝajn lecionojn.
Tamen ni ne tiel baldaŭ reiris Patersburgon, kiel mi atendis,
ĉar mia ludado havis ĉie tiom da sukceso, ke ni prokrastis la
reirvojaĝon ĝis post ses aliaj monatoj. Fine post forestado dum
plena jaro ni ekvojaĝis hejmen, kie min jam atendis invitaĵo de
la imperiestra teatro por ludi en benefica koncerto. Provizore mi
malakceptis, ĉar mi bezonis ripozon post mia streĉa laboro.
Tagon antaŭ nia alveno en Patersburgo mi skribis al mia instruisto,
petante lin veni al ni dum unu el la tuj sekvantaj tagoj por
priparoli mian novan buŝan studadon. Preskaŭ semajno pasis, sed
Maksimo Bjelski ne venis, kvankam ni jam estis kelkajn tagojn en
la urbo. Ni estis surprizitaj, ĉar ĉiam antaŭe niaj petoj estis
por li kiel ordonoj. Timante, ke li ne ricevis mian leteron, mi
skribis alian, sed Bjelski ne aperis. Mi estis skribonta trian, sed
antaŭ ol komenci, mi forĵetis la plumon por tuj esplori, ĉu io
eksterordinara okazis al la vireto. Mi sciis, kie li loĝis, kiam ni
forvojaĝis eksterlanden, kaj direktis miajn paŝojn al lia loĝejo.
Post kiam mi sonorigis, aperis en la duone fermita pordo grasa
malĝentile aspektanta viro. Mi demandis, ĉu en ĉi tiu domo loĝas
Maksimo Bjelski.
-- Loĝis tie ĉi --, li respondis.
-- Ĉu loĝis? -- mi demandis.
-- Jes, li foriris antaŭ semajno, post kiam lia patrino estis
mortinta.
-- Ĉu lia patrino mortis!? .... kaj kie li loĝas nun?
-- Mi ne scias.
-- Ĉu li ne postlasis sian novan adreson?
-- Li postlasis nur ŝuldojn.
Mi ekmiregis.
-- Ĉu Maksimo Bjelski ŝuldas al vi monon?
-- Jes, li foriris ne paginte du monatojn da lupago.
-- Li foriris propravole?
-- Kiu vi estas, kiu estas tiel scivola pri li?
-- Lia amiko Romeskaŭ.
-- Ho, vere!? -- diris plue la grasa viro, montrante vizaĝon iom pli
neĝentilan ankoraŭ.
-- Kaj mi dezirus ekscii, ĉu li foriris propravole.
-- Mi ne lin retenis, sed ĉar li jam ne pagis tiun lupagon por du
monatoj, mi ne povis toleri lin pli longe en mia ĉambreto, kaj
aliulo luis ĝin.
-- Sekve, vi devigis lin foriri --, mi diris indigne.
Anstataŭ respondi, la grasulo ĵetfermis la pordon antaŭ mia
nazo kaj jen mi staris sur la strato ne sciante kion fari por
informiĝi pri mia instruisto. Mi antaŭsentis, ke la vireto pro
malriĉeco estis cedinta sian ĉambreton, kaj timego ekkaptis
min, ke li verŝajne sin trovas en granda mizero. Kie serĉi lin?
Enprofundiĝinte en pensojn, mi iris plue. La mortintejo estis
proksima kaj vole-nevole mi eniris ĝin tra la nefermita barpordo,
tra kiu mi tiom da fojoj iris en la lastaj jaroj, ĉar la mortintejon
mi vizitis ofte; ĝi ja rememorigis al mi la plej strangan aventuron
de mia vivo. Irante laŭ vojetoj preter la familia tombejo de
Romeskaŭ kaj preter la benketo, sur kiu mi pasigis kelkajn noktajn
horojn dum miaj vagadoj, mi iom post iom alproksimiĝis al la dometo,
kiu estis iam mia dormejo kaj kiun mi neniam pasis ne rigardante
internen. Ankaŭ nun mi rigardis internen, sed kun ekkrio de teruro
kaj abomeno mi paŝis posten. Mi tamen tuj ekhaltis, rapidiĝis
refoje antaŭen tra la pordeto, kaj elpoŝiginte mian tranĉilon,
detranĉis kordon, je kiu pendis viro. Ĉar la interno de la dometo
ĉiam estis nebone lumigita de la suno, mi ĉe la unua ekrigardo ne
vidis, kiu estas tiu viro, sed stranga antaŭsento diris al mi, ke
li estas Maksimo Bjelski. La viro estis maldika, malgranda kaj nigre
vestita, same kiel mia instruisto. Liaj piedoj preskaŭ tuŝis la
sablon, tiel ke mi sen peno povis tratranĉi la kordon tuj super la
kapo de la pendiĝinto. Tiam faligante mian tranĉilon, mi kaptis
la memmortiginton en miaj brakoj kaj kuŝigis lin sur la sablan
plankon. Lia vizaĝo glitis laŭlonge de la mia, kaj mi sentis, ke
ĝi estas ankoraŭ varmeta; la korpo tamen estis tiel malrigida, ke
la genuoj fleksiĝis, kiam la piedoj tuŝis la teron. La ĉapelo
de la kompatindulo glitis de lia kapo, kaj rigardante lin atente,
mi rekonis mian instruiston. Mia koro kvazaŭ eksaltis en mian
gorĝon pro eksciteco, sed mi konsciis bone, kion mi farus. Tuj mi
forigis la ŝnuron de lia kolo, sur kiu mi vidis ruĝetan strion;
mi jam estis malbutonumonta lian veŝton, sed ĝi estis tiel vasta
kaj plena je faldoj, ke mi lasis ĝin kiel ĝi estis. Mi levis lian
kapon, subtenis ĝin kaj rigardis la vireton dum momento, kaj mi
aŭskultis, ĉu ekstere iu alproksimiĝas por helpi al mi, ĉar
mi ne sciis kiel agi plu en ĉi tiu terura cirkonstanco. Subite
la de mi subtenata kapo ruĝiĝis, la sango tamen tuj refluis kaj
Bjelski aspektis ankoraŭ pli pala ol antaŭe. Mi timis, ke jam li
estas mortinta kaj ekploris pro kompato kaj ĉagreno. Ŝajnis al mi
tamen, ke li vivas, ĉar li ne tute malvarmiĝis kiel mortinto. Mi
atendis denove momenton kaj ektuŝis lian bruston por senti, ĉu
lia koro batas; en tiu momento liaj okulharoj ekmoviĝis kaj je mia
neesprimebla ĝojo mi vidis, ke li levas la okulojn. Li do vivis;
mi sekve ne venis tro malfrue. Levante pli alte lian korpon, mi
klinis min super li kaj vidis, ke li min rigardas. Tremeto trakuris
lian manon, kiun mi tenis, kaj profunda longa elspiro eliris el lia
buŝo. Mi plorsingultis pro ĝojo kaj benis la momenton, en kiu mi
estis forĵetinta mian plumon por tuj aliri al li. Li rekonis min kaj
malfermis la buŝon por paroli, sed nur kelkaj nekompreneblaj sonoj
trafis miajn orelojn.
-- Kara amiko! -- mi diris, -- kion do vi faris!?
Dua elspiro eliris el lia buŝo kaj malforte li flustris:
-- Ili ... mortigis ... min.
-- Kiuj? -- mi ekkriis.
-- La netaŭgaj buboj ......
-- Ĉu buboj pendigis vin?
-- Kaj Barazof -- ... li flustris plue.
-- Barazof?
Li kapjesis kaj mi helpis al li eksidi, komprenante nenion pri tiu
ĉi misterplena krimo. Mi ne konis Barazof, sed estis al mi enigmo,
kiel homoj povus esti kapablaj mortigi la plej mildan kaj helpeman
viron el la urbo, kaj mi kredis, ke li deliras. Li sidis kelkan
tempon sin apogante kontraŭ mi kaj mi atendis, ĝis kiam liaj fortoj
revenus. Fine li rekonsciiĝis tute, kaj mi diris:
-- Amiko Bjelski, aŭskultu: vi estas malsana kaj ne povas resti tie
ĉi. Kie vi loĝas? ... Mi kondukos vin hejmen.
Li ridetis grimace kaj diris per malforta voĉo:
-- Mi ne havas plu hejmon.
-- Kie vi do dormis la lastajn noktojn?
-- En ĉi tiu dometo --, li diris, kaj tria elspiro eliris lian
buŝon.
Mi ne plu aludis liajn mortigintojn, kredante lin deliranta, kiam li
parolis pri la knaboj kaj Barazof; ĉar nenie sur la mortintejo mi
estis vidinta personojn. La kompatinda vireto ne povis tamen pasigi
pluan nokton sur ĉi tiu loko, kaj ĉar li ne havis plu hejmon,
restis al mi nenia rimedo, krom konduki lin al miaj geadoptintoj, kaj
mi demandis:
-- Ĉu vi estas sufiĉe forta por piediri?
-- Mi kredas ke jes, sed se mi povus, mi ne kuraĝus iri sur la
stratoj.
-- Kial? -- mi demandis, kredante ke refoje li deliras.
-- Pro mia kolo; la homoj vidos, ke ĝin ĉirkaŭas ruĝa strio, kaj
ili divenos, kion mi faris.
-- La strio preskaŭ foriĝis; nur ekstaru, apogu vin sur mia brako
kaj ni iros kune.
Li klopodis leviĝi, tiam li diris:
-- Mi timas, ke miaj kruroj estos tro malfortaj.
-- Viaj kruroj? ... Ĉu ili doloras vin?
-- Ne, sed mi ne manĝis dum tri tagoj --; kaj refoje li ridetis
grimace.
-- Ĉu mi alportu manĝaĵon? -- mi demandis.
Li ne respondis, sed kovrante al si la vizaĝon ambaŭmane, li
ekploris mallaŭte, dum lia korpo tremetadis, kvazaŭ elektra fluo
ĝin trakurus.
-- Rekvietiĝu, mia amiko --, mi diris, -- mi helpos al vi; mi devas
lasi vin dum momento, sed revenos tuj kun veturilo por veturilkonduki
vin al mia domo.
-- Al la domo de sinjoro Romeskaŭ? ... Sed kion li diros? ... Li jam
faris por mi tro multe.
-- Vi tamen ne povos resti sur la strato aŭ en tiu ĉi konstruaĵeto
--, mi diris, rigardante ĉirkaŭe. Bjelski rimarkis, ke mi rigardas
la portilojn, kiuj staris apude unu sur la alia kaj kiujn li estis
uzinta por stari sufiĉe alte por fiksi la kordon al trabeto, je
kiu li estis pendiginta sin. Li ĝemadis refoje kaj kovris al si la
okulojn per la manoj, kvazaŭ li hontus pro tio, kion li faris.
-- Ho patrino, patrino! -- li flustris.
Mi estis kortuŝita kaj diris:
-- Kuraĝon! ... mi ja volas helpi vin.
-- Ho, li diris --, mi estas tro mizera; neniu povas helpi min.
-- Kial?
-- Barazof ne lasus min kvieta.
-- Kiu estas tiu Barazof?
Li hezitis; tiam li respondis kvazaŭ por eviti la veron:
-- Mi rakontos poste ... Ho Dio, Dio!
Mi pensis, ke li aludis la grasulon, kaj diris plue:
-- Ne malkvietiĝu pri Barazof; mi ja aranĝos tiun aferon por vi.
Refoje lin atakis tiu sama kvazaŭ elektra ektuŝo, kaj momenton
poste li flustris:
-- Mi ŝuldas tro multe, ... multe tro multe ..., mi ja ne povus
toleri, ke vi pagu ...., vi jam pagis al mi tro multe ... --; tiam li
ekkaptis mian manon kaj premis ĝin nerveme.
-- Atendu tie ĉi momenton --, mi diris, -- mi tuj revenos kun
veturilo, sed promesu al mi, ke vi ne refoje ..... --, mi eksilentis,
sed fingre montris la tratranĉitan ŝnuron.
-- Mi promesas --, li diris, ekfrotante al si la manplatojn.
Mi eliris la dometon kaj post kvarono da horo revenis en veturilo.
Duonan horon poste la veturilo ekhaltis antaŭ nia domo. Aleksandra
sidis ĉe la fenestro kaj turnis sin al iu en la salono, kiun mi
ne povis vidi. Kiam ŝi turnis la kapon al mi, mi signodonis, ke
ŝi tuj malfermu la pordon. Ŝi malaperis kaj apenaŭ mi helpis la
vireton el la veturilo, la pordo malfermiĝis, kaj kaptante Bjelski
sub la brako, mi kondukis lin en la koridoron, kie Aleksandra kaj
ŝia patrino nin rigardis kun vizaĝoj esprimantaj pli da demandoj
ol mi povis respondi tie. Mi eniris kun Bjelski en la studejon de
Aleksandra, kaj ŝi sekvis kun la patrino.
-- Alportu tuj lakton aŭ buljonon --, mi diris, sidigante la vireton
sur la kanapo, -- li mortas pro malsato.
Mia adoptintino levis la manojn pro surprizo, sed Aleksandra rapidis
for kaj alportis lakton; Bjelski tamen estis tiel nervema kaj tiel
hontis, ke li ne povis teni la glason, kaj mi trinkigis lin kiel oni
trinkigas infanon; tiam mi kuŝigis lin sur la kanapo kaj diris:
-- Nun retrankviliĝu kaj dormu momenton, se vi povos, hodiaŭ
vespere ni parolos plue.
Li signodonis, ke li sekrete volas ion diri al mi. Mi klinis min
super li kaj li flustris en mian orelon:
-- Mi petas, ne parolu pri .... pri tio, kion mi faris.
-- Mi promesas, .... nun klopodu ekdormi.
Refoje li premis mian manon kaj fermis la okulojn.
Longe ni lin rigardis. Fine ni eksidis kaj mi metis la manon sur mian
buŝon por komprenigi, ke neniu parolu. Aleksandra rigardis demande
jen la vireton, jen min, sed mi silentis.
Kiam Bjelski dormis, mia adoptintino alproksimiĝis al la kanapo kaj
rigardis la dormanton.
-- Ho-o-o! -- ŝi ekkriis, -- mi komprenas --, kaj ŝi montris la
kolon de la vireto; la ruĝeta strio fariĝis blua kaj ĝi pruvis
klare tion, kio estis okazinta.
Aleksandra tamen ne rimarkis ĝin; ŝi staris tro malproksime. Mi
refoje metis mian manon sur mian buŝon kaj sinjorino Romeskaŭ
sternis tukon sur la korpon de la vireto, tiel ke la strio estis
nevidebla; tiam ŝi eksidis denove.
-- Kio do okazis? -- fine demandis Aleksandra. Mi respondis: -- La
luiganto forpelis lin, ĉar li ne povis plu pagi la lupagon, tiam li
vagadis senhejme kaj sen mono tra la urbo ĝis kiam mi lin trovis.
-- Kie? -- demandis ambaŭ.
-- En la dometo sur la enterigejo.
Longa silento sekvis, tiam mi diris:
-- Kaj mi promesis helpi al li.
Aleksandra rigardis pete sian patrinon kaj ĉi tiu diris:
-- Li restos tie ĉi.
Romeskaŭ estis elirinta en la mateno; estis nun la sepa horo en la
vespero, kaj nun ni aŭdis lin reveni. Li eniris en la ĉambron, kie
ni sidis mallaŭte parolantaj. La sinjorino ekstaris kaj flustris
ion al li en la orelon. Li tuj iris al la kanapo, levis la tukon kaj
rigardis esplore la kolon de la vireto; tiam li diris, skuante la
kapon:
-- Mi ne vidas ĝin.
Mi alproksimiĝis kaj ekvidis, ke la strio tute malaperis, kaj mi
ĝojis pro tio.
-- Bonvolu ne paroli pri ĝi --, mi diris, rigardante lin pete.
-- Ne timu --, li respondis. Li eksidis apud mi kaj mi rakontis
detale ĉion, kio estis okazinta, nur ne parolante pri la maniero, en
kiu mi savis la vivon de Bjelski. Aleksandra ne devus tion ekscii.
Romeskaŭ tre miris, kiam li ekaŭdis pri la buboj kaj pri Barazof.
Li pripensadis, kaj tiam diris:
-- Eble li ne deliris, sed ni ne aludu ilin, li per si mem ja
rakontos ĉion. Tiu Barazof tamen ne estas lia luiginto, sendube io
mistera sin kaŝas sub tio.
Je la oka horo Bjelski vekiĝis. Mi donis al li tason da buljono,
kiun li trinkis sen mia helpo. Li sentis sin multe pli bone kaj
eksidis sur la kanapo. Mi flustris al li, ke la postsigno tute
malaperis kaj li dankis min.
Romeskaŭ nun aliris al la kanapo kaj esprimis sian bedaŭron, ĉar
li revidis lin en tia stato, kaj diris plue:
-- Mi tamen kredas, ke vi baldaŭ resaniĝos, sinjoro Bjelski, kaj mi
petas vin fari al ni la plezuron esti nia gasto. Se vi refoje estos
sufiĉe forta por daŭrigi viajn kursojn kun Jafet, tiam vi povas
restadi ĉe ni kiel lia instruisto, ĉar Jafet spertis, ke al lia
kono mankas ankoraŭ multe. Ĉu vi akceptas tiun proponon?
La vireto aspektis kiel iu, kiu ne kredas al siaj oreloj; post
momento li diris kun voĉo, kiu tremetis:
-- Ĉu tio ne estus tro malmodesta miaflanke, sinjoro?
-- Tro malmodesta? ... Sed mia kara, oni povas esti ankaŭ tro
modesta. Vi instruos al Jafet, kiu bezonas multajn lecionojn,
kaj kiel rekompencon mi proponas al vi ĉambron en mia domo, kaj
salajron. Ĉiu laboranto valoras sian salajron, estus do sensencaĵo
paroli pri malmodesteco, se vi akceptus ĝin --, kaj Romeskaŭ
etendis al li sian manon, kiun la vireto, interrompante la frotadon
de la siaj, ekpremis.
Estis nun decidite, ke Maksimo Bjelski restus ĉe ni, kaj mi estis
feliĉa pro li.
La postan matenon ni volis venigi la doktoron, sed Bjelski certigis,
ke li sin sentas tre bone kaj ke li jam tiun saman tagon dezirus
komenci la kurson; sed la pala vizaĝo de la vireto kaj lia nervemeco
montris sufiĉe klare, ke li bezonas ripozon, ne nur korpe, sed
ankaŭ spirite. Romeskaŭ diris, ke mia instruisto ĝuos libertempon
da du semajnoj, dum kiuj li devus ne studadi, sed pasigi la tempon
promenante kaj farante absolute nenion, kio povus lacigi lin. Ni
estis rimarkintaj, ke la nigra kostumo de Bjelski estis tiel eluzita,
ke li ne povus eliri en ĝi. La tajloro venis, almezuris al li novan
grizan vestaĵaron, kaj du tagojn poste la vireto promenis kun mi tra
la stratoj de Patersburgo, kaj li aspektis, kvazaŭ li ĵus estus
elpaŝinta el modobildaro.
En la vespero ni sidis kune en nia granda salono, sed Bjelski
malestis. Ni pensis, ke li estis irinta en sian ĉambron por aranĝi
malgrandan aferon, kaj ke li baldaŭ revenos. Li tamen restis for kaj
mi iris por vidi, kion li faras. Li sidis tre modeste en sia ĉambro
ĉe la fenestro kaj rigardis eksteren. Vidante min li tuj ekstaris.