marŝis ĉe lia flanko atente aŭskultante ĉion, kion li rakontis
aŭ diris, ĉar tre interesa ĉio estis por mi, kiu ankoraŭ nenion
interesan aŭdis antaŭ la alveno de Johano. En la dunoj ni serĉadis
ovojn, sed mi tre miris, ke mi sola trovis ilin, ĉar kiel ajn Johano
klopodis, li malsukcesis kaj trovis eĉ ne unu. Per tio li tamen ne
perdis sian bonan humoron.
-- Morgaŭ _mi_ trovos ĉiujn, kaj vi neniujn --, li diris ŝerce.
Jafet serĉis tiel diligente kiel mi, kaj post unu horo mia korbo
estis preskaŭ plena. Pli ol unu plenan korbon mi neniam kolektis
en unu tago, ĉar se oni forprenas tro multe da ovoj, la mevoj tro
malmultiĝas sur la Insulo aŭ eble estus fortimigataj; mi sekve devis
esti singarda kaj ne serĉi kun tro granda fervoro.
-- Ni ripozu momenton --, diris Johano, kaj li eksidis. Memkompreneble
mi ankaŭ eksidis kaj Jafet tuj sekvis mian ekzemplon. Ni sidis unu
flanke de la alia kun nia nova amiko en la mezo, kaj tiel, kiel tri
bonaj kamaradoj, ni ripozis post laciga marŝado tra la mola sablo.
Mi rakontis al Johano pri miaj arĝentaj moneroj kolektitaj de mi kaj
kiel mi ludadis kun ili dum la longaj vintraj vesperoj.
-- Kion vi poste aĉetos per ili? -- li demandis.
-- Mi neniam pensis pri tio. Kion mi povos aĉeti?
-- Tio dependas de la kvanto --, li diris ridetante pro mia naiveco,
kaj li diris plue:
-- En „la Urbo“ vi povas aĉeti vestojn, poŝhorloĝon aŭ vi povas
iri per via mono en teatron; vi povas vojaĝi per la vagonaro kaj
cetere kaj tiel plu.
-- Kiom da mono mi devas doni por iri teatron?
-- Tio dependas; kiam mi havas multan monon, mi kutimas aĉeti
enirbileton por bona sidloko, kiam mi havas malmultan monon, mi
kontentiĝas kun malpli bona sidloko, sed en realo ĉiuj sidlokoj
estas egale bonaj. Mi vidis riĉajn sinjorojn kaj sinjorinojn, kiuj
enuis sur la plej bonaj sidlokoj kaj samtempe mi vidis malriĉulojn
sur la malplej bonaj sidlokoj, kaj ili sin amuzadis treege. Sekvas el
tio, ke ĉio dependas de cirkonstancoj.
-- Ĉu mi devas multon pagi por vojaĝi vagonare al Hamburgo?
-- Al Hamburgo? Ho ne; sed diru, kiom da tiaj moneroj vi havas.
-- Tricent tridek du.
-- Nu, per tiom da mono vi povas vagonare vojaĝi eĉ pli malproksimen
ol Hamburgo.
-- Mi neniam vidis vagonaron.
-- Kompreneble, vi neniam ĝin vidis.
-- Ĉu estas amuze vojaĝi en vagonaro?
-- Tio dependas de cirkonstancoj.
-- Ĉu tio ankaŭ dependas de cirkonstancoj?
-- Jes, mia knabo; _ĉio_ dependas de cirkonstancoj.
-- Mi ne komprenas.
-- Vi komprenos poste.
-- Ĉu vi multfoje vojaĝis vagonare?
-- Se mi havas monon, mi vojaĝas tiel nur por alveni pli baldaŭ
al la celo de mia vojaĝo, sed en realo nenio estas pli agrabla ol
promenadi.
-- Ĉu vi do ne povas promenadi al Hamburgo?
-- Mi povas, sed estas pli malmultekoste iri tien per vagonaro.
Mi larĝe malfermis la okulojn pro surprizo, ĉar al mi estis tre
malklare, ke promenadi kostas monon.
-- Vi miras pri tio?
-- Jes, mi pensis, ke marŝadi kostas nenion.
-- Mi klarigos. Se vi volas promenadi al Hamburgo, vi devas marŝadi
multajn tagojn kaj survoje vi devas manĝi, kaj la noktojn vi devas
pasigi en hotelo, kaj tio kostas kune multe pli da mono ol unu bileto
de vagonaro, per kiu vi vojaĝas al Hamburgo en kelkaj horoj.
-- En kelkaj horoj?
-- Jes, ĉar la vagonaro iras dekfoje pli rapide ol piediranto.
-- Ĉu dekfoje?
-- Jes, vagonaro iras per vaporo same kiel vaporŝipo.
-- Ĉu vi povas klarigi, kiel vaporo povas movi ŝipojn kaj
vagonaron?
-- Mi ne povas.
-- Nu bone! -- mi diris, imitante la kutiman diraĵon de mia patrino,
kaj mi diris plue:
-- Eble mi spertos tion poste?
Johano ne respondis al tiu demando, sed ridetis momenton kaj ekludis
kun Jafet. Mi interrompis lin dirante:
-- Vi promesis al mi rakonti fabelon.
-- Jes, mi promesis.
-- Pri kio vi rakontos?
-- Mi pripensu --, li diris, kaj pripensinte momenton, li rakontis:
La nigraj manoj kaj la blankaj[1].
Rakonto por ĉiuj infanoj, sed precipe por la maldiligentaj. Iam
estis knabeto, nomita Lazaroni, kiu, dum li dormadis, sentis, ke
li estas lulata per stranga zumado, pleniganta la tutan domon. La
postan matenon, kiam li estis leviĝonta, tiu knabeto trovis sur
la tablo apud la lito blankan paneton, pli blankan ol la neĝo
kaj pli bongustan ol la plej bongusta el ĉiuj kukoj. Unu tagon,
vidinte belan ĉevalon el ligno ĉe unu el siaj kamaradetoj, Lazaroni
enviis la posedaĵon de l' amiketo. En la vespero tamen, li ne plu
pensadis pri tio, sed dum lia dormado tiu stranga zumado, pri kiu mi
parolis, estis tiel forta tiun nokton, ke la knabeto vekiĝis. Tiam
ŝajnis al li, kvazaŭ li vidus du strangajn ombrojn, kiuj antaŭen
ŝoviĝis en la mallumo de la ĉambro. La knabeto ektimis kaj sin
kaŝis sub la litkovrilo. La morgaŭan matenon Lazaroni trovis apud
sia lito flanke de la ĉiutaga paneto, belegan ĉevalon el ligno,
pli belegan ol tiu de lia kamaradeto. Kiel granda estis la ĝojo
de la knabeto! Li ludadis la tutan tagon kun la ĉevalo, poste ĝi
tedis lin kaj li deziris posedi alian ludilon. La mistera zumado en
la sekvanta nokto aŭdiĝis pli forte en la domo, kaj la sekvantan
matenon, kiam la juna Lazaroni vekiĝis, li trovis la novan ludilon,
kiun li estis dezirinta. Tiam lia deziro pli kaj pli grandiĝis,
kaj ĉiun tagon la trodorlotita infano deziris ion tute novan,
kion ĉiam alportis la du strangaj ombroj de la nokto. La knabeto
fariĝis knabo ... junulo, sed li ĉiutage esprimis novan deziron.
Jen ĝi estis belega vestaĵo, jen multekosta juvelo aŭ belforma
meblo. Nelacigeble kaj obeeme la du misteraj ombroj kontentigadis
ĉiujn dezirojn de Lazaroni. Fine tio lin scivolemigis, kaj li
decidis esplori, kio estas tiuj ombroj, kiuj fariĝis liaj submetitaj
sklavoj. Tial unu nokton li restis sidanta en la lito kun brulanta
kandelo en la mano. Subite li mirkonsterniĝis, vidante ke tiuj
dumnoktaj vizitantoj estas du gigantaj manoj, sed tiel kalaj kaj
nigraj, kaj kies fingregoj ŝajnis tiel maldelikataj, ke la junulo
ekprenis kun abomeno la veluran mantelon broditan kun oro, kiun
li estis dezirinta la antaŭan tagon, kaj kiun al li alportis la
sklavaj manoj. Vidante tamen, kiel riĉa kaj bela estas tiu mantelo,
li forgesis la abomenon, kiun al li inspiris tiuj nigraj manaĉoj,
kaj dezirante scii, ĝis kie atingos ilia sorĉpovo, li ordonis al
ili senprokraste alporti la plej belan ĉirkaŭkolon el oro, la plej
belajn agrafojn el diamanto, kiujn ili povus trovi. La nigraj manoj
malaperis momenton, sed revenis baldaŭ kun la deziritaj objektoj,
kiuj estis milfoje pli belaj ol ĉio, kion Lazaroni povus imagi.
Li sin kovris per tiuj belaj donacoj kaj trovis, ke ili estas tiel
belegaj, ke li devas honti pro la ĉambro, en kiu li loĝas. Kaj li
ordonis al la nigraj manoj mebloprovizi ĉambregon, indan je li.
La sklavoj obeis kaj kelkajn sekundojn poste la junulo sin trovis
meze de vastega salono subtenata de la plej delikataj kolonoj el
marmoro, ornamitaj de dekoracio el oro kaj juveloj, kaj kiuj agrable
harmoniis kun kelkaj mebloj, kiujn ĉiuminute alportis la misteraj
manoj. Scivola kaj ravita, Lazaroni deziris vidi, kie prenis tiuj
strangaj manoj ĉion, kion ili alportis al li. Tiam li vidis, ke ili
fosas la teron per la viglaj fingroj kaj ke ili eltiras el profunda
sulko la deziritajn objektojn. La miraklo estas tre simpla, diris
la junulo, kaj sin amuzante, li mendis ordone la plej diversajn
objektojn, kiujn la manoj eltiris el la tero, ĉiam kun la sama
obeemeco. Tamen, malgraŭ la facileco, kun kiu laboradis tiuj manoj,
vidiĝis klare, ke laceco ekpremis ilin. Ili estis kovritaj de ŝvito
kaj ektremadis. Krom tio, ili pli kaj pli nigriĝis. -- Diablo! --
diris al si Lazaroni, -- ŝajnas, kvazaŭ la sorĉopovo de miaj
sklavoj elĉerpiĝas. Mi profitu de ili. -- Kaj li ordonis, ke ili
konstruu por li kastelon. Obeemaj, la manoj fosadis refoje la teron,
sed kun multe da peno. Ili tamen eltiris el ĝi tiom da ŝtonoj,
ke ili povis konstrui belegan kastelon, milfoje pli vastan kaj pli
luksegan ol ĉiuj kasteloj el la ĉirkaŭaĵo. Lazaroni, vidante
ke la sklavoj fariĝis pli kaj pli kvazaŭfebraj, laborigis ilin
senhalte kun pli da vigleco. Li ĉirkaŭigis la kastelon per parko
belbrilega, kie la floroj, la plej maloftaj konkuradis pri beleco kun
la plej graciaj fontanoj, la plej elegantaj statuoj. Nesatigebla,
Lazaroni ĉiam trovis image ion pli belan konstruotan, kiam subite
la manoj streĉiĝis kaj falis senmove sur la tapiŝon de la salono.
La juna homo komprenis, ke la sklavoj perdis la sorĉkapablon. --
Mi faris bone, profitadi de ili --, li diris, -- sed mi esperas,
ke tiuj malbelaj manoj ne restadu tie! -- En tiu momento la koko
ekkantis kaj la misteraj manoj plimalgrandiĝis laŭ tio, kiel la
tago alproksimiĝis; poste, iom post iom, ĉe la finoj de la manoj
aperis la formo de homa korpo. Fine la silueto de viro montriĝis en
la ombro, kaj kiam la matenruĝo plenigis per rozkoloraj radioj la
salonon de Lazaroni, ĉi tiu kun mirego ekvidis, ke la viro kun la
nigraj manoj estas lia patro...
Konsternita, li ne povis deturni la okulojn de tiuj manoj ankoraŭ
grandaj, kvankam ili estis perdintaj sian gigantan formon, sed kiuj
ŝajnis pli nigraj, pli kalaj kaj pli maldelikataj ol antaŭe. La
kompatinda maljunulo movis ilin ĝemante kaj li diris: -- Rigardu,
la magia potenco, kiu aliigis ilin en du feojn, en du sklavojn de
via deziro, tiu magia potenco faris ilin tiel lacaj, ke nun miaj
kompatindaj manoj preskaŭ mortis. Ili pendas senfortaj ĉe la fino
de miaj brakoj, ke nenio povas revenigi ilian iaman fervoron. Sed tio
ne gravas, mi bedaŭras nenion, kaj mi estas feliĉega vidi vin tiel
brilanta, tiel lukse bela --, kaj preskaŭ plorante pro ĝojo, la
maljunulo estis ĉirkaŭbrakonta sian filon ..., sed ĉi tiu, vidante
la nigrajn kalhavajn manojn alproksimiĝantaj al li, postenpaŝis
senvole, protektante sian belan vestaĵon el silko, kaj diris al la
maljunulo: -- Atentu viajn malbelajn manojn, mia patro, vi estas
malpurigonta min! -- -- Estas vere --, diris ĉi tiu ĝemante, kaj
li sin retiris; sed kiam li estis malfermonta la pordon, Lazaroni
revokis lin: -- Mia patro!
La patro returnis sin feliĉa, sed la filo diris plue: -- Ne tuŝu
tiel la pordon, ĝia koloro estas tiel delikata, vi povus nigrigi
ĝin. -- La maljunulo sin retiris konfuzita en sian ĉambron, sed
kiam en la posttagmezo li vidis la riĉajn sinjorojn, kiuj vizitis
lian filon, la patro estis tiel feliĉa pro la prospero de Lazaroni,
ke li rigardadis lin kun ravego, ne rimarkante, ke la vizitantoj
rigardadis siaflanke kun mirego la strangajn manojn de la bona viro.
Lazaroni ruĝiĝis pro honto kaj incitetite li flustris al sia patro:
-- Kaŝu do viajn manojn. -- La kompatindulo obeis, sed larmoj rulis
sur liaj vangoj. Tiam li sentis, ke la aspekto de la nigraj manoj
fariĝis ĝenanta por lia filo. Ĉi tiu per tuko viŝis la meblojn,
la tablotukon kaj la pordon, kiujn nesingarde la maljunulo tuŝis
per la maldelikataj manoj. Li kun obeemo rigardis tiujn manojn,
kiam ili alproksimiĝis al la liaj. Fine, unu tagon la maljuna viro
decidis retiri sin en dometon, kiun li posedis malproksime sur la
kamparo. Kaj la filo lasis lin foriri, ĉar nun li povos daŭrigi
sian vivadon de granda sinjoro, ne plu bezonante honti pro la nigraj
manoj de la patro. Unu nokton, li dormis trankvile, kiam li estis
vekata de stranga zumado, kiu memorigis al li tiun, per kiu estis
lulata lia juneco. Sed ĉi tiu bruo estis pli gajiga. Ĝi similis
al tintado de oraj moneroj, kiuj kune dancas senbride. Lazaroni ne
atentis tion, sed ŝajnis al li, ke ĉiun nokton malaperis el lia
kastelo multvalora objekto. Surprizite, la juna homo unu nokton ne
dormis, sed kaŝobservadis kaj vidis, ke refoje misteraj manoj lin
vizitas. Sed tiuj ĉi, anstataŭ nigraj kaj maldelikataj, estis
mirinde blankaj, delikataj kaj elegantaj. Ĉe tiuj manoj elŝiris
ĉiujn florojn en la parko kaj sur ilia loko ekkreskis dornarbetoj.
La blankaj manoj laboradis kun tia ĉarmo, ke Lazaroni trovis la
vidaĵon alloga. Tamen, tiuj misteraj vizitantoj estis enirintaj en
la salonojn kaj kaptante la meblojn kun apatia gesto, ili ĵetadis
ilin el la fenestro, kaj ĉiuj ĉi tiuj multvaloraj objektoj tuj
aliiĝis en rozan vaporon, kiu dismalaperis en la aero. Lazaroni
estis tiel surprizita, ke li eĉ ne havis la forton forpeli la
ruinigantajn manojn, kiuj senigis lin de liaj juveloj, de liaj riĉaj
vestaĵoj; kiuj sammaniere ĉiuj forfandiĝis en rozan vaporon. Lia
kastelo forflugis en gracia nubo kun la sama rapideco, kaj subite
Lazaroni, vestita ĉifone, kuŝis sur mizera litaĉo. En tiu momento
la koko ekkriis, anoncante la tagiĝon. La manoj malgrandiĝis,
aliĝis al homa korpo kaj la juna viro kun teruro ekvidis, ke estas
liaj propraj manoj, kiuj estis kaŭzintaj ĉi tiun ruinegiĝon. Tiam,
freneza pro doloro kaj malespero, li kuris al la loĝejo de sia
patro, kaj sin ĵetante antaŭ liaj piedoj, li petis pardonon, kaj
rakontis al li ĉion, kio okazis. La bona maljunulo, kies malfortaj
manoj nun estis vakskoloraj, benis lin dirante:
-- Mia filo, vi povas reakiri vian perditan posedaĵon, se vi volas
nur dediĉi viajn manojn al la magia ensorĉo, al kiu mi dediĉis la
miajn, kaj vi spertos, kiajn rimedojn ĝi povas havigi al vi. -- --
Mia patro, mi estas inklina al ĉio. Kiel sin nomas tiu magia rimedo?
-- -- La laboro --, respondis la maljunulo.
La juna viro komprenis; kaj liaj blankaj manoj komencis fosadi la
teron. Komence li tiris el ĝi nur nigran panon, sed iom post iom
liaj manoj bruniĝis sub la sunbrilo kaj la kolorŝanĝintaj manoj
baldaŭ havigis al li blankan panon. Li ne ĉesis laboradi diligente,
fariĝis riĉega kaj lia patro vivis neesprimeble feliĉa ĉe li
ankoraŭ multajn jarojn.
-- Kion vi opinias pri mia rakonto? -- Johano demandis.
-- Ĉu ĝi vere okazis?
-- Jes kaj ne.
-- Mi ne komprenas.
-- Vi komprenos poste, kiam vi estos vivinta kelkajn jarojn inter la
homoj.
-- Lazaroni havis bonan patron --, mi diris.
-- Jes, li havis --, diris la maristo; kaj mi demandis:
-- Ĉu tiu patro estis pli bona ol la mia?
-- Tion vi spertos poste --, li respondis. Mi ekpensis, ke ekzistas
ankoraŭ tre multaj aferoj en la mondo, kiujn mi devus sperti.
-- Kion vi rakontos nun? -- mi demandis, tute ne pensante, ke oni
povas esti tro scivola aŭ maldiskreta; mi ja ne sciis, ke diskreteco
ekzistas.
-- Mi nun rakontos ion, kio vere okazis --, li diris.
-- Nu, bone! -- mi respondis, kaj Johano komencis la rakonton pri:
La ĉarpentistedzino de Gaŭda.
Gaŭda estas tre bela kaj purega urbeto en Holandujo. Ĉiuj ĝiaj
stratoj kaj stratetoj estas zorge pavimitaj, kaj laŭlonge de ĉiu
(kun escepto de nur unu) fluas kanaleto aŭ branĉo de la riveroj
Gaŭe kaj Isel. Nun aŭskultu! Antaŭ pli ol tricent jaroj, la
burĝoj de Gaŭda estis dividitaj en du religiaj partioj, kiuj sin
malamis reciproke kaj seninterrompe batalis pro la potenco.
Okazis, ke la Nigra partio (mi volas nomi ĝin per tiu nomo) regis.
La urbestro, la skabenoj, la policanoj, unuvorte ĉiuj personoj, kiuj
estis salajrataj de la urbeto, apartenis al la Nigra partio, kaj ilin
oni nomis la Nigruloj. Ĉiuj Blankuloj (la kontraŭpartianoj) estis
persekutataj en terura maniero. Oni forpelis ilin eksterurben, aŭ
ĵetis en malliberejon, aŭ eĉ mortigis ilin sen kompato. La teruro
estis granda en la malfeliĉa Gaŭda kaj la komerco, la industrio kaj
tiel plu malprosperis kiel neniam antaŭe. La urbestro, tre fanatika
Nigrulo, diskurigis tra la urbeto soldatojn kaj policanojn, kiuj
arestis ĉiujn danĝerajn kontraŭulojn.
Okazis, ke unu el tiuj persekutatoj, fervora Blankulo, sin savis,
kaj kiel ajn oni serĉis, nenie oni povis trovi kaj aresti lin.
La urbestro estis furioza. Li mem traserĉis kun helpantoj ĉiujn
suspektajn domojn, sed sen dezirita rezultato. Supozante, ke la
persekutato sin ne trovas en sia propra domo, la kolera urbestro unue
traserĉis la domojn de liaj partianoj, sed ne trovinte lin tie, oni
iris al la domo de la Blankulo mem. La pordo estis nefermita kaj la
persekutantoj eniris. Suprenirinte la ŝtuparon, ili puŝmalfermis
la pordon de la loĝoĉambro. La edzino de la Blankulo sidis sur sia
seĝo, kaj ŝi tiel teruriĝis, vidante la kolerantan urbestron kaj
liajn policanojn, ke preskaŭ ŝi svenis.
-- Kie estas via edzo!? -- demandis la koleranto.
La virino volis respondi, sed ne povis; ŝajnis al ŝi, kvazaŭ
la lango gluiĝis al la palato, kaj ŝi eligis nur kelke da
nekompreneblaj sonoj.
-- Respondu tuj! -- ekkriis la urbestro. -- Via edzo sin kaŝas tie
ĉi, se ni ne lin trovos, mi bruligos la tutan domon. -- Dirante
tion, li piedfrapis tiel forte sur la plankon, ke la mebloj ekdancis.
Ĉar la virino daŭrigis silenti, li ordonis al siaj kunuloj, ke
ili serĉu. Tion ili faris, sed sen bona sukceso; la Blankulo ne
estis trovebla. Intertempe la virino iom post iom rekonsciiĝis
kaj kiam refoje demandis al ŝi la urbestro, kie ŝi kaŝis la
„Blankulaĉon“, ŝi respondis per tremanta voĉo:
-- Sinjoro, ne lin serĉu plu en ĉi tiu domo, vi jam traserĉis de
la kelo ĝis la tegmento; kie do vi pensas, ke mi kaŝus lin? -- La
urbestro ordonis, ke oni gardu bone la domon ekstere, ĉar nepre la
malbenita Blankulaĉo devus esti interne, aŭ baldaŭ li revenos
en ĝin. La persekutantoj lasis la virinon sola, ili daŭrigis la
serĉadon en la urbo, dum unu el ili zorge gardis la domon sur la
strato.
Vi povas kompreni, kiel la virino ĝojis, kiam estis foririntaj la
urbestro kaj liaj helpantoj, precipe, ĉar oni ne plenumis la minacon
de la urbestro, nome ekbruligi la domon. Tamen la Blankulo estis en
bona rifuĝejo. Vi do devas scii, ke li estis ĉarpentisto, kaj ke li
estis farinta en sia domo kaŝejon tiel bonan, ke estis neeble trovi
ĝin. Li konstruis tiun rifuĝejon en tempo, kiam liaj partianoj,
la Blankuloj, regis la urbeton kaj kiam li antaŭvidis, ke la tempo
povus veni, en kiu la kontraŭuloj estus „majstroj“ en la urbeto.
Mi nun ne diras al vi, kie nia Blankulo sin trovis, ĉar se mi dirus
tion, la intereso de mia rakonto fariĝus pli malgranda. Se iam vi
vizitos Gaŭda, ĉiuj infanoj sur la strato povos al vi montri la
domon kun la kaŝejo, ĉar ĝi ekzistas ankoraŭ; en memoro de la
virino oni ne volas malkonstrui aŭ ŝanĝi la loĝejon. Eĉ la verda
anaso, kiun antaŭ tricent jaroj oni vidis skulptita sur la fasado de
la domo, ankoraŭ nun estas sur tiu sama loko, kaj la birdo ankoraŭ
ĉiam rigardadas la saman direkton kiel antaŭe, tute ne laciĝante.
Sed mi rakontu plue: Vespere de la tago, kiam la Nigruloj tiel
terurigis la edzinon en la „Anasdometo“, la ĉarpentisto sidis
kviete ĉe la tablo en ĉeesto de sia edzino kaj ili laŭdis Dion
pro Lia helpo, ĉar neniu el la Nigruloj sukcesis trovi eĉ unu
postsignon, kvankam du- aŭ trifoje la soldatoj revizitis kaj
traserĉis la tutan domon. Kiam oni dum la semajno ankoraŭ vizitis
la „Anasdometon“ sen bona rezultato por la Nigruloj, ĉiuj supozis,
ke la ĉarpentisto estis forkurinta eksterurben, kaj neniu soldato
aŭ policano malkvietigis plu la loĝantojn de la Anasdometo.
Ĉu vi aŭdis iam la proverbon: Severaj mastroj ne regas longe? --
Ne? -- Nu, tio estas holanda proverbo kaj ĝi estas bona kaj bela,
ĉar preskaŭ ĉiam ĝi veriĝas. Ankaŭ en mia rakonto ĝi veriĝas,
ĉar kiam la Nigruloj estis regintaj ses monatojn, ilia regado estis
renversita kaj anstataŭita de tiu de la Blankuloj. Vi eble diros,
ke tio estis tre stranga tempo, en kiu okazis tiaj teruraĵoj kaj
maltrankviligaj aferoj; vi estas prava, sed ni ne forgesu, ke la
homoj de la nuna epoko estas pli saĝaj kaj ne tiel malamikaj unu
kontraŭ la alia, kiel antaŭ tricent jaroj.
Sed mi rakontos plue. La Blankuloj siavice do tenis la kondukilojn
de la regado, kaj ili komencis persekuti la Nigrulojn kaj ĉiuloke
la iamaj mastroj sin savis. La urbestro ankaŭ volis forkuri, ĉar
li sin trovis en granda danĝero esti kaptata kaj pendigata. Li
mem ja ekzekutis antaŭe multe da kontraŭuloj, kaj la Blankuloj
volis venĝi sin. Forkuri tamen estis malfacile, ĉar la pordegoj
de la urbeto estis bone gardataj kaj nur tra ili oni povis forlasi
la urbeton. Jam meznokte la eksigita urbestro estis forlasinta
sian domon, timante, ke oni lin tie serĉus. Envolvita en larĝa
nigra mantelo, li ŝteliris tra la stratoj por esplori, ĉu ie li
povus vidi rifuĝejon. Ĉar li estis altkreska viro, li timis, ke
liaj persekutantoj baldaŭ rekonus lin, kaj li ne sin trompis, ĉar
kelkaj soldatoj, irantaj kun brulantaj torĉoj, ekvidis lin je la dua
horo nokte kaj tuj komencis kuri post li. La forkuranto rapide sin
kaŝis en strata angulo kaj rimarkis kun batanta koro, ke la soldatoj
preterkuris ne ekvidinte lin. Por momento li estis refoje libera, sed
antaŭvidante, ke oni returnos sin por serĉi en la apudaj stratoj,
li ĉien direktis la rigardojn, esplorante, ĉu ie bona okazo sin
prezentus por sin kaŝi. Okaze li sin trovis en tiu momento antaŭ la
Anasdometo, kaj ne plu sciante, kion fari, li laŭte faligis dufoje
la pordfrapilon. Li atendis dum unu, du minutoj, kaj ĵus kiam la
persekutantoj reaperis apud la stratangulo, la pordo malfermiĝis,
kaj la nigra figuro de la eksurbestro sin ŝovis internen, refermante
senbrue post si la pordon. Supre sur la ŝtuparo staris malgranda
virino. Ŝi pensis, ke ŝi malfermis por sia edzo, kiu ankoraŭ ne
estis rehejmiĝinta, kaj ekvidante tiun nigran altkreskan figuron ĉe
la pordo malsupre de la ŝtuparo, ŝi eligis mallaŭtan krion, tamen
rekonsciiĝante, ŝi demandis: -- Kiu vi estas?... Mi pensis, ke mia
edzo....
-- Sinjorino --, respondis la eksurbestro, -- pro la amo de Dio,
helpu min, oni persekutas kaj volas mortigi min. -- La virino rekonis
la voĉon de la iama urbestro kaj tuj ŝi komprenis ĉion.
-- Ĉu vi scias, al kiu vi petas helpon? -- ŝi diris; -- ĉu
vi scias, ke... -- La eksurbestro, suprenirante la ŝtuparon,
interrompis ŝin:
-- Ne, sinjorino --, li diris, -- en mia timo mi laŭhazarde frapis
sur ĉi tiu pordo, sed kiu ajn vi estas, vi helpos al mi, se vi estas
kristanino.
-- Sekvu min --, respondis la virino, -- sed rapide, ĉar mi aŭdas
bruon de paŝoj sur la strato, eble oni vidis, ke vi eniris mian
domon.
Unu minuton poste ili estis en la sama ĉambro, kie antaŭ kelkaj
monatoj la urbestro estis serĉanta la ĉarpentiston, la edzon de ĉi
tiu virino, al kiu li nun petis protekton. La virino ne konigis sin
kaj ne dirante eĉ unu vorton, ŝi forŝovis la spegulon, puŝis sur
najlon per la fingro kaj subite kaŝita pordeto malfermiĝis; tiam
ŝi diris: -- Eniru tien, sed precipe ne faru bruon, por ke neniu
aŭdu vin, mi zorgos por ĉio.
La eksurbestro enrampis en la rifuĝejon, la sekreta pordeto refoje
fermiĝis, kaj la spegulo estis ŝovata sur sian kutiman lokon.
Kiam je la sesa horo la ĉarpentisto rehejmiĝis, li rakontis detale,
ke oni ĉie kaj dum la tuta nokto estis serĉinta la malbenitan
eksurbestron, sed ke nenie oni povis lin trovi.
La virino nun havis en sia potenco la vivon de sia iama persekutanto,
kaj kion vi pensas, ke ŝi faris?.... Ĉu vi iam aŭdis pri la viro,
kiu trovis sian dormantan malamikon sur la rando de alta ŝtonego?
Mia patrino legis pri tio al mi, kiam mi estis okjara knabo, kaj mi
memoras bone, ke grandaj larmoj rulis sur ŝiaj vangoj, kiam ŝi legis
la finon de la rakonto...., „kaj la viro, ne vekante sian malamikon,
fortiris lin de tiu danĝera loko kaj daŭrigis sian vojon.“
La edzino de la ĉarpentisto ne perfidis la forkurinton, kiun Dio
estis konfidinta al ŝiaj zorgoj kaj protektado. Ŝi faris kvazaŭ
tute nenio eksterordinara estus okazinta en ŝia domo. Kiam ŝia edzo
estis ĉe sia laboro eksterdome, ŝi portis manĝaĵon kaj trinkaĵon
al sia malliberulo ĝis la tempo, kiam neniu plu pensis pri li, ĝis
la tempo, en kiu la ordo estis reveninta en la urbeto Gaŭda.
Unu vesperon ŝi elvenigis la eksurbestron el la kaŝejo kaj donante
al li vestojn por fari sin nekonebla al la urbanoj kaj la pordega
gardisto, ŝi parolis al li:
-- Sinjoro, la danĝero, kiu ĝis nun minacadis vin, tute pasis, iru
kun Dio, forlasu la urbon, neniu rekonos kaj atentos vin, fartu bone!
La iama urbestro tiris grandan monujon el sia poŝo kaj prezentante
ĝin al la virino, li diris:
-- Sinjorino, vi savis mian vivon, prenu ĉi tiun monujon kun la
enhavo kiel rekompencon por via nobla konduto je mi, sed diru, kiel
vi povis kaŝi min tiel bone, ke eĉ via edzo ne eksciis tion?
La virino respondis: