extremas Etruriae regiones oriuntur. eius vero montis iugum se
circumagens et media curvatura prope tangens oras maris Hadriani
pertingit circumitionibus contra fretum. itaque citerior eius curvatura
quae vergit ad Etruriae Campaniaeque regiones apricis est potestatibus.
namque impetus habet perpetuos ad solis cursum. ulterior autem quae est
proclinata ad superum mare, septentrionali regioni subiecta continetur
umbrosis et opacis perpetuitatibus. itaque quae in ea parte nascuntur
arbores umida potestate nutritae non solum ipsae augentur amplissimis
magnitudinibus, sed earum quoque venae umoris copia repletae turgentes
liquoris abundantia saturantur. cum autem excisae et dolatae vitalem
potestatem amiserunt, venarum rigore permanente siccescendo propter
raritatem fiunt inanes et evanidae, ideoque in aedificiis non possunt
habere diuturnitatem.
quae autem ad solis cursum spectantibus locis procreantur, non habentes
interveniorum raritates siccitatibus exsuctae solidantur, quia sol
non modo ex terra lambendo sed etiam ex arboribus educit umores.
itaque quae sunt in apricis regionibus spissis venarum crebritatibus
solidatae, non habentes ex umore raritatem cum in materiem perdolantur,
reddunt magnas utilitates ad vetustatem. ideo infernates, quod ex
apricis locis adportantur, meliores sunt quam quae ab opacis de
supernatibus advehuntur.
Quantum animo considerare potui, de copiis quae sunt necessariae in
aedificiorum comparationibus et quibus temperaturis e rerum natura
principiorum habere videantur mixtionem quaeque insunt in singulis
generibus virtutes et vitia, uti non sint ignota aedificantibus
exposui. ita qui potuerint eorum praeceptorum sequi praescriptiones
erunt prudentiores, singulorumque generum usum eligere poterunt in
operibus. ergo quoniam de apparationibus est explicatum, in ceteris
voluminibus de ipsis aedificiis exponetur, et primum de deorum
inmortalium aedibus sacris et de earum symmetriis et proportionibus,
uti ordo postulat, insequenti perscribam.
LIBER TERTIUS.
Delphicus Apollo Socratem omnium sapientissimum Pythiae responsis
est professus. is autem memoratur prudenter doctissimeque dixisse,
oportuisse hominum pectora fenestrata et aperta esse, uti non
occultos haberent sensus sed patentes ad considerandum. utinam vero
rerum natura sententiam eius secuta explicata et apparentia ea
constituisset. si enim ita fuisset, non solum laudes aut vitia animorum
ad manum aspicerentur, sed etiam disciplinarum scientiae sub oculorum
consideratione subiectae non incertis iudiciis probarentur, sed et
doctis et scientibus auctoritas egregia et stabilis adderetur. igitur
quoniam haec non ita sed uti natura rerum voluit sunt constituta,
non efficitur ut possint homines obscuratis sub pectoribus ingeniis
scientias artificiorum penitus latentes quemadmodum sint iudicare.
ipsique artifices si pollicentur suam prudentiam, si non pecunia sint
copiosi seu vetustate officinarum habuerint notitiam, aut etiam gratia
forensi et eloquentia non fuerint parati, pro industria studiorum
auctoritates ＜non＞ possunt habere ut eis quod profitentur scire id
credatur.
maxime autem id animadvertere possumus ab antiquis statuariis et
pictoribus, quod ex his qui dignitatis notas et commendationis gratiam
habuerunt, aeterna memoria ad posteritatem sunt permanentes, uti
Myron Polycletus Phidias Lysippus ceterique qui nobilitatem ex arte
sunt consecuti. namque ut civitatibus magnis aut regibus aut civibus
nobilibus opera fecerunt, ita id sunt adepti. at qui non minore
studio et ingenio sollertiaque fuerunt nobilibus, et humili fortuna
civibus non minus egregie perfecta fecerunt opera, nullam memoriam
sunt adsecuti, quod hi non ab industria neque artis sollertia sed a
felicitate fuerunt deserti, ut Teleas Atheniensis, Chion Corinthius,
Myagrus Phocaeus, Pharax Ephesius, Boedas Byzantius etiamque alii
plures. non minus item pictores, uti Aristomenes Thasius, Polycles et
＜Andron Ephesii＞, Theo Magnes ceterique, quos neque industria neque
artis studium neque sollertia defecit, sed aut rei familiaris exiguitas
aut inbecillitas fortunae seu in ambitione certationis contrariorum
superatio obstitit eorum dignitati.
nec tamen est admirandum si propter ignotitiam artis virtutes
obscurantur. sed maxime indignandum, cum etiam saepe eblandiatur gratia
conviviorum a veris iudiciis falsam probationem. ergo uti Socrati
placuit si ita sensus et sententiae scientiaeque disciplinis auctae
perspicuae et perlucidae fuissent, non gratia neque ambitio valeret,
sed si qui veris certisque laboribus doctrinarum pervenissent ad
scientiam summam, eis ultro opera traderentur. quoniam autem ea non
sunt inlustria neque apparentia in aspectu, ut putamus oportuisse,
et animadverto potius indoctos quam doctos gratia superare, non esse
certandum iudicans cum indoctis ambitione, potius his praeceptis editis
ostendam nostrae scientiae virtutem.
Itaque, imperator, in primo volumine tibi de arte et quas habeat
ea virtutes quibusque disciplinis oporteat esse auctum architectum
exposui, et subieci causas quid ita earum oporteat eum esse
peritum, rationesque summae architecturae partitione distribui
finitionibusque terminavi. deinde quod erat primum et necessarium,
de moenibus quemadmodum eligantur loci salubres ratiocinationibus
explicui, ventique qui sint et e quibus ＜regionibus＞ singuli spirent
deformationibus grammicis ostendi, platearumque et vicorum uti emendate
fiant distributiones in moenibus docui et ita finitionem primo
volumine constitui. item in secundo de materia quas habeat in operibus
utilitates et quibus virtutibus e natura reram sit comparata peregi.
nunc in tertio de deorum inmortalium aedibus sacris dicam et uti
oportet perscriptas exponam.
Aedium compositio constat ex symmetria, cuius rationem diligentissime
architecti tenere debent. ea autem paritur a proportione, quae graece
αναλογια dicitur. proportio est ratae partis membrorum in omni opere
totiusque commodulatio, ex qua ratio efficitur symmetriarum. namque
non potest aedis ulla sine symmetria atque proportione rationem habere
compositionis, nisi uti ad hominis bene figurati ＜speciem＞ membrorum
habuerit exactam rationem.
corpus enim hominis ita natura composuit uti os capitis a mento ad
frontem summam et radices imas capilli esset decimae partis, item manus
palma ab articulo ad extremum medium digitum tantundem, caput a mento
ad summum verticem octavae, cum cervicibus imis ab summo pectore ad
imas radices capillorum sextae, ＜a medio pectore＞ ad summum verticem
quartae. ipsius autem oris altitudinis tertia est pars ab imo mento
ad imas nares, nasus ab imis naribus ad finem medio superciliorum
tantundem, ab ea fine ad imas radices capilli frons efficitur item
tertiae partis. pes vero altitudinis corporis sextae, cubitus quartae,
pectus item quartae. reliqua quoque membra suas habent commensus
proportiones, quibus etiam antiqui pictores et statuarii nobiles usi
magnas et infinitas laudes sunt adsecuti.
similiter vero sacrarum aedium membra ad universam totius magnitudinis
summam ex partibus singulis convenientissimum debent habere commensus
responsum. item corporis centrum medium naturaliter est umbilicus.
namque si homo conlocatus fuerit supinus manibus et pedibus pansis
circinique conlocatum centrum in umbilico eius, circumagendo
rotundationem utrarumque manuum et pedum digiti linea tangentur.
non minus quemadmodum schema rotundationis in corpore efficitur,
item quadrata designatio in eo invenietur. nam si a pedibus imis ad
summum caput mensum erit eaque mensura relata fuerit ad manus pansas,
invenietur eadem latitudo uti altitudo, quemadmodum areae quae ad
normam sunt quadratae.
ergo si ita natura composuit corpus hominis uti proportionibus membra
ad summam figurationem eius respondeant, cum causa constituisse
videntur antiqui ut etiam in operum perfectionibus singulorum membrorum
ad universae figurae speciem habeant commensus exactionem. igitur cum
in omnibus operibus ordines traderent, ＜tum＞ maxime in aedibus deorum,
＜quorum＞ operum et laudes et culpae aeternae solent permanere.
Nec minus mensurarum rationes, quae in omnibus operibus videntur
necessariae esse, ex corporis membris collegerunt, uti digitum palmum
pedem cubitum, et eas distribuerunt in perfectum numerum, quem Graeci
τελειον dicunt, perfectum autem antiqui instituerunt numerum qui
decem dicitur. namque ex manibus digitorum numero ab palmo pes est
inventus. si autem in utrisque palmis ex articulis ab natura decem
sunt perfecti, etiam Platoni placuit esse eum numerum ea re perfectum
qui ex singularibus rebus, quae μοναδεϲ apud Graecos dicuntur,
perficitur decussis. simul autem undecim aut duodecim sunt facti, quod
superaverint, non possunt esse perfecti, donec ad alterum decussim
perveniant. singulares enim res particulae sunt eius numeri.
mathematici vero contra disputantes ea re perfectum dixerunt esse
numerum qui sex dicitur, quod is numerus habet partitiones eorum
rationibus numero convenientes sic, sextantem unum, trientem duo,
semissem tria [bessem quem διμοιρον dicunt quattuor, quintarium quem
πενταμοιρον dicunt quinque, perfectum sex. cum ad superlationem
crescat, supra sex adiecto asse εφεκτον, cum facta sunt octo quod
est tertia adiecta tertiarium alterum qui επιτριτοϲ dicitur, dimidia
adiecta cum facta sunt novem sesquialterum qui ημιολιοϲ appellatur,
duabus partibus additis et decussi facto bessem alterum quem
επιδιμοιρον vocitant, in undecim numero quod adiecti sunt quinque
quintarium quem επιπεμπτον dicunt, duodecim autem quod ex duobus
numeris simplicibus est effectus διπλαϲιον].
non minus etiam quod pes hominis altitudinis sextam habet partem, id
est ex eo quod perficitur pedum numero corporis sexis altitudinis
terminatio, eum perfectum constituerunt, cubitumque animadverterunt ex
sex palmis constare digitisque XXIIII. ex eo etiam videntur civitates
Graecorum fecisse et quemadmodum cubitus est sex palmorum, in drachma
qua nummo uterentur aereos signatos uti asses ex aequo sex, quos
obolos appellant, quadrantesque obolorum, quae alii dichalca nonnulli
trichalca dicunt, pro digitis viginti quattuor in drachma constituisse.
nostri autem primo fecerunt antiquum numerum et in denario denos
aeris constituerunt, et ea re compositio nominis ad hodiernum diem
denarium retinet. etiamque quarta pars quod efficiebatur ex duobus
assibus et tertio semisse, sestertium vocitaverunt. postea autem quam
animadverterunt utrosque numeros esse perfectos et sex et decem,
utrosque in unum coiecerunt et fecerunt perfectissimum decussis sexis.
huius autem rei auctorem invenerunt pedem. a cubito enim cum dempti
sunt palmi duo, relinquitur pes quattuor palmorum, palmus autem habet
quattuor digitos. ita efficitur uti habeat pes sedecim digitos et
totidem asses aeris ratius denarius.
Ergo si convenit ex articulis hominis numerum inventum esse et ex
membris separatis ad universam corporis speciem ratae partis commensus
fieri responsum, relinquitur ut suspiciamus eos qui etiam aedes
deorum inmortalium constituentes ita membra operum ordinaverunt ut
proportionibus et symmetriis separatae atque universae convenientes
efficerentur eorum distributiones.
Aedium autem principia sunt e quibus constat figurarum aspectus.
et primum in antis, quod graece ναοϲ εν παραϲταϲιν dicitur, deinde
prostylos, amphiprostylos, peripteros, pseudodipteros, ＜dipteros,＞
hypaethros. horum exprimuntur formationes his rationibus.
in antis erit aedis, cum habebit in fronte antas parietum qui cellam
circumcludunt, et inter antas in medio columnas duas, supraque
fastigium symmetria ea conlocatum quae in hoc libro fuerit perscripta.
huius autem exemplar erit ad tres Fortunas ex tribus quae est proxime
portam Collinam.
prostylos omnia habet quemadmodum in antis, columnas autem contra antas
angulares duas, supraque epistylia quemadmodum et in antis, et dextra
ac sinistra in versuris singula. huius exemplar est in insula Tiberina
in aede Iovis et Fauni.
amphiprostylos omnia habet ea quae prostylos, praetereaque habet in
postico ad eundem modum columnas et fastigium.
peripteros autem erit quae habebit in fronte et postico senas columnas,
in lateribus cum angularibus undenas. ita autem sint hae columnae
conlocatae ut intercolumnii latitudinis intervallum sit a parietibus
circum ad extremos ordines columnarum, habeatque ambulationem circa
cellam aedis, quemadmodum est in porticu Metelli Iovis Statoris
Hermodori et aedis Mariana Honoris et Virtutis sine postico a Mucio
facta.
pseudodipteros autem sic conlocatur ut in fronte et postico sint
columnae octonae, in lateribus cum angularibus quinae denae. sint
autem parietes cellae contra quaternas columnas medianas in fronte et
postico. ita duorum intercolumniorum et imae crassitudinis columnae
spatium erit ab parietibus circa ad extremos ordines columnarum.
huius exemplar Romae non est sed Magnesiae ＜aedis＞ Dianae Hermogenis,
Alabandis etiam Apollinis a Menesthe facta.
dipteros autem octastylos et pronao et postico, sed circa aedem
duplices habet ordines columnarum, uti est aedis Quirini dorica et
Ephesi Dianae ionica a Chersiphrone constituta.
hypaethros vero decastylos est in pronao et postico. reliqua
omnia eadem habet quae dipteros, sed interiore parte columnas in
altitudine duplices, remotas a parietibus ad circumitionem ut porticus
peristylorum. medium autem subdiu est sine tecto. aditus valvarum ex
utraque parte in pronao et postico. huius item exemplar Romae non est,
sed Athenis octastylos est templo Olympii.
Species autem aedium sunt quinque, quarum ea sunt vocabula, pycnostylos
id est crebris columnis, systylos paulo remissioribus intercolumniorum
spatiis, diastylos amplius patentibus, rarius quam oportet inter se
diductis araeostylos, eustylos intervallorum iusta distributione.
ergo pycnostylos est cuius intercolumnio unius et dimidiatae columnae
crassitudo interponi potest, quemadmodum est divi Iuli et in Caesaris
foro Veneris et si quae aliae sic sunt compositae. item systylos est in
qua duarum columnarum crassitudo in intercolumnio poterit conlocari, et
spirarum plinthides aeque magnae sint ei spatio quod fuerit inter duas
plinthides, quemadmodum est Fortunae Equestris ad theatrum lapideum
reliquaeque quae eisdem rationibus sunt compositae.
haec utraque genera vitiosum habent usum. matres enim familiarum cum
ad supplicationem gradibus ascendunt, non possunt per intercolumnia
amplexae adire nisi ordines fecerint, item valvarum aspectus
abstruditur columnarum crebritate ipsaque signa obscurantur, item circa
aedem propter angustias inpediuntur ambulationes.
diastyli autem haec erit compositio, cum trium columnarum crassitudinem
intercolumnio interponere possumus, tamquam est Apollinis et Dianae
aedis. haec dispositio hanc habet difficultatem quod epistylia propter
intervallorum magnitudinem franguntur.
in araeostylis autem nec lapideis nec marmoreis epistyliis uti datur,
sed inponendae de materia trabes perpetuae. et ipsarum aedium species
sunt barycephalae humiles latae, ornanturque signis fictilibus aut
aereis inauratis earum fastigia tuscanico more, uti est ad Circum
Maximum Cereris et Herculis Pompeiani, item Capitolii.
Reddenda nunc est eustyli ratio, quae maxime probabilis et ad usum
et ad speciem et ad firmitatem rationes habet explicatas. namque
facienda sunt in intervallis spatia duarum columnarum et quartae partis
columnae crassitudinis, mediumque intercolumnium unum quod erit in
fronte, alterum quod in postico, trium columnarum crassitudine. sic
enim habebit et figurationis aspectum venustum et aditus usum sine
inpeditionibus et circa cellam ambulatio auctoritatem.
huius autem rei ratio explicabitur sic. frons loci quae in aede
constituta fuerit, si tetrastylos facienda fuerit, dividatur in
partes XI S praeter crepidines et proiecturas spirarum, si sex erit
columnarum, in partes XVIII. si octastylos constituetur, dividatur in
XXIV et semissem. item ex his partibus sive tetrastyli sive hexastyli
sive octastyli una pars sumatur eaque erit modulus. cuius moduli
unius erit crassitudo columnarum. intercolumnia singula, praeter
media, modulorum duorum et moduli quartae partis. mediana in fronte et
postico singula ternum modulorum. ipsarum columnarum altitudo modulorum
VIIII et dimidiae moduli partis. ita ex ea divisione intercolumnia
altitudinesque columnarum habebunt iustam rationem.
huius exemplar Romae nullam habemus, sed in Asia Teo hexastylon
Liberi Patris. Eas autem symmetrias constituit Hermogenes, qui etiam
primus octastylon pseudodipteri invenit rationem. ex dipteri enim
aedis symmetria distulit interiores ordines columnarum XXXVIII eaque
ratione sumptus operasque compendii fecit. is in medio ambulationi
laxamentum egregie circa cellam fecit, de aspectuque nihil inminuit sed
sine desiderio supervacuorum conservavit auctoritatem totius operis
distributione.
pteromatos enim ratio et columnarum circum aedem dispositio ideo
est inventa ut aspectus propter asperitatem intercolumniorum habeat
auctoritatem, praeterea si ex imbribus aquae vis occupaverit et
intercluserit hominum multitudinem, ut habeat in aede circaque
cellam cum laxamento liberam moram. haec autem ita explicantur in
pseudodipteris aedium dispositionibus. quare videtur acuta magnaque
sollertia effectus operum Hermogenes fecisse reliquisseque fontes unde
posteri possent haurire disciplinarum rationes.
Aedibus araeostylis columnae sic sunt faciendae uti crassitudines earum
sint partis octavae ad altitudines. item in diastylo dimetienda est
altitudo columnae in partes octo et dimidiam et unius partis columnae
crassitudo conlocetur. in systylo altitudo dividatur in novem et
dimidiam partem et ex eis una ad crassitudinem columnae detur. item in
pycnostylo dividenda est altitudo in decem et eius una pars facienda
est columnae crassitudo. eustyli autem aedis columnae, uti systyli, in
novem partes altitudo dividatur et dimidiam partem et eius una pars
constituatur in crassitudine imi scapi. ita habebitur pro rata parte
intercolumniorum ratio.
quemadmodum enim crescunt spatia inter columnas, proportionibus
adaugendae sunt crassitudines scaporum. namque si in araeostylo nona
aut decima pars crassitudini fuerit, tenuis et exilis apparebit,
ideo quod per latitudinem intercolumniorum aer consumit et inminuit
aspectu scaporum crassitudinem. contra vero pycnostylis, si octava pars
crassitudini fuerit, propter crebritatem et angustias intercolumniorum
tumidam et invenustam efficiet speciem. itaque generis operis
oportet persequi symmetrias. etiamque angulares columnae crassiores
faciendae sunt ex sua diametro quinquagensima parte, quod eae ab aere
circumciduntur et graciliores videntur esse aspicientibus. ergo quod
oculus fallit, ratiocinatione est exaequandum.
contracturae autem in summis columnarum hypotracheliis ita faciendae
videntur uti si columna sit ab minimo ad pedes quinos denos, ima
crassitudo dividatur in partes sex et earum partium quinque summa
constituatur. item quae erit ab quindecim pedibus ad pedes viginti,
scapus imus in partes sex et semissem dividatur earumque partium
quinque et semisse superior crassitudo columnae fiat. item quae erit
a pedibus viginti ad pedes triginta, scapus imus dividatur in partes
septem earumque sex summa contractura perficiatur. quae autem ab
triginta pedibus ad quadraginta alta erit, ima dividatur in partes
septem et dimidiam, ex his sex et dimidiam in summo habeat contracturae
ratione. quae erunt ab quadraginta pedibus ad quinquaginta, item
dividendae sunt in octo partes et earum septem in summo scapo sub
capitulo contrahantur. item si quae altiores erunt, eadem ratione pro
rata constituantur contracturae.
haec autem propter altitudinis intervallum, scandente oculi specie,
adiciuntur crassitudinibus temperaturae. venustatem enim persequitur
visus, cuius si non blandimur voluptati proportione et modulorum
adiectionibus, uti quod fallit temperatione adaugeatur, vastus et
invenustus conspicientibus remittetur aspectus. de adiectione quae
adicitur in mediis columnis, quae apud Graecos ενταϲιϲ appellatur, in
extremo libro erit forma et ratio eius quemadmodum mollis et conveniens
efficiatur subscripta.
Fundationes eorum operum fodiantur si queat inveniri ab solido et
in solidum quantum ex amplitudine operis pro ratione videbitur,
extruaturque structura totum solum quam solidissima. supraque terram
parietes extruantur sub columnas, dimidio crassiores quam columnae sunt
futurae uti firmiora sint inferiora superioribus. qua et stereobatae
appellantur, nam excipiunt onera. spirarumque proiecturae non procedant
extra solidum. item supra parietis ad eundem modum crassitudo servanda
est, intervalla autem concamaranda aut solidanda festucationibus uti
distineantur.
sin autem solidum non invenietur, sed locus erit congesticius ad imum
aut paluster, tunc is locus fodiatur exinaniaturque et palis alneis aut
oleagineis aut robusteis ustilatis configatur, sublicaeque machinis
adigantur quam creberrimae, carbonibusque expleantur intervalla palorum
et tunc structuris solidissimis fundamenta impleantur. extructis autem
fundamentis ad libramentum stylobatae sunt conlocandi.
supra stylobatas columnae disponendae quemadmodum supra scriptum
est, sive in pycnostylo quemadmodum pycnostyloe, sive systylo aut
diastylo aut eustylo quemadmodum supra scriptae sunt et constitutae.
in araeostylis enim libertas est quantum cuique libet constituendi.
sed ita columnae in peripteris conlocentur uti quot intercolumnia sunt
in fronte, totidem bis intercolumnia fiant in lateribus. ita enim
erit duplex longitudo operis ad latitudinem. namque qui columnarum
duplicationes fecerunt erravisse videntur, quod unum intercolumnium in
longitudine plus quam oportet procurrere videtur.
gradus in fronte constituendi ita sunt uti sint semper inpares. namque
cum dextro pede primus gradus ascendatur, item in summo templo primus
erit ponendus. crassitudines autem eorum graduum ita finiendas censeo
ut neque crassiores dextante nec tenuiores dodrante sint conlocatae.
sic enim durus non erit ascensus. retractiones autem graduum nec minus
quam sesquipedales nec plus quam bipedales faciendae videntur. item si
circa aedem gradus futuri sunt, ad eundem modum fieri debent.
sin autem circa aedem ex tribus lateribus podium faciendum erit, ad
id constituatur uti quadrae spirae trunci coronae lysis ad ipsum
stylobatam qui erit sub columnarum spiris conveniant. stylobatam ita
oportet exaequari uti habeat per medium adiectionem per scamillos
inpares. si enim ad libellam dirigetur, alveolatus oculo videbitur. hoc
autem ut scamilli ad id convenientes fiant, item in extremo libro forma
et demonstratio erit descripta.
His perfectis in suis locis spirae conlocentur eaeque ad symmetriam
sic perficiantur uti crassitudo cum plintho sit columnae ex dimidia
crassitudine proiecturamque, quam Graeci εκφοραν vocitant, habeant
aeque tantam. ita tum lata et longa erit columnae crassitudinis unius
et dimidiae.
altitudo eius si atticurges erit, ita dividatur ut superior pars tertia
parte sit crassitudinis columnae, reliquum plintho relinquatur. dempta
plintho reliquum dividatur in partes quattuor fiatque superior torus
quartae, reliquae tres aequaliter dividantur et una sit inferior torus,
altera pars cum suis quadris scotia, quem Graeci τροχιλον dicunt.
sin autem ionicae erunt faciendae, symmetriae earum sic erunt
constituendae uti latitudo spirae quoqueversus sit columnae
crassitudinis adiecta crassitudinis quarta et octava, altitudo ita
uti atticurges, ita et eius plinthus, reliquumque praeter plinthum,
quod erit tertia pars crassitudinis columnae, dividatur in partes
septem. inde trium partium torus qui est in summo, reliquae quattuor
partes dividendae sunt aequaliter et una pars fiat cum suis astragalis
et supercilio superior trochilus, altera pars inferiori trochilo
relinquatur, sed inferior maior apparebit ideo quod habebit ad extremam
plinthum proiecturam. astragali faciendi sunt octavae partis trochili.
proiectura erit spirae pars octava et sexta decuma pars crassitudinis
columnae.