quibus supra scriptum est. circa earum frontes adfiguntur 25
pinnae, quae cum percutiuntur ab impetu fluminis, cogunt
progredientes versari rotam, et ita modiolis haurientes et
in summum referentes sine operarum calcatura ipsius fluminis
| inpulsu versatae praestant quod opus est ad usum. (10)
2 Eadem ratione etiam versantur hydraletae, in quibus 30
1 ęqualia _GS^{c}_: ae(ę _S_)quali _HS_.
7 reddit & (et _G_) p. _x_.
11 commu(i _S_)nicabitur _x_.
12 ea: eadē _x_. | ad _om. G_ (_non HS_).
15 elati: &lati _HS_, adlati _G_ (allati _G^{c}_).
17 extul(l _H_)erint _HS_: -runt _G_. | altis: aliis _x_.
18 involuta _HS_: voluta _G_.
22 cum _om. x_.
24 eiusdē (eiꝰ| dē _H_) _x_ (iisdē _G^{c}_).
25 suꝑ _G_.
26 ab impetu foraminis fluminis (_sic sine corr._) _S_.
27 haurientes _G_: -tis _HS_.
30 hydraulae (_HG_, ydraulę _S_) _x_.
* * * * *
Page 254
eadem sunt omnia praeterquam quod in uno capite axis
tympanum dentatum est inclusum. id autem ad perpendiculum
conlocatum in cultrum versatur cum rota pariter.
| secundum id tympanum maius ＜minus＞ item dentatum (15)
planum est conlocatum, quo continetur ita dentes tympani 5
eius quod est in axe inclusum inpellendo dentes
tympani plani cogunt fieri molarum circinationem. in qua
machina inpendens infundibulum subministrat molis frumentum
et eadem versatione | subigitur farina. (20)
VI Est autem etiam cocleae ratio quae magnam vim haurit 10
aquae sed non tam alte tollit quam rota. eius autem ratio
sic expeditur. tignum sumitur, cuius tigni quanta ratiocinatur
pedum longitudo, tanta digitorum expeditur crassi|tudo. (25)
id ad circinum rotundatur. in capitibus circino
dividentur circumitiones eorum tetrantibus et octantibus 15
in | partes octo, eaeque lineae ita conlocentur ut plano =258=
posito tigno utriusque capitis ad libellam lineae inter se
respondeant et quam magna pars sit octava circinationis
tigni, tam magna spatia decidantur in longitudinem. item
tigno plano | conlocato lineae ab capite ad alterum caput 20 (5)
perducantur ad libellam convenientes. sic et in rotundatione
et in longitudine aequalia spatia fient. ita quo loci
describuntur lineae quae sunt in longitudine, sectantes
facient decussationes et in decussationibus finita puncta.
2 his ita emendate descriptis | sumitur salignea tenuis aut 25 (10)
2 est: & (et _G_) _x_.
4 t. maius item (_sic_) _x_ (_suppl._ minus).
5 continetur(. _S_) ita dentes _x_. _cf. p. 263. 265_. _lacunam sic
explevit Jocundus_ quo continetur axis habens in summo capite subscudem
ferream, qua mola continetur. | tympani eius (_sic_) _x_: eius tympani
_edd._
7 plane _x_. | molarū _S_ (= _L^{c}_): malarum _HG_.
8 infunibulū _x_.
12 quanta ratur (ratus _S_) p. _x_.
16 partes: pedes _x_.
17 utriusque--[crassitudo (_p. 267, 21_) _om._ (_post init. f. 144^{a}_)
_S_. _quae sunt circa 5¼ foliorum codicis H a f. 148^{a} fin.--153^{b}
med._ (= _ed. meae versuum 240_).
16 (_item 21_) adlibellū (_ante corr._) _G_.
18 octavae (-ę _G_) _x_.
19 dicidantur _H_: dividantur _G_ (_ubi i. m. G^{c}_ ī aꝉ dicidant᷑).
22 quo _G_: quod _H_.
23 spectantes _x_.
24 decusationes _x_ (_item 9. 14. 20 nisi quod 14_ decuss. _G_).
25 aut _G_: ut _H_.
* * * * *
Page 255
de vitice secta regula, quae uncta liquida pice figitur in
primo decussis puncto. deinde traicitur oblique ad insequentes
longitudinis et circumitionis decusses, item ex ordine
progrediens singula puncta praetereundo et circum
involvendo conlocatur in singulis decus|sationibus, et ita 5 (15)
pervenit et figitur ad eam lineam recedens a primo in
octavum punctum, in qua prima pars est eius fixa. eo
modo quantum progreditur oblique spatii et per octo
puncta, tantundem et longitudine procedit ad octavum
punctum. eadem ratione per omne spatium longitudinis 10
| et rotunditatis singulis decussationibus oblique fixae regulae (20)
per octo crassitudinis divisiones involutos faciunt
3 canales et iustam cocleae naturalemque imitationem. ita
per id vestigium aliae super alias figuntur unctae pice
liquida, et exaggerantur ad id uti longitudinis octava pars 15
fiat summa cras|situdo. supra eas circumdantur et figuntur (25)
tabulae quae | pertegant eam involutionem. tunc eae =259=
tabulae pice saturantur et lamminis ferreis conligantur,
ut ab aquae vi ne dissolvantur. capita tigni ferrea. dextra
autem ac sinistra cocleam tigna conlocantur in capitibus 20
utraque parte haben|tia transversaria confixa. in his foramina (5)
ferrea sunt inclusa inque ea inducuntur styli, et ita
4 cocleae hominibus calcantibus faciunt versationes. erectio
autem eius ad inclinationem sic erit conlocanda uti quemadmodum
Pythagoricum trigonum orthogonium describitur, 25
sic id habeat respon|sum, id est uti dividatur longitudo (10)
in partes V, earum trium extollatur caput cocleae, ita erit
ab perpendiculo ad imas nares spatium earum partium IIII.
qua ratione autem oporteat id esse, in extremo libro eius
forma descripta est in ipso tempore. 30
1 iuncta (_ante ras._) _G_.
2 decusis _x_.
3 longitudines et circumitiones decusis (decussis _G_) _x_.
4 singuli _x_. | puncto _G_.
7 inprima qua p. _G_ (_sed G^{c} i. m._ ī aꝉ in qua prima = _H_). | est
eius (_sic_) _x_: eius est _edd._
8 spatiū & (et _G_) _x_.
9 tantundē & (et _G_) long. (_sic_) _x_.
19 ferr&(et. _G_) dextra _x_.
22 styli (_sic_) _x_ (_sed p. 167, 1_ stilis _x_).
28 adꝑpendiculū _x_. | naris _x_. | earū (| _H_) pedes .IIII. _x_.
30 in ipso tempore (_sic_) _x_.
* * * * *
Page 256
| Quae de materia fiunt organa ad hauriendam aquam (15)
quibus rationibus perficiantur quibusque rebus motus recipientia
praestent versationibus infinitas utilitates, ut essent
VII notiora quam apertissime potui perscripsi. insequitur nunc
de Ctesibica machina, quae in altitudinem aquam edu|cit 5 (20)
monstrare. ea fit ex aere, cuius in radicibus modioli fiunt
gemelli paulum distantes, habentes fistulas furcillae figura
similiter cohaerentes, in medium catinum concurrentes. in
quo catino fiunt asses in superioribus naribus fistularum
coagmentatione subtili conlocati, qui | praeobturantes 10 (25)
foramina narium non patiuntur ＜redire＞ quod spiritu in catinum
2 est expressum. supra catinum paenula ut infundibulum
inversum est attemperata et per fibulam | cum =260=
catino cuneo traiecto continetur, ne vis inflationis aquae
eam cogat elevari. insuper fistula, quae tuba dicitur, 15
coagmentata in altitudine fit erecta. modioli autem habent
infra nares inferiores fistularum asses interpositos supra
3 foramina | eorum quae sunt in fundis. ita de supernis (5)
in modiolis emboli masculi torno politi et oleo subacti
conclusique regulis et vectibus commoliuntur qui erit aer 20
ibi cum aqua, et assibus obturantibus foramina cogentes
trudunt inflando pressionibus per fistularum nares aquam
in catinum, e quo re|cipiens paenula spiritus exprimit per (10)
fistulam in altitudinem, et ita ex inferiore loco castello
conlocato ad saliendum aqua subministratur. 25
4 Nec tamen haec sola ratio Ctesibii fertur exquisita,
sed etiam plures et variis generibus ab eo liquoris
3 adinfinitas _x_.
4 perscripta sunt inillo tempore. Insequitur _x_ (_cf. v. 13_).
5 decte sibica _a. c. G_ (_ut a. c. L, in P sic_ [depte/decte] sibi
camachina _unde v_ [clepte/decte] sibi c.).
6 fit: sit _x_.
7 gememelli _x_ (gemelli _G^{c} = LP_). | h. f. furcillae sunt
figura _x_.
9 fiant _x_.
10 prae(p̄ _G_)obdurantes _x_. | foraminariū _H_.
11 non patiuntur quod spiritus (qđ s̅p̅s̅ _G_) _x_.
12 infudibulū _x_.
15 elevare _x_.
16 altitudinē _G_.
20 conmoluntur qui erit aer. ibi cum aqua assibus obdurantibus _x_.
21 cogent (. _G_) extrudent _x_.
24 interiore _x_.
25 sumministratur (_hic_) _x_ (= _HLPvlchG_).
26 & hesibi _H_ (et hesibi _L_, &hesibi _P_), et hę sibi _G_ (_uno
verbo_ hęſıbı _G^{c}_).
27 liquore _x_.
* * * * *
Page 257
pressionibus | coacto spiritu efferre ab natura mutuatos effectus (15)
ostenduntur, uti merularum aquae motu voces atque angobatae
bibentiaque et eadem moventia sigilla, ceteraque
quae delectationibus oculorum et aurium usu sensus eblandiantur.
5 e quibus quae maxime utilia et necessaria iudicavi 5
selegi, et in priore | volumine de horologiis, in hoc (20)
de expressionibus aquae dicendum putavi. reliqua quae
non sunt ad necessitatem sed ad deliciarum voluptatem
qui cupidiores erunt eius subtilitatis ex ipsius Ctesibii
commentariis poterunt invenire. 10
VIII | De hydraulis autem quas habeant ratiocinationes quam =261=
brevissime proximeque attingere potero et scriptura consequi,
non praetermittam. de materia compacta basi, arca
in ea ex aere fabricata conlocatur. supra basim eriguntur
re|gulae dextra ac sinistra scalari forma compactae, quibus 15 (5)
includuntur aerei modioli, fundis ambulatilibus ex
torno subtiliter subactis habentibus fixos in medio ferreos
ancones et verticulis cum vectibus coniunctos, pellibusque
lanatis involutis. item in summa planitia foramina circiter
digitorum | ternum. quibus foraminibus proxime in 20 (10)
verticulis conlocati aerei delphini pendentia habent catenis
2 cymbala ex ore infra foramina modiolorum calata. intra
arcam, quo loci aqua sustinetur, inest pnigeus uti infundibulum
inversum, quem subter taxilli alti circiter digitorum
ternum suppositi, librant | spatium ima inter labra pnigeos 25 (15)
1 coactae (-te _G_) spiritus _x_.
2 ostendentur _x_. | merularūque (_H_, -rū quae _G_) motu _x_. | vocis
_G_. | angubatae _H_, angabatę _G_.
3 bibentiaque & (et _G_) eadem movent (| _H_) ea s. _x_.
5 iudicauis (-bis _G_) elegi _x_.
8 voluntatem _x_.
9 ethesibi (_sic_) _H_ (_L_, &hesibi _P_), et hęs ibi _G_.
11 hydraulicis _x_.
13 arca _G_: aerea _H(G^{c})_.
15 scalar[ū/ı̣] form[a/ę] _G^{c}_.
16 modu(o _G_)li fundulis _x_.
18 angones _x_.
19 involutos _x_.
21 dulpini _x_.
22 cymbali _x_. | modiorū _x_.
23 aram quo (_G_, quod _H_) l. _x_. | inest inidge | nus _H_, inē .
inid genus _G_.
24 quem (quē _G_) suꝑ t. _x_.
25 imum una inter l. phiga eos (phigaeos _H^{c}_) & (et _G_) arae (-ę
_G_) _x_ (_ubi_ imum una _recte est Schneidero pro duplici lectione in
ipso textu iuxta posita_ imum vel una _pro_ ima. _cf. p. 8, 4_).
* * * * *
Page 258
et arcae fundum. supra autem cerviculam eius coagmentata
arcula sustinet caput machinae, qui graece κανων
μουϲικοϲ appellatur. in cuius longitudine canales, si tetrachordos
est, fiunt quattuor, si hexachordos, sex, si octachordos,
3 octo. singulis autem ca|nalibus singula epitonia 5 (20)
sunt inclusa, manubriis ferreis conlocatis. quae manubria
cum torquentur, ex arca patefa|ciunt nares in canales. ex =262=
canalibus autem canon habet ordinata in transverso foramina
respondentia naribus quae sunt in tabula summa,
quae tabula graece πιναξ dicitur. inter tabulam et canona 10
regulae sunt interpositae ad eundem mo|dum foratae (5)
et oleo subactae ut faciliter inpellantur et rursus introrsus
reducantur, quae obturant ea foramina plinthidesque appellantur.
quarum itus et reditus alias obturat alias aperit
4 terebrationes. haec regulae habent ferrea choragia fixa et 15
iuncta cum pinnis, quarum pinnarum tactus | motiones (10)
efficit regularum continenter. supra tabulae foramina, qua
ex canalibus habent egressum spiritus, sunt anuli adglutinati,
quibus lingulae omnium includuntur organorum.
e modiolis autem fistulae sunt continentes coniunctae 20
pnigeos cervicibus pertinentesque ad nares quae sunt in
arcula. in | quibus asses sunt ex torno subacti et ibi (15)
conlocati, qui cum recepit arcula animam, spiritum non
5 patientur obturantes foramina rursus redire. ita cum
vectes extolluntur, ancones deducunt fundos modiolorum 25
ad imum delphinique qui sunt in verticulis inclusi, calantes
in eos cymbala, aere implent | spatia modiolorum, (20)
atque ancones extollentes fundos intra modiolos vehementi
1 cervicula _x_.
2 quae g. canon musicus _x_.
3 l. si canalis (sicanales _H_) tetrachordos _x_.
4 exachordos … octochordos _x_.
5 octo. Canalib; autē singulis s. _G_. | singulae⃓ (e _sic del._)
_H^{c}_.
6 con(col _G_)locata _x_.
10 pinax _x_.
12 ex oleo _x_.
14 operit _x_.
15 haec _H_: hae _G_. | choragia (_sic_) _x_ (_fort._ χαράκια).
17 continentur (-t᷑) _x_. | tabulam _x_. | quae (quę _G_) ex _x_.
20 coniunctae (coniuntę _G_) ligneis ce(i _H_)rvicibus _x_.
23 recipit _x_.
24 patiet(& _H_)ur _x_.
25 deducuntur (-t᷑ _H_, -t᷑ _G_) _x_.
26 calcantes _G_.
27 cymbaliare implent _x_.
28 modiolus v. pulsos (_ante corr._) _H_.
* * * * *
Page 259
pulsus crebritate et obturantes foramina cymbalis superiora,
aera qui est ibi inclusus pressionibus coactum in fistulas
cogunt, per quas in pnigea concurrit et per eius cervices
in arculam. motione vero vectium vehemen|tiore spiritus (25)
frequens compressus epitoniorum aperturis influit et replet 5
6 anima canales. itaque cum pinnae manibus tactae propellunt
et reducunt continenter regulas alternis | obturando =263=
foramina alternis aperiundo, e musicis artibus multiplicibus
modulorum varietatibus sonantes excitant voces.
Quantum potui niti ut obscura res per scripturam 10
dilucide pronuntiaretur contendi, sed haec non est facilis
ratio | neque omnibus expedita ad intellegendum praeter (5)
eos qui in his generibus habent exercitationem. quodsi
qui parum intellexerit ex scriptis, cum ipsam rem cognoscet
profecto inveniet curiose et subtiliter omnia ordinata. 15
IX Transfertur nunc cogitatio scripturae ad rationem non
| inutilem sed summa sollertia a maioribus traditam, qua (10)
in via raeda sedentes vel mari navigantes scire possimus
quot milia numero itineris fecerimus. hoc autem erit sic.
rotae quae erunt in raeda sint latae per mediam diametron 20
pedum quaternum et sextantis, ut cum finitum
locum habeat in se rota ab eoque | incipiat progrediens in (15)
solo viae facere versationem, perveniendo ad eam finitionem
a qua coeperit versari certum modum spatii habeat
2 peractum pedum XII S. his ita praeparatis tunc in rotae 25
modiolo ad partem interiorem tympanum stabiliter includatur
habens extra frontem suae rotundationis | extantem (20)
denticulum unum. insuper autem ad capsum raedae loculamentum
firmiter figatur habens tympanum versatile in
cultro conlocatum et in axiculo conclusum, in cuius tympani 30
2 ibi clusus _x_.
3 ꝑquas inlignea _x_.
4 arcam _x_ (_corr. Buttmann_). | vehementiores _x_.
6 animae (-ę _G_) _x_.
7 opturant (obdurant _G_) f. _x_.
8 aperiendo _G_.
11 delucide _x_.
14 ex: et (_ante corr._) _G_.
19 quod _x_.
20 erunt (_ante corr._) _om. G_ (_non E_). | medium diametrū _x_.
21 pedū quaternū & (et _EG_) sextantes (-te _E^{c}_) _x_ (_ubi_ et
sext. _deleverat Schn. cum Perr. etc._).
25 pedes .XII (XV _E_) .S. _x_. | 26 inferiorē _x_.
29 versatilem (-ē _G_) _x_.
* * * * *
Page 260
fronte denticuli perficiantur aequaliter divisi numero
quadringenti convenientes denticulo tympani inferioris.
| praeterea superiori tympano ad latus figatur alter denticulus (25)
3 prominens extra dentes. super autem ＜tympanum＞
planum | eadem ratione dentatum inclusum in altero loculamento =264=
conlocetur, convenientibus dentibus denticulo qui 6
in secundi tympani latere fuerit fixus, in eoque tympano
foramina fiant quantum diurni itineris miliariorum numero
raeda possit | exire. minus plusve rem nihil inpedit. et (5)
in his foraminibus omnibus calculi rotundi conlocentur, 10
inque eius tympani theca, sive id loculamentum est, fiat
foramen unum habens canaliculum, qua calculi qui in eo
tympano inpositi fuerint, cum ad eum locum venerint, in
raedae capsum et vas aeneum | quod erit suppositum singuli (10)
4 cadere possint. ita cum rota progrediens secum agat 15
tympanum imum et denticulum eius singulis versationibus
tympani superioris denticulos inpulsu cogat praeterire,
efficiet ut cum CCCC imum versatum fuerit, superius tympanum
semel circumagatur et denticulus qui est | ad latus (15)
eius fixus unum denticulum tympani plani producat. cum 20
ergo CCCC versationibus imi tympani semel superius versabitur,
progressus efficiet spatia pedum milia quinque
id est passus mille. ex eo quot calculi deciderint, sonando
singula milia exisse monebunt. numerus vero calculorum
| ex imo collectus summa diurni ＜itineris＞ miliariorum 25 (20)
numerum indicabit.
5 Navigationis vero similiter paucis rebus commutatis
eaedem rationes efficiuntur. namque traicitur per latera
1 frontem (-ē _G_) _x_.
2 denticulos _x_.
4 super autem planum _x_.
5 in alterū loculamentū _H_.
8 diuturni _x_.
9 cum rae(ę _G_, -e _E_)dae (redaẹ̇ _G^{c}_) possit exire _x_.
10 & (_H_) _om. EG_.
11 est _om. E_ (sive ıd l. foramen ē. fiat _sic G, non E_).
14 singula _EG_.
17 tympanis _E et_ (_ante corr._) _G_. | denticulas _E et_ (_ante
corr._) _G_.
18 ut _om. x_. | CCCC (_sic infra x_): ecce (_hic_) _x_.
19 circumagitur _x_.
21 v. intympani _EG_. | simul _x_ (semel _L_).
23 quod _x_.
25 ex uno _x_. | summa (-ā _G^{c}_) diurni m. _x_.
27 navigationibus (-b;) _x_.
28 eadem ratione _x_.
* * * * *
Page 261
parietum axis habens extra navem prominentia capita, in
quae | includuntur rotae diametro pedum quaternum et (25)
sextantis | habentes circa frontes adfixas pinnas aquam =265=
tangentes. item medius axis in media navi ＜habet＞ tympanum
cum uno denticulo extanti extra suam rotunditatem. 5
ad eum locum conlocatur loculamentum habens inclusum
in se tympanum, perae|quatis dentibus CCCC convenientibus (5)
denticulo tympani quod est in axe inclusum, praeterea
ad latus adfixum extantem extra rotunditatem alterum
6 dentem unum. insuper in altero loculamento cum eo confixo 10
inclusum tympanum planum ad eundem modum dentatum,
convenientibus dentibus denticulo | qui est ad latus (10)
fixus tympano quod est in cultro conlocatum, ita ut eos
dentes qui sunt plani tympani singulis versationibus singulos
dens inpellendo in orbem planum tympanum verset. 15
in plano autem tympano foramina fiant, in quibus foraminibus
conlocabuntur calculi rotundi. in theca | eius (15)
tympani, sive loculamentum est, unum foramen excavetur
habens canaliculum, qua calculus liberatus ab obstantia
7 cum ceciderit in vas aereum sonitu significet. ita navis 20
cum habuerit impetum aut remorum aut ventorum flatu,
pinnae quae erunt in rotis tangentes aquam adversam
vehementi | retrorsus inpulsu coactae versabunt rotas, eae (20)
autem involvendo se agent axem, axis vero tympanum,
cuius dens circumactus singulis versationibus singulos secundi 25
tympani dentes inpellendo modicas efficit circumitiones.
ita cum CCCC ab pinnis rotae fuerint versatae,
semel tympanum circum|actum inpellet dente qui est ad (25)
latus fixus, plani tympani dentem. igitur circumitio tympani
plani quotienscumque ad foramen perducet calculos, 30
1 inquae (-quę _HG^{c}_, -q⁊ _G_) _x_.
3 sextantae (-ę _EG_) _x_.
4 habet _om. x_.
10 dentem (_ante corr._) _om. G_ (_non E_).
12 convenientibus: quibus (-b; _H_) _x_. | denticulus _x_.
13 ita ut eos: ineos _x_.
15 dens: dentes _x_. | plenum _x_.
17 eius tympano _E et_ (_ante corr._) _G_.
20 sonitum (-ū _G_) _x_.
26 circuitiones _x_.
29 circuitio _x_.
* * * * *
Page 262
emittet per canaliculum. ita et sonitu et numero indicabit
miliaria spatia navigationis.
| Quae pacatis et sine metu temporibus ad utilitatem =266=
et delectationem paranda quemadmodum debeant fieri peregi.
X nunc vero quae ad praesidia periculi et necessitatem 5
salutis sunt inventa, id est scorpionum et ballistarum
rationes qui|bus symmetriis comparari possint exponam. (5)
Omnes proportiones eorum organorum ratiocinantur e
proposita sagittae longitudine quam id organum mittere
debet, eiusque nonae partis fit foraminum in capitulis 10
magnitudo, per quae tenduntur nervi torti qui bracchia
2 continent. ipsa | tum debet eorum foraminum capituli deformari (10)
altitudo et latitudo. tabulae quae sunt in summo
et in imo capituli, peritretoe quae vocantur, fiant crassitudine
unius foraminis, latitudine unius et eius dodrantis, 15
in extremis foraminis unius et eius S. parastaticae dextra
ac sinistra praeter cardines altae | foraminum IIII, crassae (15)
foraminis quinum cardines foraminis dimidii. a parastatica
ad foramen spatium foraminis S9, a foramine ad
medianam parastaticam item foraminis S9. latitudo parastados 20
4 ꝑegi esse futurum. Nunc _x_ (futurum _cf. p. 253, 26_).
5 _in capp. seqq. 10 et 11 notas numerosque posui quales fere tradunt
codices (HG), non mutato scil. fundamento necessario emendationis
omnis rationabilis, qualem (in: Jahrb. f. class. Phil. 1876 t. CXIII
p. 251-261) lectori praestabit Fridericus Hultsch, palaeographice
quidem non explicatam. puncta sive simplicia sive in cumulos circulosve
composita, ut in codd. Aethiopicis, quibus notae vel distinguuntur vel
supplentur, sicut olim, delevi. de_ Κ _vid. Hultsch_.
7 possunt _ante corr. H_.
8 proportione (|_HG_) eorum _x_. | ratiocinatorum & prop. _x_.
10 fit foraminis _x_.
11 ꝑquas _x_. | nervi torti: e nervo torti funes _p. 6, 6. cf. p. 269,
6_. | brachia continere (.| _G_) ipsum tamen debent _x_.
12 deformatur _x_.
14 capituli operae (-re _G_) relique(-q; _H_, -quę _G_) v. _x_.
15 latitudine _G_: _om. H_.
16 foraminibus unius et eius (& eıꝰ _H_, et | eius _G_) parastatice
(parastice _G_, _sed in m. G^{c}_ ī aꝉ parastaticę) _x_.
17 cr. foraminum quinum cardinis foraminis dimidia parastatica ad f.
_x_ (_ubi_ ἡμίϲουϲ δὲ καὶ ἔτι ὀγδόου _Philo_, quincuncis _Hultsch_).
18 (_et_ 19) foraminis .s̄9̄ (_H_, s̄.7̄ _G_) _x_.
20 parastados medius _x_.
* * * * *
Page 263
mediae unius foraminis et eius ΤΚ, crassitudo foraminis
3 unius. intervallum, ubi sagitta conlocatur | in media (20)
parastade, foraminis partis quartae. anguli quattuor, qui
sunt circa, in lateribus et frontibus lamnis ferreis aut
| stylis aereis et clavis configantur. canaliculi, qui graece =267=
ϲυριγξ dicitur, longitudo foraminum XVIIII. regularum, 6
quas nonnulli bucculas appellant, quae dextra ac sinistra
canalem figuntur, foraminum XVIIII ＜longitudo,＞ altitudo
foraminis unius | et crassitudo. et adfiguntur regulae duae, (5)
in quas inditur sucula, habentes longitudinem foraminum 10
trium, latitudinem dimidii foraminis. crassitudo bucculae
quae adfigitur, et vocitatur scamillum seu quemadmodum
nonnulli loculamentum, securiculatis cardinibus fixa, foraminis
I, altitudo foraminis S‾. | suculae longitudo foraminum
4 , crassitudo suculae foraminis VIIII. epitoxitidos 15
longitudo foraminis S‾, crassitudo ÷. item chelonii. cheles,
sive manucula dicitur, longitudo foraminum trium, latitudo
et crassitudo S÷ canalis fundi longitudo foraminum XVI,
crassitudo foraminis , altitudo S÷. | columellae basis (15)
in solo foraminum VIII, latitudo in plinthide, in qua statuitur 20
columella, foraminis S.̅.̅, crassitudo FZ, columellae
longitudo ad cardinem foraminum XII, latitudo foraminis
1 & eius | τΚ _H_, et eius. ΤΚ _G_.
4 lamnis _H_: lamminis _G_.
5 graece strix _x_.
7 bucculas: _sic x_ (_etiam G_).
8 XVIIII. altitudo _x_.
10 indit᷑ _H_ = inditur _G_. | habens _x_.
11 dimidium (-ū) f. (_item infra v. 19_) _x_. | bucculae (_sic HS_,
buculę _G_).
12 ad(f _G_)figit᷎ (_H_, -t᷑ _G_) vocitatur (-t᷑ _G_) camillū _x_.
13 securi clatis _x_. | fixā (_H_, -am _G_) _x_. | .S.̅ _H_, .̅S̅. _G_.
14 suculae (suc|culę _G_) longitudo ◌ (◌ _G_) foraminum :: (_sic HG_)
crassitudo scutulae (-lę _G_) foraminum .VIIII. epitoxidos _x_.
16 foraminum .S.̅ (= _G_) crassitudo :— (crassitudo. _G_) item chelo.
item geloni sive manucla d. _x_.
18 crassitudo .S:— (_H_, | _G_) canalis _x_. | foraminis .XVI ⊙ (_H_,
| XVI. _G_, _sed G^{c} add. ⊙ supra p. simpl._) cr. foraminis ◌ (_p.
circ. om. G, add. G^{c}_) latitudo .S÷
19 columella & (et _G_) basis _x_.
20 foraminū .VIII. (_H = G_) _x_. | inplenthidē _G_.
21 c. foraminis (| _HG_) S.̅.̅.̅ crassitudo .FȤ. (_H_, FZ _G_).
22 l. ad c. f. XII ◌ (⁝˙⁝ _G_). | l. foraminis S÷ (= _G_) crassitudo
.C̅C̅9 (= _G_) eius c. _x_.
* * * * *
Page 264