_ante corr. H(L)_: deae | ＜de＞ dianae _H^{c}_, deaede dianę _GS_. |
ionicae(-ę _S_) _x_.
* * * * *
Page 158
est Magnesiae pseudodipteros et Liberi Patris Teo monopteros,
item Arcesius | de symmetriis corinthiis et ionico (10)
Trallibus Aesculapio quod etiam ipse sua manu dicitur
fecisse, de Mausoleo Satyrus et Pytheos, quibus vero felicitas
13 maximum summumque contulit munus. quorum enim 5
artes aevo perpetuo nobilissimas laudes et sempiterno
florentes habere iudicantur, | excogitatis egregias operas (15)
praestiterunt. namque singulis frontibus singuli artifices
sumpserunt certatim partes ad ornandum et probandum
Leochares Bryaxis Scopas Praxiteles, nonnulli etiam putant 10
Timotheum, quorum artis eminens excellentia coegit ad
14 septem spectaculorum eius operis perve|nire famam. praeterea (20)
minus nobiles multi praecepta symmetriarum conscripserunt,
uti Nexaris Theocydes Demophilos | Pollis Leonidas =160=
Silanion Melampus Sarnacus Euphranor. non minus 15
de machinationibus, uti Diades Archytas Archimedes Ctesibios
Nymphodorus Philo Byzantius Diphilos Democles
Charias Polyidos Pyrros Agesistratos. quorum ex com|mentariis (5)
quae utilia esse his rebus animadverti, collecta
in unum coegi corpus, et ideo maxime quod animadverti 20
in ea re ab Graecis volumina plura edita, ab nostris
oppido quam pauca. Fuficius nimirum de his rebus
primus instituit edere volumen, item Terentius Varro de
novem disciplinis | unum de architectura, P. Septimius duo. (10)
1 magnesia _x_. | teo: &eo _HS_, et eo _G_. | monopteros _G_:
monocteros _HS_.
2 arcesius: argelius _x_.
4 Demausoleo _H_: Demaus oleo _S_, demaus oleo _G_. | saturus _x_. |
phiteus _x_.
6 sempiternos _G_.
7 & cogitatis _x_.
8 singulis _H_.
10 bryaxes _HS_, brixes _G_. | scaphas _x_. | praxitelis _x_.
11 cogit _G_.
13 multa _G_.
14 ut inexaris _H_, utinex | aris _S_, uti nexaris _G_. | theoci(y
_G_)des _x_. | leonidas _G_: -des _HS_.
16 utidiates _G_. | ar⟦cy⟧chytas _H_, archytas _GS_. | archymedes _GS_,
archimedas _G_. | &esibios _HS_, et esibios _G_.
17 phylob(p _S_)yzanteos _HS_, philobizant eos _G_. | diphylos _HS_. |
demodes _G_.
18 charidas _x_. | poliydos _S_. | phy(i _G_)rros _x_. | agesistratas
_x_.
19 collecta--(29) animadverti _G(S^{c} in m.)_: _om. HS_.
22 fuficius _HG_: sufficus _S_. | nimirum: enim mirum _x_. | primus
_HS_: inprimus _G_.
23 terrentius _G_.
24 pseptimi|us _H_, Pſ┃ep|timius _S_: septimis (_sine_ p) _G_.
* * * * *
Page 159
15 amplius vero in id genus scripturae adhuc nemo incubuisse
videtur, cum fuissent et antiqui cives magni architecti,
qui potuissent non minus eleganter scripta comparare.
namque Athenis Antistates et Callaeschros et Antimachides
et Pormos architecti | Pisistrato aedem Iovi Olympio 5 (15)
facienti fundamenta constituerunt, post mortem autem eius
propter interpellationem rei publicae incepta reliquerunt.
itaque circiter annis ＜quadringentis＞ post Antiochus rex cum
in id opus inpensam esset pollicitus, cellae magnitudinem
et columnarum circa | dipteron conlocationem epistyliorumque 10 (20)
et ceterorum ornamentorum ad symmetriam distributionem
magna sollertia scientiaque summa civis Romanus
Cossutius nobiliter est architectatus. id autem opus non
modo vulgo sed etiam in paucis a magnificentia nominatur.
16 nam quattuor locis sunt | aedium sacrarum marmoreis =161=
operibus ornatae dispositiones, e quibus proprie de is 16
nominationes clarissima fama nominantur. quarum excellentiae
prudentesque cogitationum apparatus suspectus
habent in deorum caerimonio. primum|que aedis Ephesi (5)
Dianae ionico genere ab Chersiphrone Gnosio et filio eius 20
Metagene est instituta, quam postea Demetrius ipsius
Dianae servus et Paeonius Ephesius dicuntur perfecisse.
Mileti Apollini item ionicis symmetriis idem Paeonius
Daphnisque Milesius instituerunt. Eleusine | Cereris et (10)
Proserpinae cellam inmani magnitudine Ictinos dorico more 25
sine exterioribus columnis ad laxamentum usus sacrificiorum
4 antistates (_sic_) _x_. | callescheros _HS_, calle | cheros _G_.
5 pormos _HS_, porinos _G_.
7 rei publicę _GS_: regi publice _H_.
8 quadringentis: ducentis _x_. anthi | ocus _H_.
9 impinsam _H_, impensam _H^{c} G_, inpensam _S_.
12 civis: cuius _S_.
14 volgo _H_.
16 de is (_ut p. 1, 16_): dehis _x_.
17 quorum _x_.
18 prudentis _HS_ (-tes _G_).
19 caerimonio: sesemaneo _HG_, se se man& _S_ (sese,mane[t/ọ] _G^{c}_).
| aedes _x_.
20 ab cresiphone _x_.
21 metagine _HS_ (-gene _G_).
22 servus (-os _H_) _sc._ παῖϲ τῆϲ θεοῦ _Haussoullier_ (_Rev. de phil.
XXI, 112_). | poeonius _G_ (pae- _H_, pe- _S_).
23 meleti _x_. | apolloni _G_. | idem _GS_: eidem _H_.
24 daphnis _G_: daphinis _HS_. | cereris _GS_: ca&eris _H_.
25 icti . nos _H_, icti nos _S_, ictinus _G_.
* * * * *
Page 160
17 pertexit. eam autem postea cum Demetrius Phalereus
Athenis rerum potiretur, Philo ante templum in fronte
columnis constitutis prostylon fecit. ita aucto vesti|bulo (15)
laxamentum initiantibus operique summam adiecit auctoritatem.
in asty vero Olympio amplo modulorum comparatu 5
corinthiis symmetriis et proportionibus, uti supra
scriptum est, architectandum Cossutius suscepisse memoratur,
cuius commentarium nullum est inventum. nec
tamen a Cossutio | solum de his rebus scripta sunt desideranda (20)
sed etiam a G. Mucio, qui magna scientia confisus 10
aedis Honoris et | Virtutis Marianae cellae columnarumque =162=
et epistyliorum symmetrias legitimis artis institutis
perfecit. id vero si marmoreum fuisset, ut haberet
quemadmodum ab arte subtilitatem sic ab magnificentia
et inpensis auctoritatem, in primis et | summis operibus 15 (5)
nominaretur.
18 Cum ergo et antiqui nostri inveniantur non minus
quam Graeci fuisse magni architecti et nostra memoria
satis multi, et ex his pauci praecepta edidissent, non
putavi silendum sed disposite singulis voluminibus de 20
singulis expo|nere. itaque quoniam sexto volumine privatorum (10)
aedificiorum rationes perscripsi, in hoc qui septimum
tenet numerum de expolitionibus quibus rationibus et
venustatem et firmitatem habere possint exponam.
I Primumque incipiam de ruderatione, quae principia 25
tenet | expolitionum, uti curiosius summaque providentia (15)
1 pertexit _HS_: pertexuit _G_. | eam: ea _HG_, Ei _S_.
4 initiantibus _G_: init(c _S_)ientibus _HS_. | adiecit _G_: adfecit
_HS_.
5 asty _HS_, asti _G_. | Olympio (_sc._ aedem): ạ̶̇ḍ̶̇aðolympı[v/o]m
_H^{c}_ = adolȳpiū _S_, adolimpiū _G_.
6 uti .s.s. est _HS_, uti .ss. est _G_.
7 cossutius _GS_, qu[ſ/o]ſutiuſ _H^{c}_.
9 acussutio _G_.
10 .A.G. mutio _HS_, ACI. mutio _G_.
11 aedes _x_. | marinianae (-ę _S_) _HS_, mariniiane _G_.
12 legitimas _a. c. H_.
13 ꝑficit _H_ (-ecit _GS_).
18 n̅r̅ę̅ memorię _G_.
20 silendum _H^{c} S(G^{c})_: sidendum _ante ras. H_, sidiendū _ante
ras. G_.
21 exponere (_cf. p. 36, 24. 37, 28 etc._): exponeremus _x_. | sexto
_H^{c} S(G^{c})_: secto _H_, ręcto _G_.
23 numerum: murū _ante corr. G_. | expoliationibus _a. c. G_.
24 vetustatē _a. c. G_.
* * * * *
Page 161
solidationis ratio habeatur. et si plano pede erit eruderandum,
quaeratur solum si sit perpetuo solidum, et ita
exaequetur, et inducatur cum statumine rudus. sin autem
omnis aut ex parte congesticius locus fuerit, festucationibus
cum magna | cura solidetur. in contignationibus vero diligenter 5 (20)
est animadvertendum ne qui paries qui non exeat
ad summum, sit extructus sub pavimentum, sed potius
relaxatus supra se pendentem habeat coaxationem. cum
enim solidus exit, contignationibus arescentibus aut pandatione
sidentibus, per|manens structurae soliditate dextra 10 (25)
ac sinistra secundum se facit in pavimentis necessario
2 rimas. item danda est opera | ne commisceantur axes =163=
aesculini quercu, quod quercei simul umorem perceperunt
se torquentes rimas faciunt in pavimentis. sin autem
aesculus non erit et necessitas coegerit, propter inopiam 15
querceis sic videtur esse faciundum ut se|centur tenuiores. (5)
quo minus enim valuerint, eo facilius clavis fixi continebuntur
deinde in singulis tignis extremis partibus
axes bini clavis figantur, uti nulla ex parte possint se
torquendo angulos excitare. namque de cerro aut fago 20
seu farno nullus ad vetustatem potest permanere. coaxatio|nibus (10)
factis si erit, filex, si non, palea substernatur,
3 uti materies ab calcis vitiis defendatur. tunc insuper
statuminetur ne minore saxo quam quod possit manum
implere. statuminationibus inductis rudus si novum erit, 25
2 quae|ratur non solum _ante ras. H_ (non _del. H^{c}_).
3 statum inerudus _GG_, statu minerudus _S_ (_sed in m. S^{c}_ ꝉ in
erudiis), statum‿ine,rudns _G^{c}_.
4 congesticius _G_: coniesticius _HS_. | fistucationibus _x_.
6 non _om. S_.
10 sedentibus _x_.
13 querco _x_. | querqui _HG_, quercui _S(G^{c})_. | perceperunt (-r̄
_S_) _HS_: -rint _G_.
16 quaercis _H_, quercis _GS^{c}_ (-cı≣ſ = cuſ _ante ras. S_). |
faciendū _G_.
17 minum| _H_. | clavis fixi _G_: clavi fixi _HS_. | contenebuntur _H_.
_hic lacunam significavi quam explet Faventinus sic p. 301, 24_ ＜et
primum in directo iactatis axibus, sequentibus in transverso stratis＞.
_cf. p. 302, 18_.
19 axes bini clavis: axis bini (boni _G^{c}_, _ut Fav. cod. v p. 301,
25_) clavi _x_.
20 anguli _x_.
22 filex _HG_: silex _S_ (filix _Fav._). _cf. Mayhoff ad Plin. 24, 85_.
24 qui _x_ (_ut Fav._).
25 inductus _x_.
* * * * *
Page 162
ad tres partes una calcis misceatur, si redivivum fuerit,
quinque ad duo mix|tionis habeant responsum. deinde (15)
rudus inducatur et vectibus ligneis, decuriis inductis, crebriter
pistatione solidetur, et id ne minus pistum absolutum
crassitudine sit dodrantis. insuper ex testa nucleus 5
inducatur mixtionem habens ad tres partes unam calcis,
ne minore crassitudine pavimenti digi|torum senum. supra (20)
nucleum ad regulam et libellam exacta pavimenta struantur
4 sive sectilia seu tesseris. cum ea structa fuerint et
fastigia sua structione habuerint, ita fricentur uti si 10
sectilia sint, nulli gradus in scutulis aut trigonis aut
quadratis seu favis extent, sed coagmento|rum compositio =164=
planam habeat inter se directionem. si tesseris structura
erit, ut eae omnes angulos habeant aequales. cum enim
anguli non fuerint omnes aequaliter plani, non erit exacta 15
ut oportet fricatura. item testacea spicata ti|burtina sunt (5)
diligenter exigenda, ut ne habeant lacunas nec extantes
tumulos, sed ＜sint＞ extenta et ad regulam perfricata. super,
fricatura levigationibus et polituris cum fuerit perfecta,
incernatur marmor, et supra loricae ex calce et harena 20
inducantur.
5 | Subdiu vero maxime idonea faciunda sunt pavimenta, (10)
quod contignationes umore crescentes aut siccitate decrescentes
seu pandationibus sidentes movendo se faciunt
vitia pavimentis, praeterea gelicidia et pruinae non patiuntur 25
integra permanere. itaque si necessitas coegerit, ut
minime | vitiosa fiant sic erit faciundum. cum coaxatum (15)
fuerit, super altera coaxatio transversa sternatur clavisque
fixa duplicem praebeat contignationi loricationem. deinde
2 adduum (-ū _GS_) mixtiones _x_.
3 rudus _GS_: inrudus _H_.
4 piscatione _HS_, pinsatione _G_. | ne: non _x_ (_cf. p. 128, 6. 8_).
| pinsum _x_ (_cf. p. 164, 20_).
5 nucle[v/o]s _H_, -us _S(G^{c})_: nedeus _G_.
7 pavimentum (-ū) _x_.
8 nedeum _ante corr. G_.
9 structa: exstructa (_sic_) _x_.
10 sua exstructionē _HS_, sua exstrutionē _G_ (_cf. p. 164, 23. 165,
11_).
12 favis: pauis _ante corr. G_.
14 eae _H_ (eœ) _S^{c}_ (ea _S_): hę _G_.
15 pleni _x_. | 17 ut ne _HG_: ut non _S_.
18 sint _om. x_.
19 fricaturam (-ā) _x_. | fuerint _x_.
24 sedentes _x_.
* * * * *
Page 163
ruderi novo tertia pars testae tunsae admisceatur calcisque
duae partes ad quinque mortarii mixtionibus praestent
6 responsum. statumi|natione facta, rudus inducatur, idque (20)
pistum absolutum ne minus pede sit crassum. tunc autem
nucleo inducto, uti supra scriptum est, pavimentum e tessera 5
grandi circiter binum digitum caesa struatur fastigium
habens in pedes denos digitos binos, quod si bene temperabitur
et recte frica|tum fuerit, ab omnibus vitiis erit (25)
tutum. uti autem inter coagmenta materies ab gelicidiis
ne laboret, fracibus quotannis ante hiemem saturetur. ita 10
7 non patietur in se recipere | gelicidii pruinam. sin autem =165=
curiosius videbitur fieri oportere, tegulae bipedales inter
se coagmentatae supra rudus substrata materia conlocentur
habentes singulis coagmentorum frontibus excisos canaliculos
digitales. quibus iunctis | impleantur calce ex oleo 15 (5)
subacta confricenturque inter se coagmenta compressa. ita
calx quae erit haerens in canalibus durescendo contexteque
solidescendo non patietur aquam neque aliam rem per
coagmenta transire. cum ergo fuerit hoc ita perstratum,
supra nucleus inducatur et virgis | caedendo subigatur. 20 (10)
supra autem sive ex tessera grandi sive ex spica testacea
struatur fastigiis quibus est supra scriptum, et cum sic
erunt facta, non cito vitiabuntur.
II Cum a pavimentorum cura discessum fuerit, tunc de
albariis operibus est explicandum. id autem erit recte, 25
si | glaebae calcis optimae ante multo tempore quam opus (15)
fuerit macerabuntur, uti si qua glaeba parum fuerit in
fornace cocta, in maceratione diuturna liquore defervere
coacta uno tenore concoquatur. namque cum non penitus
macerata sed recens sumitur, cum fuerit inducta habens 30
la|tentes crudos calculos pustulas emittit. qui calculi in (20)
4 pystū _S_. | grassum _H_.
5 nudeo _ante corr. G_. | uti .s.s. est _HS_, uti .ss. ē _G_.
7 digitus _HS_
10 fragibus _x_.
14 excelsos _x_.
15 impletur calx (calix _S_) _x_.
17 calix _S_. | contestateque solidiscendo _G_: _om. HS_ (_del. G^{c}_).
20 nucreus _H_.
21 expica _H_, exspica _S(G^{c})_: _om. G_.
22 struantur _x_.
28 in _om. G_.
29 tem(ē)pore _x_.
* * * * *
Page 164
opere uno tenore cum permacerantur, dissolvunt et dissipant
2 tectorii politiones. cum autem habita erit ratio macerationis
et ita curiosius operi praeparatum erit, sumatur
ascia et quemadmodum materia dolatur, sic calx in lacu
macerata ascietur. | si ad eam offenderint calculi, non erit 5 (25)
temperata. cumque siccum et purum ferrum educetur,
indicabit eam evanidam et siticulosam. cum vero pinguis
fuerit et recte macerata, circa id ferramentum uti glutinum
haerens omni ratione probabit se esse temperatam.
tunc autem machinis compa|ratis camararum dispositiones =166=
in conclavibus expediantur, nisi lacunariis ea fuerint ornata. 11
III Cum ergo camararum postulabitur ratio, sic erit faciundum.
asseres directi disponantur inter se ne plus spatium
| habentes pedes binos, et hi maxime cupressei, quod (5)
abiegnei ab carie et ab vetustate celeriter vitiantur, hique 15
asseres cum ad formam circinationis fuerint distributi,
catenis dispositis ad contignationes, sive tecta erunt, crebriter
clavis ferreis fixi religentur, eaeque catenae ex ea
materia compa|rentur cui nec caries nec vetustas nec umor (10)
possit nocere, id est e buxo iunipiro olea robore cupresso 20
ceterisque similibus praeter quercum, cum ea se torquendo
2 rimas faciat quibus inest operibus. asseribus dispositis
tum tomice e sparto hispanico harundines graecae tunsae
ad eos uti forma | postulat religentur. item supra camaram (15)
materies ex calce et harena mixta subinde inducatur, 25
ut si quae stillae ex contignationibus aut tectis ceciderint
3 ita: id _x_. | opere _x_.
9 probauit _G_. | se _G_: _om. HS_ (_cf. p. 179, 20_). | temperata _S_.
10 camerarum _x_ (_item 3. 15. 24_).
11 fuer̄ _S_ (-rint _in m. S^{c}_).
12 faciundū _ante ras. S_: -da _HG_ (_S^{c}_).
14 cupre(ae _H_)ssi _x_.
15 abiegnei: _sic HG_, ab[e/ı]gnei _S^{c}_ (_ut CIL I, 577_).
17 tecta erunt _G_: tecteȓ (= tecter̄, -terunt, _rec._ tecterus) _H_,
tectoꝝ _S_ (tectorum _G^{c}_). | crebriter _GS_: crebiter _H_.
19 conparatur _ante corr. G_.
20 iunipero (-pera _G_) _x_ (iunipiro _H^{c}_). | oleo _ante corr. G_.
21 ea se: eas _x_.
22 faciant _HS_, -unt _G_.
23 tomice e: tomices _HS_, tonices _G_ (ī aꝉ tomices _G^{c}_).
25 inducantur _G_.
26 si qua est ille (ē illę _S_) _HS_, si quę astulę _G_.
* * * * *
Page 165
sustineantur. sin autem harundinis graecae copia non
erit, de paludibus tenues colligantur et mataxa aut tomice
ad iustam longitudinem una | crassitudine alligationibus (20)
temperentur, dum ne plus inter duos nodos alligationes
binos pedes distent, et eae ad asseres, uti supra scriptum 5
est, tomice religentur cultellique lignei in eas configantur.
3 cetera omnia uti supra scriptum est expediantur. camaris
dispositis et intextis, imum cae|lum earum trullissetur, (25)
deinde harena dirigatur, postea autem creto marmore
poliatur. 10
| Cum camarae politae fuerint, sub eas coronae sunt =167=
subiciendae, quas maxime tenues et subtiles oportere fieri
videbitur. cum enim grandes sunt, pondere deducuntur nec
possunt se sustinere. in hisque minime gypsum debet
ad|misceri, sed ex creto marmore uno tenore perduci, uti 15 (5)
ne praecipiendo non patiatur uno tenore opus inarescere.
etiamque cavendae sunt in camaris priscorum dispositiones,
quod earum planitiae coronarum ＜figurae＞ gravi pondere
4 inpendentes sunt periculosae. coronae autem sunt ＜aliae
purae＞ aliae cae|latae. conclavibus autem ubi ignis aut 20 (10)
plura lumina sunt ponenda, purae fieri debent, ut eae
facilius extergeantur. in aestivis et exhedris, ubi minime
fumus est nec fuligo potest nocere, ibi caelatae sunt
faciendae, semper enim album opus propter superbiam
candoris non modo ex propriis sed | etiam alienis aedificiis 25 (15)
concipit fumum.
5 Coronis explicatis parietes quam asperrime trullissentur,
2 tenues: _sic x_. | colligantur _G_: -gatur _HS_. | mataxae (-e _S_)
tomicae (-æ _S_) _x_ (_corr. Schneider ad Pall. p. 21_).
4 duos _G_: uos _H_, .II.os (_ubi_ .II. _in ras._) _S^{c}_. |
alligationes (= -nis): -nibus _x_.
5 eae _ante ips. corr. S_: hae _HG(S^{c})_.
6 tomicae _H_, -ce _G_ (-cę _G^{c}_), tonicæ _S^{c}_.
9 derigatur _x_. | creto: creta aut _x_.
11 (_item_ 17) camerae _x_.
12 quas: quam (quā _GS_) _x_. | subtilis _HS_ (-les _G_).
14 inhisq; _H_ (-que _S_): inhis | quo _G_ (_supra_ ꝉ ę _G^{c}_).
15 ex creto: excepto _x_.
18 coronarum gravi (_om._ figurae) _x_.
19 coronarum autem sunt figurae (-rę _GS_) aliae (-ę _GS_) cae(ce
_S_)latae (-te _H_, -tę _GS_) _x_.
21 pure _S_: pura _HG_. | eæ _S^{c}_: ea _HG et ante corr. S_.
22 exedris _S_.
27 quā _GS_: quem _H_.
* * * * *
Page 166
postea autem supra, trullissatione subarescente, deformentur
directiones harenati, uti longitudines ad regulam et ad
lineam, altitudines ad perpendiculum, anguli ad normam
re|spondentes exigantur. namque sic emendata tectoriorum (20)
in picturis erit species. subarescente, iterum et tertio inducatur. 5
ita cum fundatior erit ex harenato directura, eo
6 firmior erit ad vetustatem soliditas tectorii. cum ab harena
praeter trullissationem non minus tribus coriis fuerit deformatum,
| tunc e marmore graneo directiones sunt subigendae, (25)
dum ita | materies temperetur uti cum subigatur =168=
non haereat ad rutrum, sed purum ferrum e mortario 11
liberetur. graneo inducto et inarescente, alterum corium
mediocre dirigatur. id cum subactum fuerit et bene fricatum,
subtilius inducatur. ita | cum tribus coriis harenae (5)
et item marmoris solidati parietes fuerint, neque rimas 15
7 neque aliud vitium in se recipere poterunt. sed et liaculorum
subactionibus fundata soliditate marmorisque candore
firmo levigata, coloribus cum politionibus inductis
nitidos expriment splendores. colores autem, | udo tectorio (10)
cum diligenter sunt inducti, ideo non remittunt sed sunt 20
perpetuo permanentes, quod calx in fornacibus excocto
liquore facta raritatibus evanida, ieiunitate coacta corripit
in se quae res forte contigerunt, mixtionibusque ex aliis
potestatibus conlatis seminibus seu principiis una soli|descendo, (15)
in quibuscumque membris est formata cum fit 25
arida redigitur uti sui generis proprias videatur habere
8 qualitates. itaque tectoria quae recte sunt facta neque
vetustatibus fiunt horrida, neque cum extergentur remittunt
colores, nisi si parum diligenter et in arido fuerint inducti.
1 trullissationem (-nē _G_) _HG_ (-ne _S_).
2 derectiones _x_. | uti _HG_: ut _S_.
4 tectorum _x_.
6 c[v/o]mfundatior _H_. | ha(a- _S_)renata (-to _G_) derectura _x_.
9 graneo (granio _Fav._): grandio _x_. | derectiones _x_.
12 graneo: grandi _x_.
16 liaculorum (_sic_) _x_.
17 candorem (-ē _GS_) _x_.
18 levigate (-ae _G_) _x_.
19 udo: nudo _x_.
22 evanida _G_: & evanida _HS(G^{c})_.
23 forte: porte _G_.
26 videtur _x_.
27 rectae _H_ = recte _G_: -ta _S_.
29 nisi ＜si＞ _supra add. S^{c}_ (_ut in ras. p. 105, 28_). | inducta
_x_.
* * * * *
Page 167
cum ergo ita | in parietibus tectoria facta fuerint (20)
uti supra scriptum est, et firmitatem et splendorem et ad
vetustatem permanentem virtutem poterunt habere. cum
vero unum corium harenae et unum minuti marmoris erit
inductum, tenuitas eius minus valendo faciliter rumpitur 5
nec splendorem politionibus pro|pter inbecillitatem crassitudinis (25)
9 proprium obtinebit. quemadmodum enim speculum
argenteum tenui lamella ductum incertas et sine viribus
habet remissiones splendoris, quod autem e solida temperatura
fuerit factum, recipiens in se firmis viribus politionem 10
fulgentes in aspectu certasque con|siderantibus =169=
imagines reddit, sic tectoria quae ex tenui sunt ducta
materia non modo sunt rimosa, sed etiam celeriter evanescunt,
quae autem fundata harenationis et marmoris
soliditate sunt crassitudine spissa, cum sunt politionibus 15
| crebris subacta, non modo sunt nitentia, sed etiam imagines (5)
10 expressas aspicientibus ex eo opere remittunt. Graecorum
vero tectores non solum his rationibus utendo
faciunt opera firma, sed etiam mortario conlocato, calce
et harena ibi confusa, decuria hominum inducta, ligneis 20
vectibus pisunt mate|riam, et ita ad certamen subacta tunc (10)
utuntur. itaque veteribus parietibus nonnulli crustas excidentes
pro abacis utuntur, ipsaque tectoria abacorum
et speculorum divisionibus circa se prominentes habent
expressiones. 25
11 Sin autem in craticiis tectoria erunt facienda, quibus
| necesse est in arrectariis et transversariis rimas fieri, (15)
ideo quod luto cum linuntur necessario recipiunt umorem,
cum autem arescunt extenuati in tectoriis faciunt rimas,
id ut non fiat haec erit ratio. cum paries totus luto inquinatus 30
fuerit, tunc in eo opere cannae clavis muscariis
1 itaq⁊ _x_.
7 optinebit _HG_: habebit _S_.
8 incertas et _GS_: incerta . sed _H_.
9 remissiones splendoris _G_: remissiores splendores _HS_.
12 redd& (-et _G_) _x_.
13 materia _G_: _om. HS_.
15 soliditate _HG_: solidate _S_ (_cf._ -datæ _L_). | crassitudines
| pissa _G_, -ne pissa (_sic_) _S_, -ne | spissa (-neẛ̣ | ＜ſ＞pissa)
_G^{c}_ (= _HL_). | polutionibus _H_ (poli- _GS_).
21 pisant _x_.
29 arescent _x_.
* * * * *
Page 168
perpetuae | figantur, deinde iterum luto inducto si priores (20)
transversariis harundinibus fixae sunt, secundae erectis
figantur et ita, uti supra scriptum est, harenatum et
marmor et omne tectorium inducatur. ita cannarum duplex
in parietibus harundinibus transversis fixa perpetuitas nec 5
segmina nec rimam ullam | fieri patietur. (25)