En unu el la stratoj malproksimaj de la centro, en Moskvo, en griza
domo, kun blankaj kolonoj, interetaĝo kaj kurbiĝinta balkono, loĝis
iam nobela vidvino kun multnombra hejmanaro. Ŝiaj filoj havis
oficon en Peterburgo, ŝiaj filinoj estis edziniĝintaj; ŝi eliradis
malofte el sia domo kaj en soleco pasigis la lastajn jarojn de sia
avara, enuiga maljunaĝo. Jam delonge preterpasis ŝia tago, sengaja,
malserena; sed ŝia vespero estis pli malluma ol la nokto mem.
El ŝia tuta servantaro la plej rimarkinda persono estis la
kortgardisto Gerasim, viro altkreska, grandegulo, sed naskita
surdmuta. La sinjorino prenis lin el la vilaĝo, kie li vivis sola, en
malgranda „izba“[1], loĝante dise de siaj fratoj. Li fervore plenumis
siajn devojn, kiel servutulo.
Eksterorde fortega, li laboris kvaroble pli ol iu alia -- li estis
kapabla je ĉiu laboro. Estis ĝojo observi lin, kiam li plugis:
kunpremante per siaj grandegaj manplatoj la plugilon, li ŝajne
sen helpo de sia ĉevalo tratranĉis la elastan terbruston. Aŭ, dum
la falĉado, li tiel ege skuadis la falĉilon, kvazaŭ li forfalĉus
betulojn kune kun la radikoj. Kiam li rapide, senhalte draŝis per
triarŝinlonga draŝilo, tiam moviĝis kiel leviloj la longformaj kaj
malmolaj muskoloj de liaj ŝultroj. Pro ĉiama silento lia laborado
ŝajnis solene grava. Li estis bravulo kaj ĉia fraŭlino volonte
edziniĝus kun li, se li ne estus surdmutulo.
Tiun Gerasim-on oni venigis al Moskvo, aĉetis por li botojn; je
la somero oni kudris por li kaftan-on[2], je la vintro-felpelton,
enmanigis al li ŝovelilon kaj balailon -- kaj li ricevis la oficon de
kortgardisto.
Ne plaĉis al li komence lia nova vivmaniero. De sia infanaĝo li estis
kutimita al kampaj laboroj, al kamparana vivado. Fremda inter aliaj
homoj pro sia malfeliĉo, li elkreskis muta, fortikega, kiel arbo sur
fekunda grundo. Translokita en la urbon, li ne komprenis, kio al li
okazis. Li enuis, ne komprenante ion, kiel nenion komprenas juna
sanplena bovo, kiun oni ĵus forprenis de la kampo, kie li paŝtiĝis
en longkreska suka herbo, forprenis, metis en vagonon fervojan kaj
jen -- oni ĝin forveturigas, surŝutante ĝian grasdikan korpon per
fumo, per fajreroj, per onda vaporo; rapidege oni forigas ĝin, brue,
knare -- sed kien -- tion nur Dio scias!
Sian novan okupon Gerasim, post pena kampara laborado, komparis je
amuzo. Post duonhoro lia laboro estis farita, kaj li ree senokupe
haltis meze de la korto; li observis mirigite, malfermante la buŝon,
ĉiujn preterpasantojn, kvazaŭ li volus fine ekscii de ili la solvon
de sia enigma situacio.
Aŭ li sin kaŝis ien, en angulon, kaj forĵetinte malproksimen la
balailon kaj ŝovelilon, li kuŝigis sin, tuŝante la teron per sia
vango, kaj restis senmove dum kelke da horoj, kiel kaptita besto.
Sed la homo kutimiĝas al ĉio, kaj ankaŭ Gerasim kutimiĝis fine al la
urba vivado. Li ne havis tro da okupo: lia ofico konsistis en tio,
ke li devis purigi la korton, dufoje ĉiutage venigi la barelon kun
akvo, provizi la domon je ligno kaj dishaki ĉi tiun, ankaŭ por la
kuirejo, ne enlasi fremdulon kaj dumnokte gardi la korton.
Verdire, li fervore plenumis sian devon: nek ligneron, nek balaaĵon
oni povis trovi en la korto.
Se restis en la pluvokoto ie la ĉevalaĉo, kiu tiris la akvobarelon,
li ne nur la ĉaron, sed eĉ la ĉevalon per unu movo de siaj ŝultroj
forpuŝis. Aŭ li hakis lignon: la hakilo sonoris en liaj manoj, kiel
vitro, ĉiuflanken flugis ligneroj, ŝtipetoj. Kio koncernis fremdulojn
-- li, unu nokton, kaptinte du ŝtelistojn, tiel frapis unu kontraŭ
la alia per la fruntoj, ke post tio oni eĉ ne bezonis konduki ilin
en la policejon. Pro tio ĉiuj en la kvartalo tiel lin timegis, ke
preterpasantaj eĉ dumtage fremduloj, ne friponoj, ekvidante la
teruran kortgardiston, faris timgestojn kaj lin krivokis, kvazaŭ li
povis ilin aŭdi.
Kun la servantaro Gerasim ne estis tro amikema, -- ili lin timis --
sed tamen li konsideris ilin „siaj“.
Ili interkompreniĝis helpe de signoj; -- li plenumis akurate ĉiujn
ordonojn, sed konsciis siajn rajtojn, kaj neniu kuraĝis okupi lian
lokon ĉetable. Ĝenerale, Gerasim estis severmora, serioza kaj ŝatis
ordon en ĉio. Li eĉ al la kokoj ne permesis lukti: ekvidante tion,
li tuj kaptis ilin je la piedoj, turnis ilin dekfoje en la aero kaj
disigis ilin. En la korto de la sinjorino troviĝis ankaŭ anseroj;
ansero estas, kiel oni scias, birdo serioza, meditema. Gerasim ilin
estimis, li vartis kaj manĝigis ilin; li mem similis je ia gravmiena
viransero.
Kiel loĝejon oni destinis por li la ĉambreton super la kuirejo,
kiun li aranĝis mem, laŭ sia plaĉo. Li konstruis mem sian liton el
kverkbretoj sur kvar ŝtipegoj -- vere gigantecan liton: ĝi ne estus
kurbiĝinta eĉ sub centpuda ŝarĝo[3].
Sub la lito staris forta kestego kaj en la angulo -- tableto
samspeca. Ĉe la tableto -- la tripieda seĝo, malalta, tiel
solidedaŭra, ke Gerasim ĝin levis, faligis kaj nur ridetis.
Li fermis sian ĉambreton per seruro simila je kalaĉeto, nur nigra; la
ŝlosilon de tiu seruro Gerasim ĉiam portis sur sia zonumo.
Li ne ŝatis, ke oni venas al li.
Tiel forpasis unu jaro, post kies fino io okazis al Gerasim.
La maljuna sinjorino, kies korton gardis Gerasim, laŭ malnovaj
kutimoj, havis multnombran geservistaron. En ŝia domo estis ne nur
lavistinoj, kudristinoj, meblistoj, tajloroj kaj tajlorinoj, sed
ankaŭ ĉevalarmajisto. Li, krome kuracis bestojn kaj kortanojn[4].
Li estis domkuracisto por la sinjorino, ankaŭ estis botisto, kiun
oni nomis Kapiton Klimov, drinkemulo. Klimov opiniis sin mem -- homo
ofendita, ne ŝatata laŭ sia indeco, klerulo. Li pensis, ke li devus
loĝi en la ĉefurbo, ne en Moskvo, senokupe, en ia forgesita angulo.
Se li drinkis, li tion faris pro ĉagreno, kiel li mem klarigis,
akcentante ĉiun vorton kaj frapante sian bruston.
Unu fojon la sinjorino konversaciis pri li kun sia ĉambelano Gavrila,
kiu ŝajne jam ĉe la naskiĝo estis destinita por esti ĉefa persono, se
oni juĝis laŭ liaj flavaj okuletoj kaj la nazo, simila je anasbeko.
La sinjorino bedaŭris la malbonmoralecon de Kapiton, kiun
antaŭvespere oni trovis ie sur la strato.
„Jen, Gavrila“, ŝi ekparolis subite, „ĉu ni lin edzigu, kion ci
pensas? Eble li serioziĝos.“
„Kial do lin ne edzigi? Tre bone tio estos“, respondis Gavrila.
„Jes, sed kiu konsentos edziniĝi kun li?“
„Kompreneble, sed laŭ via deziro. Li tamen estas al io taŭga. Ni ne
malesperu.“
„Ŝajne Tatjana al li plaĉas.“
Gavrila volis ion kontraŭdiri, sed kunpremis la lipojn.
„Jes, li svatiĝu je Tatjana“, decidis la sinjorino, flarante tabakon
plezure. „Ĉu ci aŭdas?“
„Laŭ via ordono“, diris Gavrila kaj foriris.
Reveninte en sian ĉambron (ĝi troviĝis en la flank-konstruaĵo
kaj en ĝi estis amasigitaj forĝumitaj kestoj), Gavrila unue
forsendis sian edzinon, poste sin sidigis ĉe la fenestro kaj
enpensiĝis. La neatendita ordono de la sinjorino starigis antaŭ li
malfacilan taskon. Fine li ekstaris kaj venigis Kapiton-on. Kapiton
estis veninta ... Sed antaŭ ol ni komunikos al la legantoj ilian
konversacion, ni opinias necesa, rakonti per nemultaj vortoj pri
Tatjana, kun kiu estis devigita edziĝi Kapiton, kaj pri tio, kial la
ordono de la sinjorino embarasis la ĉambelanon.
Tatjana, lavistino (ŝi estis lerta kaj lavis nur delikatajn
tolaĵojn), estis dudekokjara virino, eta, maldika, blonda, kun
makuletoj sur la maldekstra vango. Makuletoj, kun kiuj oni naskiĝas
sur la maldekstra vango, estas malbona antaŭsigno en Ruslando --
la antaŭdiro de la malfeliĉa vivo ... Tatjana ne povis laŭdi sian
sorton. De sia junaĝo ŝi estis maldorlotita; ŝi laboradis pene, ne
vidante ian kareson.
Oni vestigis ŝin iel. Ŝi ricevis mizeran salajron. Ŝi preskaŭ
ne posedis parencaron: ia maljuna ŝlosilgardisto, forlasita en
kamparbieno pro netaŭgeco, estis ŝia onklo, aliaj ŝiaj onkloj estis
kamparanoj -- jen ĉio. Oni ŝin opiniis iam belulino, sed ŝia beleco
tre frue foriĝis. Ŝi estis tre humila, homtima; pri si mem ŝi
sentis indiferenton, aliaj ŝin teruris. Ŝi pensis nur pri unu
afero: fini ŝian laboron ĝis la fiksita horo, neniam parolis kun iu
kaj tremetadis pro la nomo nur de la sinjorino, kvankam tiu apenaŭ
ŝin konis laŭvide. Kiam oni venigis Gerasim-on el la kamparo, ŝi
preskaŭ svenis pro teruriĝo, ekvidante lian grandegan figuron. Ŝi
ĉiam evitis renkonti kun li, ŝi eĉ fermis la okulojn, kiam hazarde
ŝi preterkuris lin, rapidante el la domo en la lavejon. Gerasim
komence tute ne atentis ŝin. Poste li ridetadis, ŝin renkontante,
poste ŝin longe fiksrigardadis kaj fine -- ekamis ŝin. Ŝi plaĉis
al li pro kio -- Dio tion scias: ĉu pro ŝia milda vizaĝesprimo,
ĉu pro la timemo de ŝiaj movoj. Unu fojon ŝi trapasis la korton,
singardeme tenante en disstarigitaj fingroj amelumitan bluzeton de
la sinjorino -- iu ekkaptis forte ŝian kubuton. Ŝi returniĝis,
ekkriis -- malantaŭe staris Gerasim. Malsaĝe ridante kaj karese
muĝante, li aletendis mielkuketon kokforman kun orumitaj vosto kaj
flugiloj. Ŝi volis rifuzi, sed li perforte ĝin enŝovis en ŝian
manon, kapbalancis, foriris kaj, rigardante reen, ankoraŭfoje ekmuĝis
ion amikecan. Depost tiu tago li ŝin sekvis: kien ajn ŝi iris, ŝi ĉie
vidis lin antaŭ si. Li renkonte ridetis, eltiris rubandon, kaŝitan
ĉebruste, kaj ĝin donacis al ŝi, forviŝis antaŭ ŝi la polvon per
la balailo. La malfeliĉa fraŭlino estis tre embarasita pro tio.
Baldaŭ ĉiuj domanoj eksciis pri la faroj de la muta kortgardisto.
Tatjana estis kvazaŭ surŝutata de mokvortoj, eldiroj, ŝin trafantaj,
pikaludoj. Sed neniu tamen kuraĝis mokaĉi pri Gerasim: li ne ŝatis
ŝercojn; ankaŭ ŝin oni ne maltrankviligis en lia ĉeesto. Nevole la
fraŭlino estis de li protektata. Kiel ĉiuj surdmutuloj, li estis
tre komprenema kaj tuj rimarkis, ke oni mokas pri li aŭ ŝi. Unu
fojon, dum la tagmezmanĝo, la ĉambelanino insultis Tatjana-n tiel,
ke la kompatindulino preskaŭ estis ekploronta pro ĉagreno. Subite
Gerasim leviĝis, etendis sian brakon, metis sian manegon sur la
kapon de la ĉambelanino kaj tiel malafable, furioze rigardis ŝin, ke
ŝi kurbiĝis super la tablo. Ĉiuj eksilentis. Gerasim prenis ree la
kuleron kaj daŭrigis sorbmanĝi la brasiksupon. „Jen -- muta diablo,
arbarkoboldo“[5], duonvoĉe ĉiuj balbutis, -- la ĉambelanino levis sin
kaj foriris en la servistinejon.
Aliafoje, rimarkinte, ke Kapiton, tiu Kapiton, pri kiu mi ĵus
rakontis, tro amindume konversaciis kun Tatjana, Gerasim faris al li
fingrosignon, ke li alproksimiĝu, kondukis lin en la veturilejon; tie
li, preninte la pinton de la timono, neforte, sed signifplene minacis
per ĝi.
Ĉi ĉion li faris nepunate. Vere, la ĉambelanino, enirinte la
servistejon, tuj svenis kaj ĝenerale tiel lerte agis, ke la saman
tagon la maldelikata agado de Gerasim estis raportita al la
sinjorino. Sed kaprica maljunulino, ŝi je ofendiĝo de la ĉambelanino,
nur ekridis kaj igis ŝin ree kaj ree montri -- „kiel li cin
mallevigis per sia tro peza mano“; sekvantan tagon ŝi sendis al
Gerasim unu rublon. Ŝi lin ŝatis kiel fidelan, fortikan gardiston.
Gerasim timis ŝin, sed tamen li esperis je ŝia favoro kaj intencis
jam, iri al ŝi kun la peto, permesi al li edziĝi kun Tatjana. Li
atendis nur novan kaftanon por aperi decaspekta antaŭ la sinjorino;
la kaftanon al li promesis la domestro. Sed subite la sinjorino
decidis edzinigi Tatjana-n kun Kapiton.
La leganto nun facile komprenas la kaŭzon de la embaraskonfuziĝo,
kiun sentis Gavrila post la interparolado kun la sinjorino. „La
sinjorino“, li pensis, sidante ĉe la fenestro, „certe favoras
Gerasim-on (Gavrila tion bone sciis kaj tial li mem jesigis ĉion,
kion faris Gerasim), sed tamen -- li estas homestaĵo senparola. Ĉu
estas eble raporti al la sinjorino, ke Gerasim amindumas Tatjana-n?
Ankaŭ estas ĝuste: ĉu li estas konvena edzo? Aliaflanke, se tiu
arbardiablo -- ke Dio min pardonu -- ekscios, ke oni edzinigos
Tatjana-n kun Kapiton, li ja ĉion disbatos en la domo! Verdire! Oni
ja ne povas al li ĉion klarigi. Lin ja, tiun diablon, -- pekis mi,
pekulo[6] -- neniel oni konsentigos!“
Kapiton aperis kaj la meditado de Gavrila estis interrompita. La
malserioza botisto eniris, kunmetis la brakojn malantaŭe, senĝene sin
apogante al elstaranta murangulo ĉe la pordo, krucforme metis siajn
piedojn kaj skuis sian kapon: „Jen mi estas. Kion vi bezonas?“
Gavrila ekrigardis Kapiton-on kaj ekfrapis la fenestrokadron. Kapiton
nur iomete duonfermis siajn plumbkolorajn okuletojn, sed ne mallevis
ilin; li eĉ ekridetis kaj gladtuŝis per la mano siajn blankaspektajn
harojn, erinace disstarantajn: „Nu, jen mi. Kial vi rigardas?“
„Bele ci aspektas“, elparolis Gavrila kaj silentis. „Belaspekta ci
estas. Kontraŭ tio oni povas nenion diri.“
Kapiton nur movis la ŝultrojn. „Ĉu ci estas pli bela?“ pensis li.
„Nu, rigardu cin mem, nu, rigardu“, krivoĉe daŭrigis Gavrila; „nu, je
kiu ci similas?“
Kapiton trankvile rigardis sian eluzitan, disŝiritan surtuton, siajn
flikitajn pantalonojn, atente observis la truojn sur la ŝuoj, --
precipe tiun ŝuon, sur kies pinton tiel dande sin apogis lia dekstra
piedo, kaj ree fiksrigardis la ĉambelanon.
„Kio do?“
„Kio?“ ripetis Gavrila. „Kio? Ci ankoraŭ demandas: kio? Al diablo ci
similas, -- pekis mi, pekulo -- jen, al kiu ci similas.“
Kapiton rapide ekpalpebrumis.
„Insultu nur, vi insultu, Gavrila Andrejiĉ“, ree pensis li.
„Ci ja ree estis ebria“, komencis Gavrila, „ree? He, nu, respondu
do!“
„Mi ĝuis alkoholajn trinkaĵojn pro mia malfortika sanstato --
efektive“, rediris Kapiton.
„Pro cia malfortika sanstato ... Eble pro tio, ke ci estas ne sufiĉe
punata -- jen pro kio ... Kaj ci instruiĝis en Peterburgo ... Multon
ci tie lernis! Nur nenionfarante ci manĝas la panon!“
„En tiu ĉi kazo, Gavrila Andrejiĉ, min prijuĝu nur sola Disinjoro
-- neniu alia. Li sola scias, kia homo mi estas en la mondo, ĉu mi
efektive manĝas mian panon nenionfarante. Konsidere la ebriecon --
ankaŭ en tiu kazo ne mia estas la kulpo -- estis kunulo mia, kiu
allogis min ... poste li foriris, ruze, kaj mi...“
„Kaj ci restis, ansero, sur la strato. Ho, ci, pereinto! Nu, ne
pri tio temas,“ daŭrigis la ĉambelano, „sed jen pri kio. Plaĉas al
la sinjorino,“ li iomete silentis, „al la sinjorino plaĉas, ke ci
edziĝu. Ĉu ci aŭdas? Ŝi supozas, ke ci serioziĝos, edziĝonte. Ĉu ci
komprenas?“
„Kial do ne kompreni?“
„Nu, jes ... Laŭ mia opinio pli bone estus -- cin teni severe. Sed
tio estas la afero de la sinjorino. Nu, ĉu ci konsentas?“
„La edziĝo estas tre bona afero por la homo, Gavrila Andrejiĉ.
Miaflanke, mi plezure, agrable, konsentas.“
„Nu, jes,“ rediris Gavrila en pensoj, „verdire, tiu ĉi homo parolas
laŭorde. -- Nur jen kio -- fianĉinon oni trovis por ci ne tro bonan.“
„Kiun, permesu demandi?“
„Tatjana-n.“
„Tatjana-n?“
Kapiton pro miriĝo malfermegis okulojn kaj deiris de la muro.
„Nu, kial ci maltrankviliĝis? Ĉu ŝi ne plaĉas al ci?“
„Kial ne plaĉas? Si estas fraŭlino deca, laborema, trankvilmora. Sed
vi ja mem scias, Gavrila Andrejiĉ, li ... la arbardiablo, la stepa
monstro ... li ja ŝin...“
„Mi scias, fratulo, mi ĉion scias,“ tedite interrompis lin la
ĉambelano ... „sed ja...“
„Do, estu malsevera, Gavrila Andrejiĉ, li ja min mortigos, je Dio,
li min mortigos, kiel muŝon li min mortbatos manmove ... Li ja
havas manon -- bonvolu vi mem rigardi, kian manon li havas -- vere,
la manon kiel Minin kaj Poĵarskij[7]. Li, mutulo, batas kaj mem
ne aŭdas, kiel li frapas! Svingas pugnegojn, kvazaŭ en sonĝo! Ne
estas eble trankviligi lin, kiel? Ĉar li, vi mem scias, estas surda
kaj krome stulta, kiel kalkano. Li ja estas besto, idolo, Gavrila
Andrejiĉ ... pli terura ol idolo. Kiel tremolarbo li estas ... Kial
do mi suferu pro li? Certe, al mi nun ĉio estas negrava, -- mi
kutimis al ĉio, mi toleras ĉion, mi ne estas postulema -- sed tamen
mi estas -- homo, ne, verdire, ia sentaŭgaĵo...“
„Mi scias, mi scias, ne priskribu tro...“
„Disinjoro mia“, flamarde daŭrigis la botisto, „kiam do venos fino
al mia turmento? Kiam, ho, Disinjoro? Malfeliĉulo mi, veulo! Kia
estas mia sorto, se oni konsideras! En junaĝo batis min mia mastro --
germano, -- en plej bela aĝo -- batadis min mia frato, -- fine, jen
kion mi ĝisvivis en mia maturaĝo...“
„He, ci, molanimulo,“ diris Gavrila, „kial ci detale pri ĉio
rakontas? Verdire?“
„Kial, Gavrila Andrejiĉ? Mi ne timas batojn, Gavrila Andrejiĉ. Se mia
sinjoro min punas, poste li min publike salutas -- mi tamen restas
homo. Sed suferi pro tiu...“
„Nu; iru for“, senpacience interrompis lin Gavrila.
Kapiton foriris.
„Se li ne estus,“ kriis post li la ĉambelano, „ĉu vi mem konsentus?“
„Mi eldiras mian konsenton“, diris Kapiton kaj malaperis. La
elokventeco ne forlasadis lin eĉ en la plej malagrabla situacio.
La ĉambelano paŝis iomete tra la ĉambro.
„Nu, venigu nun Tatjana-n“, fine diris li.
Post kelke da tempo Tatjana nelaŭte eniris kaj haltis sur la sojlo.
„Kion vi ordonos, Gavrila Andrejiĉ?“ diris ŝi, apenaŭ aŭdeble. La
ĉambelano fikse rigardis ŝin.
„Nu,“ diris li, „ĉu ci, Tanjo, volas edziniĝi? La sinjorino elektis
por vi la fianĉon.“
„Mi obeas, Gavrila Andrejiĉ. Kiun do la sinjorino destinis kiel
fianĉon por mi?“
„Kapiton-on, la botiston.“
„Mi obeas.“
„Li estas malseriozulo, verdire. Sed la sinjorino en tiu okazo
esperas, ke ci...“
„Mi obeas.“
„Nur jen -- malŝanco ... tiu surdulo, Geraĉjo, li ja cin amindumas.
Kiel ci alsorĉis tiun urson? Li ja kapablas cin mortigi, tiu urso...“
„Li min mortigos, Gavrila Andrejiĉ, nepre mortigos.“
„Li mortigos cin ... Nu, tion ni ankoraŭ vidos ... Ci diras -- li
mortigos? Ĉu li rajtas cin mortigi, prijuĝu ci mem?“
„Mi ja ne scias, Gavrila Andrejiĉ, ĉu li rajtas aŭ ne...“
„Jen kia ci estas! Ĉu ci ion al li promesis?“
„Kion vi deziras?“
La ĉambelano iomete silentis kaj pensis: „Modesta ci estas! -- Nu,
bone,“ li aldiris, „ni priparolu ankoraŭ tion, nun foriru, Tanjo; mi
vidas, ke ci vere estas humilulino.“
Tatjana returnis sin, apogis sin facile je la pordkadro kaj foriris.
„Eble la sinjorino morgaŭ jam estos forgesinta pri tiu geedziĝo,“
pensis la ĉambelano, „eble mi vane estas maltrankvila. Ni ja la
tumultulon pacigos ... se io okazos -- mi tuj sciigos la policon ...
Ustinja Fedorovna,“ ordonis li laŭtvoĉe al sia edzino, „klopodu vi
pri la samovaro[8], mia respektindulino.“
Tatjana dum tiu tuta tago ne eliris el la lavejo. Komence ŝi
ekploris, poste -- forviŝis la larmojn kaj laŭkutime laboris. Kapiton
ĝis malfrua nokto sidis en la drinkejo kun iu kunulo malafablaspekta
kaj rakontis al li detale -- kiel li loĝis en Peterburgo ĉe ia
sinjoro. Tiu sinjoro estis tre talenta, sed observis tro la ordon
kaj havis unu malbonan econ: li tro inklinis al drinkado kaj ĉiel
amindumis virinojn ... La malafabla kunulo jesis; sed kiam Kapiton
al li anoncis, fine, ke li, pro ia okazo, intencas morgaŭ sin
memmortigi, la malafabla kamarado diris, ke jam estas tempo dormi.
Ili disiĝis maldelikate kaj silente.
Sed la esperoj de la ĉambelano ne efektiviĝis. La sinjorinon
priokupis tiom la intenco, edzigi Kapiton-on, ke ŝi eĉ dumnokte
pri tio konversaciis kun unu el siaj akompanistinoj[9]. Tiu ĉi
akompanistino loĝis en la sinjorina domo nur por pasigi la nokton kun
la dommastrino, se tiu ne povis dormi; la fraŭlino dormis dumtage
kiel nokta veturigisto.
Kiam Gavrila venis al la sinjorino post la matenmanĝo, kun la
raporto, ŝia unua demando estis: „... kaj la geedziĝo? Ĉu la afero
sukcesos?“ Li kompreneble respondis, ke jes, ke Kapiton hodiaŭ venos
ŝin saluti. La sinjorino ne fartis bone; ŝi ne longe okupis sin pri
la aferoj.
La ĉambelano revenis hejmen kaj kunvokis konsilantaron. La afero,
sendube, postulis apartan pridiskutadon. Tatjana ne kontraŭdiris
ion, sed Kapiton laŭtvoĉe anoncis, ke li havas nur unu kapon, sed
ne du, nek tri ... Gerasim severe, rapidrigarde observis ĉiujn, ne
forlasis la peronon de la servistinejo kaj, ŝajne, antaŭsentis, ke
oni konspiras ion por li malbonan. La kunvenintoj (en ties nombro
ĉeestis maljuna bufedestro, nomita onklo Ĥvost, kiun ĉiuj respekte
demandis pri konsiloj, kvankam li ne respondadis ion alian ol „jen
ĝi kiel“ aŭ „jes, jes! -- jes, jes!“) komencis per tio, ke ili, por
en ĉiu kazo eldanĝerigi lin, enfermis Kapiton-on en la ĉambreton, kie
staris akvopuriga maŝino. Oni komencis fervore pripensi. Certe, estis
facile agi perforte, -- sed -- ke Dio antaŭgardu -- la sinjorino
maltrankviliĝos pro la bruo, -- malŝanco! Kion do fari! Oni pensis,
pensis, finfine, elpensis.
Rimarkite estis multfoje, ke Gerasim ne toleris ebriulojn. Sidante ĉe
la pordego, li ĉiam deturnis la kapon indigne, kiam lin preterpaŝis
ia drinkulo, necerte marŝante, kun la ŝirmileto de sia ĉapo sur la
orelo. Oni decidis instigi Tatjana-n, ke ŝi ŝajnigu sin ebrieta kaj
iru, ŝanceliĝante kaj balanciĝante, preter Gerasim. La malfeliĉulino
longe ne konsentis; sed oni konvinkis ŝin. Ŝi mem vidis, ke
alimaniere ŝi ne liberiĝus de sia adoranto. Ŝi iris. Oni eligis
Kapiton-on el la ĉambreto -- ĉar la afero lin koncernis. Gerasim
estis sidanta sur la piedestaleto ĉe la pordego kaj enŝovis la
ŝovelilon en la teron ... El ĉiuj anguloj, el sub ĉiuj rulkurtenoj
oni lin observis ...
La ruzaĵo sukcesis plej eble bone. Ekvidinte Tatjana-n, li, komence,
laŭkutime, karese kapbalancis; poste, ŝin fiksrigardante, faligis
la ŝovelilon, ekstaris, alproksimiĝis, almetis sian vizaĝon al la
ŝia ... Pro la timo ŝi ekŝancelis ankoraŭ pli forte kaj fermis la
okulojn. Li prenis ŝian manon, kurigis ŝin tra la korto; enirinte
kun ŝi la ĉambron, kie kunsidis la konsilantaro, li puŝis ŝin rekte
al Kapiton. Tatjana preskaŭ svenis ... Gerasim staris iomete, ŝin
rigardante, svingis manon, ekridetis kaj foriris pezpaŝe, en sian
ĉambreton ... Unu tagon kaj unu nokton li ne eliris. Forejtor Antipka
poste rakontis, ke li vidis tra fendeto, ke Gerasim, sidante sur
sia lito, nelaŭte, egalmezure kaj nur muĝante -- kantis; tio estis
-- balanciĝis, fermis la okulojn kaj skuis la kapon, kiel tion
faras veturigistoj aŭ volgaj ŝiplaboristoj, kiam ili kantas siajn
vemalgajajn melodiojn.
Antipka eksentis kortimon kaj deiris de la fendotruo.
Kiam, sekvantan tagon, Gerasim eliris el sia ĉambreto, li havis sian
kutiman mienon. Li aspektis nur iomete pli malserena kaj tute ne
atentis Tatjana-n, nek Kapiton-on.
La saman vesperon la gefianĉoj, tenante subbrake anserojn[10], iris
al la sinjorino kaj post unu semajno ili geedziĝis. En la sama tago
Gerasim ŝanĝis sian konduton neniel.
Sed de la rivero li revenis sen akvo -- li ial rompis dumvoje la
barelon. Vespere, en la ĉevalejo, li tiel fervore purigis kaj frotis
sian ĉevalon, ke la besto balanciĝis, kvazaŭ sektrunketo pro la
vento, kaj apenaŭ tenis sin sur la piedoj sub liaj ferpugnoj. Ĉi
ĉio okazis printempe. Preterpasis ankoraŭ unu jaro, dum kiu Kapiton
fine al nenio plu taŭgis pro sia ebrieco. Oni decidis forsendi lin
kaj lian edzinon en malproksiman kamparon kun la kamparveturilaro.
En la tago de ilia forveturo li ŝajnis kuraĝa kaj volis konvinki
ĉiujn, ke -- kien ajn oni lin sendos, eĉ al fino de la mondo --
li tamen ne pereos. Sed poste li tute senkuraĝiĝis, plendis, ke
oni veturigas lin al malkleruloj, kaj fine malfortiĝis tiel, ke li
povis eĉ ne surmeti sian ĉapon. Iu kompatemulo ĝin surŝovis sur
lian frunton, orde aranĝis la ŝirmileton kaj manfrapis ĝin desupre.
Kiam ĉio jam estis preta, la kamparanoj jam prenis en la manojn la
kondukilojn, kaj oni atendis nur la vortojn: „Kun Dio!“[11], Gerasim
eliris el sia ĉambreto, alproksimiĝis al Tatjana kaj donacis al ŝi
-- por rememorigo pri li -- ruĝan kotontukon, kiun li por ŝi aĉetis
antaŭ unu jaro[12]. Tatjana, ĝis nun indiferente suferinta ĉiujn
ŝanĝiĝojn de sia sorto, tamen nun ne povis plu elteni -- ŝi eligis
larmojn, kaj, sin sidigante en la kamparveturilon, ŝi, laŭkristane,
interŝanĝis kun Gerasim trifojan kison. Li intencis akompani ŝin ĝis
la limbaraĵo[13] kaj iris apud la veturilo, sed subite haltis ĉe
la Krima Trairejo, svingis la manon[14] kaj ekmarŝis laŭlonge de la
rivero.
Vesperiĝis. Li iris nerapide kaj rigardis la akvon. Subite ŝajnis al
li, ke iu baraktas en la ŝlimo ĉe la bordo. Li kliniĝis kaj ekvidis
etan hundidon, blankan, nigromakulan, kiu, malgraŭ siaj penoj, ne
povis eliri iel el la akvo, glitis kaj tremetis per tuta sia malseka
kaj malgrasa korpeto. Gerasim iom rigardis la kompatindan fihundidon,
ekkaptis ĝin per unu mano, metis ĝin ĉe sia brusto kaj grandpaŝe iris
hejmen. Veninte en sian ĉambreton, li metis sur sian liton la savitan
hundidon, kovris ĝin per sia peza lanmantelo kaj kuris -- unue en la
ĉevalejon por alporti pajlon, poste -- en la kuirejon, kie li prenis
pelveton da lakto. Zorgeme forpuŝinte la lanmantelon kaj sterninte
la pajlon, li metis la pelveton sur la liton. La kompatinda hundido
estis nur trisemajna, -- ĝi estis nur antaŭ nelonge komencinta
vidi -- unu okulo eĉ ŝajnis pli granda ol la alia. Ĝi ankoraŭ ne
povis trinki el la pelveto, nur tremetis kaj fermetis la okulojn.
Gerasim, delikate altuŝante ĝian kapon, puŝis ĝian buŝon al la lakto.
La hundido subite eltrinkis avide, ŝprucblovante, tremante kaj
troglutante. Gerasim iom observis ĝin, kaj subite ekridis ... Tutan
nokton li vartis ĝin, kuŝigis, sekigis kaj, fine, li mem ekdormis
apud ĝi kontente kaj kviete.
Neniu patrino flegas sian infanon tiel, kiel Gerasim flegis sian
adoptiton (tio estis la hundineto). Komence ĝi estis tre malfortika,
etaĉa kaj malbela; sed iom post iom ĝi grandiĝis kaj fortiĝis.
Post ok monatoj ĝi dank’ al la zorga flegado de sia savinto iĝis
belaspekta hundeto de hispana raso, kun longaj oreloj, lanuga vosto
tubforma kaj grandaj esprimplenaj okuloj. Ĝi pasie amis Gerasim-on,
ĉiam akompanis lin, turnante sian voston. Li nomis ĝin -- mutuloj
scias, ke ili atentigas aliajn per sia blekado -- _Mumu_. Ĉiuj
domanoj amis ĝin kaj vokis „_Mumunja_“. Ĝi estis tre komprenema,
karesema, sed montris sian sindonemon nur al Gerasim. Li mem ĝin tre
amis, sed li ne toleris, kiam aliaj ĝin karesis; ĉu li timis pro ĝi,
ĉu li estis ĵaluza -- Dio scias ...
La hundeto vekis lin frumatene, tirante la randon de lia vestaĵo,
kondukis per la ŝnuro la maljunan ĉevalon al li -- tiu ĉevalo kaj la
hundo estis amikoj. Gravmiene ĝi iradis kun li al la rivero, gardis
liajn balailojn kaj ŝovelilojn kaj al neniu permesis alproksimiĝi
al lia ĉambreto. Li eltranĉis por ĝi malgrandan malfermaĵon en sia
pordo, kaj ĝi kvazaŭ komprenis, ke nur en la ĉambreto de Gerasim
ĝi estas hejme; tial, enirinte tien, ĝi tuj, kontentmiena, saltis
sur la liton. Dumnokte ĝi tute ne dormis, sed ne bojadis sencele,
kiel stulta korthundaĉo, kiu, sidante sur sia vosto kaj levante la
buŝon, duonfermante la okulojn, bojas nur pro neokupiĝo, kutime
trifoje. Sed la voĉeto akra de _Mumu_ aŭdiĝis neniam vane: -- aŭ kiam
iu fremdulo alproksimiĝis al la ĉirkaŭbaro, aŭ ie io suspektinda
bruetis, kraketis ... Unuvorte, ĝi estis perfekta gardisto ...
Verdire, krom ĝi estis en la korto ankoraŭ maljuna virhundo, flava
kun brunaj makuletoj, nomita Volĉok; sed li eĉ nokte estis alligita
al la ĉeno. Li mem, pro sia kadukeco, tute ne aspiris la liberecon,
-- li estis kuŝanta, kunvolviĝinte, en sia niĉo kaj nur malofte
eligadis raŭkaĉan, preskaŭ sensonan ekbojon. Li ĝin tuj haltigis,
kvazaŭ konsciante mem la senutilecon de sia bojo.
_Mumu_ neniam eniris en la sinjoran domon. Kiam Gerasim alportis
lignon en la ĉambrojn, la hundo restis ĉiam ekstere kaj senpacience
atendis lin sur la perono, streĉante la orelojn, turnante la kapon,
jen dekstren, jen maldekstren, ĉe la plej malforta bruo malantaŭ la
pordoj.
Tiel forpasis ankoraŭ unu jaro. Gerasim daŭrigis sian oficon kaj
estis kontenta pri sia sorto, sed subite okazis neatenditaĵo. Nome:
iun belan somertagon la sinjorino kun siaj akompanistinoj promenis
tra la gasto-ĉambro. Ŝi estis bonhumora, ridis kaj ŝercis. La
akompanistinoj ankaŭ ridis kaj ŝercis kun ŝi; sed ili ne ĝojis tro:
oni ne ŝatis en la domo, kiam la sinjorino estis gaja. Unue -- ĉar
tiam ŝi postulis de ĉiuj senprokrastan kaj plenan partoprenon en
sia ĝojhumoro kaj koleris, se ies vizaĝo ne brilis pro plezuro; due
-- ĉar la ĝojekflamoj ĉe ŝi ne longe daŭris kaj kutime ŝanĝis en
malserenan, malafablan humoron.
Tiun tagon ŝi vekiĝis bonŝance: laŭ la kartoj -- ŝi ĉiumatene
divenprovis la kartojn -- ŝi atendis la plenumon de sia deziro;
la teon ŝi opiniis aparte bongusta -- tial la ĉambristino ricevis
laŭdon kaj kiel rekompencon -- dek kopekojn. Kun dolĉagrabla rideto
sur la sulkaj lipoj la sinjorino promenis en la gasto-ĉambro kaj
alproksimiĝis al la fenestro. Antaŭ la fenestro troviĝis ĝardeneto;
en la mezo, sur la bedeto kun rozarbusto, kuŝis _Mumu_ kaj fervore
dentskrapis oston. La sinjorino ĝin ekvidis.
„Ho, mia Dio!“ Si ekkriis subite: „kio estas ĉi tiu hundo?“
La akompanistino, al kiu turnis sin la sinjorino, ĵetis sin
ĉiuflanken, vemalgaje embarasita, kiel kutime okazas al iu
subpotenca, kiu ne bone komprenas kion signifas la ekvoko de lia
estro.
„Mmm ... mi ne scias“, balbutis ŝi, „ŝajnas, ke tio estas la hundo de
la mutulo.“
„Dio mia“, interrompis ŝin la sinjorino, „ĝi estas beleta hundo! Ĉu
li ĝin jam delonge havas? Ordonu ĝin venigi. Kial do mi ĝin ĝis nun
ne vidis? Venigu ĝin.“
La akompanistino tuj flugkuris en la antaŭĉambron.
„He, he“, ekkriis ŝi. „Venigu tuj _Mumu_! Ĝi estas en la ĝardeneto.“
„Ha“, diris la sinjorino: „oni ĝin nomas _Mumu_! Tre bela nomo!“
„Ho, jes, tre bela“, rediris la akompanistinoj. „Rapidu, Stepan!“
Stepan, fortika fraŭlo, lakeo, kuregis en la ĝardeneton, volis kapti
_Mumu_, sed la hundo lerte elglitis el liaj fingroj kaj, levinte la
voston, alkuris rapidege al Gerasim, kiu staris apud la kuirejo kaj
skuis la barelon, frapante kaj turnante ĝin en siaj manoj, kvazaŭ
infanan ludtamburon. Stepan kure persekutis la hundon, penante ĝin
ekkapti ĉe la piedoj de ĝia mastro. Sed la rapidmova hundeto ne lasis
sin kapti, elturniĝis, forsaltis. Gerasim mokridetante observis tion.
Fine Stepan kolere sin levis kaj rapide komprenigis lin helpe de
mansignoj, ke la sinjorino ordonis venigi al si la hundeton. Gerasim
ŝajnis mirigita, sed alvokis _Mumu_, levis ĝin de la tero kaj
enmanigis al Stepan. Stepan alportis ĝin en la salonon kaj starigis
sur la pargeton. La sinjorino karesvoĉe vokis ĝin. _Mumu_, neniam
en sia vivo vizitinta tiajn luksegajn ĉambrojn, timegis kaj volis
forkuri tra la pordo, sed, forpuŝita de la servema Stepan, tremis kaj
premis sin al la pordo.
„_Mumu_, _Mumu_, venu do al mi, venu al la sinjorino,“ diris la
mastrino, „venu, stulteta, ne timu...“
„Alproksimiĝu, _Mumu_, al la sinjorino“, ripetis la akompanistinoj:
„venu do!“
Sed _Mumu_ sopire ĉirkaŭrigardis kaj ne moviĝis.
„Alportu al ĝi iom por manĝi!“ diris la sinjorino. „Kia stulta ĝi
estas! ne volas veni al la sinjorino! Kion ĝi timas?“
„Ĝi ankoraŭ ne estis kutimita“, elparolis serveme-timeme unu el la
akompanistinoj.
Stepan alportis pelveton kun lakto, metis ĝin antaŭ _Mumu_, sed la
hundo eĉ ne flaris la lakton, -- ĝi ĉiam tremetis kaj ĉirkaŭrigardis.
„Ho, kia ci estas!“ diris la sinjorino, alvenante; ŝi kliniĝis kaj
volis ĝin mankaresi. Sed _Mumu_ konvulsie turnis la kapon kaj montris
la dentojn. La sinjorino rapide forprenis sian manon. Dum unu momento
ĉiuj silentis. _Mumu_ nelaŭte pepkrietis, kvazaŭ plendante kaj
petante pardonon. La sinjorino deiris malafablamiena. La subita movo
de la hundo ŝin timigis.
„Ho“, ekkriis samtempe ĉiuj akompanistinoj ... „Ĉu ĝi, eble, vin
mordis? Ke Dio nin gardu!“ (_Mumu_ ankoraŭ neniun mordis iam.) „Ho,
ho!“
„Forportu ĝin!“ diris la maljunulino per ŝanĝita voĉo. „Aĉa
fihundeto! Kiel malbona ĝi estas!“
Kaj, sin returninte malrapide, ŝi iris al sia skriboĉambro. La
virinoj, time rigardante unu la alian, volis ŝin sekvi, sed ŝi
haltis, severe ilin rigardis kaj diris: „Kial vi venas? Mi ja vin ne
invitis!“ kaj foriris.
La akompanistinoj senespere mansvingis al Stepan. Li ekkaptis _Mumu_
kaj rapide elĵetis ĝin tra la pordo, rekte al la piedoj de Gerasim.
Post unu duonhoro silento regis en la domo kaj la maljuna sinjorino
sidis sur sia kanapo malbonhumora, pli malserenaspekta ol nubego
fulmotondra.
Kiaj bagateloj, se oni meditas, povas iafoje malbonhumorigi la homon!
Ĝis la vespero la sinjorino ne trankviliĝis, ne alparolis iun, ne
kartludis kaj malkviete dormis. Ŝi imagis, ke oni ne donis al ŝi
saman parfumon, kiun oni kutime al ŝi alportis, ke ŝia kuseno odoris
je sapo, kaj igis la ĉambelaninon, traflari la tutan tolaĵaron,
-- unuvorte ekcitiĝis tro. La sekvantan matenon ŝi ordonis venigi
Gavrila-n unu horon pli frue ol kutime.
„Diru -- do“, ŝi komencis, kiam li, interne tremante, apenaŭ trapaŝis
la sojlon de ŝia skriboĉambro: „kiu hundo bojis la tutan nokton en
nia korto? Mi ne povis dormi pro tio.“
„Hundo ... kiu ... eble la hundo de la mutulo“, diris li per necerta
voĉo.
„Mi ne scias, kies ĝi estas, nur mi ne povis dormi. Mi miras, kial
ni bezonas multegon da hundoj. Mi deziras scii. Ni ja havas la
korthundon?“
„Jes, certe. Volĉok...“
„Nu, kial do ni bezonas ankoraŭ hundon? Nur pro senordo ... Tio
okazas nur, ĉar forestas la domestro ... Kial la mutulo bezonas
hundon? Kiu permesis al li, posedi hundojn en mia korto? Hieraŭ mi
venis al la fenestro -- ĝi kuŝas en la ĝardeneto, portis tien ian
aĉaĵon, dentskrapas. Sed mi tie plantis rozojn...“ La sinjorino
silentis iom.
„Ĝi foriĝu ankoraŭ hodiaŭ!... Ĉu ci aŭdis?“
„Mi obeas.“
„Hodiaŭ ... Nun foriru. Mi cin venigos poste por la raporto[15].“
Gavrila eliris.
Trairante la gastĉambron, la ĉambelano, pro la ordo, transmetis la
tintileton de unu tablo sur alian, nelaŭte purigis en la salono
sian nazon, similan je anasbeko, kaj iris en la antaŭĉambron. En
la antaŭĉambro, sur la kanapaĉo, dormis Stepan, en la situacio de
mortigita militisto sur batalbildo, konvulsie elstreĉante siajn
nudajn piedojn el la surtuto, kiu servis al li kiel kovraĵo. La
ĉambelano puŝe vekis lin kaj duonvoĉe komunikis al li ian ordonon.
Stepan respondis per duonoscedo kaj duonrido.
La ĉambelano foriris. Stepan salte ekstaris, surmetis kaftanon kaj
botojn, eliris kaj haltis sur la perono. Post proksimume kvin minutoj
Gerasim aperis kun lignofaskego sur la dorso, akompanate, kiel
ĉiam, de _Mumu_. (Oni hejtis eĉ somere la dorm- kaj skribĉambrojn
de la sinjorino.) Gerasim starigis sin flanke antaŭ la pordo, puŝis
ĝin per sia ŝultro kaj faleniris en la domon kun sia portaĵo.
_Mumu_, kiel kutime, haltis ĉe la dompordo en atendo. Tiam Stepan,
elektinte oportunan momenton, subite sin ĵetis sur la hundon,
kiel vulturo sur kokidon, premis ĝin al la tero per sia brusto,
ĉirkaŭkaptis ĝin kaj forkuris kun ĝi el la korto, eĉ ne surmetinte
sian ĉapon. Li sidigis sin sur la unuan trovitan fiakron kaj rapidis
al Oĥotnij Rjad. Tie li baldaŭ trovis aĉetanton, al kiu li cedis
la hundon por duonrublo, kondiĉe, ke la aĉetinto almenaŭ dum unu
semajno tenu la hundon alligita al la ŝnuro. Li baldaŭ revenis
hejmen, sed, ne alproksimiĝante al la domo, li eliris el la fiakro,
kaj, ĉirkaŭirante la korton ekstere de la malantaŭa strateto, li
transsaltis la ĉirkaŭbaraĵon kaj eniris en la korton. Li timis paŝi
tra la kortpordeto, ĉar li evitis Gerasim-on.
Sed li timis vane: Gerasim ne estis plu en la korto. Elirinte el
la domo, li tuj rimarkis la foreston de _Mumu_; neniam okazis, ke
_Mumu_ ne estis lin atendanta. Li kuris ĉien, serĉis, vokis; li
enrigardis sian ĉambreton, la fojnejon, tien, ĉi tien. Sed _Mumu_
ne estis trovebla! Li turnis sin al homoj, demandis pri la hundo
per senesperaj gestoj, montrante je duonarŝino pli alte ol la tero,
mandesegnis ĝin. Unuj efektive ne sciis, kie estas _Mumu_, kaj nur
kapbalancis responde; aliaj respondis, sciante, per duonrideto. La
ĉambelano iĝis subite eksterorde gravmiena kaj krivoĉe turnis sin al
la veturigistoj. Tiam Gerasim forkuris el la korto.
Jam vesperiĝis, kiam li estis reveninta. Laŭ lia laca aspekto,
necerta marŝado kaj polvaj vestaĵoj oni povis konkludi, ke li
trakuris la duonon de la urbo Moskva. Li haltis antaŭ la sinjoraj
fenestroj, rapide observis la peronon, sur kiu kunariĝis sep
kortanoj, sin deturnis kaj ekblekis ankoraŭfoje: „_Mumu!_“ -- sed
_Mumu_ ne revokis. Li foriris. Ĉiuj lin postrigardis, sed neniu
ridetis, nek diris vorton. La sciavida „forejtor“ Antipka rakontis la
sekvantan matenon, ke la mutulo sopirĝemis la tutan nokton.
La tutan tagon Gerasim ne aperis -- anstataŭ li la veturigisto Potap
iris por alporti la akvon, pro kio Potap estis tre malkontenta. La
sinjorino demandis Gavrila-n, ĉu ŝia ordono estas plenumita. Gavrila
respondis, ke jes.
Sekvantan matenon Gerasim eliris el sia ĉambreto por labori. Li
venis al la tagmezmanĝo, manĝis iom kaj foriris, ne salutinte iun.
Lia vizaĝo, ĉiam senvivaspekta, kiel ĉe ĉiuj surdmutaj, nun kvazaŭ
ŝtoniĝis. Dumtage li ree foriris, sed ne forestis longe -- li baldaŭ
revenis kaj tuj kuŝigis sin en la fojnejo.
Estis nokto, lunluma, serena. Vesopire, maltrankvile kuŝis Gerasim;
subite li eksentis, ke iu tiras lian vestrandon. Li tuta ektremis,
sed ne levis la kapon, eĉ kunpremis la palpebrojn ... Sed jen -- iu
tiris lin ankoraŭfoje, pli forte ol antaŭe ... li salte ekstaris.
Antaŭ li, kun deŝirita ŝnuro ĉirkaŭ la kolo, moviĝis _Mumu_.
Longa ĝojkrio eliĝis el lia muta brusto. Li ekkaptis _Mumu_, premegis
ĝin en siaj brakoj; la hundo rapidege lekis lian nazon, okulojn,
lipharojn, barbon. Li staris momenton, pripensis, singardeme
malsupreniris de la fojnejo, ĉirkaŭrigardis, kaj, certiĝinte, ke
neniu lin povus vidi, li ŝtelpaŝe atingis sian ĉambreton. Gerasim
jam konjektis, ke la hundo ne estis foriĝinta memvole, ke, eble, oni
ĝin forigis laŭ ordono de la sinjorino. Oni klarigis al li mansigne,
kiel ekkoleris la hundo, kiam la sinjorino volis ĝin karesi. Kaj li
decidis agi singardeme.
Li manĝigis al _Mumu_ panon, karesis ĝin, kuŝigis, poste kombinis,
kiel li povus ĝin plej eble bone forkaŝi. Fine li decidis, dumtage
lasi ĝin enfermita en la ĉambreto, viziti ĝin nur malofte kaj nur
nokte elirigi ĝin. La malfermaĵon en la pordo li ŝtopis per malnova
feltomantelo kaj frumatene li jam estis aperinta en la korto, kvazaŭ
nenio okazis. Li eĉ konservis (naiva ruzo) sian senesperan mienon.
La kompatinda surdulo ne komprenis, ke _Mumu_ povis sciigi pri sia
reveno per sia pepkrio. Efektive ĉiuj domanoj baldaŭ sciis, ke la
hundo de la mutulo estas reveninta, ke li kaŝe enfermas ĝin en sia
ĉambreto. Sed pro kompato je li aŭ, parte, pro la timo ĉiuj igis lin
kredi, ke lia sekreto ne estas konata. Nur la ĉambelano embarasite
skrapis sian nukon kaj diris: „Nu, ke Dio pri li zorgu! Eble la
sinjorino tion ne ekscios.“
Ankoraŭ neniam la mutulo estis tiel laborema, diligenta, kiel tiun
tagon: li purigis, traskrapis la korton, eltiris ĉiujn herbetojn,
propramane eligis ĉiujn palisetojn de la ĝardeneta ĉirkaŭbaraĵo por
esti certa, ke ili estas sufiĉe fortaj, kaj ree poste ilin enigis,
enbatante en la teron. Unuvorte, li laborpenadis kaj klopodadis tiom,
ke eĉ la sinjorino atentis lian fervoran diligentecon.
Dumtage Gerasim dufoje ŝtelkaŝe vizitis sian malliberigiton. Kiam
noktiĝis, li kuŝigis sin kune kun la hundo, ne en la fojnejo, sed
en sia ĉambreto; nur postnoktmeze ili ambaŭ eliris iomete promeni.
Marŝinte kun ĝi sufiĉe longe tra la korto, li jam intencis reveni --
sed subite, malantaŭ la ĉirkaŭbaraĵo, el la strateto, aŭdiĝis ia
brueto. _Mumu_ streĉis la orelojn, ekkriegis, alproksimiĝis al la
baraĵo, flaris kaj ekbojis laŭte-akre. Iu ebriulo ennestiĝis tie por
la nokto.
En la sama momento la sinjorino estis ĵus ekdormanta post
longedaŭra „nervekscitiĝo“. Tiaj „ekscitiĝoj“ okazis post tro satiga
vespermanĝado. Subita bojo vekis ŝin; ŝia koro ekfrapis, poste kvazaŭ
haltis. -- „Ĉambristinoj, ĉambristinoj!“ ekĝemis ŝi: „ĉambristinoj!“
La ektimigitaj ĉambristinoj rapidis en ŝian dormoĉambron. -- „Ho,
ho, mi mortas“, diris ŝi, sopire movante la manojn: „Denove ĉi tiu
hundo! Ho, venigu la kuraciston! Ili volas min mortigi! La hundo, ree
la hundo! Ho!“ Kaj ŝi malantaŭklinis la kapon, kio signifis, ke ŝi
svenas. Oni kuris por venigi la kuraciston, t. e. la domsanigiston
Ĥariton. Tiu ĉi kuracisto, kies tuta kuracarto konsistis en tio,
ke li portis botojn kun molaj plandoj, delikate palpis la pulson,
dormis dek kvar el dudek kvar horoj, la restan tempon ĉiam sopiris
kaj senĉese regalis la sinjorinon per laŭroĉerizaj gutoj -- ĉi tiu
kuracisto tuj aperis, disvastigis en la ĉambro la fumon de bruligataj
plumoj[16], kaj, kiam la sinjorino malfermis la okulojn, li alportis
al ŝi senprokraste, sur arĝenta plateto, glaseton da bonfaraj
gutetoj. La sinjorino englutis ilin, sed tuj, per larmplena voĉo,
komencis plendi pri la hundo, pri Gavrila, pri tio, ke ĉiuj forlasis
ŝin, kompatindan maljunulinon, ke neniu ŝin bedaŭras, ke ĉiuj aspiras
ŝian morton. Dume la malŝanca _Mumu_ daŭrigis sian bojadon kaj
Gerasim vane penadis foririgi ĝin de la ĉirkaŭbaraĵo.
„Jen ... jen ... ree...“, balbutis la sinjorino kaj ree rulis la
okulojn emociite. La kuracisto ion flustris al la ĉambristino, ŝi
kuris en la antaŭĉambron, puŝe vekis Stepan-on, -- tiu kuris por veki
Gavrila-n, Gavrila, ekscitita, ordonis veki ĉiujn domanojn.
Gerasim sin returnis, ekvidis briletantajn lumojn, moviĝantajn
ombrofigurojn tra la fenestroj, kaj divenante ian malfeliĉon per
sia koro, li ekkaptis _Mumu-n_ subbrake, enkuris en sian ĉambreton
kaj ŝlosfermis ĝin. Post kelkaj momentoj kvin homoj volis perforte
penetri al li, sed la ŝovfermilo ne cedis. Gavrila alkuris rapidege,
ordonis al ĉiuj, resti tie ĝis la mateno kaj gardi. Li mem kuris
al la servistinejo kaj petis la ĉefan akompanistinon, Ljubov
Ljubimovna-n, kun kiu li kune ŝteladis kaj false kalkuladis sukeron,
teon kaj ceteran spicaron, ke ŝi raportu al la sinjorino jenon: ke
la hundo, malfeliĉe, revenis al sia mastro, sed ke jam morgaŭ ĝi
nepre ne estos plu vivanta; ke li petas la sinjorinon, sindone --
ne koleri kaj bonvole trankviliĝi. La sinjorino, kredeble, ne estus
trankviliĝinta tiel baldaŭ, sed la kuracisto, en rapido, verŝis en
la glaseton kvardek gutojn anstataŭ dekdu; la trankviliga eco de la
laŭroĉerizaĵo efikis, post unu kvarono da horo la sinjorino ripozis
jam kviete kaj pace; Gerasim, tuta pala, kuŝis en sia lito, forte
kunpremante la buŝon de _Mumu_.
Sekvantan matenon la sinjorino vekiĝis sufiĉe malfrue. Gavrila
atendis nur ŝian vekiĝon, por ordoni la decidan atakon al la rifuĝejo
de Gerasim. Li mem atendis la kolerekflamon de la sinjorino, kiel
fortan fulmotondran veteron. Sed la fulmotondro ne venis. Kuŝante en
la lito, la sinjorino ordonis venigi la ĉefan akompanistinon.
„Ljubov Ljubimovna“, ŝi ekparolis per nelaŭta, malforta voĉo, --
ŝi volonte kelkafoje ŝajnigis sin persekutata, solece suferanta;
kompreneble tiam ĉiuj domanoj sentis sin tre malagrable. -- „Ljubov
Ljubimovna, vi vidas, kia estas mia situacio; iru do, mia karulino,
al Gavrila Andrejiĉ: priparolu kun li. Ĉu vere iu hundaĉo pli valoras
por li ol la trankvilo, eĉ la vivo de lia sinjorino! Mi ne dezirus
tion kredi“, ŝi aldiris kun la esprimo de la profunda sento. „Iru do,
mia amindulino, mi petas vin, iru al Gavrila Andrejiĉ.“
Ljubov Ljubimovna iris en la ĉambron de Gavrila. Estas nescieble, pri
kio ili interparolis; sed post iom da tempo tuta arego da servistoj
marŝis tra la korto en la direkto al la ĉambreto de Gerasim. Gavrila
antaŭenpaŝis, tenante la ĉapon per la mano, kvankam la vento tute ne
blovis; apud li iris lakeoj kaj kuiristoj. El la fenestro rigardis
onklo Ĥvost kaj klopode ordonis -- t. e. nur dismovis la manojn;
post ĉiuj, saltis kaj grimacis bubaĉoj, el kiuj la duono estis
alkurintaj fremdaj. Sur la mallarĝa ŝtupetaro, kondukanta al la
ĉambreto, estis sidanta unu gardisto, du aliaj staris ĉe la pordo,
armitaj de bastonoj. Oni supreniris la ŝtuparon, okupis ĝin tutan.
Gavrila alproksimiĝis al la pordo, pugnofrapis kaj ekkriis:
„Malfermu!“
Ekaŭdiĝis sufokita bojo, sed nenia respondo.
„Oni diras al ci -- malfermu!“ ripetis li.
„Sed, Gavrila Andrejiĉ,“ diris de malsupre Stepan, „li ja estas
surda, li ne aŭdas.“
Ĉiuj ekridis.
„Kion do fari?“ rediris de supre Gavrila.
„En lia pordo estas truo, enŝovu tien la bastonon!“
Gavrila kliniĝis.
„Li ŝtopis ĝin per ia feltmantelo, la truon.“
„Vi ŝovu do la feltmantelon internen.“
Ree ekaŭdiĝis obtuza bojo:
„Jen, la hundo malkaŝas sin mem“, iu diris en la homamaso, kaj ĉiuj
ree ekridis.
Gavrila skrapis malantaŭ sia orelo.
„Ne, frato,“ fine diris li, „la mantelon enŝovu ci mem, se ci volas.“
„Bone, laŭ via ordono!“
Stepan rampis supren, prenis la bastonon, traŝovis la feltomantelon
internen kaj skuis en la truo la bastonon, ripetante: „Eliru, eliru!“
Li skuis ankoraŭ la bastonon, kiam neatendite la pordo de la ĉambreto
larĝe malfermiĝis, la tuta servantaro malsuprenruliĝis de la ŝtuparo
kiel turnludilo; Gavrila -- la unua. Onklo Ĥvost fermis sian
fenestron.
„Nu, nu, nu, nu“, kriis Gavrila de la korto: „ci atendu nur!“ Gerasim
senmove staris sur sia sojlo. La servantaro ariĝis ĉe la bazo de la
ŝtuparo. Gerasim observis ĉi ĉiujn fihomojn en urbaj surtutoj de
supre, facile apogante la manojn sur siajn flankojn. En sia ruĝa,
kamparana bluzo, kompare je ili, li aspektis kiel giganto. Gavrila
iom antaŭenpaŝis.
„Atentu, frato,“ diris li, „mi ne toleros neobeemon!“ Kaj li klarigis
al la mutulo per mansignoj, ke la sinjorino nepre volas forigi la
hundon -- „donu ĝin tuj, alie al ci okazos ia malfeliĉo.“
Gerasim rigardis lin, montris la hundon, faris ĉe sia kolo signon,
kvazaŭ kuntirante la ŝnuron, kaj demandmiene ree rigardis la
ĉambelanon.
„Jes, jes,“ rediris tiu, kapbalancante, „jes, nepre...“ Gerasim
mallevis la okulojn, poste subite skuiĝis, ree montris al _Mumu_,
kiu staris apud li, senkulpe vostbalancante kaj scivoleme movante
la orelojn. Li ripete faris la signon de strangolo sur sia kolo,
kaj signifplene batfrapis sian bruston, kvazaŭ anoncante, ke li mem
prenas sur sin -- forigi _Mumu-n_.
„Sed ci trompos“, geste respondis Gavrila.
Gerasim iom rigardis lin, malestime ekridetis, ree batfrapis sian
bruston kaj brufermis la pordon.
Ĉiuj senvorte rigardis unu la alian.
„Kion do ĉi ĉio signifas? Ĉu li refermis la pordon?“
„Ne atentu lin plu, Gavrila Andrejiĉ!“ elparolis Stepan. „Li ja
faros, kion li promesis ... Tia li estas ... Se li promesas, estas
certe ... Li estas pli fidinda ol ni ... Tio estas vero ... Jes...“
„Jes“, ĉiuj ripetis kapskuante. „Tio estas vero. Jes.“ Onklo Ĥvost
malfermis la fenestron kaj ankaŭ diris: „Jes“.
„Nu, bone“, diris Gavrila: „sed la gardistoj tamen restu ĉi tie!“
„He, Jeroŝka,“ li aldiris, turnante sin al iu mizerulo, en flava
nankena kitelo, -- tiu homo estis opiniata kiel ĝardenisto, -- „ci ja
nenion faras! prenu la bastonon kaj sidu ĉi tie. Se io okazos, tuj
kuru al mi.“
Jeroŝka prenis la bastonon kaj sidigis sin sur la lastan ŝtupeton. La
servantaro disiris, escepte de kelkaj sciaviduloj kaj bubaĉoj.
Gavrila revenis hejmen kaj pere de Ljubov Ljubimovna sendis la
raporton al la sinjorino, ke ĉio estas plenumita. La sinjorino faris
nodeton el la pinto de sia nastuketo, surverŝis parfumon, flaris,
frotis la tempiojn, apetite trinkis teon kaj, estante ankoraŭ sub la
influo de la laŭroĉerizaj gutoj, ree ekdormis.
Unu horon post ĉi tiu tumulta okazintaĵo la pordo de la ĉambreto
malfermiĝis kaj Gerasim aperis. Li estis surmetinta sian festan
kaftanon, li kondukis _Mumu-n_ per ŝnureto. Jeroŝka flanken iris por
lasi lin preteriri. Gerasim direktis sin al la pordego. Ĉiuj bubaĉoj
en la korto rigarde sekvis lin, sed silentis. Li eĉ ne returnis sin;
sian ĉapon li surmetis nur sur la strato. Gavrila sendis Jeroŝka-n
kiel observanton. Jeroŝka, vidante de malproksime, ke Gerasim iris en
restoracion kun _Mumu_, atendis, ĝis li eliros.
Gerasim estis konata en la restoracio. Oni komprenis liajn
mansignojn.
Li mendis „ŝĉi“[17] kun viando kaj sidigis sin, apogante la brakojn
sur la tablo. _Mumu_ staris ĉe lia seĝo, trankvile observante lin per
siaj saĝaj okuloj. Ĝia felo estis kvazaŭ polurita, tiel belaspekta
kaj orde kombita. Oni alportis la brasiksupon. Gerasim metis en la
teleron panpecetojn, ere dishakis la viandon kaj starigis la teleron
sur la teron. _Mumu_ ekmanĝis kun sia kutima bonedukiteco: apenaŭ
tuŝante la manĝaĵon per sia buŝeto. Gerasim longe ĝin rigardis:
du pezaj larmoj elruliĝis subite el liaj okuloj; unu falis sur la
krutan frunteton de la hundo, alia -- en la „ŝĉi“. Li kovris sian
vizaĝon per la mano. _Mumu_ formanĝis la duonon el la telero kaj
deiris, lekante sian buŝon. Gerasim ekstaris, pagis la supon kaj
eliris akompanate de la iom mirigita rigardo de la kelnero.
Jeroŝka, ekvidinte Gerasim-on, kuris malantaŭ la stratan angulon kaj,
lin preterlasante, ree lin sekvis.
Gerasim marŝis, ne rapidante, ĉiam tenante _Mumu-n_ je la ŝnureto.
Irinte ĝis la stratangulo, li haltis, kvazaŭ ion pripensante, sed
tuj grandpaŝe direktis sin al la Krimea Trairejo. Survoje li iris
en la korton de domo, apud kiu estis konstruata la flankdometo, kaj
forportis de tie sub sia brako du briketojn. De la Krimea Trairejo li
direktis sin al la bordo, iris ĝis la loko, kie staris du boatetoj
kun remiloj, alligitaj al palisetoj (li jam rimarkis ilin antaŭe),
kaj ensaltis en unu kun _Mumu_.
Lama maljunulaĉo eliris el post la pajltendo, kiu staris en la angulo
de la legomĝardeno, kaj krivokis lin. Sed Gerasim nur kapbalancis
kaj ekremis tiel forte, kvankam kontraŭ la riverfluo, ke li post unu
momento jam estis tre malproksime. La maljunulo staris iomtempe,
skrapfrotis sian dorson per maldekstra, poste per dekstra mano kaj
reiris lamante en sian pajltendon.
Gerasim senĉese remis. Jen -- jam restis la urbo Moskva malantaŭe.
Jen -- jam disvastiĝis laŭlonge de la bordoj -- herbejoj,
legomĝardenoj, kampoj, arbaretoj; ekvidebliĝis kampoj, „izba-oj“. Oni
povis enspiri la kamparan aeron. Li forĵetis la remilojn, alpremis
sian kapon al _Mumu_, kiu sidis antaŭ li sur la seka transversa
trabeto -- la fundo de la boato estis surverŝita de akvo, kaj li
restis senmova, krucigante siajn fortikajn brakojn sur ŝia dorso,
dum la boaton la ondo iom post iom reportis al la urbo. Gerasim
rektiĝis, rapide, kun malsaneca, koleriĝa mieno, survolvis per la
ŝnureto la briketojn de li prenitajn, faris maŝon, metis ĝin ĉirkaŭ
la kolon de la hundo kaj, levante ĝin super la rivero, lastafoje
ĝin ekrigardis. La hundo rigardis lin fide, sentime, balancante la
vosteton. Gerasim deturnis sin kaj disigis la manojn, ferminte la
okulojn.
Gerasim aŭdis nenion: nek la akran ekkrieton de la falanta _Mumu_,
nek la obtuzan ekplaŭdon de la akvo. La plej brua tago estis por
li same sensona, senbrua, kiel la plej senbrua nokto ne estas
sensona por ni. Kiam li ree malfermis la okulojn, kiel antaŭe sur
la riverakvo rapidis unu post la alia la ondetoj. Kiel antaŭe ili
plaŭdetis ĉe la boatflankoj; kaj nur malproksime, malantaŭe, diskuris
ĉe la bordo iaj larĝaj rondoj.
Jeroŝka, tuj post kiam al li ne plu estis eble observi Gerasim-on,
revenis hejmen kaj raportis pri tio, kion li vidis.
„Nu, jes,“ diris Stepan, „li dronigos la hundon. Certe. Se li ion
promesis.“
Dum la tuta tago neniu vidis Gerasim-on. Li ne tagmanĝis hejme.
Vespere ĉiuj kunvenis ĉe la manĝotablo, escepte de li. „Kiel stranga
estas ĉi tiu Gerasim“, pepvoĉe diris la dikgrasa lavistino: „Ĉu oni
povas tiel ĉagreniĝi pro la hundo! Verdire!“
„Gerasim ja estis ĉi tie“, diris Stepan, plenrastante por si la kaĉon
per la kulero.
„Kiel? Kiam?“
„Antaŭ proksimume du horoj. Jes! Ni renkontis unu la alian ĉe la
pordego. Mi intencis demandi lin pri la hundo, sed li, ŝajne, estis
malbonhumora. Nu, li forpuŝis min, eble li volis min deflankigi, --
ne tedu, eble volis li diri -- kaj li tiel frapis mian nukon, ho, ve,
kiel!“ Kaj Stepan, nevole grimacridetante, kuntiriĝis kaj frotis sian
nukon. „Jes,“ li aldiris, „li havas fortikan manon, nenion oni povas
diri kontraŭ tio...“ Ĉiuj ridis, mokante Stepanon, kaj disiris por
dormi.
Dum tio, en la sama tempo, sur la T...a ŝoseo fervore kaj senhalte
paŝis ia grandegulo kun sako sur la dorso, kun longa bastono en
la mano. Tio estis Gerasim. Li rapidis senreturne hejmen, en sian
vilaĝon. Droniginte la kompatindan _Mumu-n_, li kuris en sian
ĉambreton, rapide enpakis sian nemultan havaĵon en malnovan
ĉevalkovraĵon, kunligis la pakaĵon node, metis ĝin sur la ŝultron
kaj foriris. Li bone memoris la vojon ankoraŭ de tiam, kiam oni
kondukis lin al Moskvo. La vilaĝo, el kiu prenis lin la sinjorino,
kuŝis nur dudek verstojn[18] flanke de la ŝoseo. Li iris nevenkeble
kuraĝe, penetrite de ia malespera kaj samtempe ĝoja decido. Li iris
antaŭen; larĝe dismalfermiĝis lia brusto; avide kaj rekte estis
fiksitaj antaŭen liaj okuloj. Li rapidis, kvazaŭ atendis lin hejme
maljuna patrino, kvazaŭ ŝi vokis lin al si post longa migrado en
fremdlando, inter fremduloj ... La ĵus veninta nokto estis sensona,
varma; ĉe la flanko, kie subiris la suno, la ĉielrando, ankoraŭ
blanka, iom purpuriĝis pro la lasta rebrilo de la foriĝanta tago. Ĉe
alia flanko jam leviĝis blugriza nebulo. De tie alproksimiĝadis la
nokto. Centoj da perdrikoj kriis ĉirkaŭe, kvazaŭ vete vokis unu la
alian noktaj birdoj. Gerasim ne povis ilin aŭdi, ne povis aŭdi ankaŭ
la noktan viglan susuradon de la arboj, preter kiuj portis lin liaj
fortikaj piedoj.
Sed li flaris konatan de li odoron de la maturiĝanta sekalo, kiu
venis el la mallumaj kampoj; li sentis, kiel la vento, fluganta
renkonte, la vento el lia hejmvilaĝo, karese tuŝas lian vizaĝon,
petole disblovas liajn harojn, lian barbon. Li vidis antaŭ si la
blankiĝantan vojon, kondukantan hejmen rektan, kiel sago. Li vidis
en la ĉielo nenombreblajn stelojn, lumigantajn lian vojon. Li marŝis
antaŭen simile al leono, kuraĝe, forte; kiam la leviĝanta suno
briligis lin per siaj fluide ruĝaj radioj, inter la paŝanto kaj
Moskvo jam kuŝis tridek-versta distanco.
Post du tagoj li estis jam hejme, en sia „izba“, je l’ miro de la
soldatedzino[19], kiun oni tie loĝigis. Gerasim preĝis antaŭ sanktaj
„ikonoj“[20] kaj tuj iris al la vilaĝestro.
La vilaĝestro ekmiris. Sed oni jam komencis falĉi la fojnon. Gerasim,
kiel perfekta falĉisto, tuj ricevis falĉilon -- kaj li ekfalĉis laŭ
sia kutima maniero, tiel falĉis, ke la vilaĝanoj tremis, observante
liajn falĉmovojn.
En Moskvo oni rimarkis la foriĝon de Gerasim la sekvantan tagon.
Oni serĉis lin en lia ĉambreto, alvokis Gavrila-n. Gavrila venis,
rigardis, movis la ŝultrojn kaj konkludis, ke la mutulo aŭ forkuris
aŭ dronis kune kun sia hundaĉo. Oni informis la policon, raportis
al la sinjorino. La sinjorino ekkoleris, ekploris, diris, ke oni
nepre trovu Gerasim-on, certigis, ke ŝi neniam ordonis forigi la
hundon, kaj fine tiel admonis kaj riproĉis Gavrila-n, ke li la
tutan tagon nur skuis la kapon, ripetante: „Nu!“, ĝis kiam la onklo
Ĥvost lin konsole saĝigis, dirinte al li: „Nu ... u!“ Fine oni
ricevis la sciigon el la vilaĝo, ke Gerasim tien venis. La sinjorino
iom trankviliĝis; komence ŝi ordonis lin revenigi al Moskvo, sed
tamen poste ŝi anoncis, ke ŝi tute ne bezonas tian nedankemulon.
Cetere post tio ŝi baldaŭ mortis; ŝiaj heredintoj ne zorgis plu
pri Gerasim. Ili ankaŭ aliajn servutulojn de sia patrino liberigis
kontraŭ la depago.
Ĝis nun loĝas solece Gerasim en sia forgesita „izba“. Li ĉiam bone
fartas, ĉiam estas fortikega. Kiel antaŭe li laboras multe, kiel
antaŭe li estas gravmiena kaj seriozmora. Sed la najbaroj rimarkis,
ke depost la reveno el Moskvo Gerasim tute ne atentas virinojn, eĉ ne
rigardas ilin, kaj ke li ne posedas hundon en sia korto.
„Cetere“, pridiskutas vilaĝanoj, „feliĉa li estas, ne bezonante
edzinon. Kaj la hundon! ĉu li ĝin bezonas? Eĉ perforte oni ne povus
allogi ŝteliston en lian korton!“ Tia famo pri la giganteca forto de
la mutulo disvastiĝas ĉien.