vian liberecon. Vi legis kaj kaptis aron da novaj ideoj. Vi sciigxis
pri esploro en diversaj regionoj, -- esploroj, kiuj aspekte renversas
grandan parton de tio cxe ni gxis nun nerenversebla kaj neatakebla.
Sed cxio tio restas nur scio en vi, frauxlino West. Nur scio. Gxi ne
eniris vian sangon.
REBEKKA
(dubeme) Eble vi pravas.
KROLL
Jes, nur provu vin mem, kaj vi vidos! Kaj kiam tiel estas pri vi, oni
ja komprenas kiel statas pri Johannes Rosmer. Estas ja pura, klara
frenezajxo, -- tiel jxeti sin gxuste en la pereon, kiam _li_ volas
malkasxe ekstari kaj konfesi sin apostato! Imagu, -- li kun tiu
timemo en la animo! Imagu _lin_ elpelita, -- persekutata de la rondo
al kiu li gxis nun apartenis. Elmetata al senkonsideraj atakoj de la
elstaraj altuloj en la socio. Neniam en sia vivo li estos viro por
kontrauxstari tion.
REBEKKA
Li _devas_ kontrauxstari! Nun estas tro malfrue por retiri sin.
KROLL
Ne tro malfrue. Neniel. Kio okazis, ni povas silentigi, -- aux estas
almenaux klarigebla kiel nura pasinta, ecx se bedauxrinda, eraro. Sed
-- unu dispozicio tamen estas ja nepre necesa.
REBEKKA
Kaj kiu estas gxi?
KROLL
Vi devas konvinki lin legxigi la rilaton, frauxlino West.
REBEKKA
La rilaton al mi?
KROLL
Jes. Vi devas konvinki lin tiel.
REBEKKA
Vi do absolute ne povas liberigi vin de la opinio, ke nia rilato
bezonas -- esti legxigxinta, kiel vi diras?
KROLL
Mi ne volas ekrilati pli proksime en la aferon mem. Sed vere mi
opinias esti observinta, ke _tie_ kie estas plej facile rompi cxiujn
tielnomatajn antauxjugxojn, estas en -- hm --
REBEKKA
-- en la rilato inter viro kaj virino, vi aludas?
KROLL
Jes, -- sincere dirite, -- tion mi opinias.
REBEKKA
(pasxadas sur la planko kaj rigardas tra la fenestro) Mi estus
dirinta, -- ke tiel estus ke vi pravus, rektoro Kroll.
KROLL
Kion vi per tio aludas? Vi esprimas vin tiel strange.
REBEKKA
Cxu! Sed ni ne parolu pli pri tiuj aferoj. -- Ah, -- jen li venas.
KROLL
Jam nun! Mi do foriros.
REBEKKA
(al li) Ne, -- restu. Cxar nun vi ion auxdos.
KROLL
Ne nun. Sxajnas al mi ke mi ne toleras vidi lin.
REBEKKA
Mi petas, -- restu. Faru. Aux vi pentos poste. Estas la lasta fojo,
ke mi petas al vi pri io.
KROLL
(rigardas sxin surprize kaj demetas la cxapelon) Nu do, frauxlino
West. Tiel do estu.
(Silente dum momento. _Johannes Rosmer_ envenas de la antauxcxambro.)
ROSMER
(vidas la _rektoron_, haltas cxe la pordo) Cxu! -- _Vi_ cxi tie!
REBEKKA
Li preferus ne renkonti vin, kara.
KROLL
(auxtomate) Kara!
REBEKKA
Jes, sinjoro rektoro. Rosmer kaj mi -- ni amike parolas unu al la
alia. La rilato inter ni kondukis al tio.
KROLL
Cxu _tio_ estas, kion vi promesis, ke mi auxdu?
REBEKKA
Kaj _tion_ -- kaj ion pli.
ROSMER
(proksimas) Kion celas la vizito hodiaux?
KROLL
Mi volis ankorauxfoje provi haltigi vin kaj gajni vin reen.
ROSMER
(montras al la gazeto) Post tio kio estas skribita _tie_?
KROLL
Mi ne skribis tion.
ROSMER
Cxu vi faris elpasxon por reteni tion?
KROLL
Tio estus nepravigebla al la afero, kiun mi servas. Cetere gxi ne
estis en mia povo.
REBEKKA
(sxiras la gazeton en pecojn, kuncxifas ilin kaj jxetas ilin
malantaux la fornon.) Jen. Nun gxi estas el la vido. Kaj ke gxi
ankaux estu el la animo. Cxar ne venos pli el tiajxo, Rosmer.
KROLL
Ho, se vi tion povus _tiel_ ordigi.
REBEKKA
Venu, kaj ni eksidu karaj. Cxiuj tri. Kaj mi diros cxion.
ROSMER
(eksidas auxtomate) Kio estas al vi, Rebekka! Tiu sinistra trankvilo
--. Kio estas?
REBEKKA
La trankvilo de la decido. (eksidas) Eksidu ankaux vi, rektoro.
(_Rektoro Kroll_ prenas lokon en la sofo.)
ROSMER
Decido, vi diras? Kiu decido?
REBEKKA
Mi volas redoni al vi, kion vi bezonas por vivi la vivon. Vi rericevu
vian gxojan senkulpecon, kara amiko.
ROSMER
Sed kion tio signifas!
REBEKKA
Mi volas nur rakonti. Nenio alia bezonigxas.
ROSMER
Nu!
REBEKKA
Kiam mi venis cxi tien el Finnmark -- kune kun doktoro West, --
sxajnis al mi, ke kvazaux malfermigxis por mi nova, granda, vasta
mondo. La doktoro estis al mi instruinta iom el cxio. Cxiujn scietojn
miajn pri la vivo tiam. (luktante kaj apenaux auxdeble) Kaj jen --
KROLL
Kaj jen?
ROSMER
Sed, Rebekka, -- tion cxi mi ja scias.
REBEKKA
(fortigas sin) Jes, ja, -- vi pravas. Vi scias _suficxe_ pri tio.
KROLL
(rigardas sxin fikse) Eble mi foriru.
REBEKKA
Ne, sidu, kara rektoro. (al Rosmer) Estis ja _tio_, vidu, -- ke mi
volis partopreni en la nova tempo, kiu rompis al si vojon. Partopreni
en la novaj ideoj. -- Rektoro Kroll iun fojon rakontis al mi, ke
Ulrik Brendel dum tempo havis grandan potencon super vi, dum vi
ankoraux estis knabo. Sxajnis al mi, ke mi povus denove revivigi
tion.
ROSMER
Cxu vi venis cxi tien kun kasxa intenco --?
REBEKKA
Mi deziris, ke ni du iru kune antauxen en libereco. Cxiam antauxen.
Cxiam plu antauxen. -- Sed staris ja tiu sombra, netransirebla muro
inter vi kaj la tuta, plena liberigxo.
ROSMER
Kiun muron vi aludas?
REBEKKA
Mi pensas, Rosmer, ke vi ne povis libere kreski, krom en la klara
sunbrilo. Kaj vi malfortigxadis kaj defaladis cxi tie en la sombro de
tia geedzeco.
ROSMER
Neniam antauxe vi parolis al mi pri mia geedzeco _tia_maniere.
REBEKKA
Ne, mi ne kuragxis, cxar tiaokaze mi estus vin timiginta.
KROLL
(kapsignas al Rosmer) Cxu vi auxdas _tion_?
REBEKKA
(dauxrigas) Sed mi bone komprenis kie estas via savo. La sola savo.
Kaj jen mi agis.
ROSMER
Al kiuj agoj vi aludas?
KROLL
Cxu per tio vi volas diri, ke --!
REBEKKA
Nu, Rosmer, --. (ekstaras) Restu sidanta ankaux vi, rektoro Kroll.
Sed nun mi malkasxigu. Ne estis vi, Rosmer. Vi estas senkulpa. Estis_
mi_, kiu logis --, kiu kauxzis, ke Beate logigxis sur la vojojn de
deliro --
ROSMER
(eksaltas) Rebekka!
KROLL
(ekstaras de la sofo) -- sur la vojojn de deliro!
REBEKKA
Sur la vojojn, -- kiuj kondukis al la akvofalo. Nun vi ambaux scias.
ROSMER
(kvazaux paralizita) Sed mi ne komprenas --. Kion sxi estas diranta?
Mi komprenas ecx ne vorton --!
KROLL
Ho jes. Mi komencas kompreni.
ROSMER
Sed kion vi do faris! Kion vi do povis diri al sxi? Estas ja nenio.
Tute nenio!
REBEKKA
Sxi eksciis, ke vi estis vin laboriganta el la malnovaj antauxjugxoj.
ROSMER
Jes, sed tion mi ja ne tiam faris.
REBEKKA
Mi sciis, ke vi baldaux farus.
KROLL
(kapklinas al _Rosmer_) Aha!
ROSMER
Kaj jen? Kio pli? Nun mi volas scii ankaux la reston.
REBEKKA
Iom poste -- mi petegis al sxi permeson foriri de Rosmersholm.
ROSMER
Kial vi volis foriri -- tiam?
REBEKKA
Mi ne volis foriri. Mi volis resti, kie mi estis. Sed mi diris al
sxi, ke estus la pli bona por ni cxiuj -- se mi malaperus entempe. Mi
komprenigis al sxi, ke se mi restus pli longe, -- povus, -- povus
okazi, -- kio ajn.
ROSMER
Tio do estas, kion vi diris kaj faris.
REBEKKA
Jes, Rosmer.
ROSMER
Estas _tio_, kion vi nomis agi.
REBEKKA
(kun rompita vocxo) Mi nomis gxin tiel, jes.
ROSMER
(iom poste) Cxu vi nun konfesis cxion, Rebekka?
REBEKKA
Jes.
KROLL
Ne cxion.
REBEKKA
(rigardas lin timigite) Kio plia estus?
KROLL
Cxu vi ne fine kredigis al Beate, ke estis necese, -- ne nur ke estis
pli bone, -- sed estis necese, pro vi kaj Rosmer, ke vi forirus
aliloken -- plej eble frue? -- Nu?
REBEKKA
(malrapide kaj malklare) Eble mi ankaux diris tion.
ROSMER
(falas en la apogsegxon apud la fenestro) Kaj tiu araneajxo el
mensogo kaj trompo sxi, -- la malfelicxa malsanulino, kredadis!
Kredis plene kaj fide! Tiel nesxanceleble! (rigardas al _Rebekka_)
Kaj neniam sxi turnis sin al mi. Neniam per unu vorto! Ho, Rebekka,
-- mi vidas en vi, -- tion _vi_ malkonsilis al sxi!
REBEKKA
Sxi estis ja enkapiginta, ke sxi, -- kia edzino seninfana, ne rajtis
esti cxi tie. Kaj sxi imagis, ke estas sxia devo al vi cedi la lokon.
ROSMER
Kaj vi, -- vi faris nenion por tiri sxin el tiu imagajxo?
REBEKKA
Ne.
KROLL
Vi plifortigis gxin, cxu? Respondu! Cxu vi ne faris?
REBEKKA
Sxi eble komprenis min tiel, mi pensas.
ROSMER
Nu ja, -- kaj por via volo sxi klinis sin en cxiuj aferoj. Kaj sxi
cedis la lokon. (eksaltas) Kiel povis -- kiel povis vi dauxrigi tiun
teruran ludon!
REBEKKA
Mi opiniis, ke estas elekto inter du vivoj, Rosmer.
KROLL
(severe kaj auxtoritate) Vi ne rajtis fari tian elekton!
REBEKKA
(impete) Sed cxu vi opinias, ke mi agadis kun malvarma, ruza animo!
Mi ne estis tia, en tiu tempo, kiel nun, rakontante kio okazis. Kaj
estas ja du specoj de volo en homo, mi pensas! Mi volis forigi Beate.
Iel. Sed mi neniam kredis, ke okazus. Cxe cxiu pasxo, kiun mi
kuragxis fari antauxen, estis kvazaux io kriis en mia interno: Nun ne
pluen! Ecx ne pasxon pluen! -- Kaj tamen mi ne _povis_ cxesi. Mi
_devis_ provi iometon ankoraux. Nur iometon. Kaj iomete pli -- kaj
cxiam iomete pli. Kaj fine _okazis_. -- Estas tiel, ke tiajxo okazas.
(mallonga pauxzo)
ROSMER
(al Rebekka) Kiel vi opinias, ke poste okazos por _vi_? Post tio cxi?
REBEKKA
Por mi povos okazi kio ajn. Ne multe gravas.
KROLL
Neniu vorto indikante penton. Vi eble neniun sentas?
REBEKKA
(malvarme, repusxante) Pardonu, sinjoro rektoro, -- tio estas afero,
kiu ne rilatas al aliuloj. Gxin mi prizorgos mem.
KROLL
(al _Rosmer_) Kaj kun tiu virino vi vivas sub la sama tegmento. En
intima rilato. (rigardas al la portretoj) Ho, -- tiuj, kiuj forpasis,
-- nun ili estus vidantaj!
ROSMER
Vi iros al la urbo, cxu?
KROLL
(prenas sian cxapelon) Jes. Plej eble frue.
ROSMER
(ankaux li prenas sian cxapelon) Mi do akompanos vin.
KROLL
Vi volas! Jes mi pensis, ke ni ne estus vin tute perdintaj.
ROSMER
Venu do, Kroll! Venu do!
(Ambaux eliras tra la antauxcxambro sen rigardi al _Rebekka_. Iom
poste _Rebekka_ iras singardeme al la fenestro kaj elrigardas inter
la floroj.)
REBEKKA
(parolas duonlauxte al si mem) Ne trans la ponton, ecx ne hodiaux.
Iras supre. Neniam transvenas la akvofalon. Neniam. (iras de la
fenestro) Nu ja! (aliras kaj tiras la sonorilsxnuron)
(Post iom _sinjorino Helseth_ envenas de dekstre.)
SINJORINO HELSETH
Kio estas, frauxlino?
REBEKKA
Sinjorino Helseth, bonvolu sercxi mian valizon de la subtegmento.
SINJORINO HELSETH
La valizon?
REBEKKA
Jes, la bruna valizo el foka felo, kiel vi scias.
SINJORINO HELSETH
Nu ja. Sed Dio gardu min, -- cxu la frauxlino volas vojagxi?
REBEKKA
Jes, -- nun mi volas vojagxi, sinjorino Helseth.
SINJORINO HELSETH
Kaj tiel subite kaj tuje!
REBEKKA
Tuj kiam mi pakis.
SINJORINO HELSETH
Nun mi neniam auxdis tiajxon! Sed la frauxlino certe revenos, mi
scias?
REBEKKA
Mi neniam plu revenos.
SINJORINO HELSETH
Neniam! Sed, bona Dio, kiel estos cxi tie en Rosmersholm, kiam
frauxlino West ne plu cxeestas? Nun estis ja tiel bone kaj afable por
la pastoro.
REBEKKA
Jes, sed hodiaux mi timigxis, sinjorino Helseth.
SINJORINO HELSETH
Timigxis! Jecxjo, pro kio?
REBEKKA
Jes, aspekte mi kaptis videton de blankaj cxevaloj.
SINJORINO HELSETH
De blankaj cxevaloj! Meze en taglumo!
REBEKKA
Ho, ili elkuras kaj frue kaj malfrue, -- la blankaj cxevaloj en
Rosmersholm. (sxangxas temon) Nu, -- do pri la valizo, sinjorino
Helseth.
SINJORINO HELSETH
Jes ja. La valizo.
(Ambaux eliras dekstre.)
KVARA AKTO
(La sidcxambro en _Rosmersholm_. Estas malfrua vespero. Lampo kun
sxirmilo super lumas sur la tablo. _Rebekka West_ staras apud la
tablo pakante kelkajn ajxetojn en valizon. Sxiaj mantelo, cxapelo kaj
la blanka krocxajxo pendas super la dorso de la sofo. _Sinjorino
Helseth_ envenas de dekstre.)
SINJORINO HELSETH
(parolas mallauxte kaj aspektas rezerveme) Jes, nun cxiuj ajxoj estas
portitaj elen, frauxlino. Ili staras en la kuireja koridoro.
REBEKKA
Bone. La veturigisto estas mendita, cxu?
SINJORINO HELSETH
Jes. Li demandas, kiam li estu cxi tie kun la cxaro.
REBEKKA
Mi opinias, ke cxirkaux la dekunua horo. La vaporsxipo foriros je
noktomezo.
SINJORINO HELSETH
(iom hezitanta) Sed pri la pastoro? Se li ne revenos hejmen gxis
tiam?
REBEKKA
Mi tamen forvojagxos. Se mi ne vidos lin, diru, ke mi skribos. Longan
leteron. Diru tion.
SINJORINO HELSETH
Jes, povas esti bone skribi. Sed bedauxrinda frauxlino, -- mi tamen
opinias, ke vi devus provi paroli kun li ankorauxfoje.
REBEKKA
Eble tio. Aux eble tamen ne.
SINJORINO HELSETH
Ne, -- imagu ke mi travivu tion cxi, -- tion mi neniam imagis!
REBEKKA
Kion vi do imagis, sinjorino Helseth?
SINJORINO HELSETH
Ho, mi pensis, ke pastoro Rosmer estus pli fidinda viro ol tio cxi.
REBEKKA
Pli fidinda?
SINJORINO HELSETH
Jes tion mi efektive diras.
REBEKKA
Sed, kara, kion vi per tio aludas?
SINJORINO HELSETH
Mi pensas, kiel vere kaj gxuste estas, frauxlino. Li ne liberigus sin
el tio en _tia_ maniero, ne.
REBEKKA
(rigardas sxin) Auxskultu nun, sinjorino Helseth. Diru al mi honeste
kaj sincere, -- kial, pensas vi, ke mi forvojagxos?
SINJORINO HELSETH
Je Dio, certe estas necese, frauxlino. Nu ja, nu ja! Sed mi opinias,
ke ne estas gxentile farita de la pastoro. Mortensgard havis ja
ekskuzon, li. Cxar sxi havis ja edzon en vivo. Kaj _tiuj_ du ne
povis geedzigxi, spite al iu volo. Sed vidu la pastoron, li -- hm!
REBEKKA
(kun rideto) Cxu vi imagus tiajxon inter mi kaj pastoro Rosmer?
SINJORINO HELSETH
Neniam je la mondo. Nu, mi pensas, -- ne antaux hodiaux.
REBEKKA
Sed hodiaux do --?
SINJORINO HELSETH
Nu, -- post cxiuj infamajxoj, kiujn homoj diras, ke estas pri la
pastoro en la gazetoj, mi --
REBEKKA
Aha!
SINJORINO HELSETH
Cxar estas mia opinio, ke tiu viro, kiu povas transiri al la religio
de Mortensgard, li estas, je Dio, kredinda al kio ajn.
REBEKKA
Nu, povas esti. Sed mi do? Kion vi diras pri mi?
SINJORINO HELSETH
Ho tamen, frauxlino, -- pri vi ne estas multe direnda. Certe ne estas
facile por soleca virino kontrauxstari, mi pensas. -- Ni estas ja
cxiuj homoj, -- frauxlino West.
REBEKKA
Vera vorto, sinjorino Helseth. Cxiuj estas ni homoj. -- Por kio vi
auxskultas?
SINJORINO HELSETH
(mallauxte) Ho, Jecxjo, -- jen mi pensas ke li venas gxuste precize.
REBEKKA
(skuigxas) Do tamen --! (decide) Nu jes. Do tiel estu.
(_Johannes Rosmer_ envenas de la antauxcxambro.)
ROSMER
(vidas la vojagxvestajxojn, turnas sin al _Rebekka_ kaj demandas)
Kion tio cxi signifas?
REBEKKA
Mi forvojagxos.
ROSMER
Tuj?
REBEKKA
Jes. (al sinjorino _Helseth_) Do je la dekunua.
SINJORINO HELSETH
Bone, frauxlino. (sxi eliras dekstre)
ROSMER
(post mallonga pauxzo) Kien vi forvojagxos, Rebekka?
REBEKKA
Norden per la vaporsxipo.
ROSMER
Norden? Kion vi faros tie norde?
REBEKKA
Mi ja venis de tie.
ROSMER
Sed tie norde vi ja havas nenion por fari nun.
REBEKKA
Ecx ne cxi tie.
ROSMER
Kion vi pensas entrepreni?
REBEKKA
Mi ne scias. Mi nur volas fari finon al la afero.
ROSMER
Fari finon?
REBEKKA
Rosmersholm rompis min.
ROSMER
(atentigxas) Vi diras --?
REBEKKA
Rompis min en pecojn. -- Mi havis fortan, kuragxan volon, kiam mi
venis cxi tien. Nun mi estas subjugita sub fremdan legxon. -- De nun
mi ne kredas, ke mi ion pli kuragxos fari.
ROSMER
Kial ne? Kia legxo estas tiu, pri kiu vi diras, ke --?
REBEKKA
Kara, ni ne parolu pri _tio_ nun. -- Kio do okazis inter vi kaj la
rektoro?
ROSMER
Ni repacigxis.
REBEKKA
Nu do. Rezultis do en tio.
ROSMER
Li kolektis nian tutan rondon amikaran cxe si. Ili evidentigis por
mi, ke la laboro por nobligi la animojn, -- tute ne konvenas al mi.
-- Kaj estas ja en si mem senespera. -- Mi lasas tion kusxi.
REBEKKA
Nu jes, -- eble estas pli bone tiel.
ROSMER
Cxu vi nun _tion_ diras? Cxu vi _nun_ havas _tiun_ opinion?
REBEKKA
Mi venis al tiu opinio. Dum la lastaj kelkaj tagoj.
ROSMER
Vi mensogas, Rebekka.
REBEKKA
Mensogas --!
ROSMER
Jes, vi mensogas. Vi neniam kredis pri mi. Neniam vi kredis, ke mi
estus viro por lukte konduki la aferon al venko.
REBEKKA
Mi kredis, ke ni du kune kapablus.
ROSMER
Ne vere. Vi kredis, ke vi mem povus fari ion grandan en la vivo. Ke
vi povus uzi min por tio, kion vi volis ebligi. Ke mi povus servi al
viaj celoj. _Jen_ kion vi kredis.
REBEKKA
Auxskultu nun, Rosmer --
ROSMER
(eksidas peze en la sofon) Ho lasu! Mi nun vidas la fundon de cxio.
Mi estis kiel ganto en viaj manoj.
REBEKKA
Auxskultu nun, Rosmer. Ni priparolu tion. Estas la lasta fojo.
(eksidas sur segxon apud la sofo) Mi intencis skribi al vi pri cxio,
-- kiam mi estus reveninta norden. Sed eble estas pli bone, ke vi
auxdu tuj.
ROSMER
Cxu vi havas ankoraux pli por konfesi?
REBEKKA
La granda restas.
ROSMER
Kio granda?
REBEKKA
Tio, kion vi neniam komprenetis. Tio, kio donas kaj lumon kaj ombron
al cxio cetera.
ROSMER
(skuas la kapon) Mi nenion komprenas el tio.
REBEKKA
Estas vero, ke mi eljxetis miajn retojn por gajni akceson cxi tie en
Rosmersholm. Cxar mi pensis tiel, ke mi certe sukcesus cxi tie. Iel
-- komprenu.
ROSMER
Vi ja sukcesis okazigi, kion vi volis.
REBEKKA
Mi kredas, ke mi povus okazigi kion ajn -- tiam. Cxar tiam mi
ankoraux havis mian kuragxan, liberan volon. Mi ne atentis
konsiderojn. Ne rilatojn por kiuj elvojigxi. -- Sed jen venis la
komenco de _tio_, kiu rompis mian volon -- kaj timigis min tiel
bedauxrinde por la tuta vivo.
ROSMER
Kio venis? Parolu, por ke mi komprenu.
REBEKKA
Tiam obsedis min, -- tiu sovagxa, nesubigebla avido --. Ho, Rosmer
--!
ROSMER
Avido? Vi --! Al kio?
REBEKKA
Al vi.
ROSMER
(volas eksalti) Kio estas!
REBEKKA
(haltigas lin) Restu sidanta, kara. Nun vi auxdu pli.
ROSMER
Kaj vi volas diri -- ke vi amis min -- tiel!
REBEKKA
Sxajnis al mi, ke devus nomigxi ami -- tiam. Sxajnis al mi, ke tio
estis amo. Sed ne estis. Estis kiel mi nun al vi diras. Estis
sovagxa, nesubigebla avido.
ROSMER
(pene) Rebekka, -- cxu vere estas vi mem, -- vi -- vi, pri kiu vi
sidas rakontante!
REBEKKA
Jes, kion vi imagas, Rosmer!
ROSMER
El tio, -- sub la potenco de tio vi do -- vi do _agis_, kiel vi tion
nomas.
REBEKKA
Estis super mi kiel ventego cxe la maro. Estis kiel unu el la
ventegoj, kiujn ni dumvintre havas tie norde. Gxi prenas vin, -- kaj
portas vin kun si, -- kien ajn longe. Neniu ideo pri kontrauxstaro.
ROSMER
Kaj gxi forblovis la bedauxrindan Beate en la akvofalon.
REBEKKA
Jes, cxar tiam estis kvazaux lukto sur la boatkilo inter Beate kaj
mi.
ROSMER
Vi vere estis la plej forta en Rosmersholm. Pli forta ol Beate kaj mi
kune.
REBEKKA
Mi konis vin tiom, ke mi sciis, -- al vi neniu vojo estis pasebla,
antaux ol vi estus liberigxinta kaj en rilatoj -- kaj en spirito.
ROSMER
Sed mi ne komprenas vin, Rebekka. Vi -- vi mem, -- via tuta konduto
estas por mi nesolvebla enigmo. Nun mi ja estas libera, -- kaj en
spirito kaj en rilatoj. Vi nun staras cxe la celo, kiun vi unue metis
antaux vin. Kaj nun tamen --!
REBEKKA
Neniam mi estis pli fora de la celo ol nun.
ROSMER
-- kaj tamen, mi diras, -- kiam hieraux mi demandis vin, -- petis
vin: farigxu mia edzino, -- tiam vi kriis en teruro, ke povus neniam
okazi.
REBEKKA
Mi ekkriis en malespero.
ROSMER
Kial? Cxar Rosmersholm sxtelis miajn fortojn. Cxi tie mia kuragxa
volo tondigxis. Kaj kripligxis! Tiu tempo nun forpasis por mi, kiam
mi riskus kuragxi kion ajn. Mi perdis la kapablon agi, Rosmer.
ROSMER
Diru do kiel tio venis.
REBEKKA
Venis per la vivo kune kun vi.
ROSMER
Sed kiel? Kiel?
REBEKKA
Kiam mi sidis sola kun vi cxi tie, -- kaj vi farigxis vi mem --
ROSMER
Jes, jes?
REBEKKA
-- cxar vi neniam plene estis vi mem dum Beate vivis --
ROSMER
Bedauxrinde, vi pravas.
REBEKKA
Sed kiam mi povis vivi kune kun vi cxi tie, -- en silento, -- en
soleco, -- kiam vi senpere donis al mi cxiujn viajn pensojn, -- cxiun
animstaton, tiel dolcxe kaj bele, kiel vi sentis gxin, -- _tiam_ la
granda sxangxo okazis. Iom post iom, -- komprenu. Preskaux
nerimarkeble, -- sed fine tiel superfortige. Gxuste al la fundo de
mia animo.
ROSMER
Ho, kion do tio signifas, Rebekka!
REBEKKA
Cxio alia, -- tiu malbela, sensoebria avido, gxi forigxis tre foren,
tre foren de mi. Cxiuj tiuj ekzaltitaj potencoj rezignis silente.
Mallevigxis anima ripozo super min, -- silento kvazaux de birdroko
sub la meznokta suno norde cxe ni.
ROSMER
Diru pli. Cxion kion vi scias diri.
REBEKKA
Ne estas multe pli. Estas nur _tio_, ke amo burgxonis en mi. La
granda, rezignanta amo, kiu kontentigxas de la kunvivo, tia kia gxi
estis inter ni du.
ROSMER
Ho, se mi nur scietis eron de tio!
REBEKKA
Plej bone kiel estas. Hieraux, -- kiam vi demandis min, cxu mi volus
farigxi via edzino, -- mi gxojkriis --
ROSMER
Jes, cxu ne, Rebekka! Tiel sxajnis al mi.
REBEKKA
Momenton, jes. En memforgeso. Cxar estis mia antauxa brava volo, kiu
estis sin denove liberiganta. Sed nun gxi ne plu havas potencon, --
kun la tempo, ne.
ROSMER
Kiel vi klarigas tion, kio okazis en vi?
REBEKKA
Estas la vivkoncepto de la Rosmer-parencaro, -- aux almenaux _via_
vivkoncepto, -- kiu infektis mian volon.
ROSMER
Infektis?
REBEKKA
Kaj malsanigis gxin. Sklave ligis gxin sub legxoj, kiuj ne validis
por mi. Vi, -- la vivo kune kun vi, -- nobeligis mian animon --
ROSMER
Ho, cxu tion mi kuragxus kredi!
REBEKKA
Senriske vi povas tion kredi. La rosmera vivkoncepto nobeligas. Sed
-- (skuas la kapon) -- sed, -- sed --
ROSMER
Sed? Nu?
REBEKKA
-- sed gxi mortigas la felicxon.
ROSMER
Cxu jenon vi diras, Rebekka?
REBEKKA
Almenaux por mi.
ROSMER
Jes, sed cxu vi _tion_ tiel certe scias. Se mi nun denove demandus
vin --? Petegus vin --
REBEKKA
Ho, kara, -- neniam plu parolu pri tio! Neeblas --! Jes, cxar _sciu_,
Rosmer, ke mi havas -- pasintecon malantaux mi.
ROSMER
Ion pli ol vi jam rakontis?
REBEKKA
Jes. Ion alian kaj pli gravan.
ROSMER
(kun rideto) Cxu ne estas strange, Rebekka. Imagu, ke suspekto de
tiajxo foje tangxis min.
REBEKKA
Cxu! Kaj tamen --? Tamen? --
ROSMER
Mi neniam fidis gxin. Mi nur ludis kun gxi, -- tiel en la imago,
komprenu.
REBEKKA
Se vi postulas, mi tuj diros ankaux tion.
ROSMER
(deturnante) Ne, ne! Ecx ne vorton volas mi scii. Kio ajn kio gxi
estas, -- mi havas forgeson por gxi.
REBEKKA
Sed mi ne.
ROSMER
Ho, Rebekka --!
REBEKKA
Jes, kara, -- _tio_ estas ja la terurajxo, ke nun, kiam ofertigxas al
mi la felicxon de la vivo per plenaj manoj, -- nun mi farigxis tia,
ke mia propra pasinteco baras min.
ROSMER
Via pasinteco estas morta, Rebekka. Gxi ne plu tenas prenon sur vi,
-- neniun konekson kun vi, -- tia kia vi _nun_ estas.
REBEKKA
Ho, kara, estas ja nuraj parolturnigxoj. Cxu pri la senkulpeco? De
kie mi prenu _gxin_?
ROSMER
(peze) Jes, jes, -- la senkulpeco.
REBEKKA
La senkulpeco, jes. En gxi estas la felicxo kaj la gxojo. Estas ja
_tiu_ dogmo, kiun vi volis vivigi en cxiuj tiuj estontaj nobelaj
homoj --
ROSMER
Ho, ne memorigu min pri _tio_. Estis ja nur duono de revo, Rebekka.
Tro rapida ideo, pri kiu mi mem ne plu kredas. -- La homoj ne lasas
sin nobeligi de ekstere.
REBEKKA
(mallauxte) Ne tra la silenta amo, cxu?
ROSMER
(penseme) Jes, -- estas ja _tio_ kio estus la granda, la plej belega
en la tuta vivo, mi pensas. -- Se tiel estus. (tordas sin en
maltrankvilo) Sed kiel mi scios pri tio? Gxisfunde?
REBEKKA
Vi ne kredas min, Rosmer, cxu?
ROSMER
Ho, Rebekka, kiel _povas_ mi plene kredi vin? Vin, kiu kasxadis kaj
sekretigis tiom ege! -- Nun vi malkasxigas tion kroman. Cxu kusxas
celo sube, -- diru malkasxe. Cxu vi eble volas tiel ion gajni. Mi
deziras ja fari por vi, kion mi povas.
REBEKKA
(tordas la manojn) Ho, tiu mortiga dubo --! Rosmer, -- Rosmer --!
ROSMER
Jes, cxu ne terure? Sed mi ne povas malhelpi. Neniam mi transvenos
por liberigi min de la dubo. Neniam scios certe, ke mi havas vin en
plena kaj pura amo.
REBEKKA
Sed cxu ne estas io interne en vi mem, kiu atestas, ke okazis
transformo! Kaj ke la transformo okazis pere de vi, -- pere de vi
sole!
ROSMER
Ho, kara, -- mi ne plu kredas pri mia kapablo transformi homojn. Mi
ne plu kredas je mi mem en kiu ajn afero. Mi nek kredas je mi nek je
vi.
REBEKKA
(rigardas lin sombre) Kiel vi do povas vivi la vivon.
ROSMER
Mi ne mem komprenas. Mi ne komprenas. Mi kredas, ke mi ne _povas_
vivi. -- Kaj mi ja ankaux ne scias pri tiu afero en la mondo por kiu
valorus vivi.
REBEKKA
Ho, la vivo, -- gxi renovigxas. Ni tenu nin al tio, kara. -- Suficxe
frue ni eliros.
ROSMER
(eksaltas maltrankvila) Do redonu al mi la kredon! La kredon je _vi_,
Rebekka! La kredon je via amo! Ateston! Ateston mi volas havi!
REBEKKA
Ateston? Kiel mi donu al vi ateston --!
ROSMER
Vi _devas_! (iras trans la plankon) Mi ne eltenas tiun solecan, --
tiun teruran malplenecon, -- tiun, -- tiun --
(Oni frapas forte sur la antauxcxambra pordo.)
REBEKKA
(eksaltas el la segxo) Ah, -- cxu vi auxdis!
(La pordo malfermigxas. _Ulrik Brendel_ envenas. Li surhavas
manumcxemizon, nigran surtuton kaj bonajn botojn ekstere de la
pantalono. Cetere li estas vestita kiel la antauxan fojon. Li
aspektas konfuze.)
ROSMER
Ho, cxu estas vi, sinjoro Brendel!
BRENDEL
Johannes, mia knabo, -- mi salutas vin -- adiaux!
ROSMER
Kien vi iros tiel malfrue?
BRENDEL
Malsupren la deklivon.
ROSMER
Kiel --?
BRENDEL
Nun mi iros hejmen, mia karega lernanto. Mi spertas hejmveon post la
granda nenio.
ROSMER