[XXIV.] Twaalf dagen lang lag het lijk van den ongelukkigen Hector voor
Achilles’ tent in het stof, en elken dag sleurde deze hem, aan zijn
wagen gebonden, om den grafheuvel van zijn vriend; maar de goden
beschermden met liefderijke zorg den doode tegen verderf en verminking.
Eindelijk geboden zij Achilles het lichaam aan de bloedverwanten uit te
leveren en bevalen Prìamos zich met een wagen, beladen met rijke
geschenken, naar de legerplaats der Grieken te begeven om het lijk van
zijn zoon los te koopen. Door nachtelijke duisternis beschut en veilig
geleid door Hermes, kwam hij bij Achilles’ tent aan. Deze had juist
zijn avondmaaltijd geëindigd en zat nog aan tafel op eenigen afstand
van zijn vrienden; toen trad de oude koning ongemerkt binnen, wierp
zich plotseling voor den verbaasden jongeling op de knieën en kuste de
handen, die hem zooveel leed hadden toegevoegd.
„Achilles,” zoo sprak hij, „o, gedenk uw vader, die, door ouderdom
gekromd, misschien door vijandelijke naburen wordt bedreigd, en
hulpeloos is als ik. Maar hem blijft de hoop over, dat hij eens zijn
geliefden zoon behouden naar huis ziet terugkeeren; ik echter mis elken
troost. Vijftig zonen bezat ik, toen de Grieken in mijn land kwamen; de
meesten daarvan heeft de oorlog mij ontroofd, en den eenigen, die in
staat was de stad te beschermen, mijn Hector, hebt gij me verslagen!
Hem kom ik thans lossen tegen rijkelijk losgeld. Eer de goden,
Achilles, heb medelijden met mij, gedenk uw eigen vader! Ik ben uw
medelijden nog meer waard dan hij, want ik lijd wat geen sterveling
leed: ik druk de hand aan mijn lippen, die mijn zonen heeft gedood.”
De jonge held, voor wien de zwaar beproefde grijsaard klagend in het
stof lag, was diep geroerd; met afgewend gelaat weende hij om zijn
vader, dien hij nimmer zou terugzien, maar ook om Patroclos, den
gestorven vriend. Plotseling sprong hij op, hief den ouden man uit het
stof en sprak: „Arme ongelukkige, waarlijk veel leed hebt gij
ondervonden. Hoe echter hebt gij het durven wagen hierheen te komen
onder het oog van hem, die uw zoon heeft verslagen! Gij hebt nog stalen
moed! Thans echter, zet u neer en laat ons het verdriet vergeten;
weeklacht baat toch niet meer. Zoo is nu eenmaal het lot der menschen;
twee vaten staan in de woning van Zeus, het eene met onheil gevuld, het
andere met de zegeningen van het geluk; wien de goden hun gaven
dooreengemengd schenken, die heeft nu eens ramp- dan voorspoed; maar
wien zij slechts ongeluk toedeelen, dien stooten zij in een poel van
jammer en ellende. Zoo schonken de goden aan Peleus, mijn vader,
heerlijk geluk; toch deelde een godheid ook hem groote rampen toe, want
hij kreeg slechts een eenigen zoon, die hem de dagen van zijn ouderdom
niet kan verlichten, want ver weg zit ik hier voor Troje en breng
droefheid over u en uw kinderen. En ook u, grijsaard, prezen de
menschen eens gelukkig om uw macht en uw rijkdom en uw bloeiende zonen,
maar thans hebben de onsterfelijke goden u grievend leed beschoren.
Draag het manlijk en jammer niet zoo; de weeklacht wekt de dooden
niet!”
„Noodig mij niet tot zitten,” antwoordde de grijsaard, „zoolang Hector
in uw tent onbegraven ligt. Lever hem mij uit, en neem onmetelijk
losgeld!” Met droeven blik sprak de jongeling: „Wees gerust, eerwaarde
oude; ik zelf toch heb het voornemen hem u af te staan. Zeus heeft het
mij bevolen.” Daarop snelde hij naar buiten, liet de geschenken afladen
en het lijk van Hector op den wagen leggen, nadat het was gewasschen,
gezalfd en in lijnwaad gewikkeld. Teruggekeerd in de tent, zette hij
zich weder tegenover den koning en sprak: „Uw zoon is losgekocht;
morgen, zoodra Eoos aan den hemel verschijnt, kunt gij hem zien en naar
huis voeren; nu evenwel willen wij den maaltijd gedenken.” Na het maal
sprak Prìamos: „Laat mij nu gaan rusten, edele held; want sedert mijn
zoon in uw handen viel, hebben mijn oogen zich niet gesloten, maar,
gefolterd door smart, heb ik mij gewenteld in het stof van mijn hof en
eerst heden kwam weer vleesch en wijn over mijn lippen.” Achilles liet
zijn gast buiten in de hal een leger bereiden, opdat hij in het vroege
morgenuur zou kunnen vertrekken. Daarop stond hij hem voor de
begrafenis van zijn zoon nog een wapenstilstand van elf dagen toe, nam
toen de rechterhand van den grijsaard in de zijne en liet hem ter ruste
gaan. De jonge held, in zijn toorn zoo wreed en onmenschelijk, was na
de hevige ontroering van de laatste dagen, door den aanblik van den
ongelukkigen grijsaard en door de herinnering aan zijn eigen vader,
achtergebleven in het verre vaderland, zacht en vriendelijk geworden;
zijn ziel was gelouterd en had zich weer geopend voor zachtere
aandoeningen. Hij waardeerde nu den heldenmoed van zijn vijand en
leverde hem uit ter eervolle begrafenis.
Pas daagde het in het Oosten, toen Prìamos met het lijk van zijn zoon
naar de stad terugkeerde. Reeds vóór de poort kwamen de Trojanen hem
tegemoet; Andròmache en Hécabe snelden op den wagen toe, en legden
weeklagend haar handen op het hoofd van den doode. En spoedig verdrong
van alle zijden het volk zich om de treurige groep, zoodat het voertuig
slechts langzaam en met moeite zich voortbewoog naar het koninklijk
paleis. Daar werd het lijk op een prachtig rustbed neergelegd; terzijde
stonden zangers en hieven den treurzang aan, waarin zich de
jammerkreten der klaagvrouwen mengden.
Negen dagen lang voerden de Trojanen een onmetelijke hoeveelheid hout
aan uit de bosschen en bouwden in de vlakte voor de stad een
torenhoogen brandstapel. Den tienden dag was alles gereed, en onder
luide weeklachten werd Hector’s lijk op de houtmijt gelegd en verbrand.
Daarop verzamelden broeders en strijdmakkers het onverteerde gebeente
en borgen het in een gesloten, gouden kist, die met purperen lijnwaad
omwikkeld in het gedolven graf werd neergelaten. Reusachtige
steenblokken dekten de groeve, terwijl bovendien een grafheuvel werd
opgeworpen. Hierna keerde de volksmenigte naar de stad terug en een
feestelijk lijkmaal in het paleis van Prìamos was het laatste eerbewijs
aan den edelen Hector bewezen.