[_Compositio inter ecclesiam Burgi et Giraldum Basteti dominum
Crusseoli_][A].
NOVERINT universi presentes litteras inspecturi, quod anno Domini M^{o}
CC^{o} XXX^{o} VIIJ^{o}, XV kalendas junii, cum controversia esset inter
ecclesiam Sancti Petri de Burgo Valentie ex una parte, & Giraldum Basteti
ex altera, super portu Rodani Valentie: ecclesia siquidem asserebat se
habere in dicto portu medietatem tocius dominii & totum vilanatgium, quod
Giraldus Basteti neguabat, & econtra petendo dicebat medietatem tocius
dominii & tres partes tocius vilanagii ad se pertinere. Tandem vero post
multas altercationes dicta controversia, mediantibus Aquino & W^{o} de
Væsco canonicis Valentinis, auditis utriusque partis racionibus hinc inde
propositis & diligenter inspectis, de prudentum virorum consilio, assensu &
voluntate utriusque partis sopita est amicabiliter in hunc modum. Ecclesia
habebit libere & absolute perpetuis temporibus duas partes tocius dominii &
duas partes tocius vilanagii portus predicti undique: qui portus
protenditur ex utraque parte riparum a manso Saramandorum usque al Meias; &
duas partes omnium proventuum & tocius alterius commodi, in omnibus que
ratione portus vel usuatgii[1] portus obvenient, vel alio modo possunt vel
debent ratione portus vel usuatgii portus obvenire, percipiet & habebit
pacifice & quiete, & duas partes expensarum omnium comuniter faciet bona
fide. Giraldus Basteti vero habebit terciam partem dominii dicti portus &
terciam partem tocius vilanagii tantum, & terciam partem omnium proventuum
& tocius alterius commodi, in omnibus que ratione portus vel usuatgii
portus obvenient..., percipiet & habebit pacifice & quiete, & terciam
partem omnium expensarum faciet communiter bona fide; & dictus portus
communiter bona fide debet locari & conductori plus offerenti locabitur,
unius partis cujuslibet contradictione non obstante. Et est sciendum quod
ecclesia dedit Giraldo Bastet quingentos solidos, & Basteto filio suo[2]
centum solidos Viennenses, quos Arnaldus Ruffi procurator dicte ecclesie
nomine ejusdem ecclesie plene persolvit & numerando peccuniam satisfecit
utrique, & de dictis quingentis & centum solidis tenuerunt se plenarie pro
paccatis, ecclesiam nichilominus & alios qui super hoc tenebantur eisdem
pro ecclesia absolventes. Renunciantes expressim exceptioni non numerate
peccunie & non soluti precii, & si quid juris seu requisitionis dictus
Giraldus in dictis duabus partibus portus habebat tam in dominio quam in
vilanagio vel videbatur habere, totum dedit dicte ecclesie, remisit penitus
& guerpivit, & in eandem ecclesiam transtulit; promittens per sollempnem
stipulationem per se & suos successores Malleno de Podio Bosone priori
recipienti nomine ecclesie, quod ipse Giraldus vel sui nichil facient per
quod dicte due partes ecclesie possint deteriorari, & quod nullo modo,
nullo tempore ecclesiam vel homines qui in portu erunt nomine ecclesie
decetero inquietent vel turbent vel molestare presumant, vel aliquam aliam
per se vel per alios inferant violentiam. Hoc idem totum per stipulationem
sollempnem promisit Mallenus prior Giraldo Bastet nomine ecclesie & mandato
capituli. Et ita de omnibus querimoniis quas super dicto portu hinc inde ad
invicem faciebant pax est & concordia facta, amicabili compositione
interveniente; quam pacem seu compositionem seu ordinationem se
inviolabiliter observaturos & nullo modo, nullo tempore contra venturos
predicti prior & capitulum, & Giraldus Basteti & Aldebertus frater ejus, &
Bastetus filius ejusdem Giraldi, tactis sacrosanctis Evangeliis juraverunt,
dictam compositionem omologando. Actum in camera W. de Væsco, presentibus
testibus Malleno priore, Ademaro cellarario, Guiguone Eruis, W. Chapairon,
Arnaldo Ruffo, canonicis dicte ecclesie; W. Chastel capellano de Subdione,
Guichardone clerico, W. Gualbert, Bertrando del Vilar militibus; Arberto
bajulo de Cruciolo, Poncio Ao^{s} Giraudo de Salis, Petro Ruffo, W. de
Cruciolo &. pluribus aliis. Nos vero J., Dei miseratione sancte Viennensis
ecclesie vocatus archiepiscopus, apostolice Sedis legatus, hanc presentem
compositionem, pacem seu ordinationem aprobamus &. eidem auctoritatem ad
utriusque partis instanciam inpertimur, & ad majorem firmitatem & memoriam
perpetuis temporibus obtinendam presentes litteras sigilli nostri munimine
fecimus roborari; & Nos M. prior & capitulum ad eandem firmitatem perpetuam
obtinendam, presentem cartam sigillo ecclesie Sancti Petri de Burguo
(_sic_) fecimus communiri; & Nos Giraldus Basteti, ut perpetuis temporibus
presens compositio robur & firmitatem obtineat, huic presenti carte
sigillum nostrum apponi fecimus; & Nos W^{us} electus Valentinus, ad preces
utriusque partis, presentem cartam fecimus sigilli nostri munimine
roborari.
[A] Reproduction de l'original, charte partie A-E; les quatre sceaux sont
encore pendants dans l'ordre suivant: l'archevêque de Vienne, l'évêque de
Valence, le chapitre du Bourg, Giraud Bastet. Le dos porte une analyse
reproduite avec le texte dans l'_Invent. rais_. (f^{o} 42, sous la cote n.
23): _Bona compositio & concordia facta per eccl. Burgi cum Gir. Basteti
dom. Cruceoli, super portu Rodani; & pertinent ecclesie due partes &
tercia ... dom. Cruceoli, & non debent molestari illi de ecclesia a
Giraldo, & si que expense fierent..., & debet locari communiter portus plus
offerenti_ etc.; & cette note: _mansus Saramandorum est grangia cum
pertinentiis Gononi de Laone_. Une expédition de cette charte fut délivrée
le 27 juin 1384; voici un extrait de ce _Vidimus de facto portus_:
In Xpisti nomine, amen. Nos Johannes de Bello Castro, canonicus
ecclesie Valentinensis, utroque jure bacallarius, regens officium
officialatus Valentie pro reverendo in Xpisto patre & domino dom. A.
de Saluciis sancte Romane ecclesie cardinali, administratore
ecclesiarum, comittatuum & episcopatuum Valentinen. & Diensis, notum
facimus ... quod nos vidimus, tenuimus ... quoddam prima facie publ.
instrumentum, inpendentibus quatuor sigillis cera alba sigillatum,
sanum..., nobis per vener. & circumsp. virum dom. dom. Durandum
Champelli priorem secularem ecclesie Sancti Petri de Burgo Valentie
exhibitum ... cujus tenor est talis:... quod quidem instrumentum,
nos..., sedentes pro tribunali more majorum nostrorum in curia ven.
capituli Valentin. super quadam catreda super qua sedere elegimus...,
transcribi jussimus ... Acta fuerunt hec in curia dicti ven. capituli
Valentin., die XXVII^{a} mensis junii, indictione VII^{a}, anno Domini
M^{o} CCC^{o} ottuagesimo quarto, testibus presentibus dom. Johanne
Dodoti & Johanne Boreya, presbiteris Valentie; ego vero Petrus de
Gado, de Alesio Valent. dioc. clericus, notarius publ. & curie Valent.
juratus....
[1] _Usagium_, redevance, prestation coutumière.
[2] C'est le Giraud Bastet, II^{e} du nom, du P. ANSELME (_Hist. gen._, t.
III, p. 702).
* * * * *