XXXII. 4 décembre 1223.

[_Bertrandi Diensis electi pronuntiatio inter ecclesiam de Burgo et

Chabertum Pilosi_][A].

B. Dei gratia Diensis electus[1], omnibus ad quos littere iste pervenerint,

salutem in Domino. Ad noticiam omnium volumus pervenire, quod Chatbertus

Pilosi, occasione quarumdam litterarum quas obtinuerat a domino Portuensi

apostolice Sedis legato, proponebat assignationem quorumdam reddituum

ecclesie Sancti Petri de Burgo sibi factam fuisse ab eo, videlicet quartam

partem in portu Rodani quam nos tenebamus quondam ab ecclesia Sancti Petri

de Burgo, & mansum Garnerii cum decimis & omni proventu quem ibidem

percipiebat predicta ecclesia; & econtra canonici de Burgo multiplici

ratione se defendebant. Tandem in nos compromiserunt, hinc inde prestito

sacramento ut nostre diffinitioni starent & mandato; & pro parte sua

iuravit Chatbertus Pilosi, & ex parte ecclesie iuraverunt hoc idem W.

Arnaldi, Girbertus, Jo. de Tolosa, W. de Cleriaco maior, Chatbertus de

Alexiano, W. Cell(erarius), W. de Cleriaco minor, Vgo Richardi, Petrus de

Belregart, canonici. Qui, inquam, eorum recepto sacramento, diffinimus in

hunc modum: Chatbertus Pilosi reddidit litteras domini legati in manu

nostra, quas obtinuerat de hujusmodi beneficiis, & renuntiavit omnibus

litteris & omni auxilio quod obtinuerat a legato, ipse vel alius pro eo sub

hujusmodi beneficiis obtinendis. Econtra ecclesia, quia litteras suas ad

manum non habebat, debuit litteras suas reddere ex mandato nostro in manu

prefati Girberti, ut ipse easdem corrumperet vidente Chatberto Pilosi, &

ecclesia de mandato nostro eidem C(hatberto) assignavit mansum Garnerii cum

dominio & decimis, denariis & aliis omnibus redditibus eidem manso

pertinentibus, exceptis sex modiis[2] vini qui sunt de super augmentis que

fecerant possessores qui sunt ecclesie; & quarta pars portus Rodani quam

nos solebamus tenere a predicta ecclesia, est ecclesie in perpetuum sine

omni contradictione Chatberti: una tamen pea[3], quam tenebat Girbertus in

manso Garnerii, ab exactione Chatberti Pilosi inmunis erit; & preterea

precepimus quod xl. solidi, qui expensi fuerant a quibusdam ecclesie

canonicis pro litteris obtinendis, a procuratoribus ecclesie reddantur

ipsis canonicis, omni occasione postposita. Hec omnia precepimus sub

sacramento nobis exhibito, ut ab utraque parte fideliter teneantur sine

omni dolo & fraude, prout melius & sanius potest intelligi & litteras

ipsius Chatberti de voluntate ipsius corrupimus, ne aliquid ecclesie

preiudicium generarent. Precepimus etiam sub eodem sacramento quod, si

prior hanc compositionem vellet infringere, canonici predicti essent cum

Chatberto & partem eius foverent. Sane prefati canonici promiserunt sub

sacramento specialiter prestito nobis consentientibus, ut si aliquid esset

datum ecclesie pro anniversariis mortuorum vel acquisitum ex denariis qui

dantur pro eis vel inposterum daretur vel acquireretur, nulli decetero

detur in beneficium neque aliquis canonicorum sibi petat dari vel alii,

immo petentibus contradicat. Hoc idem dictum est de his que nunc temporis

tenent canonici datis vel acquisitis pro anniversariis mortuorum, ut nulli

in beneficium tribuantur si ad communiam devenerint, defunctis canonicis

vel religionem ingressis, nisi forte ille qui dederit voluerit dare in

beneficium alicui. Facta fuerunt hec, anno Domini M^{o} CC^{o} XXIII^{o},

pridie nonas decembris, in presentia testium: B. Monetarii, prioris de

Castro Dupplo, Vgonis de Stella, canonici Valentini, Galberti & W. de

Belregart junioris, militum, in domo nostra apud Valentiam, in camera

inferiori. Et ne supra dicta aliquorum malicia processu temporis valeant

perturbari, presens carta ad preces predictorum sigilli nostri est firmo

munimine insignita.

[A] Transcription de l'original, parch. de 38 lig. coté XXXVII, qui porte

au dos une analyse que nous croyons inutile de reproduire.

[1] Le siége de Die devait être vacant le 3 sept. 1223, date du décret des

chanoines de cette église contre les meurtriers de leur évêque (COLUMBI,

_Opusc. var._, p. 298). Bertrand, simple élu de Die dans cette charte, dont

le sceau portait cette légende: [sigillum] _Bertrandus ele_CTVS D_i_ENSIS,

était encore évêque en 1235. Il eût un autre sceau qui le représente en

pied, vêtu de ses habits pontificaux, avec cette légende: [sigillum]

S.BERTRANDI.DIENSIS.EPISCOPI.; & une bulle, que nous reproduisons dans la

publication du _Cartulaire_ qu'il fit rédiger en mars 1230 (ms. Biblioth.

impér.).--N'oublions pas qu'un Bertrand d'Étoile (_de Stella_) a figuré

comme chanoine du Bourg en 1214 (ch. XX & XXI).

[2] Le _muid_ était une mesure de capacité très-variable selon les

localités: pour les liquides, il valait en Bourgogne 320 litres, en

Languedoc, 114 (cf. _Polyptyque de l'abbé Irminon_,--Prolégomènes par M.B.

GUÉRARD, t. I, p. 183).

[3] Anciennement _péason_, en patois _pée_ (de _pes_), mesure de

superficie.

* * * * *

Chartvlarivm Ecclesiae Sancti Petri de Bvrgo Valentiae Ordinis Sancti Avgvstini · 第 41 / 103 题