[_Bertrandi Diensis electi pronuntiatio inter ecclesiam de Burgo et
Chabertum Pilosi_][A].
B. Dei gratia Diensis electus[1], omnibus ad quos littere iste pervenerint,
salutem in Domino. Ad noticiam omnium volumus pervenire, quod Chatbertus
Pilosi, occasione quarumdam litterarum quas obtinuerat a domino Portuensi
apostolice Sedis legato, proponebat assignationem quorumdam reddituum
ecclesie Sancti Petri de Burgo sibi factam fuisse ab eo, videlicet quartam
partem in portu Rodani quam nos tenebamus quondam ab ecclesia Sancti Petri
de Burgo, & mansum Garnerii cum decimis & omni proventu quem ibidem
percipiebat predicta ecclesia; & econtra canonici de Burgo multiplici
ratione se defendebant. Tandem in nos compromiserunt, hinc inde prestito
sacramento ut nostre diffinitioni starent & mandato; & pro parte sua
iuravit Chatbertus Pilosi, & ex parte ecclesie iuraverunt hoc idem W.
Arnaldi, Girbertus, Jo. de Tolosa, W. de Cleriaco maior, Chatbertus de
Alexiano, W. Cell(erarius), W. de Cleriaco minor, Vgo Richardi, Petrus de
Belregart, canonici. Qui, inquam, eorum recepto sacramento, diffinimus in
hunc modum: Chatbertus Pilosi reddidit litteras domini legati in manu
nostra, quas obtinuerat de hujusmodi beneficiis, & renuntiavit omnibus
litteris & omni auxilio quod obtinuerat a legato, ipse vel alius pro eo sub
hujusmodi beneficiis obtinendis. Econtra ecclesia, quia litteras suas ad
manum non habebat, debuit litteras suas reddere ex mandato nostro in manu
prefati Girberti, ut ipse easdem corrumperet vidente Chatberto Pilosi, &
ecclesia de mandato nostro eidem C(hatberto) assignavit mansum Garnerii cum
dominio & decimis, denariis & aliis omnibus redditibus eidem manso
pertinentibus, exceptis sex modiis[2] vini qui sunt de super augmentis que
fecerant possessores qui sunt ecclesie; & quarta pars portus Rodani quam
nos solebamus tenere a predicta ecclesia, est ecclesie in perpetuum sine
omni contradictione Chatberti: una tamen pea[3], quam tenebat Girbertus in
manso Garnerii, ab exactione Chatberti Pilosi inmunis erit; & preterea
precepimus quod xl. solidi, qui expensi fuerant a quibusdam ecclesie
canonicis pro litteris obtinendis, a procuratoribus ecclesie reddantur
ipsis canonicis, omni occasione postposita. Hec omnia precepimus sub
sacramento nobis exhibito, ut ab utraque parte fideliter teneantur sine
omni dolo & fraude, prout melius & sanius potest intelligi & litteras
ipsius Chatberti de voluntate ipsius corrupimus, ne aliquid ecclesie
preiudicium generarent. Precepimus etiam sub eodem sacramento quod, si
prior hanc compositionem vellet infringere, canonici predicti essent cum
Chatberto & partem eius foverent. Sane prefati canonici promiserunt sub
sacramento specialiter prestito nobis consentientibus, ut si aliquid esset
datum ecclesie pro anniversariis mortuorum vel acquisitum ex denariis qui
dantur pro eis vel inposterum daretur vel acquireretur, nulli decetero
detur in beneficium neque aliquis canonicorum sibi petat dari vel alii,
immo petentibus contradicat. Hoc idem dictum est de his que nunc temporis
tenent canonici datis vel acquisitis pro anniversariis mortuorum, ut nulli
in beneficium tribuantur si ad communiam devenerint, defunctis canonicis
vel religionem ingressis, nisi forte ille qui dederit voluerit dare in
beneficium alicui. Facta fuerunt hec, anno Domini M^{o} CC^{o} XXIII^{o},
pridie nonas decembris, in presentia testium: B. Monetarii, prioris de
Castro Dupplo, Vgonis de Stella, canonici Valentini, Galberti & W. de
Belregart junioris, militum, in domo nostra apud Valentiam, in camera
inferiori. Et ne supra dicta aliquorum malicia processu temporis valeant
perturbari, presens carta ad preces predictorum sigilli nostri est firmo
munimine insignita.
[A] Transcription de l'original, parch. de 38 lig. coté XXXVII, qui porte
au dos une analyse que nous croyons inutile de reproduire.
[1] Le siége de Die devait être vacant le 3 sept. 1223, date du décret des
chanoines de cette église contre les meurtriers de leur évêque (COLUMBI,
_Opusc. var._, p. 298). Bertrand, simple élu de Die dans cette charte, dont
le sceau portait cette légende: [sigillum] _Bertrandus ele_CTVS D_i_ENSIS,
était encore évêque en 1235. Il eût un autre sceau qui le représente en
pied, vêtu de ses habits pontificaux, avec cette légende: [sigillum]
S.BERTRANDI.DIENSIS.EPISCOPI.; & une bulle, que nous reproduisons dans la
publication du _Cartulaire_ qu'il fit rédiger en mars 1230 (ms. Biblioth.
impér.).--N'oublions pas qu'un Bertrand d'Étoile (_de Stella_) a figuré
comme chanoine du Bourg en 1214 (ch. XX & XXI).
[2] Le _muid_ était une mesure de capacité très-variable selon les
localités: pour les liquides, il valait en Bourgogne 320 litres, en
Languedoc, 114 (cf. _Polyptyque de l'abbé Irminon_,--Prolégomènes par M.B.
GUÉRARD, t. I, p. 183).
[3] Anciennement _péason_, en patois _pée_ (de _pes_), mesure de
superficie.
* * * * *