_Confirmatio et autorisacio episcopalis et archiepiscopalis omnium
donationum, concessionum, remissionum et permutationum ecclesie Burgi,
habitarum seu collatarum ab episcopis Valentinis et prepositis Valencie ac
abbatibus Burgi_[A].
UMBERTUS, Dei gratia Valentinus episcopus, dilectis filiis priori &
canonicis ecclesie Sancti Petri de Burgo, in perpetuum. Et ius habet &
iuris equitas, exaudiantur ut preces petentium, quas commendat & pietas &
honestas. Eapropter, dilecti filii, vestris iustis petitionibus annuentes,
visis & diligenter inspectis ecclesie vestre auctenticis instrumentis,
donationes, remissiones, permutationes, concessiones habitas seu collatas
vobis a predecessoribus nostris Valentinis episcopis & ecclesie vestre
Burgensis abbatibus, & specialiter ab Heustachio nunc temporis preposito
Valentino & abbate Burgensi, vobis dignum duximus plenarie concedendas. De
quibus in presentis scripture serie quasdam censuimus exprimendas,
videlicet: remissionem candelarum quas in usu abbatis ecclesia vestra
solebat expendere, & concessionem avene censualis quam abbas vester in
quibusdam mansis & cabannariis percipiebat quam diu sub annuo censu a
cultoribus colebantur, in quibus ex quo ad plantandum vineas dantur abbas
percipere nichil debet; preterea donationem trium solidorum & iii.
asinatarum vini, cum iure & dominio vinee que fuit Sazie apud territorium
de Montaa; item concessionem iuris sive dominii in hiis omnibus que Donnos
& filii eius vestre ecclesie donaverunt; consequenter & concessionem
dominii in quadam domo & quodam casali & duobus ortis iuxta portam publicam
inter careriam & fossata, cum congregatione aquarum in eisdem fossatis;
similiter & dominium tenementi Fratrum Templi apud Rodanum, iuxta
tenementum Iohannis Glanduz; preterea, permutationem, quam abbas vester
Heustachius cum Guigone priore & ecclesie vestre canonico visus est
habuisse, ratam & firmam inperpetuum volumus observari; quam ne alicui
pateat malignandi occasio in futurum presenti scripto dignum duximus
adnotandam: «Cum decime in loco qui dicitur Mariscus ad ius abbatis
spectarent, necnon homicide, adulteri, traditores, periuri & qui de crimine
perduellionis convincebantur ad iurisdictionem ipsius abbatis pertinerent,
iam dictas decimas & idem ius sive potestatem quam in talibus exercere
solitus fuerat, eidem ecclesie in suis hominibus perpetuis temporibus
habenda concessit, ita scilicet quod ius suum in ecclesiam transferens in
talibus de cetero super homines ecclesie nullum ius habeat requirendi»;
item omnes tam clericorum quam laicorum personas, tam in vita quam in
morte, cum omnibus rebus suis mobilibus & immobilibus infra Burgum & extra
que ad dominium sive ius ecclesie spectant, & domum nominetenus pauperum
que Helemosinaria dicitur, iuxta factam permutationem, ab omnimoda
exactione, vexatione, requisitione nomine suo vel successorum vel aliquorum
pro ipsis facta, immunia, libera & absoluta perpetuis temporibus omnimodo
fieri voluit, ita scilicet quod vel prior Burgensis & eiusdem loci canonici
eidem abbati & successoribus suis dederunt & concesserunt x. tenementa que
sunt a domo Confraternitatis usque ad careriam, ubi viiii. solidos & v.
denarios censuales percipiebant, necnon gatgeriam quam habebant a Bosone
vicario infra Burgum & extra, videlicet domum, terciam partem molendini ad
Arcus, & unum mansum apud Avojanum, & v. solidos censuales infra Valentiam
& quicquid idem Boso comune cum feudotariis habebat: que omnia pro xxx
marchis argenti & x. libris eadem ecclesia obligata habebat. Hoc autem de
antiqua consuetudine habetur, quod liceat tam hominibus abbatis quam
hominibus ecclesie ad terram cuiuscumque voluerint se transferre, & in
quacumque domo sive propria sive conducticia mansionem habuerit, ad
dominium eius spectet sine querela cuius terram inhabitare videtur;
preterea donationem totius tenementi Bosonis de Burgo, quod dictus
Heustachius ab heredibus ipsius Bosonis feudotariis suis de suo emendo
adquisierat, & quicquid iuris sive dominii abbatis vice videbatur habere in
dicto tenemento Bosonis & in aliis domibus adiacentibus quas nunc temporis
possident Pe. Cellararius & W. frater eius, & W. Arnaldi & Girbertus
canonici, & concessionem ecclesie sancti Apollinaris que sita est prope
ripam Rodani, quam Iohannes Galatei feudotarius dicti abbatis, minus iuste
possidens, ecclesie Burgensi de iuditio anime sue restituit, & ut bannum
duobus mensibus, scilicet iulio & augusto, vobis ibidem vendere liceat: hec
omnia ab abbate vestro Heustachio vobis concessa, firma & inconcussa vobis
& successoribus vestris, perpetuis temporibus volumus observari; item
quicquid a feudotariis dicti abbatis de consensu ipsius, donatione,
emptione vel aliomodo in presenti habetis, vobis inperpetuum habere &
quiete concedimus possidere; set & si quid ab ipsis feudotariis abbatis in
posterum adquisieritis, cum consensu ipsius abbatis vobis liceat retinere,
vel si consensus ipsius abbatis non affuerit, saltem post appellationem
ipsius infra duorum annorum spatium vobis distrahere liceat vel aliomodo
alienare. Hec autem omnia, pro ut superius in singulis capitulis sunt
expressa, ut a me & a successoribus meis inviolabiliter observentur &
inconcussa permaneant, Ego Vmbertus Valentinus episcopus, assistentibus
nobis Bertrando de Stella, Villelmo de Liberone, Villelmo de Bellomonte,
canonicis, magistro Vgone clerico, laudo & per impressionem sigilli mei
inperpetuum confirmo. Hoc actum fuit apud Valentiam, in domo episcopali,
anno Domini M^{o} CC^{o} X^{o}, mense septembri, C littera dominicali.
Affuerunt autem huic facto, ex parte ecclesie Sancti Petri W. Arnaldi,
Vmbertus, Guigo Barnardi, Chatbertus, Girbertus, W. de Clariaco, Johannes
de Tholosa. Ad ultimum, ut supradicta statuta maiori gaudeant firmitate &
ut in posterum nullorum valeant malitia perturbari, Ego Vmbertus Valentinus
episcopus rogavi dominum Vmbertum Viennensem archiepiscopum[1], ut predicta
omnia plenarie comprobaret & sigilli sui munimine confirmaret. Eapropter
Ego Vmbertus Viennensis archiepiscopus, ad preces prefati episcopi &
Burgensium canonicorum, consilio A. prioris Silve Benedicte[2], Petri
sacriste Viennensis & Romanensis[3] & Ysmidonis cantoris[4], supra scripta
omnia, pro ut in superioris scripture serie sunt expressa, approbo, laudo &
confirmo, & per impressionem sigilli mei presentem cartam plenissime
auctorizo.
[sigillum] Ego Jacobus domini Vmberti episcopi notarius, cum proprii
corporis infirmitate prepeditus per me scribere non valerem, magistro Petro
scriptori presentem cartam scribendam mandavi, & mandato ipsius domini V.
episcopi subscripsi & sigilli sui impressione signavi.
[A] Reproduction de l'original, magnifique parch. de 37 lignes, coté 2; sur
le dos est une analyse que nous omettons. Plusieurs copies en ont été
prises: celle qui y est jointe commence ainsi: _Ambrosius (!)... L'Invent.
rais_. f^{o} 6 (_Cartul_. fol. CCIII) en donne le résumé, & montre que
cette charte confirme, en les transcrivant en partie, les donations du
prévôt Eustache de 1183 & 1188 (ch. VI & IX).
[1] Humbert II, d'abord religieux de la chartreuse de Seillon, était
archevêque de Vienne en 1206; il mourut le 19 novembre 1215.
[2] Sylve-Bénite, monastère de Chartreux, fondé près du lac de Paladru en
1116. Le prieur se nommait alors Ainard (_Cartul. de St-Barnard_, ch. 387).
[3] Pierre d'Arènes (_de Arenis_) était chanoine de Vienne en 1187
(_Cartulaire de l'égl. de Die_, ch. 19) & sacristain de Saint-Barnard en
1209 (_Cartul. de Romans_, ch. 394 & 401).
[4] Ismidon figure comme chantre de Vienne en 1209, dans la ch. 401 du
_Cartul. de Saint-Barnard_.
* * * * *