XVI. 15 avril 1209.

_Concordia de portu inter ecclesiam Sancti Petri et Giuidonem ac

Aldebertum de Cruceolo_[A].

NOVERINT universi ad quorum noticiam presens scriptum devenerit quod, inter

ecclesiam Sancti Petri de Burgo, & Guidonem de Crucolio & Aldebertum

fratrem eius, ad cuius ius pertinebat quicquid pater eorum in portu de

Burgo habuerat, ut ex consessione ipsius Guidonis habebatur, super eodem

portu de Burgo amicabilis est habita inter ipsos composicio in hunc modum.

Canonici ecclesie Sancti Petri proponebant eandem ecclesiam habere plene

medietatem dominii in dicto portu, quod ab ipso Aldeberto & Guidone fratre

eius in dubium vertebatur. Set hac presenti composicione actum est inter

ipsos ut, absque omni contradictione ipsorum & successorum eorum, ecclesia

deinceps plenarie habeat in perpetuum medietatem tocius dominii in portu &

omnium proventuum que iure dominii obveniunt, scilicet in laudationibus

venditionum sive aliorum contractuum, sive in omnibus placitamentis que

quocumque modo percipiuntur in portu. Plane, prout nominatus Aldebertus &

Guido recognoscebant, ecclesia Sancti Petri habebat in eodem portu ab

antiquo xx. & v. solidos censuales; & ipsi dicebant se habere in portu

xiji. solidos censuales, & vi. sextarios salis & vi. restes alliorum & vi.

restes unionum, & x. denarios pro sotularibus ad opus baiuli, &

quartaironem[1] unum & dimidium piperis, & unciam & dimidiam cinnamomy[2],

quod ita esse ex toto ecclesia Sancti Petri non concedebat. Super hoc

taliter diffinitum est: ecclesia Sancti Petri iure perpetuo habebit sibi de

predictis xiji. solidis iji. denarios, & de predictis vi. sextariis salis

quos ipsi se habere dicebant, habebit ecclesia iji. sextarios, & iji.

restes alliorum & iii. restes unionum, & de predictis x. denariis qui

solebant dari pro sotularibus v. denarios, de cartone[3] piperis & dimidio

& de uncia cinnamony & dimidia, medietatem per totum. Hec omnia supradicta

cum medietate tocius dominii in portu, sicut superius[4] expressum est,

laudaverunt & concesserunt prefate ecclesie dictus Aldebertus & Guido in

perpetuum ut, absque contradictione ipsorum & suorum decetero successorum,

prenominata ecclesia supradicta in pace habeat & percipiat. Et hec omnia

Aldebertus, ad quem pertinebat quicquid iuris pater ipsius in dicto portu

habuerat, iuramento prestito firmiter comprobavit ut a se & successoribus

suis perpetuis temporibus inviolabiliter observentur. Verum ecclesia Sancti

Petri xx. libras, quas habebat in portu pro gatgeria in parte ipsius

Aldeberti, eidem remisit; insuper xijij. libras Valentine monete[5] eidem

Aldeberto donavit, de quibus Guido ijij. libras habuit & insuper xx.

solidos ab ecclesia: & filius eius Geraldus, qui omnia supradicta laudavit

in manu Chatberti sacerdotis & canonici & eidem ecclesie extitit

fideiussor, xx. solidos habuit ab ecclesia; et Petrus Malleni, qui huius

rei extitit mediator, x. solidos habuit ab ecclesia. Et si aliquam

querimoniam contra ecclesiam possent proponere Aldebertus & Guido,

occasione perceptorum reddituum ex gatgeria, omnimodo finierunt, ita ut

decetero nullo modo super hoc ecclesia valeat conveniri ab ipsis vel

successoribus eorum. Sciendum etiam quod, de refectione que singulis annis

debetur duobus portonariis eiusdem portus, actum est ut in refectione unius

hominis medietatem prestet ecclesia, medietatem dictus Aldebertus. Hec

autem, prout[6] in singulis capitulis sunt expressa, assistentibus huic

facto ex parte ecclesie Willelmo Arnaldi, Guigone Bernardi, Bertrando de

Stella, Chatberto de Burgo, Willelmo Berengarii, canonicis Sancti Petri, ab

utraque parte gratuito sunt recepta; in presentia domini Vmberti Valentini

episcopi[7] qui, ad preces Aldeberti & Guidonis, supradicta laudavit &

concessit ecclesie in perpetuum. Acta sunt hec apud Valentiam in camera

domini episcopi inferiori de turre, anno domini M^{o} CC^{o} VIJIJ^{o}. C

littera dominicali[8], xvij. kalendas maii. Testes interfuerunt Bertrandus

de Stella, Willelmus de Bellomonte, magister Vgo Bellicensis, Guigo

Bernardi, Willelmus Arnaldi, Chatbertus de Burgo, Willelmus Berengarii,

Petrus de Sonna clericus, Bartholomeus baiuli filius, Petrus de Salis,

Paganus de Crista, Covidatus, Folco de Crucolio, Petrus Malleni. Insuper ad

perhennem rei memoriam, de voluntate utriusque partis, facta est presens

carta, sigillo domini Vmberti Valentini episcopi confirmata.

[sigillum] Ego Jacobus domini episcopi notarius, decimo anno pontificatus

ipsius, presentem cartam mandato eius scripsi.

[A] Transcription de l'original, parch. de 29 lig. coté xlviii & 20, au bas

duquel pendent des fils de soie rouge & verte. Au dos se trouve cette

analyse que nous abrégeons:... _Que concordia continet in effectu, quod

dicta ecclesia habet medietatem dominii portus Rodani & eidem ecclesie

pertinet medietas proventuum, que jure dominii obveniunt in laudacionibus

vendicionum sive aliorum contractum in placitamentis. Et ultra habet

ecclesia in portu.... Que omnia usque hic declarata solebat percipere

integraliter dictus Aldebertus ante presentem composicionem; plura alia

etiam continentur infra que solvit & remisit ecclesia dictis fratribus &

filio dicti Aldeberti & arbitro ipsorum._

[1] Var. de la ch. suiv.: _cartaironem_.

[2] Var. _cynnamomi_, cannelle.

[3] Var. _cartairone_.

[4] Var. _supra_.

[5] Le document le plus ancien, à notre connaissance, où il soit fait

mention de la monnaie Valentinoise, est le _Cartulaire de Domène_, dans des

actes du XI^{e} siècle (ch. 154, 165, etc.); les concessions impériales de

Frédéric I^{er} (1157, 1178, etc.) ne furent donc que la confirmation d'un

droit reconnu. Au XII^{e} siècle, les sous de l'église de Valence étaient

reçus indifféremment pour ceux de Die (_Cartulaire_ de cette église, ch.

XII de 1145, etc.) & de Vienne (_passim_): pour les époques postérieures,

les chartes qui en font mention font très-nombreuses.--On peut consulter

sur la numismatique des évêques de Valence: TOBIESEN DUBY, _Traité des

monnaies des barons, prélats_, etc. _de France_, 1. I, p. 32;--_Revue de

Numismatique_, année 1836, p, 269, art. de M. Proncis, & an. 1844, p. 429,

art. du doct^{r} Long;--_Revue du Dauphiné_, t. III, p. 58, art. du marquis

de Pina; _ibid_. p. 185. art. de J. Rousset; ibid., p. 246, art. de M. de

Longpérier;--_Bulletin de la Société de statistique_, etc., _de la Drôme_,

1842, t. IV, p. 71, art. de J. Rousset;--_Dictionnaire de Numismatique & de

Sigillographie religieuses_, éd. Migne, 1852, col. 1421;--Faustin POEY

D'AVANT, _Monnaies féodales de France_, in 4^{o}, t. III.

[6] Add. _superius_.

[7] Le bienheureux Humbert de Miribel, d'après les divers catalogues des

évêques de Valence, succéda en 1200 à Falques & mourut en 1220, le 29

avril, d'après l'_obituaire_ de Saint-Ruf. Les chartes où figure ce prélat

sont assez nombreuses; elles ne contredisent en rien les données

précédentes: son notaire Jacob ayant pris soin de nous indiquer les années

de son pontificat, nous savons, par exemple, que 1209 était la dixième.

D'autre part, son successeur Géraud nous apparaît pour la première fois

dans une charte du mois de janvier 1220 (1221 n. st.).--Le sceau de

l'évêque Humbert le représente vêtu en pontife; il est de forme ogivale,

long de 5 cent., & porte en légende: [sigillum] SIGILLVM VMBERTI EPISCOPI

VALENCIE.

[8] La lettre dominicale de l'année 1209 était D.

* * * * *

Chartvlarivm Ecclesiae Sancti Petri de Bvrgo Valentiae Ordinis Sancti Avgvstini · 第 25 / 103 题