[_Bulla Celestini III papæ pro jurisdictione et possessionibus_][A].
CELESTINUS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis Guigoni priori &
fratribus Sancti Petri de Burgo Valentie, salutem & apostolicam
benedictionem. Ea que a nobis rationabiliter postulantur digno complere
debemus affectu, & vota que a rationis tramite non discordant pie sunt &
liberaliter admittenda. Eapropter, dilecti in Domino filii, vestris iustis
postulationibus grato concurrentes assensu, apostolica vobis auctoritate
concedimus, ut si quis de clericis vestris Capitulo suo inobediens fuerit
liceat vobis eum quamdiu in contumatia permanserit, per interdicti
sententiam & beneficii subtractionem donec resipuerit, appellatione remota
punire. Ad hec etiam donationes, concessiones, permutationes & remissiones
a Valentinis Episcopis & Abbatibus vestris rationabiliter ecclesie vestre
collatas & hactenus observatas, ratas habemus & illibatas vobis precipimus
observari. Specialiter quindecim dies banni mensis augusti[1], remissionem
candelarum & concessionem avene censualis quam percipere solebat Abbas
vester in mansis que ad vineas plantandas donantur; decimas etiam in loco
qui dicitur Mariscus & iurisdictionem quam habebat in hominibus ecclesie
qui de homicidio, adulterio, periurio, proditione & crimine perduellionis
rei habebantur, & quod de feodis Abbatum cum eorum assensu ecclesie vestre
collatum est a feodatariis: hec omnia vobis sicut iuste & pacifice
possidetis, auctoritate apostolica confirmamus & presentis scripti
patrocinio communimus. Obeunte vero te nunc eiusdem loci Priore vel tuorum
quolibet successorum, nullus ibi qualibet subreptionis astutia seu
violentia preponatur, nisi quem fratres communi consensu vel maior pars
consilii sanioris secundum Dei timorem & statuta canonum[2] duxerint
eligendum. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostre
concessionis seu confirmationis infringere vel ei ausu temerario contra
ire. Si quis autem hoc attemptare presumpserit, indignationem Omnipotentis
Dei & beatorum Petri & Pauli Apostolorum eius se noverit incursurum. Datum
Laterani, kalendas aprilis, pontificatus nostri anno primo[3].
[A] Texte pris sur l'original, coté n^{o} 13, parchemin de 20 lig., au bas
duquel pendent quelques fils de sole jaune. Plusieurs copies en ont été
prises. L'_Invent. rais_. en contient (f^{o} 10) une analyse (transcrite
dans l'_Extrait_, f^{o} 2), qui en fait sentir l'importance: _Bulla
Celestini papæ III multum pregnans in verbis substantialibus continens
effectualiter sex capita_:... de clericis inobedientibus...; confirmatio
donationum..., banni...; _rursusque confirmavit duas cartas Heustachii
præpositi pro ecclesia optimas_ (ch. VI & IX):... de electione prioris,...
comminationes.--Elle est suivie de cette note:
Duo _vidimus_ hujus bullæ habet ecclesia, quorum unum recepit magister
Andreas Champelli sub anno Domini M^{o} CCC^{o} Lx^{o} tertio, prima
augusti; aliud vero fecerunt archiepiscopus Ebredunensis & succentor
Parisiensis, tamen nullam datam habet.
[1] Cette bulle restreint le droit de _banvin_, accordé en juillet & août
par le prévôt Eustache (ch. IX).
[2] Cap. 21, tit. VI, _de electione & electi potestate_, lib. I _Décret.
Greg_. (_Corp. Iur. can._, t. II, c. 51-2).
[3] Célestin III fut élu pape le 30 mars & sacré le 14 avril 1191. Le jour
même de la date de cette bulle, il adressa de Latran à l'archevêque de
Vienne une lettre en faveur des Chartreux (_Privil. ord. Carthus._, f^{o}
3^{b}).
* * * * *