XI. 1191.

_De compositione facta inter ecclesiam Sancti Petri de Burgo et domum

sancti Sepulcri_[A].

NOTUM fit presentibus ac posteris ad quorum notitiam presens scriptura

pervenerit, quod orta fuerat controversia inter canonicos ecclesie Sancti

Petri de Burgo & fratres Hospitalis sancti Sepulcri[1], pro eo quod

Burgenses canonici habebant parrochianos & parrochialia[2] in domibus que

sunt ante domum Hospitalis & in conductitia eiusdem hospitalis familia[3]:

que utique ad plenum habere non poterant. Hinc erat quod pro parrochianis &

parrochialibus sepe emergebant calumpnie, sepe oriebantur contentiones &

rixe inter Burgenses canonicos & fratres Hospitalis. Vnde ad pacis &

concordie stabilem firmitatem habendam in posteros, & ne discordie

seminarium iam exorte de festuca truncum adduceret, omnis hec controversia

per manum domni Falconis Valentini episcopi, assistentibus sibi Lamberto

decano & Eldenone Valentino canonico, amicabili compositione in hunc modum

terminata est. Guigo de Sancto Romano Burgensis ecclesie prior & ceteri

eiusdem ecclesie canonici, Petrus cantor, Rico de Stella, Desiderius

Penchenatz, Willelmus d'Aleisa, Latgerius, Petrus de Montilisio, Umbertus

de Belregart, Durantus de Torno, Chatbertus de Cozau, laudaverunt,

donaverunt & in perpetuum concesserunt dicti (_sic_) fratribus Hospitalis

ius parrochiale, exceptis decimis in territorio del Muret[4], prout

clauditur cimiterio Hospitalis & via Romanensi, & via que est super

molendinum d'Arcs, & via ab aquilone que ex transverso respondet istis

duabus viis. Hoc tamen scito quod Burgenses canonici in pretaxato loco,

scilicet del Muret, retinent sibi omnem censum & decimas &, omne ius

dominii quod ibidem antea habebant, prout habent in ceteris ecclesie sue

rebus, excepto in olchia que est iuxta cimiterium Hospitalis, que se habet

ad IIII^{or} sextariatas terre, & excepto loco in quo erant domus ante

domum Hospitalis, sicut clauditur via publica turris d'Aionis[5] & via que

ducit ad fontem Sancti Petri usque ad alveum: ibi enim non habebat ecclesia

Sancti Petri censum nec decimas nec aliquod dominium, nisi ius parrochiale

tantum quod plenarie dedit ecclesia Sancti Petri Hospitali. Donant etiam

Burgenses canonici & in perpetuum concedunt fratribus Hospitalis sancti

Sepulcri, ut eorum capellanus qui in omnibus festis in quibus signa

pulsantur duppliciter, in choro Burgensi censualiter matutinali officio &

misse maiori interesse debebat, ex nunc in antea libere & quiete remaneat,

excepto quod in Ramis Palmarum, & in die Pasche, & in tribus diebus

Rogationum, & in die Pentecostes & in festo sancti Apollinaris, isdem

capellanus Hospitalis cum suo crucifero in signum subiectionis cum Burgensi

processione[6] ibit Valentiam, nec licebit ei aliquo modo memorate

pactionis terminos transilire; similiter & in die Ascensionis isdem

capellanus cum suo crucifero Burgensi processioni intererit: in omnibus his

festis accipiens sibi & clerico suo de beneficio Burgensis ecclesie prout

accipit corarius & subcorarius[7]. Sciendum preterea quod canonici ecclesie

Sancti Petri de Burgo pro iure parrochiali quod in dictis locis ecclesie

sancti Sepulcri concesserunt & pro remissione capellani, ab eadem x.

solidos accipient censuales in feria III. Pasche; similiter & III. libras

cere in vigilia beatorum Apostolorum Petri & Pauli, quas ibidem iam

acceperant a tempore quo Burgensis ecclesia locum in quo constructa est

ecclesia sancti Sepulcri concesserat fratribus Hospitalis. Hoc totum

laudavit & concessit ex parte Hospitalis Dalmatius, qui tunc temporis erat

preceptor per Viennensem episcopatum & Valentinensem, qui etiam sigilli sui

impressione presentem paginam roboravit, assistentibus fratribus Petro

Garnerii magistro Valentinensi, Bornone de Monteilz, Nicholao capellano,

Johanne d'Aiserant, Sysbodo, Ademaro de Cuveira, Pontio d'Ai, Petro

Ademart, Blanchino, Nicholao Pairoler, Petro Desiderii. Testes vocati sunt

Burgenses clerici: Algisius de sancto Romano, Algisius de sancto Valerio,

Willelmus Berengarii, Pontius d'Andaloc, Petrus de Chivo, Willelmus

Cellarers, Martinus, Petrus Bosoni, Umbertus de la Balma, Giraldus de

Gavaisano, Johannes Cigotz, Umbertus Badola, Petrus de Chaiffa, Poncius

Auriols, Petrus Silvio. Vocati sunt etiam laici: Petrus Cellarers,

Lambertus de sancto Nazario, Raimundus Otgerii, Petrus de Salas, Willelmus

Guidonis. Acta sunt hec in Burgensi capitulo, assensu Falconis Valentini

episcopi, qui presentem paginam sigilli sui auctoritate simul & testimonio

confirmavit, pontificatus sui anno IIII^{to}, sedente in Urbe Clemente papa

III^{o}. Consequenter ad maiorem firmitatem habendam in posterum

auctorizata est presens scriptura impressione sigilli ecclesie Sancti Petri

de Burgo. Hoc totum laudavit Bertrandus d'Ameillan prior Sancti Egidii[8] &

sigilli sui munimine confirmavit, anno Verbi Incarnati M^{o} C^{o}

LXXXX^{o} I^{o}.

[A] Transcription de l'original, charte-_partie_ dont les deux exempl.

étaient divisés par les lettres A à Q: le parchemin marqué BBB a 25 lig.,

les e y sont cédillés; il a eu quatre sceaux dont il ne reste que la trace.

[1] La commanderie des Hospitaliers de Valence (_præceptoria Sancti

Vincentii prope & extra muros civitatis Valentiæ_) consistait en une église

& un couvent, où vivaient, sous la conduite d'un commandeur (_magister_),

plusieurs chevaliers, des donats, un sacristain & des soeurs de l'ordre de

Saint-Jean de Jérusalem: l'emplacement de l'église lui avait été concédé

par l'église du Bourg, qui y réclamait des droits paroissiaux; les

bâtiments furent rasés par les troupes du baron des Adrets en 1561. Elle

dépendait du précepteur des diocèses de Vienne & Valence. Les souvenirs que

cet établissement a laissés sont peu nombreux & épars en divers fonds: nous

publierons en _appendice_ les chartes les plus anciennes.

[2] On nommait spécialement _parrochialia_ les sacrements dont

l'administration était réservée au curé (_parochus_).

[3] Serviteurs à gages de la commanderie, ne faisant pas partie de l'ordre.

[4] _Muret_, quartier sous Château-Mouchet.

[5] Tour d'Aion, dont on fit le nom de la porte de _Tourdéon_.

[6] Ces processions solennelles, qui réunissaient plusieurs communautés

religieuses de Valence, donnèrent lieu à des abus auxquels il fallut

remédier; le monastère de Saint-Ruf qui était tenu d'y assister s'en fit

plus tard dispenser par le pape Urbain V, ainsi que les prieurés de Saint-

Félix & de Saint-Victor de Valence (20 juillet 1365).

[7] Enfant de choeur, non _correarius_.

[8] Saint-Gilles, monastère de Bénédictins fondé au diocèse de Nîmes vers

514, sous le vocable de Saint Gilles & de Saint Pierre.

* * * * *

Chartvlarivm Ecclesiae Sancti Petri de Bvrgo Valentiae Ordinis Sancti Avgvstini · 第 20 / 103 题