Toen zij thuis kwam vond zij een kaartje van den prins. Het was een
gewone beleefdheid na gisteren avond--haar geïmprovizeerd bezoek in
het Palazzo Ruspoli--en zij dacht er verder niet aan. Zij was in een
prettige stemming, prettig voor zichzelve; tevreden, dat haar werk
--artikel eerst--was aangenomen door "Het Recht der Vrouw"; later zoû
zij het als brochure uitgeven; tevreden, dat zij Duco genoegen had
gedaan met den Memmi. Zij verkleedde zich in haar peignoir en zette
zich bij het vuur in hare mijmerhouding en zij dacht er over hoe zij
gevolg zoû kunnen geven aan hare groote plannen.... Tot wie zoû zij
zich moeten wenden? Er had in Londen een Internationaal Vrouwen-Congres
plaats en "Het Recht der Vrouw" had haar een prospectus gezonden. Zij
bladerde er in. Verschillende vrouwelijke leiders zouden spreken: tal
van sociale kwesties zouden worden behandeld: de psychologie van het
kind; de verantwoordelijkheid der ouders; de invloed der toelating van
vrouwen, tot alle beroep, op het huiselijk leven; vrouwen in kunst,
in medicijnen; de vrouw in de mode, de vrouw in huis, op het tooneel;
wetten voor huwelijk en scheiding....
Kleine biografieën der spreeksters, met portretten, waren er
bijgevoegd. Het waren Amerikaansche en Russische, Engelsche, Zweedsche,
Deensche vrouwen; bijna elke nationaliteit was vertegenwoordigd.
Het waren oude en jonge vrouwen; sommige mooi, sommige leelijk;
sommige mannelijk, sommige vrouwelijk; sommige hard en energiesch met
inseksueele jongensgezichten; een enkele elegant, gedecolleteerd en
gefrizeerd. In groepen waren ze niet te verdeelen. Wat was in haar
leven de stoot geweest om meê te strijden voor het vrouwelijk recht?
In sommige zeker neiging, natuur; in een enkele roeping; in een vierde
meêdoen met mode.... En in haarzelve, wat was de stoot geweest...? Zij
liet den prospectus zakken in haar schoot, en zij staarde in het vuur
en dacht na.... Voor haar oog trok weêr haar salon-educatie, haar
huwelijk, hare scheiding....
Waar was de stoot...? Waar was de aanleiding...? Geleidelijk was zij
er toe gekomen te reizen, haar gezichtskring uit te breiden; na te
denken, kunst te willen kennen, het moderne leven der vrouwen....
Geleidelijk was zij gegleden langs de lijn van haar leven, zonder veel
te willen, zonder veel te strijden, zelfs zonder veel te denken, en
zonder veel te voelen Zij blikte in zichzelve, als las zij een modernen
roman, psychologie van een vrouw.... Soms schéen zij te willen, soms
te willen strijden, als nu, met hare groote plannen.... Soms dacht
zij, als dezer dagen dikwijls, bij haar gezellig vuur. Soms voelde
zij, als voor Duco nu.... Maar meestal was haar leven geleidelijkheid
geweest, glijden langs de lijn, die zij gaan moest, met zachten
vingerdruk van het noodlot.... Een oogenblik zag zij het duidelijk
in. Veel oprechtheid was in haar: ze speelde geen komedie, noch voor
zichzelve, noch voor anderen. Tegenstrijdigheden waren in haar, maar
zij bekende ze zich allen, voor zoover zij zich zag. Maar het open van
hare ziel werd haar duidelijk in dit oogenblik. Het complexe van haar
wezen zag zij even schitteren met zijn facetten.... Geschreven had
zij, met impulsie en uit intuïtie, maar was haar geschrift goed? Een
twijfel rees in haar op. Het wetboek lag op tafel, haar nog bijgebleven
uit hare scheidingsdagen ... maar had zij de wet goed begrepen? Haar
artikel was aangenomen, maar waren de redactrices van "Het Recht der
Vrouw" oordeelkundig? Haar blik weêr latende gaan over die portretten
van vrouwen, hare biografieën, over de ernst en hardheid van sommige,
werd zij bang, dat haar werk niet goed zoû zijn,--te oppervlakkig;--en
dat hare gedachten niet werden geleid door studie en kennis.... Maar
ook kon zij zich voorstellen haar eigen portret in dien prospectus
met er onder haren naam en die korte toevoeging: schrijfster van: "De
Maatschappelijke Toestand der Gescheiden Vrouw," verschenen in Het
Recht der Vrouw; met datum, etcetera. En zij glimlachte: wat klonk dat
hoog overtuigend! Maar wat was het moeilijk te studeeren, te doen, en
te weten en te handelen en zich te bewegen in de moderne beweging van
het leven! Zij was nu in Rome: zij had gaarne in Londen willen zijn.
Maar de reis convenieerde haar niet op het oogenblik. Zij had zich rijk
gevoeld toen zij Duco's Memmi kocht, denkende aan haar honorarium: en
nu voelde zij zich arm. Zij had gaarne naar Londen willen gaan....
Maar Duco zoû zij dan gemist hebben. En het congres duurde maar een
week. Hier was zij nu wat ingeburgerd, zij begon van Rome te houden,
van hare kamers, van het Colosseum, ginds als donkere boog, als sombere
coulisse aan het einde der stad, er achter de vaagblauwe bergen....
Toen kwam een gedachte in haar op aan den prins, en voor het eerst
dacht zij aan gisteren, zag zij dien avond terug, avond van scherts en
champagne--: Duco stil en boudeerend, Urania neêrgedrukt--en de prins,
klein, levendig, slank, opgewekt uit zijne matheid van gedistingeerd
viveur, en met zijn toegeknepen karbonkelen van oogen. Zij vond hem wel
aardig, zij hield een enkelen keer wel van dien toon van coquetterie en
flirt, en de prins had haar begrepen. Urania had zij gered: daar was
zij zeker van: zij voelde de voldoening van hare goede daad....
Zij was te lui om zich aan te kleeden en naar den restaurant te gaan.
Zij had niet veel honger en zij zoû alleen maar wat soupeeren met wat
zij thuis in haar kast had: een paar eieren, brood, wat vruchten. Maar
ze dacht aan Duco en dat hij zeker haar wachten zoû aan hun tafeltje
en zij schreef hem een briefje, dat zij door het jongentje van de
concierge bezorgen liet....
Duco ging juist de trappen af, om uit te gaan, naar de restauratie,
toen hij het ventje op de trap ontmoette. Hij las het briefje en het
was hem, als ondervond hij een groote teleurstelling. Hij voelde zich
klein, treurig als een kind. En hij ging terug naar zijn atelier, stak
een enkele lamp aan, gooide zich op een breeden divan, en bleef in den
schemer turen naar den engel van Memmi, die, nog op den stoel, vaag
goud opstraalde in het midden der kamer, zoet als een troost, met zijn
gebaar van annonciatie, alsof hij aankondigen wilde al het geheim, dat
wel gebeuren zoû gaan....