1836.
La portreto de l' avino.
(Grootmoeders portret).
En ĉambro de l' avino
Jen pendas la portreto
El ŝiaj junaj jaroj
Kun buŝo ridetanta
Kun perlokulo brila
Kaj bruna buklhararo.
L' infanoj miregantaj
Admiras ĝin dum unu
Al la alia diras:
«Se estus nun ĉi tie
La bela infaneto,
Ni tiam kune ludus.»
Kaj la maljunulino
En la seĝeg' sidanta
Rigardis al l' infanoj:
«Divenu: kiu estas
La bela knabineto?
Vi ĉiam kun ŝi ludas.»
_Tradukis_
Raym. Van Melckebeke.
La tutkora donaco.
(Het geschenk des harte.)
Ian belan posttagmezon en komenco de l' septembra monato ili traveturis
la arbaron, sidante en malkovrita veturilo: la riĉa orfino apud sia
zorganto, kaj kontraŭ ili la franca oficiro, ŝia fianĉo.
De kelkaj jaroj ŝi pasigis la libertempajn tagojn en la domo de sia
zorganto, kaj tiamaniere, de la morto de ŝia patro, ŝi eĉ ne vizitis
plu la gepatran kastelon.
Nun ili veturis tra la arbaro kun ĝiaj altaj kverktrunkoj, ĝia densa
arbetaro kaj ĝiaj larĝaj aleoj. Jen ili rigardis la ombron kaj la
sunlumon sur la verda je l' vojrando kreskanta herbaro, kiu, tie
ĉi en septembro, estas dolĉa kiel veluro; jen ili vidis la pigojn
forflugantajn el la altaj arboj kaj la leporojn triope aŭ kvarope
saltantajn ĉe la flankaj aleoj aŭ, kun stariĝintaj oreloj, sidantajn
sur la sablo.
La ĉevaloj paŝe marŝadis.
La junulino estis ravata: «Ho» ŝi diris, «kiom da fojoj, kiam mi estis
malgranda, tie ĉi mi rajdis sur mia ĉevaleto laŭlonge la aleoj ĝis la
domo de l' arbaristo!... Rigardu», kaj ŝi montras per fingro malgrandan
ruiniĝantan loĝejon, kiu staris je kelkaj paŝoj pli malproksime, inter
la densa ombro ĉe la vojrando, kie la tero fariĝis ondema, kaj kie
komencis la malhelaj abiaroj, «Rigardu, tie ĝi staras, kaj ŝajnas al mi
ke la maljuna Tomas'o ankoraŭ sidas ĉe la pordo kiel antaŭe».
Ĝi estis li mem... Eble li estis vidinta la alvenantan veturilon, kaj
apenaŭ ŝi eksilentis, kiam la maljunulo kun sia ĉapeto en la mano
proksimiĝinte al la veturila pordeto goje ekkriis:
«Bonvenon! Bonvenon!» kaj kvazaŭ propramove la veturigisto haltigis la
ĉevalojn, kaj la juna oficiro elsaltis el la veturilo kaj helpis sian
fianĉinon kaj ŝian onklon por la elpaŝo.
«Kiom vi grandiĝis, mia juna kara mastrino» diris la arbaristo tute
kortuŝita, kaj ŝi pensis. «Kompatinda viro! kiom vi ŝajnas maljuna kaj
malfortiĝinta».
«Ho», li daŭrigis, «mi ja sciis ke vi intencis veni tien ĉi, de l'
momento kiam la gardisto al mi diris ke vi intencas viziti hodiaŭ la
kastelon post via longa forestado. Al tiu ĉi malgranda bubo mi ankoraŭ
diris antaŭ duonhoro ke vi ne forgesis Tomas'on», kaj ĉe tiuj vortoj
li, ridante, skuegis per lia ŝultro sian okjaran nepon, kiu miregis ke
lia avo alitempe ĉiam tiom silenta, nun estas tiom vivega kaj bruema.
«Ne, ne, Tomas'o», diris la junulino, afable ridante, «mi certe ne
forgesis tion, kiel vi bone scias», kaj ŝi elparolis tiun ĝentilan
mensogon kun sincera memriproĉo, ĉar ŝi ektimis pensante ke nur okazo
kondukis ŝin tien ĉi, kaj ŝi preskaŭ forgesis la bonan viron, kiu
plenumis nur malgrandan rolon ĉe la memoraĵoj el ŝia infaneco kaj kiu
tamen estis tiom sindonema por ŝi.
La franca oficiro kiu ne komprenis tion kion ili diris, sed rimarkis
la amikan manieron per kiu ŝi parolis al la arbaristo, tuŝetis lian
ŝultron kaj prezentis al li cigaron.
«Li estas ŝia fianĉo», diris la zorganto.
«Jes, mi jam pensis tion, mi aŭdis pri tio», diris la maljunulo kun
ruza rideto, kvazaŭ li volis montri ke ĉiuj novaĵoj koncerne ŝin
penetris ĝis li; kaj sin turnante al ŝi, li daŭrigis:
«Rakontu do al li kiel vi venis tien ĉi, kiam vi ankoraŭ estis
veturigata per via malgranda ĉareto, kaj kiel vi rajdis sur miaj
genuoj, kaj kiel Tomas'o tiam ĉerpis por vi glason da akvo el la
fonto... Jes, ekrakontu tion al li...»
«La fonto», interrompis la junulino, kaj kelkaj duonforgesitaj
okazintaĵoj el ŝia infana vivo klarege reviviĝis en ŝia memoro, «Ho,
jes, Tomas'o, la fonton mi volas vidi», kaj tiam, sekvata de ĉiuj
aliaj, per ŝi faris kelkajn paŝojn malantaŭ la domon ĝis malgranda
lageto ombraĵita per branĉaĵoj, kaj el kiu la klara akvo defluis de la
ŝtona bordo kovrita per musko, kaj riverete forfluis tra l' abiaro.
«Kie estas la buksarbeto? Kie estas _mia_ buksarbeto?» demandis la
junulino, «ĉar ŝi memoris ke, iam, tie kreskis granda buksarbeto, kiun
la arbaristo nomis la ŝia, ĉar ŝi tiel amis ĝin.
«La bukso estas sekiĝinta kaj elterigita», diris la maljunulo, «sed
atendu momenton», kaj per rapidaj, faletantaj paŝoj li eniris la domon
tra la malantaŭa pordo.
Tuj li revenis, tenante en sia mano malgrandan, dubeflavan, lignan
pokaleton. «Tio», li diris, «estas eltranĉita el la buksa ligno, kaj ĝi
estas por vi».
Kaj kiam la junulino volis danki lin kaj esprimis sian plezuron pri
la donaco, li diris: «Jes, eble vi pensis ke Tomas'o ne povas fari
ion belan?» kaj memkontente li frotis siajn manojn. «Rigardu», kaj li
montris kelkajn literojn senarte entranĉitajn en la pokaleto «tio estas
via nomo, mia kara juna mastrino».
Poste li subakvigis la pokaleton en la fonton, ĝin tenis dum unu
momento en la mano antaŭ ol prezenti ĝin al ŝi kaj diris: «Trinku tion,
mia kara infano, je via feliĉa edziniĝo, via longdaŭronta vivo, kaj nia
malnova amikeco!»
Kaj eble neniam ia elokventa tosto estis elparolata kun pli granda
bonkoreco, kaj eble ankaŭ ia glaso da vino multekosta neniam estis
prezentata kun pli da grandanimo, ol la plengorĝo da fontakvo de l'
malriĉa arbaristo!
La juna fianĉino ankoraŭ tenis la pokaleton en sia mano kiam ili diris
adiaŭ, kaj ree sidiĝis en la veturilon.
«Tio estas donaco de l' bona maljunulo», elparolis ŝia fianĉo, kaj
afable ŝi respondis:
«Jes, vere tutkora donaco!»
Pro sia edziniĝo la riĉa orfino estis sufiĉege dotigita per donacoj:
luksaj aĵoj malavare donacitaj de onkloj kaj onklinoj, donacoj de
gravegaj amikoj kun fiereco elmontritaj de ŝia zorganto, donacoj pro
humana respekto kaj sociala devigo prezentitaj kun kaŝita kontraŭvolo
kaj ŝajna koreco kaj akceptitaj kun kaŝita embaraso, kaj eĉ ankaŭ
donacoj kaj donacetoj pro amemo de amikinoj, sed el ĉiuj eble troviĝis
neniu kiu estis prezentita al ŝi el pli sincera korsento kaj kiun ŝi
akceptis kun pli dankema surprizo, ol la buksligna pokaleto el la manoj
de l' malriĉulo!
Tradukis
A. Cassiers.