Du Esperantistaj amikoj foje disputadis pri la nuntempa vivado, gxiaj
utiloj kaj malutiloj. Ili promenadis sur belega vojo tra aleo de
arboj, kaj je la malproksima vidajxo estis monteto kovrita per
florantaj herboj kaj brilanta sub sennuba cxielo.
"Antauxe tiu cxi vidajxo estis tiel bela kiel hodiaux" diris unu el
ili. "Jes" respondis la alia "sed tiam ni marsxus tremante, ni timus
rabistojn aux militistojn de ia granda barono. Vojo estus malbona kaj
certe ni ne havus pluvombrelojn se pluvus."
"Cxu la nuna tempo kaj gxia sencxesa aktiveco, gxiaj bezonoj, gxia
preskaux lukso por malricxuloj estas egale bona por krei fortan kaj
nobelan karakteron? Cxu vi ne kredas ke simpleco estas la plej bona
por cxiuj?" "Ne" respondis la alia, "ni havas edukecon kaj
jxurnalojn." "Jxurnalojn" kun akcento de grandega malestimo.
"Jxurnaloj estas similaj je ventoflagoj aux vaporfajfoj; nur utilaj
por montri kien blovas la vento, aux por fari bruon. Vidu do kion
jxurnaloj diras pri Esperanto!"
Unue ili legis en la "Daily News": "But we are inclined to think that
Esperanto, having no literature and no vital connection with daily
living to enrich and refine and subtilize it, would be a poor
language, in which it would be well nigh impossible to communicate
any ideas but the simplest and most commonplace."
Tiam ili malfermis la "Daily Chronicle" kaj legis: "A gathering of
forty or fifty members gave a hearty welcome to the visitors, and the
facility of comprehension and of speech on both sides was a
revelation."
Alia jxurnalo kiun ili legis estis la "Daily Telegraph" kie oni
trovis la sekvantan mallongan kritikajxon "Its meagre scant array of
words Could puzzle no beginner; Untutored cannibals by herds, Would
learn them after dinner."
La "Glasgow Times" diris "I fear that even the enthusiastic W. T.
Stead will not gain many disciples for Esperanto."
En la "World's Work" ili legis "There seems little doubt that
Esperanto is at present holding the field against many rivals."
La "General Practitioner" presis "It is good for the general cause of
an International language that Esperanto should be propagated as much
as possible."
La du amikoj legis kvardek jxurnalojn kaj trovadis similajn diversajn
kritikojn pri la kara lingvo.
E. A. Lawrence.
[Vere la nuna sukceso de la Esperantista movado sxuldas al
jxurnaloj grandan sxuldon. Sen la helpo kiun gxi ricevis; precipe
de la _Revuo de Revuoj, T.P.'s Weekly_ kaj similaj eldonoj,
Esperanto en Anglujo ne estus tiel disvastigxata kiel gxi hodiaux
estas. Unua ekzemplero de la _Esperanta Gazeto_ ne estus
kompleta sen korega dankesprimo, kaj la espero ke cxiamkreskanta
nombro de jxurnaloj estados niaj "Bonegaj Amikoj" en tiu cxi
bonfarada movado.--Editor's Note].