multis laboribus rupibus incisam, multa habens penetralia tenebrosa, et
cavernas supra et infra, et foramina tamquam fenestrae sunt in
superioribus habitaculis incisa. Dum (#B#) autem in hoc specu
deambularemus, venit mihi in memoriam, similem vidisse per omnia in
Suevia prope Gamundiam, quem nominant Eberstein. Si quis eandem videt,
vidit et illam, nisi quod illa est major et profundiorem habet
cavernam. In hunc specum capto Domino confugit S. Jacobus minor, et in
eo latuit, vovitque, mortuo in cruce Domino, ut dicit Josephus et
Hieronymus de viris illustribus, se non comesturum, donec videret
Dominum a mortuis surrexisse. In die ergo resurrectionis Dominus ad eum
in hunc specum venit et cibum eimet ministravit. De hoc Apostolo vide
supra fol. 106. A. Post necem vero Apostoli corpus ejus in hunc specum
fuit deportatum, et ibi sepulturae traditum. Unde ex tunc locus coepit
a Christi fidelibus venerari et visitari usque in hodiernum diem. Qua
propter Dominus Sixtus IV. indulgentias plenariae remissionis ad locum
illum posuit, quae fuerunt in mea prima peregrinatione primo
promulgatae, et bulla plumbea in loco poenitentibus omnibus peregrinis
lectae. In illo ergo loco procidimus, et dictis orationibus in
processionali terrae sanctae signatis indulgentias (††) plenariae
remissionis accepimus cum devotione. In quodam peregrinali libello
legi, quod hic locus quondam fuit datus fratribus Ordinis
Praedicatorum, qui ibi ecclesiam et claustrum fecerunt, et petram
cavantes antra profundiora fecerunt, et ad tempus ibi habitaverunt.
Tandem propter infidelium insultus et frequentes depraedationes et
invasiones inde emigrare et locum deserere compulsi sunt, et ita
ecclesia et officinae et omnia fuerunt in nihilum redacta. Hunc locum
post peregrinorum recessum crebrius adii, et horas meas in eo legi,
antra eius diligentius lustravi, et nonnumquam videbatur mihi, quod
interessem conventui fratrum, et ex corde laetabar. Sed dum me converti
ad miserabilem loci desolationem, moestus sedebam. Congruus autem valde
erat hic locus pro fratribus Praedicatoribus, et hodie locus aptissimus
esset, si caetera essent paria, ut in eo habitarent fratres, propter
plures caussas. I. Propter illum eximium praedicatorem, cui ille specus
confectus est, h. e. propter sanctum Jacobum Apostolum, qui in actu
praedicationis existens et veritatem praedicans de cancellis fuit
praecipitatus, et claudus factus. Sed nec sic a praedicatione cessavit,
donec de templi pinnaculo projectus obiit, et de Jerusalem huc portatus
et sepultus fuit. Quis autem sepulchrum tam constantis praedicatoris
Dei possideret, nisi fratres, quorum initium, medium, et finis et nomen
est praedicare? Ob hoc in nostri Ordinis initio tradita fuit ecclesia
S. Jacobi Parisinis, ubi usque hodie insigniorem conventum habemus
trecentorum fratrum et studium magnum, unde in illis locis nominantur
fratres praedicatores, fratres S. Jacobi.
II. Quare hic locus fratribus praedicatoribus congruit, est ratione
virtutum et constantiae illius Apostoli. Fuit enim virgo perpetuus et
vita totus (#158 A#) apostolicus, et devotissimus, ut patet fol. 106.
A., quae omnia congruunt praedicatoribus.
III. Ratio montis Oliveti, qui mons, ut dictum est fol. 151.,
illustratur luminibus templi Domini et solis et olei et ecclesiarum
lampadibus. Sic Ordo Praedicatorum dicitur mons luminum, quia
illustratur scientia theologicali, quae a templo Dei procedit, et
scientia morali, quae de sole splendet, et naturali, ex propria
industria veniens, quam designat oleum in ea crescens, quod est
nutrimentum luminum, et scientia experimentali, quae in lampadibus
ecclesiarum designatur.
IV. Ratione torrentis, in quem immunditiae omnes de civitate eductae
projiciuntur, et in eo consumuntur et deducuntur: ut patet fol. 150.
Sic omnis mundi immunditia sapientia praedicatorum tollitur, Prov. 18:
aliqua profunda verba ex ore viri, et torrens redundans fons
sapientiae. Sacra etiam Scriptura torrens redundans, de quo debet
praedicator bibere, juxta illud Psalmi: de torrente in via bibet etc.
et illud: torrente voluptatis potabis eos etc.
V. Ratione cedrorum, qui juxta torrentem crescebant. Cedri enim semper
virent, celsae sunt et habent lignum imputribile. Sic praedicator habet
virorem castitatis, altitudinem paupertatis, et imputribilitatem
obedientiae in tribus votis.
VI. Ratione situs loci congruit praedicatoribus. Est enim locus in
valle, et extra civitatem, et prope urbem. Sic praedicatores semper
debent manere in valle humilitatis, extra mundi tumultum, prope
homines, quos verbis et exemplis aedificent.
VII. Ratione asperitatis. Est enim locus ille in petris, durus et
asper. Sic vita praedicatoris debet esse in asperitate et corporis
castigatione, ut in servitutem redigatur, ne forte, cum aliis
praedicaverint, ipsi reprobi habeantur; ut fecit Apostolus 1. Cor. 9.
VIII. Locus est solitarius, studio et contemplationi aptus, quae
conveniunt praedicatori bono et utili, et non bene in tumultu aguntur.
IX. Locus est satis arctus et strictus, designans mentem,
recollectionem, et recessum ab evagationibus variis.
X. Locus est proximus monti oliveti,[TR294] monti offensionis, et monti
Syon, et valli Hennon, et agro Akeldamah. In quibus notatur materia
praedicanda, ut praedicet vel de monte oliveti, de virtutibus; de monte
offensionis, de vitiis; de Akeldamah, de morte; vel de valle Hennon, de
Gehenna aeternae damnationis. Vel debet praedicare montibus et
vallibus, hoc est, sapientibus et insipientibus debitor esse debet, ut
Apostolus Rom. 1., vel contemplativis et activis; vel religiosis et
saecularibus; justis et peccatoribus; bonis et malis. Et tantum de hoc.
De ponte torrentis Cedron, et de transitu pontis sursum.
Specum illum, eo perspecto, exeuntes non amplius descendimus, et via,
qua veneramus, reversi sumus usque ad pyramidem (#B#) Josaphat, juxta
quem pons lapideus, arcuato opere factus, torrentem transmittit. Ad
pontem ergo illum accessimus, et ante eum in oratione positi
indulgentias (††) plenariae remissionis accepimus. Tradunt enim
historiae Graecorum, et Magister in Spec. Hist. hujus facti meminit,
quod dum Salomon domum saltus Libani aedificaret, venit artificibus ad
manum quoddam lignum, truncus, quem ad nullum locum poterant aptare, et
eo abjecto quidam trabem ipsam traxit deorsum in torrentem, et
peditarium pontem super torrentem ex eo fecit in hoc loco. Dum ergo
regina Saba, quae et Sibyllarum una fuisse dicitur, ibi cum rege
pertransire vellet, videns lignum obstupuit, et cadens in torrentem
adoravit, et crucis mysteria regi reseravit, dicens: hoc lignum
Salvatoris crucem futurum. Propter quod Salomon trabem inde tulit,
eumque prope templum visceribus terrae immersit, ut patet fol. 140. B.
Et loco trabis ablati fecit fieri pontem lapideum, et per hunc pontem
saepe Dominus transibat cum suis discipulis, quando vel voluit ire in
montem Oliveti, vel in Bethaniam, et per eum fuit ductus in domum
Hannae. Per hunc locum etiam torrentem Cedron transivit nudis pedibus
cum universo populo rex David, quando fugit de Jerusalem a facie
Absalonis, filii sui. Et ibi etiam steterunt sacerdotes cum arca
Domini, donec universus populus pertransiret, ut habetur 2 Reg. 15. In
hoc ergo loco cum gravitate pontem sanctum transivimus, et per clivum
praecipitem sancti montis Syon ascendimus, per quem est Dominus Jesus
ligatus ductus de horto in domum Hannae pontificis. Cum autem ad montis
sancti cacumen venissemus, condiximus nobis, quod non obstante
calidissimo die, facto prandio, vellemus caetera nondum a nobis
visitata in circuitu montis Syon loca visitare et videre. Et ita
milites festinabant ad hospitale S. Johannis ad capiendum cibum, nos
vero religiosi intravimus Conventum fratrum et cum eis refecti sumus.
De visitatione locorum sub monte Syon, et primo
de fonte Mariae Virginis beatae.
Finito prandio convenerunt peregrini, qui robusti erant, ad ulterius
peregrinandum et ad laborandum. Est enim non parvus labor, sic de
loco[TR295] ad locum peregrinari, ut patet fol. 96. B. Congregatis ergo
nobis descendimus de monte Syon in aquilonari parte montis per viam
longam, et viam, per quam prius ascenderamus, ad dextram reliquimus.
Porro in ipso montis Syon clivo venimus ad specum quandam, ad unam
terrae voraginem patentem, per cujus os ingressi in viscera terrae
descendimus sine gradibus in arena, et quia de lumine solis umbrosum
locum intravimus, nihil vel parum videre poteramus, nam oculorum
istiusmodi natura est, ut post solem umbras intrantibus coeca omnia
videantur. Porro nobis descendentibus (#159 A#) in specum, ascendit
contra nos de profundo rapido cursu quidam Sarracenus saevus, cum
magnis clamoribus stomachando mirabiliter, iram animi sui voce, vultu,
et brachiis ostentans, et repellere nos de specu nitebatur, ne ad aquas
descenderamus. Sed quia ipse solus fuit, et nos multi, non eum
curavimus, sed continue descendimus, ipse vero ingeminavit clamores, et
acuit suae iracundiae mores, et si habuisset saltim baculum, nos omnes
efugasset. Videns autem Sarracenus ille, quod eum non curavimus, vertit
se ocius, et omnes descendentes praecurrit, et prior ad aquas venit, et
posuit se super marginem fontis, et modis omnibus aquam haurire
volentibus resistebat, et accedere volentes retrudebat, repercutiebat,
et retrahebat. Quidam autem miles Lombardus de Mediolano peregrinus
accessit audacter ad Sarracenum, per brachium arripuit, et a fonte
avulsit violenter. Sarracenus autem ex hoc in ira accensus contra
militem illum insurrexit, eumque pugnis percutere coepit, et miles e
contrario pugnis se defendit, repercutiens eum, quia neuter habebat
arma, et tanta iracundia in se exarserunt, quod nisi peregrini eos
separassent, unus alterum discerpsisset. Videns autem Sarracenus, quod
vindictam intentam in militem facere non posset, festinate coepit
sursum currere, volens adjutores super nos inducere, nos autem eum
tenuimus, licet plurimum clamantem et renitentem. Eramus enim in magno
periculo, si de manibus nostris evasisset, et male contenti fuimus de
milite. Post multa autem certamina verborum aliqui milites enodantes
bursas Sarraceno illi denarios aliquos ostenderunt, ut maneret et a
clamoribus cessaret; et peregrino, qui eum percusserat, pacem
promitteret. Quid plura? mox ut vidit denarios, mutatus est in virum
alterum, nam vultus ejus serenatus fuit, et vox blandior effecta, et
mores mitigati, totumque se obtulit cum hilaritate ad nostra obsequia,
et qui prius mitigari nec verbis nec verberibus nec multitudine
peregrinorum poterat, visis denariis ad obsequendum se parat, quia
inquit Salomon Eccles. X.: pecuniae obediunt omnia. Accepta ergo
pecunia descendit in hiatum, et omnibus aquam hausit et liberaliter
tribuit. Cumque omnes de aqua illa clara bibissemus, ascendimus sursum,
et dictis ante os speluncae orationibus indulgentias accepimus (†). Est
enim fons ille fons Virginis gloriosae: dicitur enim, quod die XL.,
quando cum puero Jesu de Bethlehem venit cum Joseph, ut puerum Jesum
praesentaret in templo, in hiatum hunc descendit, et ibi hospitata
fuit, quia in civitate hospitium non habuit, sicut nec in Bethlehem nec
juxta templi atrium manifeste manere cum aliis pauperibus voluit, quia
Herodem timuit. Percrebuerat enim fama de nato rege, propter quem
Herodes turbatus fuit et omnis Hierosolyma cum ipso. De ponte autem
illo poterat secrete ad portam auream ascendere, et sine nota puerum
Jesum inducere (#B#) in templum, et perficere ea, quae spectabant ad
legem purificationis; sicut et factum fuit: nemo enim affuit, nisi qui
Spiritu sancto instigati fuerant, ut illa hora adessent. Insuper quando
singulis annis in Pascha in Jerusalem venit, in isto hiatu mansit, et
dum peregrinaret, hic transibat, et circa fontem refocillabatur.
De petra mirabili scissura rupta in passione Domini.
Expletis peregrinalibus officiis juxta fontem gloriosae Mariae Virginis
ulterius processimus et montem Sion gyravimus contra australem ejus
plagam euntes, et ibi vallem Siloe ingressi contra occidentem venimus
ad rivulum aquarum, quae contra vallem Josaphat cum silentio transeunt;
ut dicitur Jesaiae VIII., de aquis fontis Siloe sine strepitu et
sonitu. Per illum ergo rivulum ascendimus, qui decurrit ad latus montis
Syon, et ad locum venimus, ubi de rivulo consurgit petra alta, quasi
pes montis Syon, et illa petra habet a summo usque deorsum magnam
scissuram, ita, quod homo potest sine pressura intrare rupturam rupis.
Dicunt autem, hanc scissuram in passione Domini factam, sicut dicitur
Matth. 26.: et petrae scissae sunt. Transilivimus ergo rivulum, et per
rupturam ingressi sumus, usque quo propter umbras ulterius procedere
amplius ausi non fuimus.
De natatoria Siloe, in qua se lavit coecus et visum recepit.
De ruptura petrae exeuntes, et fluviolum Siloe transilientes ulterius
contra rivum ascendimus usque ad natatoriam[TR296] Siloe, ad quam
natatoriam misit Jesus Celidonium, coecum a nativitate, ut lavaretur.
Et lavit, et visum recepit, ut dicitur Joh. IX. Haec natatoria nihil
aliud fuit, nisi quoddam stagnum, factum sub fonte Siloe, in quod
colligebantur aquae fluentes de fonte, circumseptum lapidibus et terra,
sicut apud nos faciunt piscinas. In illa natatoria nunc nulla est aqua,
quia rivus in eam non fluit, sed ad latus ejus pertransit descendens.
Quidam Sarracenus nunc plantatum habet hortum olerum inter muros
natatoriae, et quaedam arbores in ea creverunt. His tamen non
obstantibus locum ingressi sumus, propter Christi antiquum miraculum
ibi factum, et oratione dicta indulgentias recepimus (†). In quodam
peregrinatorio legi, quod in illa natatoria se lavit Bethsabea, uxor
Uriae, quando eam vidit David ex adverso domus suae, et concupivit, ac
tulit. Sed hoc ego intelligere non possum, cum non possit esse
prospectus de monte Syon ad fontem Siloe, et cum in textu 2. Reg. XI.
dicatur, quod mulier lavit se ex opposito domus regis in suo solario.
De origine, ex qua emanat fons Siloe sub monte Syon.
(#160 A#) A natatoria illa egressi aquaeductum rivi secuti sumus, et ad
fontem Siloe, ubi de monte Syon manat, venimus. Porro per illam viam
ascendendo sursum super rivum aquarum Siloe mirabamur de colore turpi
et abominabili ipsius aquae. Sed postquam ad originem venimus, quae
caussa turpis coloris fuerit, experti sumus. Nam quidam Sarracenus,
cerdo, in ore voraginis, ex qua aqua effluit, stabat et pelles sive
cutes recenter de animalibus distractas intingebat et pedibus
comprimebat, ex quo aquae reddebantur sordidae et cruorosae, et ideo
sub cerdone nullus bibere poterat, nec faciem lavare. Cumque ad
cerdonem venissemus, voraginem ingressi sumus in montem, quia altum et
profundum hiatum habet, sed non latum, ex quo effluit de terrae
penetralibus aqua, et ibi super cerdonem bibimus et oculos lavimus in
memoriam miraculi in hac aqua facti in coeco nato, ut Joh. 9. Dicunt
vulgares, quod quicunque oculos laverit ex fonte isto, quod dolorem
oculorum non patietur amplius. Tantam autem fidem adhibeo huic dicto,
sicut cum dicitur, quicumque balneatus in Jordane fuerit, post lotionem
non senescit. Cum magna ergo compressione stetimus in terrae hiatu, in
scissura montis, et erat clamor magnus peregrinorum; primi clamabant
propter sequentium importunitatem, et ultimi propter praecedentium
tarditatem, medii vero propter pressuram utrorumque clamabant, et fuit
multa impatientia ibi, non enim poteramus in hiatum aliter intrare,
nisi distentis cruribus, et pede uno in una parte rivuli, et alio in
altera locato transire poteramus [et] in aqua ascendere, quia omnes
pretiosis calceamentis fuimus calceati, quae ad aquae tactum
corrumpuntur; multi tamen in ipsum rivulum totaliter detrusi fuerunt.
Expediti ergo de hiatu exivimus de ore speluncae, et exportavimus in
scutellis et flasconibus nostris aquam sacram pro his, qui in hiatum
ingredi non poterant; propter praedictas enim pressuras mulieres
peregrinae, sociae nostrae, non introiverunt, sed cum quiete et pace
foris sedentes manserunt in sua devotione, quibus aquam ministravimus
(††). Et cum omnes simul extra essemus, orationes praescriptas legimus,
et indulgentias plenariae remissionis habuimus (††).
Descriptio fontis et aquarum Siloe.
Ex praedictis patet etiam loci illius aliqualis descriptio; tamen illud
notandum est, quod fluxus illius aquae perficit insigne perpetui
miraculi, ex eo, quod non jugiter fluit, sed interpolatis diebus in
hebdomade tribus (#B#) aut quatuor diebus, aliquando pauciores emittit
aquas, aliquando nullas penitus, aliquando copiose ebulliunt aquae. Ego
quandoque vidi voraginem siccam, quandoque paucis aquis fluentem, et
nonnumquam adeo repletam aquis, quod nemo poterat hiatum intrare.
Singularem enim oculum ad hoc habui, et saepe solus mane ante solis
ortum descendi ad videndum rem. Nam fluxus ille inaequalis non ex
natura, sed ex miraculo contigit tempore Esaiae prophetae. Ezechias
enim rex Jerusalem cum audiret, quod exercitus Assyriorum veniret ad
obsidionem civitatis sanctae, obstruxit fontes et obturavit cisternas
terra et lapidibus per circuitum Jerusalem, ut inimici venientes aquam
nullam invenirent, et ita recedere cogerentur a siti, ut habetur 2.
Paralipom. 32. Ante fontem autem Siloe fecit quasi stagnum, in quo
colligerentur aquae, et civibus deservirent, qui de civitate poterant
ascendere, et aquas sursum portare poterant, et hostes ad locum venire
at aquam tollere [poterant]. Quapropter S. Esaias propheta oravit, et a
Domino impetravit, quod, quando populus de civitate descendit,
sufficientes aquas invenit. Quando autem inimici venerunt, siccabatur
fons, et nullas invenire poterant aquas. Et ideo in tanti miraculi
memoriam non semper, sed certis horis fluit. De hoc miraculo loquitur
Josephus, et Magister in Spec. Histor.
Juxta hunc fontem sepultus fuit Jesaias propheta a populo, dum eum
Manasses rex occidit. Porro destructa civitate Jerusalem per Nabuchodum
regem et dum sub Nehemia reaedificaretur, princeps pagi Maspha
aedificavit portam fontis superius in civitate, per quem populus exiret
et descenderet ad tollendam aquam, et aedificavit murum piscinae Siloe,
qui ceciderat, ut dicitur Nehemiae 2. Hos muros dejecerunt Romani in
obsidione Jerusalem, sicut et alia demoliti sunt, quas Christiani
succedentes reerexerunt, et devoti homines habitacula per circuitum
aedificaverunt, et quasi monasterium super fontem aedificaverunt, sicut
hodie patet. Nam ante fontem est stagnum, quasi balneum, et est muris
et testudinibus circumdatum, sicut claustri ambitus, et fulciuntur
arcus testudinum marmoreis columnis. Haec tamen pro parte ruerunt, pro
parte ruinam minantur. Facile esset, ruinas relevare sacri fontis, sed
nemo tangit, nec manum apponit, et ita locus de die in diem ruit, sicut
aedificia aliorum locorum sanctorum. Olim erat locus honorabilis, quia
in horto regis conclusus erat, et erat gradus de fonte usque sursum,
usque in civitatem David montis Syon, ut habetur Nehem. 3. Nec
suspicare possum, quomodo sit factum, vel qua arte[TR297] inventum sit,
quod Ezechias, rex Jerusalem, aquas fontis Siloe induxit in civitatem
sursum, sive per tam altum spatium, secundum quod dicit Nicol. de Lyra,
super Ecclesiast. Cap. 48, cum tamen (#161 A#) sint a fonte Siloe usque
sursum in civitatem ultra quadringita passuum per praeceps, et non sit
magna aquarum copia in fonte, nec decursus ejus est vehemens, adeo quod
rotas possit volvere, quibus forte possibile esset aquas sursum duci.
De loco, in quo Esaias propheta fuit per medium
sectus, et de causa mortis ejus.
Fontem sanctum deinde dimisimus, et ascendimus montem Syon, et in ipso
clivo in quandam planitiem venimus, in qua una arbor densa ramis et
foliis stat, nescio cujus speciei, est utique sicut tilia. Ibi est
locus, ubi impius Manasse rex, qui Jerusalem idolis replevit et multum
innocentem sanguinem fudit, occidi fecit Esaiam prophetam pro eo, quod
eum pro sceleratis actibus correxit. Stabat autem tunc temporis in loco
praefatae arboris magna et alta cedrus, ad quam cum carnifices
prophetam duxissent, ut eum ibi occiderent, aperuit se truncus cedri,
et Esais rupturam arboris intravit, et reclusa apertione prophetam
abscondit. Rex autem nec hoc miraculo conversus arborem incidi fecit,
et prophetam extractum necavit, jubens eum lignea serra per medium
scindi. In hoc loco diximus orationes signatas, et indulgentias
recepimus (†). Quo facto sub umbra arboris consedimus et pausavimus,
conferentes de sanctitate prophetae illius ibi occisi, de quo Jeronymus
dicit, quod in sua prophetia videatur magis evangelium texere, quam
prophetiam conscribere, ideo non tam propheta, quam evangelista est
dicendus. Idcirco ejus prophetiae per adventum Domini et in nocte
nativitatis Christi tam in matutinis quam in Missis leguntur tamquam
dicta evangelica. Propter eminentiam suarum scripturarum jussit S.
Ambrosius Augustinum, noviter conversum, legere prophetam Esaiam.
De loco, in quo ad arborem Iudas se suspendit.
Quiete finita sub praefata arbore processimus consequenter, et in
processu ostendit nobis quidam locum, ubi steterat arbor, ad quam Iudas
proditor se suspendit, et volebat nos ducere ad locum. Sed dedignabamur
eum visitare, nec pedem propter eum volebamus movere, imo et oculos
taedit nos ad eum respiciendum levare, cum nulla sit ibi gratia nec
indulgentia, sed poena, horror et ignominia. Verum contra locum
paululum stetimus, et responsorium opprobriosum contra eum legimus:
Revelabunt coeli iniquitatem Iudae, et terra adversus eum
consurget.[TR298]
De cavernis, in quas confugerunt Apostoli capto
Domino, et ibi latuerunt.
Cantu maledictionis Iudae finito per clivum montis Syon descendimus in
vallem, quae dividit ipsum montem Syon a monte Gyon, et vallis illa
arcta est, et jungitur valli Siloe (#B#) mediante ea; vallem ergo illam
arctam transivimus, et ad radices montis Acheldamah venimus ex
opposito, qui mons est in accubitu montis Gyon ad aquilonem, sicut mons
Calvariae est in accubitu montis Syon ad aquilonem. Credo tamen, quod
illa pars, quae iam mons dicitur Acheldamah, propter agrum totum olim
mons Gyon sit appellata, mons scilicet et accubitus montis, sicut
contigit cum monte Syon, et cum monte Calvariae, ut dixi, et cum monte
Synai, et cum monte Oreb; nam pars inferior dicitur mons Synai,
superior vero mons Oreb; et cum monte Oliveti, in quo pars inferior ad
austrum dicitur mons offensionis, et pars superior mons Oliveti. Sic
mons ille a valle usque ad agrum dicitur mons Acheldamah, ab agro
sursum dicitur mons Gyon. Ascendimus ergo montem Acheldamah per clivum
praecipitem, et per scopulos et rupes nos sursum traximus, et in hortos
ficorum, malogranatorum, et aliorum pomorum venimus. In his hortis
erant multae rupes, elevati in altum, et parietes petrarum, in quibus
erant incisae speluncae, simplices, duplices, triplices, et
quadruplices; de quibus dixi[TR299] fol. 124. B. Has rupes et petras
antiqui pro suis sepulturis exciderunt, sicut dixi fol. 157. A. Et
postea tempore Christianorum homines terrae sanctae affecti sibi
cavernas illas pro habitaculis elegerunt, nolentes nisi in sepulchris
habitare, ut ibi cum gaudio mortem exspectarent. Et quando aliquis de
antiquis sanctis potuit sibi acquirere habitaculum tale in terra
sancta, putabat se thesaurum invenisse. Unde de illis Job. 3. dicitur:
quasi qui effoderunt thesaurum, sic gaudent vehementer, cum invenerint
sepulchrum. Ad has cavernas confugerunt Apostoli, dum a Domino de horto
recesserunt, quando ligatus trahebatur ad episcopos. Magistrum enim tam
dulcem deserere erat eis intolerabile, sequi vero impossibile, nec erat
aptior manendi locus, nisi sub terra, caverna obscura; quaerebant enim
in ipsis speluncis penetrare profundius usque ad interna, si possibile
esset, terrae viscera, ut saltim ibi invenire possent altius gemendi,
flendi, clamandi et ululandi locum. In orificiis siquidem cavernarum
consistentes non audebant altos ejulatus et clamores emittere, ne
audirentur, sed in pectore quantum valebant, retinebant clamorem cum
dolore. Et adeo ipsa pectora repleta erant moerore, et guttura, facies,
capita oris intumescebant, ora sua vestimentis obstruebant, ne gemitus
erumpentes eminus audirentur. In hoc ergo sacro loco cum compassione
processimus de caverna in cavernam, dispersique sumus per antra, et
loca tristitiae Apostolorum venerati sumus. In ipsis autem cavernis
consistentes sic peregrinus ad peregrinum colloquebatur: ecce, frater,
in hac caverna forte resedit dilectus (#162 A#) Apostolus Andreas,
plorans magistri sui calamitatem. Alius ex opposito sedens dixit: et
hic sedit apostolus Bartholomaeus, lamentans, se deseruisse dulcissimum
magistrum. E contra alter in alia spelunca dixit: et hic sessionis
locus est, in quo forte Thomas dubius cum tristitia sedit. Ex
alia[TR300] vero caverna alius peregrinos advocans, dicens: ecce, hic
duo loca simul in hoc tenebroso specu, ubi, ut opinor, sederunt duo
Apostoli simul, Simon et Iudas. Et ita jocando devoto certamine
quilibet locum attribuit apostolo illi, quem magis dilexit. In eodem
horto ingressi sumus quandam singularem speluncam, dominico sepulchro
simillimam, prout erat in suo primo statu. Circa haec loca dictis
orationibus indulgentias recepimus (†).
De sancto agro Acheldama emto pretio sanguinis
Domini Jesu Christi.