laetitia, secundum Gregorium, nihil aliud sit, quam impunita nequitia,
et omnes cum mundo gaudentes mundi nequitiis impunitis ostendunt, se
esse participes. Discipulorum vero dormitio fragilitatis nostrae et
miseriae[TR261] est ostensio. Multa promittimus, sed tempore
redditionis tepescimus.
De loco, in quo Dominus obviam venit se capere
volentibus, et captus fuit.
Ulterius processimus, et ad locum venimus horti, in quo Dominus Jesus
se captivare volentibus obvius venit, trina vice prostravit, et demum
se voluntarie in manus eorum tradidit, Judae se osculare indulsit. Hic
locus est maceria circumdatus et valde devotus in clivo montis; quamvis
locus non sit multum declivis, sed est ibi latitudo cujusdam agri, et
dicitur hortus floridus. Hunc locum frequentant cum magna devotione
Christiani orientales et occidentales. Sarraceni autem nobis invidentes
communiter locum stercoribus foedant, et lapides, quos peregrini solent
deosculari, immunditiis[TR262] perfundunt. Et in illo die, quando ad
locum venimus, reperimus ipsum recenter turpiter foedatum. In quo facto
non tantum Sarracenis facientibus indignati sumus, quantum in nos ipsos
frenduimus, scientes per retro, quod exigentibus peccatis nostris hoc
Dominus permittit, et ad hoc Sarracenis instigat forti spiritu, ut loca
sanctissima dehonestentur in oculis peregrinorum nobilium et militum,
ut et sic moveantur ad succurrendum terrae sanctae, et ad vindicandum
malitiam tantae injuriae, et ad zelandum loca redemtionis (#146 A#)
nostrae. Quod autem Deus Sarracenos ad hoc instiget instinctu forti,
patet ex eo, quod locus ille est satis longe ab hominibus, et oportet
stercora collecta de civitate portari in urceo, vel de supino montis
Oliveti, ubi etiam sunt habitatones, et industriose loca nobis
venerabiliora liniri immunditiis, quam immundam actionem nullus
faceret, nisi fortiter instigatus alio spiritu, quam humano. Sed et hoc
bonum in illo facto turpi apparet, quod judicant, nos illis locis
multum affectos et per consequens fortes Christianos, et dum vident,
nos non obstantibus stercorationibus honorare et deosculari loca
sancta, etsi non aedificantur, tamen confunduntur. Ad locum ergo illum
accessimus, et vestibus tersis immunditiis locum devotius deosculati
sumus, et quadam compassione ad majorem pietatem et reverentiam moti
sumus, prosternentes nos ad immunditias propter locorum sanctorum
dignitatem, et indulgentiarum (†) participationem. Sicut quis videret
eucharistiam in luto jacere, mox in lutum caderet, nec se deturpari
curaret, dummodo irreverentiae sacramenti obvenire posset.
Locus, ubi Petrus abscidit auriculam Malcho nequam.
Inde consequenter processimus parum infra ad latus maceriae horti
illius. Lapide signatus est ibi locus, ubi S. Petrus stetit, et videns
Malchum quendam ministrum durissima alapa faciem Domini caedentem
exarsit zelo, et occurrentem Malchum petiit gladio, volens sibi
dividere caput. Quo ictum ferientis declinante auriculam ejus abscidit.
Moxque eum Dominus reprehendit, gladio pugnare prohibuit, et laesum
sibi adductum coram omnibus sanavit. Hunc locum deosculati sumus, et
indulgentias accepimus (†).
De praedio Gethsamini, in quod venit Jesus.
Deinde magis contra torrentem descendimus, et in locum Gethsamini
venimus, in quo manserunt octo discipuli dormientes, procedente Domino
cum tribus ad locum orationis. In hoc loco orationes praescriptas
diximus, et terram deosculantes indulgentias recepimus (†). In hoc loco
tempore Christi erat praedium quoddam et villula Levitarum, in quo
pecora immolanda in templo servabantur. Post Christi triumphum
superaedificaverunt Christiani ecclesiam magnam, et monasterium
monachorum multorum. Quae omnia jam sunt ad solum deducta; videntur
tamen adhuc ibi murorum exilia vestigia.
De petra vestigia Domini Jesu paventis habente.
Haec quatuor loca jam praescripta sunt in una brevi circumferentia
posita, sibi propinqua, in eodem districto. In quo districto ducti
fuimus ad rupem quandam latam, consurgentem de terra, et facit quasi
parietem latum, (#B#) et non multum altum, nec omnino erectum sed
declinatum. Sub ipso autem rupis pariete est quaedam planities, in hac
planitie Dominus Jesus stabat, quando Judaei eum apprehendere et capere
accurrebant, nec poterat undique turbis circumdari, quia a parte
orientali stabat paries rupis. Cumque iam impetum in eum facerent et
irruere conarentur, expavit, et contra petrae parietem se vertens
impetuositati cedere volens extensis brachiis in ipsum saxeum parietem
incidit, non quidem ut fugae praesidium quaereret, sed ut
importunitati[TR263] et violentiae locum daret. Eo autem sic parieti
illidenti cessit sacerrimo corpori ipsa petra, mollem se praebens, ac
si paries de flexibili cera fuisset, et in se recepit incidentis
figuram secundum lineamenta corporis, eo modo, quo petrae illisus fuit.
Et illa lineamenta sunt illi petrae impressa, ita, ut manuum et
brachiorum, capitis et pilorum, pectoris et vestimentorum figuram
perfecit. Nec potest suspicari, quod aliqua arte vel instrumentis sint
illa lineamenta facta, sed pro illo momento, quo Dominus anxiatus
parietem incurrit, figuram recepit supra artem et industriam formatam,
ac si natura ab initio formam illam lapidi praestitisset. Est autem
petra illa adeo dura, quod incisioni videtur inepta, et nullis
ferramentis quidquid deponi potest. Circa hunc igitur parietem
prostravimus nos, et orationibus dictis surreximus, et singuli unus
post alium accessimus, et sacrae impressioni corpora nostra, prout
potuimus, induximus, brachia, manus, vultum, et pectus concavitati
imponentes, nos ipsos ipsi figurae commensurantes. Haec ut scripsi,
Deum testor, sic in veritate vidi in mea prima peregrinatione, et me
ipsum in vestigia illa applicavi, quae tamen virum multo longiorem
ostendebant, quam ego sum. Et de hoc facit mentionem Frater Burcardus,
Ordinis praedicatorii, qui ante CC. annos multis temporibus in terra
sancta deguit, et ipsam terram sanctam per totum lucide et clare
descripsit, et hanc, de qua loquor, figuram petrae vidit, et eam
describit. Sed quid nunc dicam, prorsus ignoro, et erubesco, miror cum
stupore, quid acciderit de[TR264] illa petra, nec suspicari possum. Nam
in hac mea secunda peregrinatione ad omnia loca praefata ducti fuimus,
petram autem illam nec vidimus, nec mentionem de ea audivimus, et ita
Domini mei milites cum aliis peregrinis recesserunt, quod nihil de illa
petra audierunt. Post eorum recessum, cum iam quietior fieri posset
locorum visitatio, ego solus aliquoties ad montem Oliveti transivi,
petram illam diligentissime in loco Gethsamini quaesivi, supra et
infra, juxta et circa, sed minime inveni. Quodam die assumsi mecum
dominum Hainricum de Schomberg, militem, virum strenuum, et ad
experiendum diversa paratissimum, quia libentissime figuram illam
vidissem. Et ambo supra et infra quaesivimus, sed nihil de hoc invenire
potuimus. Alii etiam milites per me instigati vagabantur per clivum
(#147 A#) montem ad quaerendum, sed in vanum laborabant. Duxi etiam
mecum fratres[TR265] juvenes montis Syon, qui cum desiderio mecum
discurrebant, sed nihil perfecimus. Imo dicebant, se numquam aliquid de
hoc audivisse. Adii etiam Patrem Gardianum, et Patrem Paulum
Gringlinger, et patrem Peregrinum Polanum, et fratrem Johannem de
Brussia, experientiores et seniores, et fratres antiquos et devotos
clericos et conversos, sed nullus eorum poterat mihi quicquam dicere,
et videbar eis, quod delirarem, quousque ostendi eis descriptionem
fratris Burcardi, quam mecum habui, et meum primum evagatorium, in
quibus manifeste habebatur. Multos labores habui per montem discurrendo
et quaerendo pro eo, quod certus sum, quod impossibile sit, petram
illam a loco moveri, nisi miraculose. Nec sunt nova aedificia ibi
erecta, et a tempore, quo prius vidi, non fluxerunt nisi duo anni, et
inquietus hodie sum pro perditione illius loci. Et si scirem, fratrem
Antonium de Flandria, Ordinis Minorum, qui tunc locorum ostensor
fuerat, ubi degat, eum adire vellem, si licentiam habere possem,
etiamsi in Anglia esset. Quamvis enim Evangelistae de hac petra nihil
dicant, nec Scriptura canonica mentionem faciat, libenter tamen
vidissem, sicut et plura alia loca, de quibus Evangelistae non
determinant, vidimus et venerati sumus. Negligentia, mater oblivionis,
hunc locum nobis abstulit. Veruntamen mihi auferre non potuit, quin
locum ipsum viderim, et ejus speciem recentem apud me habeam. Simile
prodigium recitat venerabilis Beda contigisse in Nazareth, circa locum
praecipitationis Christi, de quo habetur Lucae 4. Unde dicit, quod cum
Dominus de manibus Judaeorum elapsus de vertice montis descenderet et
sub rupe latere vellet, subito ad tactum dominicae vestis saxum illud
subterfugit, et instar cerae solutae quendam sinum effecit, i. e.
concavitatem, in qua dominicum corpus reciperetur, in quo loco omnia
lineamenta et rugae vel plicae vestis et vestigia pedum in rupe
apparent adhuc, sicut testantur hi, qui viderunt. Haec Lyra fr. id
Jesus autem transiens[TR266] per medium illorum ibat, Joh. IV. Leguntur
etiam similia[TR267] de multis Sanctis, quibus divina virtute cesserunt
petrae, vel liquescerunt, sicut de S. Barbara.
Locus, ubi videns Jesus civitatem flevit super eam.
A loco captivationis Domini nos removimus, et alta montis petivimus, et
per viam quandam praecipitem et lapidosam, quae ducit Bethaniam,
ascendimus. Per hanc enim viam ascendunt Bethaniam, qui per portam S.
Stephani de Jerusalem illac pergere volunt. Alia est autem via, quae a
monte Syon ducit Bethaniam, et eadem dividitur in superiorem et
inferiorem, ut suo loco patebit. Per illam autem viam ascendimus, per
quam Dominus in die palmarum descendit in asino. In ipso autem ascensu
venimus ad locum in strata, ubi petra in latum extensa perviam ipsam
semitam reddit bestiis transeuntibus formidulosam, quia petra plana
est, ac si esset polita, super quam cum formidine incedunt bestiae,
timentes casum, praecipue cum descendunt. In illo loco substitit
Dominus cum asino, et conjectis oculis videns civitatem flevit super
eam, et multo singultu ejus praesentem pacem deflevit, et futuras
calamitates praenuntiavit. Ut habetur Lucae XIX. In illo ergo loco nos
prostravimus, et orantes indulgentias plenariae remissionis accepimus
(††). Stabamus autem diutius in hoc loco lacrymarum Christi, et
civitatem sanctam contemplabamur, siquidem ex hoc loco valde clare
videtur Jerusalem cum templo et cum monte Syon, cujus aspectus mentes
pias efficax est ad movendum in fletum, et signatur, ubi Dominus
legitur flevisse. Habet enim Jerusalem[TR268] ex hoc loco dulcem et
delectabilem speciem, etiam hodie sub hac miseria.
Locus, in quo pronuntiatus fuit beatae Virgini
obitus suus per angelum.
Consequenter per clivum ascendimus sursum montemque Oliveti, et cum jam
altius venissemus a via communi declinavimus contra sinistram, et per
quandam crepidinem plenam arboribus olivarum subivimus usque in jugum
montis, quod in longum extendit se ab aquilone in austrum. In ipso
autem jugo convertimus nos ad aquilonem, et progressi in cacumine ad
quandam petram venimus, ibique locum arcus devotionis esse
deprehendimus. Siquidem omnia loca sancta propter frequentes
Christianorum accessus habent semitas singulares[TR269] tritas, et sunt
signata[TR270] aliquibus lapidibus, qui lapides sunt propter
deosculationem quodammodo sordidi, propter applicationem oris
peregrinorum, de quorum labiis quaedam pinguedo remanet in lapidibus
deosculatis. In hoc ergo loco, dum beata Virgo Maria visitatis quodam
die locis sanctis constiteret, advenit Gabriel angelus, eamque
officiosissime iterum per Ave salutavit, praenuntians ei instantem
obitum et transitum ex hoc mundo ad patrem. Veni, inquit, gloriosa
Domina, ad eum, qui ex te natus est, receptura materni uteri pignora,
educationis mercedem, lactis et escae vicissitudinem, laborum
retributionem, passionum remunerationem; erisque gloria beatorum, arca
salvandorum, fons fluctuantium, bacillus imbecillium, scala ad coelos
ascendentium, propitiatrix peccantium, et auxiliatrix omnium te
invocantium. His dictis tradidit angelus Virgini ramum palmae
speciosissimae missum de paradiso, in signum perfectae victoriae supra
humani generis inimicum, et supra dolores et terrores mortis, jubens
ramum hujus palmae ante feretrum deferri. Tradidit insuper ei
vestimenta funebria supra humanam aestimationem candentia, in quibus
mori, sepeliri, et in coelum ascensura esset. Et his peractis in coelum
ascendit. In hoc ergo loco dictis orationibus praescriptis terram
deosculati sumus et indulgentias accepimus (†).
De monte Galilaeae, qui est pars montis Oliveti,
in quo Dominus post resurrectionem discipulis
apparuit.
Deinde relicto loco praesentationis palmae per jugum montis contra
aquilonem processimus et usque ad cornu montis Oliveti, ubi contra
aquilonem finem facit, venimus ad supercilium montis; ibi multos
cumulos lapidum invenimus, et locum orationis. Dicitur enim, quod
tempore Christi ibi fuerit villula, dicta Galilaea, in qua promisit
Dominus tempore suae passionis, se appariturum discipulis in die
resurrectionis. Quando dixit Matthaei 26: Postquam surrexero, praecedam
vos in Galilaeam. Dicunt enim quidam, quod Dominus promittens se post
resurrectionem discipulis apparere in Galilaea, aliquando loquebatur de
illa villa Galilaea, aliquando vero loquebatur de provincia, Galilaea
dicta, quia utrobique apparuit. De villa Galilaea loquebatur Matth. 26.
et angelus (#148 A#) ibidem 28. dicens mulieribus, ut dicerent
discipulis, ut eant in Galilaeam, ibi eum essent visuri. Et ecclesia
canit ex ore Christi: In die resurrectionis meae, praecedam vos in
Galilaeam etc. Notum est autem, quod post resurrectionem Domini
evolutis multis diebus descenderunt in Galilaeam provinciam, et non in
die resurrectionis. De Galilaea vero provincia loquitur Evangelista
Matth. 28. ubi dicit: undecim discipuli abierunt in Galilaeam
(provinciam), ubi et in monte et ad mare Tiberiadis eis apparuit. Si
quis ergo Scripturam intelligit de utraque Galilaea, nulla difficultas
est. Si autem solum de provinciam Galilaeae, magnam difficultatem
habet. Item glossatores et postillatores, et Augustinus de concordantia
Evangelistarum multum laboraverunt in expositione textuum, loquentium
de apparitionibus in Galilaea promissis fieri, quia solum intelligunt
dictum de provincia, et non de villa. Nec aliquem inveni doctorem
antiquum, qui textus illos aliter intelligeret, quam de Galilaea
provincia, quia apparitio ibi facta fuit generalis, et erant ibi in
monte, Thabor scilicet, plus quam quingenti fratres, ut dicitur 1. Cor.
XV. Ideo prae ceteris apparitionibus factis singulariter mentio fit de
ibi facta, in Galilaea provincia. Dicitur tamen, quod Eusebius dixit in
Historia Ecclesiastica, loquitur de villa Galilaea. Quod tamen me non
memini legisse. Ludolphus etiam de vita Christi intelligit, aliquas
apparitiones factas in Galilaea villa, quae est in Judaea, aliquas vero
in Galilaea provincia. In loco ergo illo, ubi dicunt XI apparuisse,
adoravimus, et indulgentias recepimus (††). Sunt enim ad locum hunc
indulgentiae maximae positae. Omnes enim indulgentiae, quae in his
sanctis locis sunt, ad quae Sarraceni peregrinos accedere non sinunt,
sunt huc ad locum illum positae. Plura sunt enim loca valde sancta in
Jerusalem, ubi est indulgentia plenaria, ad quae non admittuntur, ut
est: templum Domini, porticus Salomonis, aurea porta, praetorium
Pilati, domus Herodis, domus S. Annae, quae est nativitatis beatae
Virginis. Horum locorum indulgentias hic accepimus. Acceptis igitur
indulgentiis ascendimus super acervos lapidum, et longe lateque per
terram aspeximus. Contra orientem vidimus ultra Jordanem et mare
mortuum montes Arabiae, terras Moab et Ammon, montes Galaath, et
caetera. Contra aquilonem vidimus montes provinciae Galilaeae, montes
Gilboae, et Libanon. Contra occidentem habuimus ex opposito civitatem
sanctam, et ultra eam vidimus montem Sylo, et montem Ephraim, et terram
Philistaeorum, quasi usque ad mare magnum. Contra meridiem vero vidimus
montem Bethuliae prope Bethlehem, et montana Hebron, et Judaeam, et
Idumaeam. Deinde ad considerationem loci ipsius nos convertimus. Est
enim, ut praemisi, finis montis Oliveti, et est locus aptus pro castro,
et videntur ibi fuisse structurae. Est etiam ibi supra cacumen una
cisterna, et locus totus est delectabilis. Dicunt historiae orientalium
regum, quod dum tres reges juxta Hierosolymam venissent, quod tenebrae
operuerunt terram, et caligo populos eorum regum. Ideo civitatem
ingredi non valebant. Rex autem Balthasar cum suo exercitu in hoc monte
pernoctavit, sicut rex Melchior (#B#) in monte Calvariae, ut dictum est
fol. 117, A. Et rex Caspar in monte Gyon, et abscedentibus tenebris
simul et simul in Jerusalem introierunt.
De loco ascensionis Domini et de ecclesia in eo
constructa et de vestigiis Salvatoris nostri Jesu.
Recreati in monte Galilaeae reversi sumus per viam super jugum montis
Oliveti, et contra austrum ambulavimus in alto contra quandam magnam
semiruptam ecclesiam, ad quam dum venissemus, ascendimus per lapideos
gradus in atrium, quod est ante fores ecclesiae, testudinatum. Porro
ante fores ecclesiae locaverat se quidam Sarracenus cum fuste, nec
alicui indulsit introitum, nisi daret sibi madinum unum, quorum XXV
faciunt ducatum. Soluto autem madino intromisit nos. Porro, in medio
ecclesiae stat una magna capella, pulchra, rotunda, testudinata, in qua
est locus sanctissimus vestigiorum Domini Jesu Christi, quae dereliquit
saxo impressa, dum de eo loco in coelos ascendit. Stetimus autem ante
capellam, et hymnos et orationes signatas in processionali de
ascensione Domini altis et jocundis vocibus cantavimus, et introgressi
quotquot poterant simul intrare, in facies[TR271] nostras nos
prostravimus, et sanctissima salvatoris nostri vestigia deosculati
sumus et indulgentias plenariae remissionis accepimus. (††)
His peractis ad loci considerationem nos convertimus. Est enim locus
ille in altiori culmine montis Oliveti, in fine ejus australi, sicut
Galilaea praedicta est in fine septemtrionali montis, et locus
praenuntiationis obitus Mariae Virginis in medio est inter Galilaeam et
locum ascensionis sub jugum. In hoc sancto loco stat grandis ecclesia
rotunda, ornate constructa, ita tamen, quod in supremo non est
testudine operta. Sed ipsa testudo cum industria habet magnam aperturam
rotundam, sub qua apertura stat dominicae ascensionis capella sub dio,
sicut capella domini sepulchri. Dicunt autem historiae, quod dum
fideles primo in loco ascensionis Domini ecclesiam fabricarent, eamque
opere arcuato tegere vellent, lapides arcuum nulla arte potuerunt
coaptari, et illos [i] lapides, quos ponebant, mox positi decidebant.
Quod ut fideles viderunt, intellexerunt Dei voluntatem esse, quod locus
dominicae ascensionis a terra usque ad coelum muris et testudine non
esset occupandus, sed patens, liber et apertus maneret. Et ita
aedificantes deduxerunt quidem testudinem per circuitum a rotunditate
muri, sed non consummaverunt, quia aperturam ut dixi, magnam
dereliquerunt, cujus oram sectis et politis lapidibus per gyrum
clauserunt. Dum autem aedificantes ad pavimentandam ipsam ecclesiam
marmoreis tabulis procederent, et locum, ubi steterunt pedes Christi
ascendentis, cooperire vellent, mox ipsi lapides loco applicati
resiliebant in ora aedificantium, et hoc totiens, quotiens locum illum
(#149 A#) conabantur operire. Hinc ecclesiae erat quondam annexum
grande monachorum monasterium, Ordinis nigri, habentes Abbatem
infulatum, et ante multa tempora habitaverunt in loco illo sancti et
devoti viri, ad quorum instigationem et petitionem sanctus Jeronymus
conscripsit vitas patrum; ut habetur in prologo ejusdem libri. In illis
aureis temporibus tot lampades in illa ecclesia ardebant, quae per
fideles ibi nutriebantur, quod totum clivum montis Oliveti
illustrabant, et anteriorem partem[TR272] civitatis Jerusalem fulgores
eorum illuminabant ultra vallem Josaphat radiantes. E regione vero erat
et est hodie templum Salomonis, in quo etiam tot lumina ardebant et
lampades, quod partem anteriorem montis Oliveti illuminabant. Ex illis
autem duabus ecclesiis luminibus refulgentibus illustrabatur vallis
Josaphat tota, et mons templi ab ecclesia montis Oliveti, et mons
Oliveti ab ecclesia montis templi. Insuper haec ecclesia quondam tali
decorabatur prodigio, sicut didici ex peregrinali antiquissimo cujusdam
sancti, qui interfuit et vidit. Mos erat antiquorum Christianorum, quod
in die ascensionis Domini, post Missarum solemnia omnis populus de
Jerusalem exibat, in montem Oliveti, et ibi orationibus insistebat,
exspectantes horam meridiei, qua Dominus Jesus in coelum assumtus fuit.
Qua adveniente validissima procella flaminis repente de coelo irruit,
et per aperturam tecti ecclesiae se toto impetu infudit, adeo, ut mons
totus concuteretur, et omnes, qui aderant, in terram corruerent,
quousque illa delectabilis et terribilis procella evanesceret. Hoc
singulis annis contigit in die ascensionis Domini.
Porro capta terra sancta per Sarracenos profanaverunt ecclesiam illam
sanctam, et ex ea fecerunt muscheam. Sed quia Christiani peregrini
illam ecclesiam non obstantibus prohibitionibus adibant et furtive
noctibus intrabant ad deosculandum salvatoris vestigia, ideo nec sibi
nec nobis eam dimiserunt et eam a parte orientali dissipaverunt,
tollentes a parietibus omnem tabulaturam marmoream, et a pavimento, et
columnas pretiosas deportaverunt. Capellam tamen loci vestigiorum
Christi, et saxum vestigia sacra continens dereliquerunt intacta, quia
et ipsi sacra vestigia venerantur. In ipso enim saxo vestigia amborum
pedum Domini Jesu apparent, clarius tamen vestigium pedis dextri. Et
haec vestigia tam Christiani quam Sarraceni deosculantur. Tamen quidam
peregrinus jucunda pietate motus habens secum flasconem cum vino
dulcissimo effudit illud in vestigiorum concavitatem, et deosculatus
elambebant, et quotiens[TR273] evacuatum fuit, totiens reimplebat. In
parte aquilonari ecclesiae est supra in pariete foramen, quod homo
longus vix potest contingere erecto brachio; ad hoc foramen levant se
peregrini, et imponunt manum, dicentes, ibi in muro esse de vero
lapide, super quem Christus stetit, quando in coelum ascendit. Unde
autem habeant hanc opinionem nescio. In orientali parte fuit lapis
magnus, super quem Dominus sedit, quando (#B#) incredulitatem eorum
exprobravit et duritiem cordis, ut habetur Matthaei ult. Nunc vero
eadem pars orientalis est paene destructa, et intra eam sunt domicilia
rusticorum, et stabula hircorum, quia villula ab oriente adhaeret
ecclesiae, quae dicitur in eorum lingua . . . . . Est tamen murus per
medium ecclesiae deductus, qui dividit orientalem partem a rusticis
occupatam ab occidentali, in qua est capella ascensionis Domini. Haec
ecclesia e regione stat, ut dixi, templi Domini multo altior templo,
quamvis et ipsum in monte stet, et a longe videtur; ut supra fol. 90 B.
Et est ad orientem directe templi Domini, quod nominant Salomonis, ita,
quod aequinoctiali tempore videtur sol oriens quasi de ecclesia prodire
et ascendere, sicut ego saepe consideravi, nec amplius mirabar, quod
ecclesia cantat de ascensione Domini: Psallite Domino, qui ascendit
super coelos coelorum ad orientem. De his venit plus dicendum fol. 171.
B. De civitate Jerusalem usque ad locum ascensionis per viam, qua nos
ascendimus, sunt tria bona milliaria italica.