qui sint, qui in eo Officia sua peragunt, et circa hoc videbimus rem
horribilem et monstruosam. Est enim modo (factum) hoc templum ad modum
archae Noae, in qua omnium bestiarum, mundarum et immundarum
differentiae, demtis piscibus. Sic et ibi nullus piscis, i. e. nullus
aquis infidelitatis immersus, nullus idololatra, nullus Christum
absolute negans, habet locum, nec in eo subsistendi locum inveniet,
sicut nec (#133 A#) extra aquam. Sed solum Christicolae ibi manent, et
hoc sive sint mundi fidei veritate, sive immundi haeretica pravitate,
vel sive sint domestici catholica veritate, sive indomati et silvestres
schismatica diversitate. Quaecumque enim gens Christum pro Deo colit,
quocumque modo illud credat, sive credat coaeternum et coaequalem
patri, sive non, creatorem aut creaturam puram, hominem verum aut
phantasticum, passum aut non passum, mortuum aut non mortuum,
sacramentorum vim, aut nullam, Papam esse vicarium Christi aut non,
singuli reperiunt in templo hoc sibi similes, et ingredi sinuntur. Et
si hodie aliqua gens veniret, adeo horribili haeresi infecta, ita quod
nulli in sancta ecclesia illa eam ad sua Officia vellente admittere,
Soldanus proprium chorum et habitationem eidem in illa ecclesia daret,
etiam si crederet, Christum non fuisse hominem, sed bestiam, dummodo
Christum dicat suum Deum esse. Nemo ibi excluditur, nullus repellitur;
quicumque solvit Sarracenis tributum templi, pro ingressu quinque
ducatos, ille ingreditur, quantumcunque immundus sit. Nec alicui
Christiano templum aperiunt, nisi solutis quinque ducatis; et in hoc
non parcunt nec fratribus montis Syon, quos non intromittunt, nisi
soluto tributo; demto tempore, quo peregrini sunt in Jerusalem, cum
quibus gratis intromittuntur. Et tempore absentiae peregrinorum non
possunt mutare custodes templi, sed illi, qui cum peregrinis intromissi
fuerunt, et custodes deputati sancti sepulchri, manent semper usque ad
adventum peregrinorum. Nec fratres positi custodes exire possunt, nec
alii fratres intrare, nisi velint solvere tributum. Et si volunt mutare
custodes, oportet solvere tributum.
Verum bis in anno patefaciunt valvas templi, et gratis omnes
Christianos intromittunt. Scilicet in Parasceve usque ad secundam
feriam paschae; et in vigilia inventionis sanctae crucis usque ad
vesperas sequentis diei. Et in illis diebus est templum repletum viris
et foeminis, de omnibus mundi regionibus, et est tumultus magnus et
compressio prae multitudine. Et ibi tunc audiuntur omnia idiomata
mundi, et forum pretiosissimarum rerum et cararum fit tunc in ecclesia.
Demtis ergo praefatis duobus temporibus numquam nisi auro dato aperitur
illa ecclesia. Non sicut erat olim, dum alia erant tempora. Sed
catholici Christiani semper et omni hora intrare gratis poterant, nec
admittebatur quovis modo haereticus aut schismaticus in illam
ecclesiam, nec pro pretio, nec gratis. Sed capto sepulchro Domini
captivi sunt peregrini, ita quod non possunt in Jerusalem quidquam
agere, nisi quod placet Sarracenis.
Porro, ante paucos annos erat sic consuetudo, quod Sarraceni mane in
ortu solis ecclesiam aperiebant, eosque usque ad vesperas inclusos
retinebant, et in occasu solis ejiciebant. Et hoc fuit tolerabile. Sed
hodie contrario modo fit, sero enim nobis aperiunt, et mane nos
ejiciunt. Et hoc est multum durum et molestum, quia noctibus illis,
quibus in templo sumus, parum aut certe nil quiescimus, et hoc propter
crebram locorum sanctorum visitationem et cricuitionem, et propter
divinorum Officiorum continuationem, et propter ululatum et clamores
mirabiles orientalium Christianorum, qui tota nocte ecclesiam
clamoribus male sonantibus implent, et propter mercatorum
negotiationes, et ultimo propter excessivam multitudinem pulicum (#B#),
qui in pavimento undique saltant, et ubicumque homo ponit se ad
dormiendum vel ad orandum, statim plenus est pulicibus, nec quiescere
potest. Unde autem veniant nescio, nisi forte ex natura marmoris
procreantur, vel custodes templi eos nutriunt et non occidunt. Post
illos autem nocturnos labores et inquietudines statim expulsis nobis de
templo cogimur ad alia loca visitanda transire, et iterum laborare, et
ita peregrini nimis attenuantur vigiliis, jejuniis, et laboribus, et
vix conceditur eis tempus modicum manducandi. Et ideo gravis modus nunc
est quoad hoc, quamvis aliis respectibus melius sit illud, quam aliud.
Ego enim multo libentius volo per noctem esse in ecclesia clausus, quam
per diem.
De diversis hominum generibus in ecclesia sancti
sepulchri habitantibus.
Sicut diversitas creaturarum decorat universum et creatorem mirabilem
et perfectum ostendit, sic diversitas gentium, morum, linguarum et
rituum plurimum decoraret ecclesiam catholicam, et Redemtorem nostrum
mirabilem et perfectum ostenderet, si inter illa odiosa perversitas
gentilium, haereticorum, et schismaticorum minime invenirentur,
quamquam etiam ex ipsis mirabilis Deus et perfectus ostendatur.
Ecclesia sancti sepulchri pulchrior est cunctis ecclesiis mundi ex
diversitate gentium in ea Deum laudantium, redditur tamen deformis et
monstruosa ex erroribus horribilibus intrantium eam. Olim enim
ingrediebantur Christiani de toto mundo, et omnibus linguis sine
erroribus, sine perfidiis, sine superstitionibus Deum colere
volentibus, et non intromittebantur excommunicati, schismatici,
haeretici praescisi, quibus iam, heu, templum plenum est, quibus ipsa
basilica sordet. Sunt autem VII differentiae Christianorum in hoc
templo, quorum quaelibet habet suam propriam sectam, proprium ritum,
proprium chorum, cum diversis erroribus et damnosis etiam in
substantialibus fidei. De quorum erroribus longum nimis esset hic
dicere. Si cui autem placet aliquid de his videre, legat peregrinale
domini decani moguntinensis ecclesiae, quod loco sui confecit
venerabilis sacrae theologiae professor egregius, Pater Martinus Röth,
Conventus phorcemensis Ordinis Praedicatorum, qui, uti vir doctus,
multa de erroribus habitantium in Jerusalem gentium accurate disseruit
per longum in eodem peregrinali. Ego vero ad posterius nihil, vel parum
de his tangam, sed tantum quae loca templi sancti occupent gentes
illae, brevius dicam.
De Latinis catholicis.
Latini Christiani primi et veri catholici, qui a Sarracenis nominantur
Franci, hoc templum inhabitant, et sunt orthodoxi fide, devoti
professores, viri religiosi, fratres minores, qui Conventum habent, ut
dictum est, in monte Syon, multorum fratrum, (#134 A#), XXIIII
scilicet, vivuntque sub[TR238] regulari sui Ordinis institutione, de
eleemosynis devotorum peregrinorum illuc ex terris Christianorum
venientium, et aliorum quorundam principum fidelium, qui sacrorum
locorum devotione et pietate christiana moti annuas suas illis
transmittere eleemosynas non negligunt. Nam felicis recordationis
quondam dux Burgundiae Philippus censu annuo mille ducatorum subsidio,
dum vixit, pro sua salute ad loca sancta contulit devotione ac fratrum
Deo ibi servientium sustentatione. Quod et filius ejus Carolus, dum
fuit in humanis, etiam fecit. Sed et successor ejus modernus, Dominus
illustrissimus et victoriosus, dux Austriae et Burgundiae Maximilianus,
nunc recenter rex gloriosissimus Romanorum creatus, ipsum idem suorum
imitatur exemplum praedecessorum in ducatu Burgundiae, transmittens
fratribus consueta subsidia. De his fratribus et eorum Conventu vide in
visitatione locorum montis Syon inter septa monasterii, sub die XIII.
hujus mensis, et singulariter fol. 96. B. et fol. 108. B.
Hi fratres loco Latinorum omnium ponunt ad minimum tres de suis in
ecclesiam sancti sepulchri, sanctissimi monumenti custodes, qui die ac
nocte manent et totum corpus ecclesiae romanae et latinae
repraesentant, quibus fratres montis Syon necessaria per foramina
portae ecclesiae porrigunt. Habent autem in ipso templo potissima et
sanctissima loca. Nam claves dulcissimi Domini Jesu sepulchri et
speluncae ipsi habent, ipsumque apierunt et claudunt, cui volunt, et in
eo Missas celebrant, quando placet. Nec audent sacerdotes aliarum
sectarum in eo celebrare, nisi de Latinorum expressa requisitione et
licentia. Qualiter autem haec tam insignis potestas super sanctissimum
Domini monumentum ad nos Latinos devenerit, longum esset dicere. Non
multum tempus est elapsum, quod Georgici dominabantur et regebant
dominicum sepulchrum. Et est mirum, quod alii Christiani aliarum
sectarum sustinent Latinorum potestatem, cum de nulla secta sub
religione christiana tam pauci habitent in Jerusalem, sicut de Latinis,
et dum sint magis difformes vita, moribus, vestitu et lingua ipsis
Sarracenis, quam quicunque alii Christiani. Insuper inter lampades,
quae semper ardent in sancto sepulchro tres sunt Latinorum, quas
nutriunt oleo et igne; reliquae sectae nutriunt alias XVI. Habent etiam
Latini capellam beatae Virginis, de qua supra fol. 110. B. Et ibi
celebrant, et horas suas perficiunt in ea. Et retro capellam habent
locum amplum pro dormitione, coctione, commestione, et naturae
exoneratione. In illa capella tres nutriuntur lampades ardentes. In
monte Calvariae habent Latini proprium altare, et tres lampades super
rupem crucis Christi ardentes. In loco inventionis crucis Christi
habent altare unum, et unam lampadem ardentem in specu, ubi crux
Christi inventa fuit. In loco (#B#) inunctionis corporis Domini de
cruce depositi habent unam lampadem ardentem.
Cum Latinis adhuc communicant Bohemi in Jerusalem, et quando ad loca
sancta veniunt, cum Latinis manent, et a Latinis divinae percipiunt,
quamvis a romana ecclesia discesserint, et haereses in dies magis et
magis crescant. Sed et Glagolae nobiscum sunt, quamvis Missas latinas
non legant sed in sua materna lingua, quia ordines sacros Romae
percipiunt, nec sunt haeretici.
Graeci quid habeant in templo sancti sepulchri.
Graeci habent praecipuum sanctae ecclesiae illius locum, chorum et
caput totius Anastasis. Hi Graeci in primitiva ecclesia fuerunt
celebres et famosi in fide, praeclaras civitates et insignes ecclesias
quatuor patriarchales, Antiochenam, Jerosolymitanam, Alexandrinam, et
Constantinopolitanam, per multa tempora sub ecclesiastica obedientia
possidentes. A qua tandem recedentes in errores pessimos ceciderunt
usque in blasphemiam spiritus sancti, et contra sacramentorum ritum, et
contra ecclesiae romanae potestatem. Aliquotiens autem rationibus
convicti ad ecclesiae gremium redierunt, sed XII vicibus relapsi nunc
obstinati[TR239] cum Turcis et Sarracenis vivunt, et Latinos, si quo
modo possunt, sine misericordia persequuntur. Nunquam Turci et
Sarraceni tantum crevissent, si illi Graeci proditores non fuissent.
Orientales alii Christiani dudum reducti ad ecclesiae unitatem
fuissent, et hodie reduci possent faciliter, si Graeci infidi et
superbi non obsisterent, et reductos seducerent. His tamen malis non
obstantibus ecclesiam illam sanctissimam sepulchri dominici ingredi
praesumunt, et qui malitiae caput sunt, caput ecclesiae injuste sibi
usurparunt, et chorum cum altari summo possident hodie, et multas
lampades ante altare accensas[TR240] servant. Habent etiam carcerem
Domini, de quo dixi fol. 112 A., in quo unum habent altare cum una
lampade ardente. In monte Calvariae duo habent altaria, quia Georgici,
qui ipsum montem possident, sunt de secta eorum. In capella S. Helenae
sub terra habent unam ardentem lampadem. Locum etiam divisionis vestium
Christi habent, et in eo altare et unam lampadem. Et tantum de illis.
Georgici, quales Christiani sint, et quae loca
habeant in ecclesia sancti monumenti.
Georgici, qui et Nubiani dicuntur, et Christiani de cinctura ut in
plurimum vocantur, sunt de remotis valde partibus a terra sancta, viri
bellicosi, qui etiam mulieres ad bellandum instruunt. Hi Christiani
sunt, sed per omnia erroribus depravati, sicut Graeci. Possident autem
in templo sancti sepulchri montem Calvariae, et semper juxta rupem
sanctam habent, custodem ibi inclusum. Hunc locum sanctum non diu
habuerunt, sed tantum[TR241] ab annis XV. Obtulerunt enim regi Aegypti,
Soldano, munera, qui inde ejecit Armenos et (#135 A#) induxit
Georgicos. Habent etiam locum et specum inventionis sanctae crucis, et
tres in eo lampades, quas tamen raro accendunt. Habent etiam capellam
sub monte Calvariae, in qua reges Jerusalem latini sunt sepulti. Ut
patuit supra fol. 117 A.
De Jacobitis haereticis.
Jacobitae sunt etiam in templo, et possident in suis terris multa regna
orientis. Sunt autem singulares heretici, in multis damnabiliter
errantes. Circumcisionem servant; et pueros ad ubera matris pendentes
sub utraque specie communicant; et circa Christi humanitatem
multipliciter errant. Hi habent parvam capellam annexam dominico
monumento, in qua habetur altare et lampades. Locum etiam inunctionis
Domini possident, in quo VII habent lampades ardentes.
De Christianis de India, Abissinis.
Abassini, sive Christiani de India, sub abbate degentes, templum
nostrum sancti sepulchri etiam possident. Sunt autem vitae valde
austerae, pauperes, et multorum errorum. Laici eorum studiose ad Missam
conveniunt in solennibus, et tunc omnes utriusque sexus incipiunt altis
vocibus jubilare, saltare pedibus, plaudere manibus, conglobantes se in
circulis ibi sex vel septem, ibi novem vel decem, et interdum per totas
noctes sic canunt, potissimum in nocte resurrectionis Christi, qua non
cessant canere et cursitare, donec illucescat, et ita ferventes sunt
hoc agentes, quod multi propter labores illos infirmantur. Et quamquam
ista faciant et observent, tamen perniciosis erroribus infecti sunt, et
haeretici abhorribiles ecclesiae sanctae. Accipiunt enim cum Judaeis,
Sarracenis et Jacobitis inutilem, imo damnabilem circumcisionem, et
adurunt ferreo ignito calamo suos parvulos in facie, nec baptismum
aquae curant recipere. Hi possident capellam, in qua sub altari lapis
stat, super quem Dominus sedens spinea corona fuit coronatus, in qua
habent lampadem et altare. Porro, capella eorum cum altaribus, in qua
cottidiana sua Officia peragunt, est ad sinistram partem, circa
ingressum sancti sepulchri, inter columnas templi sagis et mattis et
aliis velis loco parietum circumdata, et sunt ad funes suspensa.
De Christianis de Syria, Surianis.
Suriani, qui et Syri, Christiani sub diversis gentilium principibus in
servitute misera degunt, et sunt infecti erroribus Graecorum, quos
imitantur, haeretici, et homines falsi, dolosi, fures, zelotypi in
uxores, sicut Sarraceni. Hi etiam nobiscum sunt in templo sancti
sepulchri, et possident capellam sanctae Helenae, ibi sua Officia
peragentes. Morantur autem ad latus Indianorum in tabernaculo velis
circumdato et caetera.
(#B#) De Christianis Armenis, quales sint?
Armeni etiam in hac sacra ecclesia nobiscum sunt, ab Armenia venientes,
et[TR242] sunt Graecorum implacabiles inimici, nec tamen cavent errores
eorum, nec eis carent. Dum enim conficiunt, aquam vino non apponunt, ut
Graeci; sextis feriis carnes manducant; et diem nativitatis Domini
colere nolunt; sed ipsi jejunant pro eo, quod ad nostras miserias illo
die natus est Dominus; diem autem Epiphaniae solenniter celebrant,
propter baptismum Christi, in quo dicunt esse festum spiritualis
nativitatis Christi. In quo etiam errant. Hi Armeni, ut dictum est
superius de Georgicis, habuerunt montem Calvariae, sed eo amisso
emerunt a Soldano locum in superiori templi ambitu, et ibi chorum
consecraverunt, et habitacula fecerunt. Sunt autem Armeni minus nobis
difformes quam quicumque alii praefati. Porro audivi, frequenter esse
quosdam Armenos, qui nullos habent sacerdotes, nisi fratres
Praedicatores, qui sunt eorum episcopi curati et sacerdotes, et sunt
optimi catholici, quos quidam frater Ordinis ad fidem convertit, et
Summam S. Thomae in eorum linguam transtulit, et alios libros
catholicorum doctorum. Solent illi Armeni pro tempore visitare
generalem magistrum Ordinis Praedicatorum, et se filios suae
obedientiae exhibere, et sepulchrum beati Dominici patris nostri
visitant in Bononia cum multa devotione. Hoc audivi a multis fratribus,
qui eos viderunt et audiverunt loquentes cum Generali, modo quo
poterant, quia latina lingua carent et italicam ignorant.
Praefatae Christianorum gentes manserunt in Jerusalem, quando capta
fuit civitas a Sarracenis; et expulsi Latini, patriarcha et rex
Jerusalem cum omnibus suis, et tradita fuit illis Christianis ecclesia
sancti sepulchri, ita tamen, quod loca in ea, quae placerent, emerent.
Quod et fecerunt. Et facta est in templo hoc sancto confusio commixtae
multitudinis ab anno Domini MCLXXXVII. die 11. Octobris, et manserunt
praedictae gentes omnes, demtis Latinis, in Jerusalem, servientes
Sarracenis sub tributo. Stetit autem civitas sancta multis annis sine
latinis Christianis, quousque Robertus rex Siciliae multo auro
comparavit a Soldano loca sancta aliqua, et ea fratribus minoribus
tradidit, qui ea possident usque in hodiernum diem. De his vide supra,
fol. 108.
Porro praeter gentes jam numeratas sunt plures extra fidem Christi in
Jerusalem, ut Sarraceni, Judaei, Turci, Samaritani, Mamaluci, de quibus
omnibus luculenter tractat saepe dictus magnificus dominus Bernhardus
de Braitenbach, qui nullis parcens sumtibus pro ordinata compositione
sui peregrinalis sive itinerarii induxit venerabilem magistrum,
illuminatum theologum et ornatum rhetorem, videlicet patrem Martinum
Roth, Ordinis (#136 A#) Praedicatorum, quod praefati domini itinerarium
ornato et compto stilo composuit, et gentium diversitatem habitantium
in Jerusalem cum erroribus et perversitatibus et moribus clare
descripsit, reprobans errores et utilissimas doctrinas theologicas
tradens cum solutionibus multarum difficultatum. Conduxit etiam pretio
eruditum virum, Erhardum Rewich, subtilissimum pictorem, qui portus
maris et civitates et terrae loca, et praecipue terram sanctam, et
habitum gentium dictarum proprie figuravit, et figuras ad descriptiones
aptavit. Ibidem ergo, si cui placet, legat, et multa a me dimissa
inveniet. Ego autem pro nunc ulterius procedam ad evagandum.
Visitatio locorum sanctorum per civitatem S.
Jerusalem et per circuitum ejus.
Quinta decima die hoc in festo divisionis apostolorum, diem inchoando a
praecedenti vespera, denuntiatatum fuit omnibus peregrinis, ut in
occubitu solis montem Sion adscenderent,[TR243] quia domini ductores
nostri vellent nos eodem sero in Bethlehem ducere. Cumque omnes in
plateam Syon venissemus, invenimus ibi asinarios nostros stantes cum
asinis; currit autem unusquisque quaerens et clamans pro suo asinario,
ut dictum est supra fol. 84. B. Et receptis asinis stetimus et ductores
nostros diutius exspectavimus, tandem autem sole in occasum vergente
venerunt tristes, dicentes, quod de Sodomis et solitudinibus Jordanis
adscendissent in Bethlehem Madianitae, Arabes et Beduini, nosque ibi
exspectarent, ut armata manu nobis occurrant ad spoliandum; idcirco hac
vice manere in Jerusalem necesse foret, quousque populus ille rapax a
Bethlehem discedat. Et ita reductae sunt bestiae in suum locum, nos
vero visitavimus et circuivimus loca sancta montis Syon, et juxta locum
divisionis apostolorum diutius oravimus, cujus instabat solennitas. De
hoc loco vide fol. 104. A.
Cum sol autem occidisset, descenderunt peregrini ad hospitale suum pro
quiete, multi tamen manserunt nobiscum in monte Syon celebrantes
nobiscum vigilias in locis sanctis. Media enim nocte surreximus cum
fratribus ad matutinales laudes, quibus finitis incepimus celebrare
Missas privatas, unusquisque in loco sibi placito usque ad crepusculum.
Die autem XV. illucescente, antequam oriretur sol, descendimus, nos qui
eramus in monte Syon, in hospitale, et dominos peregrinos fratres
nostros excitavimus ad peregrinandum, quibus paratis de hospitali
exivimus, et aliqui fratres montis Syon nobiscum, et Calinus Elphahallo
Sarracenus cum baculo salvum conductum (#B#) praestans et pueros
arcens, ne nos lapidibus impeterent. Venimus autem primo in atrium
templi sancti sepulchri, et ibi in loco, ubi Christus sub cruce
cecidit, ut superius dictum est, procumbentes, indulgentias plenariae
remissionis accepimus (††).
De porta, extra quam fuit Dominus Jesus ductus crucifigendus.
Exeuntes autem consequenter de templi atrio in vicum, qui ducit de
monte Syon in montem Calvariae, et de illo ducit per descensum in
civitatem per ejus longitudinem, quae est ab austro in aquilonem, et
latitudo ab occidente in orientem, cumque per spatium aliquod
descendissemus per vicum in via illa, per quam Dominus Jesus crucem
bajulans in montem ascendit Calvariae, venimus ad quandam antiquam
portam, ruptam in dextra parte, de qua non plus mansit, quam unum latus
a terra sursum usque ad curvitatem, quae arcum sustentat, reliquum
totum dissipatum est. Sed et illa pars, quae mansit, est iam intra
domos constituta, quod non potuimus ad eam venire, e regione autem
stetimus et eam intuiti sumus. Fuit autem porta alta, magna et firma,
ut optime in ruinis cernere potuimus, de lapidibus sectis et quadris
aedificata. Haec porta ante civitatis ampliationem per Aelium Hadrianum
factam dicebatur porta vetus, quia fuerat ibi a tempore Jebusaeorum. Et
post dicebatur porta judiciaria, quia in ea more antiquorum judicia
agitabantur, et quae judicata iam erant et sententiata, extra eam
mandabantur executioni. De utroque nomine habetur Nehem. 3. scil. de
porta veteri et judiciaria, quae unum sunt. Extra hanc portam ductus
est Dominus Jesus, crucem sibi bajulans crucifigendus. Unde de hac
porta dicitur Hebr. 13: Jesus, ut sanctificaret per suum sanguinem
populum, extra portam passus est. Exeamus ergo humani [TR244] peregrini
ad eum extra portam, imperperam ejus portantes. Quis quaeso portam hanc
nisi cum compassiva devotione potest intueri? Hic enim educitur Abel in
agrum Afrem ut perimatur. Hic transiit Jsaac cum lignis, ut in monte
immoletur. Hic videtur botrus in ligno portatus. Circa hanc ergo portam
orationes praescriptas in processionali diximus, et genibus flexis
indulgentias suscepimus (†).
De tabernis in via ad montem Calvariae, in quibus
occidendi refocillabantur.
Progressi inde consequenter venimus ad loca, ubi tempore eductionis
Christi erant tabernae, et quando morte plectendi educebantur, fuerunt
aliqui pii homines, qui pro plectendis vinum solvebant, et dabatur eis
hic bibere vinum forte, ut bibentes jocundi fierent, quia dicitur
Esdrae VI., quod vinum omnem mentem convertit in securitatem et
jocunditatem, et non meminit omnem tristitiam,[TR245] et debitum, et
omnia praecordia facit honesta. Ab hinc etiam tulerunt in scyphis et
cantharis vinum usque ad locum torturae, ut et eidem inebriarentur, ut
dictum est supra (#137 A#) fol. 112. Sic etiam tradidit faciendum
Talmut, statuens, morituros prius inebriari, ut impleretur Scriptura
Prov. 13.: Date syceram moerentibus, et vinum his, qui amaro sunt
animo; bibant, et obliviscantur doloris sui. Ad has ergo tabernas, cum
venisset Dominus Jesus cum cruce et duobus latronibus cum eo
crucifigendis, processerunt festinanter cum Domino Jesu, et cum aliis
duobus substiterunt, apportantes eis potum; et pro Domino Jesu tulerunt
ex hospitio myrrhatum vinum, quod in loco crucifixionis fuit, et
ministrant (ministraverunt), quod tamen non accepit, ut dicitur Matth.
27. Nec legitur, quod alii duo crucifigendi portaverint cruces suas,
sed socii eorum portaverunt. Jesus autem Dominus noster suum portavit
patibulum, quia omnes amici ejus dereliquerunt eum, et noti ejus
recesserunt ab eo. Magis autem festinabant cum Domino Jesu quam cum
aliis, quia, ex quo Pilatus invite tulerat sententiam, et coactus eorum
importunitatibus paruit voluntati eorum, timebant, ne forte sententiam,
quam injuste latam esse sciebat, revocaret. Ideo festinabant. Circa
hunc locum stetimus et ex compassionis affectu oravimus.
Domus sanctae foeminae Veronicae.