officium meum dixi, in eminentiori testudine quam dormieram, sedens
supra convexum cujusdam altioris camerae, de quo poteram omnes per
circuitum jacentes videre. Cumque jam dies illucesceret, surrexerunt
Sarraceni, et stratis compositis ac vestimentis applicatis, mox (#B#)
ponebant genua ad orationem et junctis manibus sursumque elevatis cum
quodam devotionis rugitu et magno serio adoraverunt: aliquotiens capita
cum dorso inclinantes usque ad terram, et diutius sic inclinati
manebant, et iterum se erigentes vultum ad coelum levabant, et omnes
simul eosdem mores servabant, ac si fuissent monachi ejusdem regulae.
Et oratione finita ad solita negotia properabant. Hoc ibi vidi illo
mane et postea saepe alibi. Porro post solis ortum nostri peregrini
surrexerunt, et statim nulla praemissa oratione colloquium habere
coeperunt, et risum cum dissolutione serio et sine devotione. Cumque
sic sedens comparationem facerem eorum, quae vidi ab his et ab illis,
mente contristatus et confusus fui, ex eo quod isti irrenati et homines
perditissimi in augmentum suae aeternae damnationis cum tanto serio et
maturitate[TR160] adorando, iram Dei contra se implacabiliter
provocant, Angelos et Sanctos et caelestem curiam suis blasphemis
orationibus cum tanta disciplina et gravitate inhonorant; et nos
Christiani miserrimi et ingratissimi, Christi pretiosissimo sanguine
redempti, cum levitate et dissolutione et indicibili continua
tepiditate et distractione et taediositate Deo vivo et vero orationes
nostras offerimus, a quo speramus fide certissima gratiam et gloriam
nos recepturos. O Domine Deus, quam gratiam dabis pro indevotissimis et
brevissimis orationibus nostris! Et utinam saltem orationes nostrae
tepidissimae fide integra fierent! Sed quid dicam? Multi timeo
Christiani integrum diem sine aliqua Dei veneratione et oratione
transcurrunt, quod tamen apud Sarracenos, Turcos, Barbaros, Iudaeos,
Arabes absurdum esset fieri. Habent namque gentiles illi orationum
suarum etiam positionem et modum, quem non transgrediuntur pro ulla
occasione, nisi sit inevitabilis. De eorum orationibus et jejuniis vide
fol. 94. part. II. Occasionem loquendi nunc de illis praebuit mihi,
quia eos et nostros consideravi, ut dictum est. Igitur cum sol ortus
fuisset, non vidimus dispositionem ad recessum, et regressi sumus in
nostra habitacula, et ementes cibos manducavimus. Sedentibus nobis sic
ingressus est ad nos quidam pauper et miser Sarracenus, portans in
sporta pomerancias et botros ad vendendum nobis, et posuit se cum
sporta in terra sedens juxta latus meum. Accepimus autem de fructibus
suis, et dedimus sibi panem et ea, quae superaverunt nobis de
pulmentariis et commedit ut esuriens. Porro in capite habebat pileum
rubeum cum signo sarracenico. Et quia videbatur mihi bonus
simplicianus, tuli sibi pileum de capite, et eo inspiciente finxi me
habere nauseam, et faciem rugosam feci, et caput meum a pileo, quem
manu tenebam, averti, quasi detestans ritum Sarracenorum, et sputum
contra linteum pileo circumligatum projeci, videre volens, quid tamen
ad haec dicere vel facere vellet. Sarracenus autem (#87 A#) per omnes
angulos habitaculi circumspexit, et cum neminem vidisset, quem timeret,
arepto proprio pileo et congeminato in ore sputo super signum
sarracenicum projecit, et ligaturae maledixit et cum dextro pollice
sinistrae suae signum crucis impressit, et locum signatae manus
deosculatus est, et lachrymans multa loquebatur nobis, quae non
intelleximus: hoc tamen optime intelligere potuimus, quod Christianus
fuerat, et coactus abnegare fidem, et quod non erat Sarracenus, sed
pauper Mamalucus. Comestione peracta mansimus in habitaculo nostro in
umbra et quiete. Porro in pariete uno nostri habitaculi audivimus
quendam laborantem cum ferro in opposita parte, quasi murum perfodere
conaretur, de quo nulla nobis fuit cura, nec alicujus periculi
suspicio. Tandem foramen fuit factum, per depositionem unius lapidis.
Erant autem in alia parte mulieres sarracenae, quae foramen fecerant,
ut peregrinos viderent, quibus aspicientibus quidam milites
corridebant, et signis ac nutibus hoc, quod verbis non poterant,
expediebant. Quod cum quidam frater minor, qui deputatus fuit per
Guardianum circuire cameras peregrinorum, notasset, statim attulit
cementum et foramen obstruxit, iurans per Deum, si Sarraceni hoc
vidissent, omnes peregrinos atroci cruciatu tribulassent, quia sunt
vehementissimi zelotypi, et ad zelotypiae vindictam simul sine ratione
concurrunt. Satis enim lascivae videntur foeminae Sarracenorum esse.
Nam quidam juvenes milites, dum supra domum deambularent et
circumspicerent, viderunt in domo quadam tres foeminas stantes: quae
signabant eis manu, ut ad eas descenderent. An hoc fecerint ex
lascivia, vel ex dolo et malitia, quod magis credo: utrumque
periculosum est; nam statutum hoc habent: si Christianus repertus
fuerit, coire cum sarracena muliere, datur sibi optio, ut vel abneget
suam fidem vel subeat mortem, nec medium ibi est. Interea hora horae
successit et tempus transivit et nos sic stabamus, et ad recessum
anhelavimus. Iuvenum enim insultus et vexationes crescebant de hora in
horam, et vidimus nobis ex mora imminere periculum, quia nunc ille nunc
iste peregrinus commotus ex irrogatis injuriis excedebat. Unde quidam
leviter percussit quendam malum puerum jactantem eum cum lapidibus,
quod flevit, ad cujus fletum concurrebant Sarraceni sicut porci ad
defensionem grinientis socii, et non potuit peregrinus, qui puerum
percusserat, habere pacem, nisi pecunia fletum compesceret pueri. Sunt
enim pejores nequam juvenes in Rama, quam in quocunque loco, ad quem
peregrini declinant, nec licet ibi vim vi repellere. Timuimus ergo, ne
aliquod periculum incurreremus, et ad patrones accessimus instanter,
petentes importunte eductionem de fornace hac ferrea. Et promiserunt,
quod post horam educendi essemus.
Descriptio civitatis Rama sequitur modica.
(#B#) Rama, sive Ramula, civitas media inter Palaestinam et Judaeam,
contermina Philistaeis et Judaeis, in sorte tribus Judae, in colle
sita, propter quod et Rama est dicta, quod idem est quod excelsum; unde
non solum illa, sed plures aliae civitates Rama vocatae sunt in terra
sancta, quae in altis locis sunt aedificatae. In multis tamen est
differentia in termino dictionis, unde Rama; a qua Ramatha, Ramathaiim,
Ramasse, Ramoth, Ramula, Aramathya. Haec autem Rama, de qua sermo est,
communiter in scriptura nominatur, de qua fuit S. Samuel propheta
natus. Hodie est civitas populosa et major quam Jerusalem, et nutrit
multos mercatores; sed muris per circuitum non est bene munita, sicut
et caeterae Sarracenorum civitates muris carent. Multae Muschkeae sunt
in ea, et per circuitum ejus. Et est sita in loco amoenissimo et
fertilissimo. Omnia sunt ibi in bono et levi foro, et omnia sunt ibi
suavia et optima: dempto populo, qui pessimus et singulariter
Christianis infestus. Multi Aethiopes mali ibi habitant et Mauri et
aliae gentes irrationabiles. De hac civitate mentio fit 3. Regum. 15.
et Matth. 2.
Recessus peregrinorum a Rama in montana Judaeae.
Vespere facto in die S. Procopii accinximus nos ad iter et ordine, quo
veneramus, exivimus de hospitali, sacculos nostris in collis portantes.
Transeuntes autem per urbem accurrerunt undique populi, et stabant vici
pleni hominibus utriusque sexus, volentium nos videre. Et fuit pressura
magna, et cum hoc excitabatur terrae pulvis tam spissus, quod unus
socium collateralem vix potuit videre, et si vidit, agnoscere non
potuit, propter pulveris densitatem. Nam cappa mea nigra fuit adeo
pulvere infusa, quod non nigra sed grisea videbatur. Nullus potuit nec
oculos, nec os, prout necessitas exigit, aperire. Et hoc per totam
terram sustinuimus, demptis locis petrosis, et quando noctibus
peregrinabamur. In arctis viis erat periculum suffocationis propter
densam pulverem. In isto tumultu fui trusus casu ad parietem cujusdam
domus circa fenestras. Et cum turba tardius moveretur, et me
comprehensum ibi teneret, respexi per fenestram in habitaculum. Et ecce
ab intus stabant foeminae cum parvulis, et faciebant cum digitis
cruces, quas deosculabantur, signantes mihi, quod essent Crucifixi
cultores, et videbatur mihi, quod lachrymarentur. Et est bene
miseratione dignum, quod incolae terrae illius, in qua crucifixus est
Dominus, qui crucem colunt, manifeste crucis signum portare non audent,
(#88 A#) ignominiosa enim est in terra illa crucis gloria et odiosa. Et
accidit sanctae cruci sicut sanctis prophetis, qui non sunt sine
honore, nisi in patria sua. Luc. 4. Sic crux sancta in sua terra non
habet honorem, nec est accepta, sed peregrini de ultimis finibus terrae
venientes manifeste circumferunt signum crucis, quia apud eos evacuatum
est scandalum crucis. Igitur turbis procedentibus amotus fui a loco, et
extra urbem venimus et in campo gregem asinorum nostrorum reperimus cum
asinariis nostris, et juxta gregem exercitum Sarracenorum conducere et
protegere in itinere nos volentium. Ascendimus ergo bestias et cum
magna festinantia contra montana processimus, et in agrum Josuae juxta
Bethsames oppidum venimus, in quo agro percussi fuerunt quinquaginta
milia hominum, pro eo, quia arcam Domini ibi stantem viderunt, ut
dicitur 1. Reg. 4. et 5. etc. In eodem agro fixerant Arabes tentoria
sua, ultra trecenta, ad quorum aspectum fuimus nos et ductores nostri
multum territi. Et cum venissemus juxta tabernacula illa, non vidimus
ibi nisi foeminas miserrimas et parvulos nudos et nigros, et paucos
antiquos viros. Caeteri enim viri currebant ad capiendas praedas et pro
rapina evagabantur; pertransivimus ergo illa castra, nec erat, qui
manum contra nos elevaret. Et circa solis occasum ad montana inde
pervenimus. Cumque jam ipsa montana per vallem ingredi deberemus,
vidimus in faucibus vallis multitudinem hominum cum camelis, asinis et
equis, qui parabant se, venire in occursum nostrum. Sed et nostri
ductores etiam se ad resistendum eis ordinem fecerunt, et erant anxii
et timorosi, scientes eos esse Arabes raptores, et quod non nisi cum
violentia transitus noster per eos esset futurus, nec poteramus ad
dextram nec ad sinistram declinare, sed per medium eorum erat via
nostra, per strictam vallem. Dum ergo jam prope essemus, stabant illi
et introitum vallis ab una parte ad aliam observabant, et
praeoccupabant; exemptis pugionibus et gladiis recurvis, vibratis
lanceis et arcubus extentis. Nunquam memini me vidisse similes homines.
Erant enim nigri et corpore nudi, solis ardoribus adusti, solum circa
verenda operti quodam vilissimo tegumento, scuta ad collum dependentia
habentes, et erant saevi, iracundi et terribiles aspectu. Ex quorum
aspectu et comparatione Mauri et Sarraceni nostri, quos antea inhumanos
aestimavimus, nunc domesticos et pios et nobis quasi aequales esse
recognovimus. Videntes autem nostri ductores eorum propositum,
inciderunt in eos cum violentia et eos armis de via fugaverunt, et
nobis iter aperuerunt, clamantes, ut celerius festinaremus. Sicque
festinantes in loco nobis aperto transivimus. Quicunque autem
peregrinus eis occurrit, apprehensum eum pallio aut sacco trahebant tam
diu, quod aut rem apprehensam dimitteret tractus, aut de asino caderet,
aut aliquis de nostris eum liberaret: (#B#) unde multi de asinis
ceciderunt, et si non fuissent liberati, eos spoliassent. Erat autem
horribilis clamor ab utraque parte, et mirabili impetu concertaverunt,
quasi vellent armis se invicem irruere, et in isto litigio nos
pertransivimus ascendentes per vallem. Quod cum adversarii viderent,
lapides de torrente tulerunt, et post nos in nostros ductores eos
miserunt. Verum cum vidissent, se nihil vi a nobis posse obtinere,
cucurrerunt post nos, et cum humilitate et mansuetudine aliquid sibi
dari petierunt: sed parum reportaverunt. Sic ergo divisi sumus ab eis,
et nulli dubium, si fortiores nobis fuissent, non obstante salvo
conductu Soldani nos omnes spoliassent. Itaque sine alicujus peregrini
laesione evasimus, nisi quod quidam fuerunt tacti jactu lapidum, et
aliqui saccos, aliqui pileos in tumultu amiserant. Nemo ibi vulneratus
fuit, quia hoc bonum orientales habent, quod sanguinem fundere horrent.
Vallem igitur illam umbrosam ascendimus per asperrimum torrentem,
habentes montes petrosos ab utraque parte et altos, et post longum
ascensum ad quandam turrim venimus, juxta quam aqua erat in lacuna
congregata, et ibi lucem alterius diei exspectare volebamus, quia nox
tenebrosa erat, et vallis per se umbrosa, et de asinis descendimus. Sed
subito timor nostros ductores invasit; timentes, ne forte Arabes illi
super nos quiescentes irruerent, et in tam arto torrente defendere nos
non possent, clamabant resumere asinos, et consequenter ascendere
montana. A turre ergo, quae in pede montis stabat, ascendimus per viam
periculosam et altam, et ad quendam agrum venimus, et ibi etiam
quiescere cogitabant. Sed quia nos et bestiae nostrae sitibundi eramus,
nec ibi aquae erant, ulterius processimus in caligine, quia nec solis
nec lunae beneficio potiebamur, sed solum lumine alti firmamenti et ad
modicum micantium stellarum radiis dirigebamur: nec videre semitam
poteramus, sed quilibet sequebatur suum antecessorem. Cum autem in
altum venissemus, rursum ab alia parte descendimus, et ad quoddam
parvum villagium venimus, in quo erat fons bonus et frigidus, et ibi in
declivo montis in agro lapidoso asinis asinariis resignatis consedimus
super terram; et ductores nostri cum equis suis et asinarii cum asinis
per circuitum peregrinorum se locaverunt, ita quod conclusi eramus.
Accendimus ergo lumina, et produximus de sacculis nostris, quae de Rama
tuleramus; et asinarii nostri portaverunt nobis aquam, quam ab eis
emimus, et villani panes et fructus et aquam nobis attulerunt, de
quibus ad placitum emimus, et ita coenavimus. Porro locus mansionis
nostrae erat totus lapidibus plenus et asperrimus sicut Alpes illae,
quae sunt inter Ulmam et Wisensteig, et sub lapidibus latitabant
scorpiones, quod tamen ignoravimus, quousque luminibus ostensum fuit
nobis. Sarraceni autem videntes nos trepidantes dicebant, quod sine
timore quiesceremus, quia scorpiones camporum non nocerent sicut
domorum. Et sic confortati nullus se de loco suo movit. Porro nobis sic
sedentibus et quiescentibus (#89 A#) luna ante faciem nostram exorta
est, in cuius ortu singulare gaudium habuimus; illis enim, qui dormire
non possunt, jocundum est quidquid intercipit tenebras et umbras fugat.
Nullus somnus oculos nostros tenebat, nec dormitio palpebras gravabat,
nec tempora requiem optabant. Quamvis enim lassitudo post laborem
somnum naturaliter causet, et nos lassi fessique essemus, quia tamen
omnia nostra tota in sensitivas potentias quodammodo expansa
videbantur, impediebatur somnus: nihil enim nisi videre et
circumspicere desiderium animae nostrae expetiit, et ita tota anima
videbatur ad oculos contracta, quae non nisi ad videndum erat
sollicita. Ideo haec sollicitudo somnum ei abstulit; Ecclesiastici 42.:
cogitatus eis aufert somnum. Diem enim futurum ardentissimo desiderio
expectavimus, scientes nos visuros civitatem praeclaram Jerusalem. De
qua S. Tobias longe ab ea distans dicebat: beatus ero, si fuerint
reliquiae seminis mei ad videndam claritatem Jerusalem. Tob. 13. Et
alius dixit: propter Syon non tacebo, et propter Jerusalem non
quiescam: Esaj. 62. Et quis non cuperet videre civitatem illam electam,
de qua 2. Paralip. 6.: elegi Jerusalem, ut sit nomen meum ibi. Haec
enim est civitas, in qua Deo solvuntur laudes et vota, Psalm. 65. Te
decet hymnus, Deus in Syon, et tibi reddetur votum in Jerusalem. Quis
det mihi, inquit peregrinus affectuosus, ut nox haec discedat, et sol
festinus veniat, ut videam Jerusalem, exultationem universae terrae,
civitatem regis magni et Dei summi. O si quis audivisset illa nocte
postulationes desideriorum nostrorum pro sole et die futura, pariter
accensus una nobiscum fuisset desiderio videndi Jerusalem. Accubuimus
super lapides duros sicut Jacob Gen. 28. et socii scorpionum illa nocte
eramus, sicut Job struthionum Job. 30., unde propter multitudinem
scorpionum posset aeque bene locus ille dici ascensus scorpionis, sicut
ille, de quo habetur Josuae 15. Sed tam duritiam lapidum, quam
punctionem scorpionum mitigabat, imo dulcia reddebat ipsa dulcissima
Jersualem, quae in supremo horum montium consistens dulcedinem
diffundit, et eos stillare dulcedinem facit et lacte et melle fluere.
Sed et memoria eorum, quae in his sanctis montanis facta sacro tradente
eloquio legimus, omne venenum propulsabat, et duritiam mitigabat. In
his montibus templo profanato sancti Macchabaei demorabantur, inter
feras foeni cibo vescentes 2. Macchab. 5. Et filia Iephtae ad votum
patris mori parata nihil aliud a genitore suo petiit, nisi quod
permitteret eam ante mortem suam duobus mensibus circuire cum sodalibus
suis montes Israel, et plangere virginitatem suam. Putavit enim se
dolorem mortis lenius ferre, si montes illos sanctos ante mortem suam
posset ascendere, Iudicum 11. Moyses etiam ille Deo familiaris pro
munere accepit, quod[TR161] de transjordanis partibus fuit sibi
concessum haec montana videre, Num. 34. Sed et beatissimae virginis
Mariae peregrinatio haec montana singulariter reddit delectabilia,
eaque[TR162] sanctificat, de qua peregrinatione dicitur Luc. 1.: abiit
in montana cum festinatione. (#B#) In his montibus Christus Dominus
noster in oratione pernoctabat eosque sanctificabat. Hi montes sanctis
patribus pro muro fuerunt ab infidelibus, unde Iudith. 7. dicitur:
filii Israël non in lancea nec in sagitta confidunt, sed montes
defendunt eos, et muniunt illos colles in principio constituti. Ideo
idolatrae nolebant cum eis in montibus pugnare dicentes: fugiamus
Israël, quia dii montium sunt dii eorum, 3. Regum. 20. Dulce fuit nobis
in his montibus commorari. Puto enim, quod de nobis et aliis Christi
peregrinis dudum prophetatum fuerit et montibus promissum Ezechiel 6.:
montes Israël audite verbum Domini: ecce ego adducam super vos homines,
populum meum. Et Esai 65.: educam de Iacob semen et de Iuda possidentem
montes sanctos meos. Denique quamvis montes isti sint saxis magnis et
rupibus altis coagulati[TR163] et durissimis lapidibus perfusi, erant
tamen nobis molles, quia placuerunt servis tuis, inquit Psalmus,
lapides ejus. Ideo fecimus cum Iob. 5. pactum cum lapidibus regionis,
et inter lapides commorabamur Iob. 8. Et hoc ideo, quia posuit Deus
terminos terrae s. lapides desiderabiles, Esai. 54. Et ipsos lapides
amplexabamur cum Iob. 24. Et hoc de facto contigit. Novi enim quosdam
peregrinos ita terrae sanctae affectos, quod saepissime die ac nocte se
ad terram inclinabant et eam dulcibus osculis demulcebant et ipsos
lapides tanquam reliquias venerabantur. Hos lapides elegit Christus in
opere nostrae redemptionis. Nam in caverna lapidea conceptus fuit, sub
lapide et rupe natus, natus super lapidem positus, super lapidem stans
praedicavit, in caverna lapidea ter oravit, ad columnam lapideam
flagellatus fuit, coronandus super lapidem sedit, ante judicem Pilatum
super lapidem stetit, super scopulum crucifixus fuit, super lapidem
inunctus, in lapide sepultus, et de lapide ad coelos ascendit. Et
breviter redemptionis nostrae mysteria ad lapides consummavit. Unde in
passione petrae scissae sunt. Quis ergo Christianus non suavius
quiesceret super hos sanctos lapides, quam in strata molliori? Cui non
dulcescunt lapides, quos tetigerunt Domini Jesu, Mariae Virginis,
Patriarcharum, Prophetarum, Apostolorum et aliorum innumerabilium
Sanctorum pedes?